Văn hóa cũng không phải chỉ thu hẹp trong lĩnh vực giáo dục, không chỉ phản ánh trình độ học vấn của một người, mà là thước đo trình độ phát triểna. của toàn xã hội: về sản xuất, khoa h[r]
Trang 1CHƯƠNG VII
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA, ĐẠO ĐỨC VÀ
XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI
Trang 2I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA
II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC
III TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI
KẾT LUẬN
Trang 3I TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA
Trang 41 Khái niệm văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh
a Định nghĩa về văn hóa
“Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo, phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn hóa, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn
bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của
nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu
đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”
Tháng 8-1943, khi còn trong nhà tù Tưởng Giới Thạch, lần đầu tiên
Hồ Chí Minh đưa ra định nghĩa của mình về văn hóa
Trang 5Với định nghĩa này, Hồ Chí Minh đã khắc phục được tính phiến diện trong
quan niệm về văn hóa trong lịch sử và hiện tại:
Văn hóa không chỉ là một hiện tượng tinh thần tách rời cuộc sống vật chất
mà bao gồm toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng
tạo ra trong quá trình lịch sử
Văn hóa không chỉ thu hẹp trong lĩnh vực văn học – nghệ thuật mà văn hóa
bao trùm lên toàn bộ các lĩnh vực của đời sống xã hội
Văn hóa cũng không phải chỉ thu hẹp trong lĩnh vực giáo dục, không chỉ phản ánh trình độ học vấn của một người, mà là thước đo trình độ phát triển của toàn xã hội: về sản xuất, khoa học – kỹ thuật, chính trị, tôn giáo, văn
học – nghệ thuật, đạo đức, lối sống, phong tục tập quán…
Trang 61 Khái niệm văn hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh
b Quan điểm về xây dựng một nền văn hóa mới
“1 Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập
tự cường
2 Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng
3 Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp có liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong xã hội
4 Xây dựng chính trị: dân quyền
5 Xây dựng kinh tế”
Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 3 tr.431
HCM đã đưa ra 5 điểm lớn
định hướng cho việc xây
dựng nền văn hóa dân tộc
Trang 72 Quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của Văn hóa
a Vị trí, vai trò
của văn hóa
trong đời sống
xã hội
- Một là, văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội,
thuộc kiến trúc thượng tầng Trong quan hệ với chính trị, xã hội
Trong quan hệ với kinh tế
Chính trị, xã hội được giải phóng thì văn hóa mới được
giải phóng
Chính trị giải phóng trước,
từ đó mở đường cho văn
hóa phát triển
- Hai là, văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở
trong kinh tế và chính trị Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị Kinh tế và chính trị cũng phải có tính VH
VH phải tham gia
thực hiện nhiệm vụ
chính trị và xây
dựng CNXH
VH phải phục vụ, thúc đẩy việc xây dựng và phát triển
kinh tế
“Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy
sự phát triển kinh tế, xã hội”
Trang 8b Quan
điểm về
tính chất
của nền
văn hóa
Tính dân tộc
Tính khoa học
Tính Đại chúng
- Văn hóa dân tộc phải có đặc điểm và bản sắc riêng
- Tính dân tộc của văn hóa được biểu hiện:
Ở chủ nghĩa yêu nước và tinh thần độc lập, tự cường của dân tộc
Ở cốt cách và tâm hồn con người Việt Nam
Ở hình thức
và phương diện diễn đạt
- Phải hiện đại, tiên tiến, thuận với trào lưu tiến hóa của nhân loại: h.bình, đ.lập, d.chủ và tiến bộ xã hội
- Kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đồng
thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại
Văn hóa phải phục vụ nhân dân, phản ánh tâm tư,
nguyện vọng của nhân dân
“Văn hóa phải thiết thực phục vụ nhân dân, góp phần vào việc nâng cao đời sống vui tươi, lành
mạnh của quần chúng
Văn hóa là trình độ phát triển của con người, do con người làm ra, nó phải trở về phục vụ con người
Trang 92 Quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của Văn hóa
c Quan
điểm về
chức
năng
của văn
hóa
- Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho con người
Lý tưởng cao đẹp cho một Đảng, mỗi
dân tộc và mỗi con người
Bồi dưỡng tình cảm lớn
- Mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí
“M ộ t dân t ộ c d ố t là m ộ t dân t ộ c y ế u”
“Bi ế n m ộ t n ướ c d ố t nát, c ự c kh ổ
thành m ộ t n ướ c v ă n hóa cao và đờ i
s ố ng vui t ươ i h ạ nh phúc”
- Hướng con người vươn tới chân, thiện,
mỹ
Văn hóa phải tham gia chống tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ…
Văn hóa giúp cho con người phân biệt được cái tốt với cái xấu, cái tiến bộ với
cái lạc hậu
Trang 103 Tư tưởng Hồ Chí Minh về một số lĩnh vực chính của văn hóa
a Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa giáo dục
- Phê phán nền giáo
dục phong kiến
Hồ Chí Minh đã:
- Tố cáo nền giáo dục
thực dân
- Xấy dựng nền giáo dục của nước Việt Nam mới
- Quan
điểm
HCM về
văn hóa
giáo dục
tập trung
ở những
điểm sau:
Mục tiêu, thực hiện cả ba chức năng của văn hóa bằng giáo dục
Tiến hành cải cách giáo dục để xây dựng hệ thống trường lớp với chương trình, nội dung dạy và học thật khoa học, thật hợp lý
Học ở mọi nơi, mọi lúc; học mọi người; học suốt đời; coi trọng việc
tự học, tự đào tạo và đào tạo lại
Phương châm giáo dục
Phương pháp giáo dục
Quan tâm xây dựng đội ngũ giáo viên
Không ngừng nâng cao Đảng trí