Bài 31. Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII

- GV: tái hiện lại kiến thức cũ: Sự câu kết của vua Lui XVI với các thế lực phong kiến phản động trong và ngoài nước cùng với sự tuyên bố trắng trợn của bọn phong kiến Áo-Phổ sẵn sàng đ[r]

BÀI 31 :CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP CUỐI THẾ KỈ XVIII I.Mục tiêu bài học

1.Kiến thức

- HS biết được tình hình nước Pháp trước cách mạng(những tiền đề làm bùng nổ cách mạng), nguyên nhân trực tiếp

- HS biết được tiến trình cách mạng lần lượt trải qua các thời kì: Nền quân chủ lập hiến;tư sản công thương lên nắm quyền-nền cộng hòa được thành lập;Nền chuyên chính Giacobanh-đỉnh cao của cách mạng và thời kì thoái trào

-HS hiểu được tại sao cuộc cách mạng này lại được coi là một cuộc đại cách mạng

và ý nghĩa của nó với nước Pháp nói riêng,các nước trên thế giới nói chung

2.Kỹ năng

-HS có được kỹ năng sử dụng SGK,tranh ảnh,bản đồ,niên biểu…

3.Thái độ

-HS ý thức được vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử

-Trân trọng những quan điểm tiến bộ của những Nhà triết học lỗi lạc như Mông-te-xki-ơ,Vôn-te, Rút-xô

II.Thiết bị dạy học

-Bức tranh tình cảnh người nông dân trước cách mạng,tấn công ngục Ba-xti,vua Lu-i XVI bị xử chém

- Bản đồ nước Pháp cuối thế kỉ XVIII

-Sơ đồ sự phân chia đẳng cấp trong xã hội Pháp, quá trình đi lên của cách mạng Pháp…

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ.

-Hãy trình bày kết quả và ý nghĩa của chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ

2 Giới thiệu bài mới.

Ở những bài học trước các em đã được tìm hiểu các cuộc cách mạng tư sản hoặc có tính chất như một cuộc cách mạng tư sản như : Cách mạng Hà

Lan,cách mạng tư sản Anh,chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ Hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục nghiên cứu một cuộc cách mạng tư sản nữa,nổ ra ở Châu Âu Khi Lênin nhận xét về cuộc cách mạng này ,Người nói đây là “một cuộc Đại cách mạng tư sản” Vậy tại sao Lênin lại nói đây là một cuộc đại cách mạng tư sản,để trả lời cho câu hỏi này chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu vào bài 31: Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỉ XVIII

3.Tiến trình tổ chức dạy-học

-GV: Dựa vào SGK hãy trình bày tình

hình kinh tế nông nghiệp của nước Pháp

trước cách mạng?

+HS:

+GV: Định hướng cho HS đi đúng theo

vấn đề cần trình bày

Cuối thế kỷ XVIII, Pháp vẫn là nước

nông nghiệp lạc hậu Công cụ, kĩ thuật

canh tác lạc hậu, năng suất thấp

Lãnh chúa, Giáo hội bóc lột nông dân

nặng nề

-GV: Tại sao người nông dân không cải

tiến công cụ sản xuất?

I NƯỚC PHÁP TRƯỚC CÁCH MẠNG

1 Tình hình kinh, tế xã hội

a Kinh tế;

- Cuối thế kỷ XVIII, Pháp vẫn là nước nông nghiệp lạc hậu

+ Công cụ, kĩ thuật canh tác lạc hậu, năng suất thấp

+ Lãnh chúa, Giáo hội bóc lột nông dân nặng nề

+GV:ruộng đất lúc này tập trung trong tay

địa chủ …

+GV:Cho HS quan sát bức tranh tình

cảnh người nông dân trước cách mạng và

miêu tả nó cho HS nghe

Một nông dân chống chiếc cuốc (công cụ

lao động chủ yếu) thể hiện sự lạc hậu của

công cụ sản xuất.Trên lưng là người đại

diện cho đẳng cấp tăng lữ và quý

tộc.Trong túi quần , túi áo của nông dân

là những văn tự, khế ước mà ông ta phải

vay mượn, cầm cố cho địa chủ và quý tộc

Xung quanh có những con thỏ, chuột

đang gặm phá mùa màng

 Đời sống của người nông dân rất

khó khăn.Họ cần có ruộng,được

làm chủ mảnh đất của mình.Do đó

cần phải đánh đổ giai cấp phong

kiến

-GV: Hãy trình bày tình hình công thương

nghiệp nước Pháp trước cách mạng?

