Sở dĩ lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây vì khi đặt trong từ trường thì lõi sắt, thép bị nhiễm từ và trở thành một nam châm nữa. GV: Giới thiệu không những sắt, thép[r]
Trang 1Tuần 13- Tiết 26
ngày dạy:
Bài 25: SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT, THÉP
NAM CHÂM ĐIỆN
1 Mục tiêu:
1.1 Kiến thức:
- HS biết:Mơ tả được thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt và thép từ đĩ thấy được sắt thép khi bị nhiễm
từ thì khác nhau
- HS hiểu:Mơ tả được cấu tạo nam châm điện và nêu được lõi sắt cĩ vai trị làm tăng lực từ của nam châm điện
- Nêu được hai cách làm tăng lực từ của nam châm điện
1.2 Kĩ năng:
- HS thực hiện được:Giải thích được hoạt động của nam châm điện
-Hs thực hiện thành thạo: Nêu được hai cách làm tăng lực từ của nam châm điện
1.3 Thái độ:
- Thịi quen:Trung thực, cẩn thận
- Tính cách:cĩ tinh thần bảo vệ mơi trường sống
2 NỘI DUNG HỌC TẬP:
- Mơ tả được thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt và thép từ đĩ thấy được sắt thép khi bị nhiễm từ thì khác nhau
- Mơ tả được cấu tạo nam châm điện và nêu được lõi sắt cĩ vai trị làm tăng lực từ của nam châm điện
- Nêu được hai cách làm tăng lực từ của nam châm điện
3 Chuẩn bị:
3.1/ Giáo viên:
1 cuộn dây cĩ khoảng 500 vịng, 1 la bàn, 1 giá thí nghiệm, 1 biến trở, nguồn điện, 1 ampe kế cĩ GHĐ 1,5A và ĐCNN là 0,1A, lõi sắt non, lõi thép, 1 số đinh ghim
3.2/ HS:
Nghiên cứu nội dung bài 25
4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
4.1/ Ổn định tổ chứ và kiểm diện:
Kiễm tra sĩ số lớp
4.2/ Kiểm tra miệng: ( 10 điểm )
? Phát biểu qui tắc nắm tay phải
Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngĩn tay hướng theo chiều dịng điện chạy qua các vịng dây
thì ngĩn tay cái chỗi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lịng ống dây.
? Xác định chiều của đường sức từ khi biết chiều dòng điện trong lòng ống dây
Dựa vào qui tắc nắm tay phải
4.3/ Tiến trình bài học:
Hoạt động 1: ( 3 phút )
Mục tiêu: Tổ chức tình huống học tập.
GV: Đặt vấn đề: Một nam châm điện mạnh cĩ thể hút được
xe tải nặng hàng chục tấn, trong khi đĩ chưa cĩ nam châm
vĩnh cửu nào cĩ được lực hút mạnh như vậy Nam châm
điện được tạo ra như thế nào, cĩ gì lợi hơn so với nam
I SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT VÀ
THÉP.
1 Thí nghiệm:
Trang 2châm vĩnh cửu?
Nam châm điện có lực hút mạnh như vậy, nam châm
vĩnh cửu có hút mạnh như vậy không, bài hôm nay sẽ giúp
các em trả lời câu hỏi trên
Hoạt động 2: ( 10 phút )
Mục tiêu: Làm thí nghiệm về sự nhiễm từ của sắt và thép.
GV: Phát dụng cụ cho các nhóm yêu cầu thực hiện theo
hướng dẫn SGK
HS: a Bố trí thí nghiệm như hình 25.1
Đóng khóa K cho dòng điện chạy qua ống dây Ta thấy kim
nam châm bị lệch đi Nếu đưa thêm lõi sắt non vào trong
ống dây, góc lệch của kim nam châm tăng lên, chứng tỏ từ
trường mạnh lên
GV: Yêu cầu HS thực hiện thí nghiệm như hình 25.2 SGK
HS: Bố trí thí nghiệm như hình 25.2
Khi ngắt khóa K, ta thấy ống dây lõi sắt mất từ tính,
còn ống dây lõi thép vẫn còn giữ nguyên từ tính
GV: Hãy cho biết hiện tượng xảy ra với đinh sắt trong các
trường hợp sau:
- Ống dây có lõi sắt non đang hút đinh Ngắt công tắc K
- Ống dây có lõi thép đang hút đinh Ngắt công tắc K
Nhận xét về tác dụng từ của ống đây có lõi sắt non và ống
dây có lõi thép khi ngắt dòng điện qua ống dây
Hãy cho biết hiện tượng xảy ra với đinh sắt trong các
trường hợp sau:
- Ống dây có lõi sắt non đang hút đinh Ngắt công tắc K
- Ống dây có lõi thép đang hút đinh Ngắt công tắc K
Nhận xét về tác dụng từ của ống đây có lõi sắt non và ống
dây có lõi thép khi ngắt dòng điện qua ống dây
Sở dĩ lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây
vì khi đặt trong từ trường thì lõi sắt, thép bị nhiễm từ và trở
thành một nam châm nữa
GV: Giới thiệu không những sắt, thép mà các vật liệu từ
như ni ken, cô ban đặt trong từ trường, đều bị nhiễm từ
* Sắt : Nhiễm từ mạnh , khử từ nhanh
* Thép: Nhiễm từ yếu , khử từ chậm
Hoạt động 3: ( 10 phút )
Mục tiêu: Tìm hiểu nam châm điện.
