Nhận xét về tác dụng từ của ống đây có lõi sắt non và ống dây có lõi thép khi ngắt dòng điện qua ống dây. Sở dĩ lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây vì khi đặt trong từ[r]
Trang 1Bài 25 Tiết 26
Tuần 13
ngày dạy: 25/11/2016
Bài 25: SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP
NAM CHÂM ĐIỆN
1 Mục tiêu:
1.1 Kiến thức:
- Mơ tả được thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt và thép từ đĩ thấy được sắt thép khi bị nhiễm từ thì khác nhau
- Mơ tả được cấu tạo nam châm điện và nêu được lõi sắt cĩ vai trị làm tăng lực từ của nam châm điện
- Nêu được hai cách làm tăng lực từ của nam châm điện
1.2 Kĩ năng:
- Giải thích được hoạt động của nam châm điện
1.3 Thái độ:
- Trung thực, cẩn thận, cĩ tinh thần bảo vệ mơi trường sống
2 NỘI DUNG HỌC TẬP:
- Mơ tả được thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt và thép từ đĩ thấy được sắt thép khi bị nhiễm từ thì khác nhau
- Mơ tả được cấu tạo nam châm điện và nêu được lõi sắt cĩ vai trị làm tăng lực từ của nam châm điện
- Nêu được hai cách làm tăng lực từ của nam châm điện
3 Chuẩn bị:
3.1/ Giáo viên:
Chuẩn bị cho mỗi nhĩm học sinh:
1 cuộn dây cĩ khoảng 500 vịng, 1 la bàn, 1 giá thí nghiệm, 1 biến trở, nguồn điện, 1 ampe kế cĩ GHĐ 1,5A và ĐCNN là 0,1A, lõi sắt non, lõi thép, 1 số đinh ghim
3.2/ HS:
Nghiên cứu nội dung bài 25
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
4.1/ Ổn định tổ chứ và kiểm diện:
Kiễm tra sĩ số lớp
Kiểm tra vệ sinh lớp
4.2/ Kiểm tra miệng: ( 10 điểm )
? Phát biểu qui tắc nắm tay phải
Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngĩn tay hướng theo chiều dịng điện chạy qua các vịng
dây thì ngĩn tay cái chỗi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lịng ống dây.
? Xác định chiều của đường sức từ khi biết chiều dòng điện trong lòng ống dây
Dựa vào qui tắc nắm tay phải
4.3/ Tiến trình bài học:
HOẠT ĐỘNG THẦY- TRỊ NỘI DUNG
Trang 2Hoạt động 1: ( 3 phút )
Mục tiêu: Tổ chức tình huống học tập.
GV: Đặt vấn đề: Một nam châm điện mạnh có thể hút
được xe tải nặng hàng chục tấn, trong khi đó chưa có
nam châm vĩnh cửu nào có được lực hút mạnh như vậy
Nam châm điện được tạo ra như thế nào, có gì lợi hơn so
với nam châm vĩnh cửu?
Nam châm điện có lực hút mạnh như vậy, nam
châm vĩnh cửu có hút mạnh như vậy không, bài hôm nay
sẽ giúp các em trả lời câu hỏi trên
Hoạt động 2: ( 10 phút )
Mục tiêu: Làm thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt và
thép.
GV: Phát dụng cụ cho các nhóm yêu cầu thực hiện theo
hướng dẫn SGK
HS: a Bố trí thí nghiệm như hình 25.1
Đóng khóa K cho dòng điện chạy qua ống dây Ta thấy
kim nam châm bị lệch đi Nếu đưa thêm lõi sắt non vào
trong ống dây, góc lệch của kim nam châm tăng lên,
chứng tỏ từ trường mạnh lên
Ống dây như một nam châm
GV: Yêu cầu HS thực hiện thí nghiệm như hình 25.2
SGK
HS: Bố trí thí nghiệm như hình 25.2
Khi ngắt khóa K, ta thấy ống dây lõi sắt mất từ tính,
còn ống dây lõi thép vẫn còn giữ nguyên từ tính
GV: Hãy cho biết hiện tượng xảy ra với đinh sắt trong
các trường hợp sau:
- Ống dây có lõi sắt non đang hút đinh Ngắt công tắc
K
- Ống dây có lõi thép đang hút đinh Ngắt công tắc
K
Nhận xét về tác dụng từ của ống đây có lõi sắt non và
ống dây có lõi thép khi ngắt dòng điện qua ống dây
Hãy cho biết hiện tượng xảy ra với đinh sắt trong các
trường hợp sau:
- Ống dây có lõi sắt non đang hút đinh Ngắt công tắc
K
- Ống dây có lõi thép đang hút đinh Ngắt công tắc
K
Nhận xét về tác dụng từ của ống đây có lõi sắt non và
ống dây có lõi thép khi ngắt dòng điện qua ống dây
Sở dĩ lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống
dây vì khi đặt trong từ trường thì lõi sắt, thép bị nhiễm
từ và trở thành một nam châm nữa
GV: Giới thiệu không những sắt, thép mà các vật liệu từ
như ni ken, cô ban đặt trong từ trường, đều bị nhiễm
từ
* Sắt : Nhiễm từ mạnh , khử từ nhanh
* Thép: Nhiễm từ yếu , khử từ chậm
Hoạt động 3: ( 10 phút )
Mục tiêu: Tìm hiểu nam châm điện.
GV: -Yêu cầu học sinh tự đọc SGK và trả lời câu C2 là
I SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT VÀ
THÉP.