+HS

+GV: Nhận xét và chốt ý

Mặc dù công thương nghiệp có bước phát

triển nhưng bị kìm hãm bởi những luật lệ

à khắc,phường hội, chịu nhiều thứ thuế vô

lí…

- Công thương nghiệp phát triển nhưng bị kìm hãm

b Chính trị:

-GV:Em hiểu thế nào là chế độ quân chủ

chuyên chế?

+HS

+GV:NX và bổ sung.Chế độ quân chủ

chuyên chế ở nước Pháp bây giờ đã mục

nát,vua và hoàng hậu ăn chơi xa đọa…=>

cần phải đánh đổ

-GV:trình bày tình hình xã hội Pháp

thông qua sơ đồ phân chia đẳng cấptrong

xã hội Pháp

- Có nhiều đặc

quyền

- Không phải

nộp thuế

-Không có đặc quyền

- Đóng nhiều

thứ thuế

b Chính trị-xã hội

- Chính trị:Trước cách mạng Pháp

là một nước quân chủ chuyên chế , vua nắm mọi quyền

-Xã hội :có 3 đẳng cấp :

+ Đẳng cấp quý tộc : có mọi quyền , không đóng thuế

+ Đẳng cấp tăng lữ: có mọi quyền , không đóng thuế

+ Đẳng cấp 3 gồm tư sản , nông dân, bình dân thành thị , làm

ra của cải ,không có quyền về chính trị , phải đóng thuế , và làm nghĩa vụ phong kiến

=> Mâu thuẫn xã hội gay gắt Yêu cầu cần phải lật đổ giai cấp phong kiến

Đẳng

cấp

thứ

ba

Nông dân

Tư sản

Bình dân

thành thị

Tăng lữ

Quý tộc

-GV: dựa vào SGK hãy cho biết đại

diện của trào lưu triết học ánh sáng và

nội dung của nó?

+HS

+GV:

Nguồn gốc:Những thành tựu mới của

khoa học Sự phát triển của mầm mống

kinh tế tư bản chủ nghĩa

Nội dung: Phê phán kịch liệt sự thối nát

của chế độ phong kiến, và nhà thờ Ki-tô

giáo Đưa ra lý thuyết về việc xây dựng

nhà nước mới.Đại diện: Mông-te-xki-ơ,

Vôn-te, Rút-xô.Vai trò: dọn đường cho

cách mạng bùng nổ

 Trên đây là những tiền đề hay

nguyên nhân sâu xa làm bùng nổ

cách mạng Pháp

-GV:Nguyên nhân trực tiếp làm bùng

nổ cuộc cách mạng Pháp?

+HS:

+GV: Bổ sung chốt ý

Miêu tả ngục Ba-xti và Tường thuật

cuộc tấn công ngục Ba-xti

-GV: Tư sản công thương lên nắm

quyền đã có những chính sách gì?

+HS:

+GV: Khái quát và chốt ý

2.Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực

tư tưởng.

- Đại diện: Mông-te-xki-ơ, Vôn-te, Rút-xô

-Nội dung:

+ Phê phán kịch liệt sự thối nát của chế

độ phong kiến, và nhà thờ Ki-tô giáo + Đưa ra lý thuyết về việc xây dựng nhà nước mới

-Vai trò: dọn đường cho cách mạng bùng nổ

II Tiến trình của cách mạng.

1 Cách mạng bùng nổ Nền quân chủ lập hiến.

- Ngày 5/5/1789, Lui XVI triệu tập hội nghị ba đẳng cấp

-Ngày 14/7/1789, quần chúng nhân dân

tự vũ trang tấn công các sở, chiếm ngục Bax-ti Cách mạng bùng nổ

- Sau sự kiện 14/7 phong trào lan rộng

ra cả nước, chính quyền cách mạng được thành lập nằm trong tay đại tư sản

tài chính gọi là phái Lập hiến.