GV: -Yêu cầu học sinh tự đọc SGK và trả lời câu C2 là chỉ
ra bộ phận của nam châm trên hình 25.4 và nêu ý nghĩa số
1A - 22 trên ống dây - Cho HS đọc thông tin cách làm
tăng lực từ của nam châm điện ( 2 cách: tăng cường độ
dòng điện I hoặc tăng số vòng )
- Yêu cầu HS thảo luận nhóm trả lời C3
GV: Yêu cầu HS So sánh các nam châm điện được mô tả
trên hình 25.4 Trong các nam châm điện a và b ; c và d ; b,
d và e thì nam châm nào mạnh hơn?
GV: Mở rộng : Người ta ứng dụng đặc tính về sự nhiễm từ
của sắt để làm nam châm điện Nam châm điện có cấu tạo
gồm một ống dây dẫn trong có lõi sắt non.
Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng
lên một vật, bằng cách tăng cường độ dòng điện chạy qua
a) Bố trí thí nghiệm như hình 50 Đóng khóa K cho dòng điện chạy qua ống dây Ta thấy kim nam châm bị lệch
đi Nếu đưa thêm lõi sắt non vào trong ống dây, góc lệch của kim nam châm tăng lên, chứng tỏ từ trường mạnh lên b) Bố trí thí nghiệm như hình 51
Khi ngắt khóa K, ta thấy ống dây lõi sắt mất từ tính, còn ống dây lõi thép vẫn còn giữ nguyên từ tính
2 Kết luận:
a Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây có dòng điện
b Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết
từ tính còn lõi thép thì vẫn giữ được từ tính
II NAM CHÂM ĐIỆN.
Người ta sử dụng sự nhiễm từ của sắt thép làm nam châm điện
Nam châm điện có cấu tạo theo nguyên tắc ống dây có lõi sắt hoặc lõi thép, khi cho dòng điện đi qua thì trở thành nam châm
Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật, bằng cách tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây hoặc tăng số vòng của ống dây (kí hiệu là n)
III VẬN DỤNG.
1 Vì khi chạm đầu kéo vào nam châm thì mũi kéo bị nhiễm từ và trở thành một nam châm Mặt khác lưỡi kéo bằng thép nền dù không tiếp xúc nam châm nó vẫn giữ từ tính lâu dài
2.Ngắt dòng điện đi qua ống dây của nam châm
Sắt, thép, niken, coban và các vật liệu
từ khác đặt trong từ trường, đều bị nhiễm từ
Sau khi đã nhiễm từ, sắt non không giữ được từ tính lâu, còn thép giữ được từ tính lâu dài
Có thể làm tăng lực từ của nam châm
Trang 3các vịng dây hoặc tăng số vịng của ống dây (kí hiệu là n).
Hoạt động 4: ( 10 phút ) Mục tiêu: Vận dụng.
GV: Yêu cầu HS thực hiện các câu hỏi sau:
1 Khi chạm mũi chiếc kéo vào đầu ghềnh nam châm thì
sau đĩ mũi kéo hút được các vụn sắt Giải thích vì sao?
2 Muốn nam châm điện mất hết từ tính thì làm thế nào ?
3 Em hãy trả lời câu hỏi ở phần mở bài
Sau khi đã nhiễm từ, sắt non khơng giữ được từ tính
lâu, cịn thép giữ được từ tính lâu dài
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG: trong các nhà
máy cơ khí, luyện kim có nhiều bụi sắt, thép làm ô
nhiễm môi trường sống nên dùng nam châm để “ thu
gom “ các loại bụi này để bảo vệ mội trường Và việc
bảo vệ môi trường tránh làm ảnh hưởng đến sóng điện từ
cũng là một biện pháp bảo vệ thiên nhiên
điện tác dụng lên một vật bằng cách tăng cường độ dịng điện chạy qua các vịng dây hoặc tăng số vịng của ống dây
4.4/ T ổng kết:
- Đọc lại phần ghi nhớ SGK
- Đọc mục cĩ thể em chưa biết
? Hãy so sánh sự nhiễm từ của sắt và thép
a Lõi sắt hoặc lõi thép làm tăng tác dụng từ của ống dây cĩ dịng điện
b Khi ngắt điện, lõi sắt non mất hết từ tính cịn lõi thép thì vẫn giữ được từ tính
? Nêu cấu tạo và tính chất của nam châm điện
Nam châm điện cĩ cấu tạo theo nguyên tắc ống dây cĩ lõi sắt hoặc lõi thép, khi cho dịng điện đi qua thì trở thành nam châm Cĩ thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác dụng lên một vật, bằng cách
tăng cường độ dịng điện chạy qua các vịng dây hoặc tăng số vịng của ống dây (kí hiệu là n).
4.5/ Hướng dẫn học tập:
Đối với bài học ở tiết này:
Bài tập 24.1 đến 24.5.Học thuộc phần ghi nhớ trong sách giáo khoa
Xem lại các kết luận trong bài và chú ý so sánh khi sắt thép nhiễm từ thì có khác nhau không? Cấu tạo của nam châm
Đối với bài học tiết tiếp theo :
Đọc trước bài sau: Ứng dụng của nam châm và chú ý: Các dụng cụ có mặt của nam châm.
Xem kỹ mạch điện hình 26.1
5 PHỤ LỤC: