Bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” là bài thơ nổi tiếng nhất của ông. Bài thơ dựa trên sự kiện: trong chiến dịch Biên giới cuối năm 1950, Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận theo dõi và chỉ huy [r]
Trang 2MINH HUỆ
Trang 3ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ ( Minh Huệ )
- Là một nhà thơ hiện đại của Việt Nam Ông
được biết đến nhiều với tác phẩm thơ "Đêm
nay Bác không ngủ", và đã được Nhà nước
Việt Nam tặng giải thưởng Nhà nước về văn
học, nghệ thuật với 3 tập thơ: Đêm nay Bác
không ngủ (1985); Tiếng hát quê hương
(1959); Đất chiến hào (1970)
- Ông còn có các bút danh khác là Mai Quốc
Minh, Nguyễn Thái.
1 Tác giả
Trang 5Bài thơ được viết theo thể thơ gì? Phương
thức biểu đạt nào ?
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
( Các em đọc bài thơ nhé, giọng tâm sự
nhẹ nhàng, nhịp thơ 3/2 hoặc 2/3 Lời
thoại của Bác đọc dịu dàng tình cảm, lời
của anh đội viên đọc giọng lo lắng tha
thiết.)
-Thể thơ: năm chữ
-Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp
yếu tố miêu tả và biểu cảm
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ ( Minh Huệ )
Trang 6- Đọc lại bài thơ 1 lần nữa đi các em, cho Cô biết bài thơ kể về câu chuyện gì?
Nội dung: Bài thơ được trình bày như một câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác trên đường đi chiến dịch Biên Giới để chăm lo cho các anh bộ đội và dân công.
- Câu chuyện diễn ra trong hoàn cảnh khó khăn như thế nào? Chú ý từ láy nhé
Hoàn cảnh câu chuyện: Một đêm khuya, trên đường đi chiến dịch, trời mưa lâm thâm, trong mái lều tranh xơ xác.
-Câu chuyện kể mấy lần anh đội viên thức dậy thấy Bác không ngủ? Tại sao không
có lần 2? ( bỏ qua lần 2 để người đọc thấy rõ sự tăng cấp giữa lần 1 và lần 3 ) Từ
đó em chia bố cục bài thơ nhé!
Lần thứ nhất anh đội viên thấy Bác không ngủ chăm sóc giấc ngủ cho các anh
bộ đội.
Lần thứ ba anh đội viên thấy Bác không ngủ vì lo cho dân công.
Khổ cuối là lời khẳng định của tác giả: Tấm lòng cao cả của Bác.
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ ( Minh Huệ )
Trang 7II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1.Hình tượng Bác Hồ cao cả
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ ( Minh Huệ )
Em hãy đọc và đối chiếu lần thứ nhất và lần thứ
ba anh đội viên thấy Bác không
ngủ
Trang 8Bác trực tiếp ra mặt trận cùng chịu đựng gian khó với các anh bộ đội
Trang 9Bác chỉ huy trận đánh
Trang 10Bác cùng băng rừng lội suối với bộ đội
Trang 13II.TÌM HIỂU VĂN BẢN
Em hãy tìm và lược trích những câu thơ tiêu biểu miêu
tả Bác Hồ.
Trang 141.Hình ảnh Bác Hồ (Gạch chân từ ngữ và ghi chú vào Sách nhé!)
Tình thương yêu chăm lo, ân cần, tỉ mỉ, chu đáo, chứa chan,
sự tôn trọng, nâng niu của vị Cha già đối với những chiến sĩ thật cảm động.
Mong trời sáng mau mau.
-Lời nói ngắn gọn, nhẹ nhàng, lời nhắc nhở nhiệm vụ, tình cảm gần gũi như cha với con.
- Điệp từ, cặp từ sóng đôi tăng tiến Lời tâm sự, trò chuyện tâm tình bộc lộ tình cảm rộng lớn của Bác yêu thương lo lắng cho bộ đội và dân công ( đặc biệt là dân công).
- Trời sáng là hoán dụ chỉ hòa bình
Từ láy
Trang 15BÁC HỒ MỘT TÌNH YÊU BAO LA
Trang 162 Tâm tư của người đội viên ( các em gạch chân từ ngữ và ghi chú vào sách)
a Lần thứ nhất:
- Ngạc nhiên, băn khoăn đến khắc khoải
- Dõi theo những cử chỉ, hành động của Bác
+ Điệp từ “càng”: tình thương tăng cấp.
-Mơ màng như nằm trong giấc mộng đẹp đẽ,
ấm áp
+So sánh, ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng
Tình cảm thân thiết, ngưỡng mộ của anh
đội viên với Bác
- Thổn thức, thầm thì => Sự xúc động
Thương yêu, cảm phục trước tấm lòng của
Bác
Trong lần thức dậy thứ nhất,tâm tư của anh đội viên được thể hiện qua những câu thơ nào?
-”Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càngthương”
-”Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng.”
- “Thổn thức cả nỗi lòng Thầm thì anh hỏi nhỏ Bác ơi Bác chưa ngủ Bác có lạnh lắm không?”
- “Anh nằm lo Bác ốm Lòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoài.”
Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để diễn tả tâm tư tình cảm đó?Tác
dụng của các biện pháp đó?
“Thổn thức”,”thầm thì” là cảm xúc như thế nào? Qua các chi tiết thơ miêu tả tâm
tư của anh đội viên em hiểu tình cảm của anh đối với Bác như thế nào?
Trang 172 Tâm tư của người đội viên ( các em gạch chân từ ngữ và ghi chú vào sách)
b Lần thứ ba
-Hốt hoảng, giật mình, nằng nặc mời Bác ngủ
+ “Nằng nặc”: van nài khẩn thiết.
* Lòng kính yêu, biết ơn, niềm hạnh phúc được
nhận tình thương yêu và sự chăm sóc của Bác,
niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình
dị.Tình cảm của anh đội viên cũng là tình cảm
của nhân dân đối với Bác.
Tâm tư của anh đội viên trong lần thức dậy thứ ba được diễn tả bằng các chi tiết thơ nào? Có gì khác so với lần trước?
Em hiểu”nằng nặc” là gì? Nhận xét của em về cách cấu tạo lời thơ:
“Mời Bác ngủ Bác ơi!
…Bác ơi! Mời Bác ngủ”và tác dụng của nó?
- Anh hốt hoảng giật mình”
- Anh vội vàng nằng nặc Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!”
- Anh đội viên nhìn Bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướngmênh mông Anh thức luôn cùng Bác.
Theo em vì sao anh đội viên lại thấy “ lòng vui sướng mênh mông” và quyết định thức luôn cùng Bác?
Qua diễn biến tâm trạng của anh đội viên, em cảm nhận tình cảm của anh đối với cho Bác như thế nào?
Trang 183 Khẳng định đạo đức cao cả của Bác
(Các em đọc khổ cuối bài thơ)
Đêm nay Bác ngồi đó
Đêm nay Bác không ngủ
Các em nhớ lại câu thơ
“Một canh, hai canh, lại ba canh …
Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành
Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt
Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh.”
Đó là tấm lòng yêu nước thương dân
Trang 19III/ TỔNG KẾT (Đọc lại bài thơ nhé!)
1 Nghệ thuật:
Nghệ thuật nổi bật của bài thơ:
A -Thể thơ năm chữ có nhiều vần liền thích hợp với lối kể chuyện
B - Kết hợp tự sự miêu tả và biểu cảm.
C - Lời thơ giản dị, chân thành nhiều từ láy gợi hình, gợi cảm.
D - Cả ba ý trên
-Thể thơ năm chữ có nhiều vần liền
thích hợp với lối kể chuyện
- Kết hợp tự sự miêu tả biểu cảm.
- Lời thơ giản dị, chân thành nhiều
từ láy gợi hình, gợi cảm.
2 Nội dung:
- Tình cảm yêu kính, cảm phục của
người chiến sĩ, cũng là của mọi người
đối với Bác.
- Tấm lòng yêu thương giản dị mà
sâu sắc của Bác đối với quân và dân ta.
Qua câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác em cảm nhận được điều gì?
Trang 20ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ ( Minh Huệ )
- Bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” sáng tác
năm 1951 Dựa trên sự kiện Bác trực tiếp ra
mặt trận trong chiến dịch Biên Giới 1950
1 Tác giả
( Các em chép bài vào vở nhé! )
Trang 21( Các em chép bài vào vở tiếp nhé! )
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
lá cây làm chiếu manh áo làm chăn
- nóng ruột, mong trời sáng mau mau
→ Từ láy, điệp từ, cặp từ sóng đôi, tăng tiến
→ Tình cảm rộng lớn của Bác yêu thương lo lắng cho bộ
đội và dân công
Trang 22( Các em chép bài vào vở tiếp nhé! )
2 Tình cảm của anh đội viên đối với Bác
→ Từ láy, ẩn dụ, điệp từ, đảo ngữ, so sánh, tăng cấp
→ Lòng kính yêu, biết ơn Bác càng sâu sắc.
Niềm hạnh phúc tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại
Trang 23( Các em chép bài vào vở tiếp nhé! )
3 Khẳng định đạo đức cao cả của Bác
- Điệp ngữ “Đêm nay”
- Bác không ngủ: lẽ thường tình
→ Khẳng định lòng yêu nước thương dân sâu sắc đạo đức cao cả của Bác
Trang 24( Các em chép bài vào vở tiếp nhé! )
- Tấm lòng yêu thương giản dị mà sâu sắc của Bác đối với
quân và dân ta.