-Tháng 8/1789, Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền được thông qua Các chính sách của phái Lập hiến: + bãi bỏ quy chế phường hội, cho phép

tự do buôn bán

+Tổ chức hành chính theo quy chế mới _Tháng 9/1791, Hiến pháp được thông qua, xác lập quyền thống trị của giai cấp

tư sản dưới hình thức quân chủ lập hiến _ Tháng 4/ 1792, chiến tranh giữa Pháp

và liên quân phong kiến Áo-Phổ bùng nổ

_Ngày 11/7/1792, Quốc hội tuyên bố

“Tổ quốc lâm nguy” và ra sắc lệnh tổng động viên quân tình nguyện

TIẾT 2

- GV: tái hiện lại kiến thức cũ: Sự câu kết của

vua Lui XVI với các thế lực phong kiến phản

động trong và ngoài nước cùng với sự tuyên bố

trắng trợn của bọn phong kiến Áo-Phổ sẵn sàng

điều quân can thiệp vào cách mạng nước Pháp

đã báo trước chiến tranh nhất định sẽ xảy ra ở

II TIẾN TRÌNH CỦA CÁCH MẠNG

1 Cách mạng bùng nổ Nền quân chủ lập hiến

2 Tư sản công thương cầm quyền Nền cộng hoà được thành lập

Pháp trong khi nền cách mạng còn non trẻ Đầu

1792, chiến tranh trở thành vấn đề nóng bỏng

trước mắt làm cho mọi người phải quan tâm

Ngày 20/4/1792, nước Pháp tuyên chiến với Áo,

nhưng ngay từ trước, hoàng hậu Maria Antoanet

đã bí mật chuyển cho nước Áo toàn bộ kế

hoạch của chiến dịch Quân Pháp do tướng tá

phản động chỉ huy bị thua phải rút lui Trước

tình hình đó, lòng yêu nước của toàn dân dâng

cao, từ ngày 5/8/1792, quanh khu vực Pari đã

chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang, cuộc đấu tranh

cách mạng chuyển sang giai đoạn mới:giai đoạn

nền thống trị của tư sản cộng hòa Girôngđanh

- GV: Nền thống trị của tư sản cộng hòa

Girôngđanh được thành lập như thế nào?

+ HS:

+ GV nhận xét, chốt ý: Sự sụp đổ của nền quân

chủ lập hiến do đại tư sản cầm quyền cũng

chính là điều kiện cho sự thành lập nền thống trị

của tư sản cộng hòa Girôngđanh

• GV treo ảnh cuộc khởi nghĩa ngày 10/8: Mở

đầu bằng sự kiện ngày 10/8/1792, cả Pari ầm

vang tiếng súng – một cuộc khởi nghĩa mới

bùng nổ Các đội vũ trang nhân dân kéo đến bao

vây cung điện Tuynlơri Các công xã cách mạng

được thành lập với nền tảng là các phân khu

Pari đã nắm toàn bộ chính quyền Sau một đợt

-Sự thành lập:

+ Ngày 10 - 8 – 1792, phái Girôngđanh lãnh đạo quần chúng, lật đổ phái Lập hiến

tấn công ồ ạt tại các cổng cung điện, nhân dân

chiếm được cung điện, bắt được Lui XVI và

hoàng hậu, phế truất khỏi ngôi vua Một sắc

lệnh thành lập “Hiệp hội dân tộc” thay thế cho

Quốc hội lập pháp được ban bố với chế độ bầu

cử phổ thông đầu phiếu cho tất cả nam giới từ

21 tuổi trở lên →chế độ quân chủ lập hiến bị

sụp đổ hoàn toàn, một chính phủ mới được

thành lập với phần lớn các bộ trưởng phái

Girôngđanh

-GV : Em hãy trình bàynhững việc làm của tư

sản công thương (phái Girôngđanh) khi lên

nắm quyền?

+ HS:

+ GV nhận xét, bổ sung: Sau khi lên nắm

quyền, Hiệp hội dân tộc của phái Tư sản công

thương đã bầu ra Quốc hội mớivào ngày

21/9/1792 Giữa những tràng vỗ tay nhiệt liệt,

Hiệp hội tuyên bố bãi bỏ chính quyền nhà vua

và thiết lập nền Cộng hòa- mở đầu kỷ nguyên

mới cho lịch sử nước Pháp, được gọi là nền

cộng hòa thứ nhất của Pháp Cuối năm 1792, số

phận của nhà vua trở thành một vấn đề tranh

chấp quyết liệt bởi người ta phát hiện ra những

tài liệu phản bội tổ quốc của Lui XVI được giấu

trong chiếc tủ sắt trong bức tường điện

Tuynlơri Do áp lực từ quần chúng nhân dân

-Những việc làm của phái Girôngđanh:

+ Bầu ra Quốc hội mới + Thành lập nền Cộng hoà thứ nhất

+ Xử tử nhà vua Lu-i XVI (21-1-1793)

cùng với 387 phiếu thuận, 334 phiếu chống,

Louis XVI bị tuyên án tử hình, Robespierre:

“Nhà vua phải chết để cho đất nước sống

còn” Ngày 21/1/1793, Lui XVI lên đoạn đầu

đài(GV treo ảnh Lui XVI bị xử tử)trong tiếng

reo hò của nhân dân Pari

- GV tái hiện kiến thức cũ đặt ra tình huống

mới: Với việc xử tử vua Sác-lơ I, thiết lập nền

cộng hòa, cách mạng Anh đạt tới đỉnh cao Cách

mạng Pháp lúc này đã làm một việc tương tự,

cách mạng Pháp đã đạt tới đỉnh cao chưa?