1 Thí nghiệm:
a)
thí
nghiệm như hình 50
Đóng khóa K cho dòng điện chạy qua ống dây Ta thấy kim nam châm bị lệch
đi Nếu đưa thêm lõi sắt non vào trong ống dây, góc lệch của kim nam châm tăng lên, chứng tỏ từ trường mạnh lên b) Bố trí thí nghiệm như hình 51
Khi ngắt khóa K, ta thấy ống dây lõi sắt mất từ tính, còn ống dây lõi thép vẫn còn giữ nguyên từ tính
2 Kết luận:
a Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây có dòng điện
b Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết
từ tính còn lõi thép thì vẫn giữ được từ tính
II NAM CHÂM ĐIỆN.
Người ta sử dụng sự nhiễm từ của sắt thép làm nam châm điện
Nam châm điện có cấu tạo theo
Hình 25.2 Hình 25.1
Trang 3chỉ ra bộ phận của nam châm trên hình 25.4 và nêu ý
nghĩa số 1A - 22 trên ống dây
- Cho HS đọc thơng tin cách làm tăng lực từ của
nam châm điện ( 2 cách: tăng cường độ dịng điện I hoặc
tăng số vịng )
- Yêu cầu HS thảo luận nhĩm trả lời C3
GV: Yêu cầu HS So sánh các nam châm điện được mơ
tả trên hình 25.4 Trong các nam châm điện a và b ; c và
d ; b, d và e thì nam châm nào mạnh hơn?
GV: Mở rộng : Người ta ứng dụng đặc tính về sự nhiễm
từ của sắt để làm nam châm điện Nam châm điện cĩ
cấu tạo gồm một ống dây dẫn trong cĩ lõi sắt non.
Cĩ thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng
lên một vật, bằng cách tăng cường độ dịng điện chạy
qua các vịng dây hoặc tăng số vịng của ống dây (kí
hiệu là n).
Hoạt động 4: ( 10 phút )
Mục tiêu: Vận dụng.
GV: Yêu cầu HS thực hiện các câu hỏi sau:
1 Khi chạm mũi chiếc kéo vào đầu ghềnh nam châm
thì sau đĩ mũi kéo hút được các vụn sắt Giải thích vì
sao?
2 Muốn nam châm điện mất hết từ tính thì làm thế
nào ?
3 Em hãy trả lời câu hỏi ở phần mở bài
Sau khi đã nhiễm từ, sắt non khơng giữ được từ
tính lâu, cịn thép giữ được từ tính lâu dài
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG: trong các
nhà máy cơ khí, luyện kim có nhiều bụi sắt, thép làm
ô nhiễm môi trường sống nên dùng nam châm để “
thu gom “ các loại bụi này để bảo vệ mội trường Và
việc bảo vệ môi trường tránh làm ảnh hưởng đến sóng
điện từ cũng là một biện pháp bảo vệ thiên nhiên
nguyên tắc ống dây cĩ lõi sắt hoặc lõi thép, khi cho dịng điện đi qua thì trở thành nam châm
Cĩ thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật, bằng cách tăng cường độ dịng điện chạy qua các vịng dây hoặc tăng số vịng của ống dây (kí hiệu là n)
GDHN: Chú ý khi tham gia làm việc
trong khu sản xuất sắt thép lưu ý tránh
để cho sắt nhiễm từ quá lâu sẽ rất nguy hiểm cho việc vận chuyển đi xa.
III VẬN DỤNG.
1 Vì khi chạm đầu kéo vào nam châm thì mũi kéo bị nhiễm từ và trở thành một nam châm Mặt khác lưỡi kéo bằng thép nền dù khơng tiếp xúc nam châm nĩ vẫn giữ từ tính lâu dài
2.Ngắt dịng điện đi qua ống dây của nam châm
Sắt, thép, niken, coban và các vật liệu
từ khác đặt trong từ trường, đều bị nhiễm từ
Sau khi đã nhiễm từ, sắt non khơng giữ được từ tính lâu, cịn thép giữ được từ tính lâu dài
Cĩ thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật bằng cách tăng cường độ dịng điện chạy qua các vịng dây hoặc tăng số vịng của ống dây
4.4/ T ổng kết:
- Đọc lại phần ghi nhớ SGK
- Đọc mục cĩ thể em chưa biết
? Hãy so sánh sự nhiễm từ của sắt và thép
a Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây cĩ dịng điện
b Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết từ tính cịn lõi thép thì vẫn giữ được từ tính
? Nêu cấu tạo và tính chất của nam châm điện
Nam châm điện cĩ cấu tạo theo nguyên tắc ống dây cĩ lõi sắt hoặc lõi thép, khi cho dịng điện đi qua thì trở thành nam châm Cĩ thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật, bằng
cách tăng cường độ dịng điện chạy qua các vịng dây hoặc tăng số vịng của ống dây (kí hiệu là n).
4.5/ Hướng dẫn học tập:
Đối với bài học ở tiết này:
- Bài tập 24.1 đến 24.5
Trang 4- Học thuộc phần ghi nhớ trong sách giáo khoa.
- Xem lại các kết luận trong bài và chú ý so sánh khi sắt thép nhiễm từ thì có khác nhau không? Cấu tạo của nam châm
Đối với bài học tiết tiếp theo :
Đọc trước bài sau: Ứng dụng của nam châm và chú ý: Các dụng cụ có mặt của nam châm.
5 PHỤ LỤC:
-DUYỆT CỦA TỔ CM -DUYỆT CỦA BGH