+ HS suy nghĩ, trả lời

+ GV cần chốt lại vấn đề: những quyết định trên

của Quốc hội do áp lực của quần chúng, chưa

đáp ứng được những yêu cầu cấp bách mà cách

mạng Pháp đòi hỏi

-GV nói: Sự cầm quyền của phái Girôngđanh

không giải thoát nước Pháp khỏi khó khăn

nghiêm trọng, nhân dân Pháp nổi dậy và đưa

phái Giacôbanh lên cầm quyền

-GV hỏi: Phái Giacôbanh lên nắm quyền trong

hoàn cảnh đất nước như thế nào?

+ HS:

+ GV nhận xét, chốt ý:

• Trong nước:

∙Bọn phản động nổi dậy, đời sống nhân dân

khó khăn do nạn đầu cơ tích trữ, chiến tranh

- Đầu năm 1793, nước Pháp gặp nhiều khó khăn:

+ Bên ngoài: quân Anh và quân đội tấn công nước Pháp

+ Trong nước: Bọn phản động nổi dậy

kéo dài, sản xuất đình trệ.

∙ Phái Girôngđanh sau khi đạt được mục đích

không muốn đưa cách mạng đi xa hơn vì sẽ

ảnh hưởng đến quyền lợi của họ

• Bên ngoài: các nước phong kiến châu Âu được

sự hỗ trợ của Anh đã thành lập các liên minh

chống Pháp (7 liên minh)

→ Trước tình hình đó, quần chúng tiếp tục tạo

ra áp lực bằng sự kiện ngày 31/5/1793 và đến

ngày 2/6/1793, nhiều đại biểu phái Girôngđanh

bị bắt, chuyển giao chính quyền về tay phái

Gia-cô-banh, đáp ứng yêu cầu của cách mạng

Như vậy, cuộc khởi nghĩa ngày 31/5 đến ngày

2/6 lại một lần nữa thể hiện ý chí ngoan cường

và sức mạnh vô địch của quần chúng nhân dân

quyết tâm thúc đẩy cách mạng đilên giai đoạn

phát triển cao nhất của cách mạng Pháp, đó là

nền chuyên chính Giacôbanh

- GV sử dụng ảnh chân dung giới thiệu

Rô-be-xpi-e: Năm 1789,ông được bầu vào hội nghị ba

đẳng cấp, sau chuyển thành quốc hội Trong

quốc hội,ông đứng đầu cánh tả hay còn gọi là

phái Núi (Giacôbanh),đấu tranh chống lại phái

hữu và đòi quyền lợi cho nhân Ông là luật sư ở

An-dát, nổi tiếng với tính cách ngoan cường và

đức tính chính trực, liêm khiết, người ta gọi ông

- Ngày 2 – 6 – 1793, phái Gia-cô-banh, đứng đầu là Rô-be-spi-e lãnh đạo quần chúng lật đổ phái Gi- rông-đanh

=> Cách mạng đang được thúc đẩy và đi lên đỉnh cao

3 Nền chuyên chính Giacôbanh - đỉnh cao của cách mạng

là “người không thể mua chuộc”.

- GV : Em hãy đọc SGK và trình bày về tình

hình đất nước sau khi phái Giacôbanh lên nắm

quyền?

+ HS:

+ GV nhận xét, chốt ý: Chính quyền Gia cô

banh được thiết lập trong điều kiện hết sức nguy

kịch Quân đội Pháp vẫn tiếp tục thất bại Quân

đồng minh phong kiến vượt qua biên giới tràn

vào đất nước Quân Anh bao vây các hải cảng,

chiếm đảo Coóc-xơ, cùng với đó là sự nổi dậy

của bọn Girôngđanh lan tràn khắp nước Pháp,

chiếm tới 60/83 quận → nền cộng hòa Pháp

dường như đứng trên vực thẳm

-GV: Trước tình hình đó, chính quyền

Giacôbanh đã thực hiện những biện pháp gì để

ổn định tình hình đất nước và chống thù trong

giặc ngoài?

+ HS đọc SGK, trả lời

+ GV nhận xét,bổ sung: các chính sách cụ thể

của chính quyền Gia-cô-banh lúc này đã thực sự

phát huy tác dụng:

*Kinh tế: Chính sách ruộng đất:

• Việc chia ruộng thành lô lớn, bán giá cao thời

Gi-rông-đanh khiến nông dân không thể có đất

đai canh tác, giờ đây (thời Gia-cô-banh) sắc

lệnh chia đều đất công, ruộng được chia thành

- Hoàn cảnh:

+ Trong nước: phản cách mạng quấy rối, đời sống nhân dân khó khăn

+ Ngoài mặt trận: quân Pháp thất bại→ tạo đà cho quân đồng minh phong kiến vượt biên giới tràn vào Pháp

- Chính quyền Gia-cô-banh

đã thi hành nhiều biện pháp quan trọng:

+ Giải quyết ruộng đất cho nông dân, tiền lương cho công nhân

+ (6 - 1793), thông qua hiến pháp mới, mở rộng tự do dân chủ

+ Ban hành lệnh “Tổng động viên” đánh bại ngoại xâm và

lô nhỏ, trả dần trong 10 năm.

• Trước đây đạo luật cấm công nhân bãi công,

hội họp, nay hiến pháp mới (6 -1793) ban bố

quyền dân chủ rộng rãi, mọi sự bất bình đẳng

giai cấp bị xóa bỏ

• Việc ban hành luật giá tối đa đã khắc phục tình

trạng nạn đầu cơ tích trữ, huy động lương thực

thực phẩm cho mặt trận và cải thiện từng bước

đời sống nhân dân

→ Đã huy động được sức mạnh toàn dân đánh

thù trong giặc ngoài

-GV hỏi: Ý nghĩa của các đạo luật ruộng đất?

• Phá tận gốc chế độ phong kiến

• Quyền lợi nhân dân được giải quyết (luật

hưởng tối đa)

• Mở rộng tự do, dân chủ, xóa bớt bất bình

đẳng,

* Chính trị: Thông qua Hiến pháp mới (6/1793).

Đây là bản hiến pháp cộng hòa đầu tiên trong

lịch sử Pháp Tuy nhiên bản hiến pháp mới chỉ

được thông qua mà không được thực hiện

* Quân sự: Ngày 23/8/1793, sắc lệnh “Tổng

động viên toàn quốc” được quốc hội thông qua,

42 vạn người đã tình nguyện tham gia cách

mạng → dập các cuộc nổi loạn và đuổi quân

xâm lược ra khỏi biên giới →cách mạng đạt

nội phản

- Ngày 27 - 7 – 1794, bọn

tư sản cách mạng Pháp tiến hành đảo chính, bắt và xử

tử Rô-be-spi-e

đỉnh cao.

-GV hỏi: Tác động của những biện pháp trên?

+ HS suy nghĩ, trả lời

+ GV chốt ý: Nhân dân phấn khởi, sản xuất

tăng Quân đội chiến đấu dũng cảm, thế tiến

công

-GV hỏi: Căn cứ vào đâu để nói rằng chuyên

chính Gia cô banh đã đưa cách mạng Pháp đạt

tới đỉnh cao?

+ HS suy nghĩ, trả lời

+ GV chốt ý: Gia cô banh đã giải quyết được

nhiệm vụ cực kỳ quan trọng mà các CP trước đó

không làm được:

• Giải quyết được ruộng đất cho dân Chỉ 1 ngày

sau khi nắm chính quyền, những người

Giacôbanh đã giải quyết vấn đề ruộng đất cho

nhân dân Đạo luật ngày 3/6: tịch thu ruộng đất

quý tộc phong kiến, chia nhiều mảnh nhỏ, bán

theo phương thức trả dần trong 10 năm Sắc

lệnh còn quy định chia cho mỗi bần nông 1

acpen đất (gần 0,5 ha) trong số đất của bọn di

cư nếu ở đó không có công điền Ngày 10/6 ra

sắc lệnh chia hẳn đất công cho nông dân với

diện tích bằng nhau Ngày 17/7, ra sắc lệnh thủ

tiêu các khế ước, văn tự mua bán ruộng đất bất

bình đẳng của người nông dân trước kia – là

biện pháp cách mạng nhất trong lịch sử các 4 Thời kì thoái trào