bài học môn ngữ văn thứ năm 02042020 thcs trần quốc tuấn

- xúc cảm của thi nhân nghiêng về hình ảnh đầy sắc xuân đẹp đẽ của thiên nhiên, đất trời - thể hiện tình yêu tha thiết với cuộc sống dù những ngày cuối đời. * Sang thu:[r]

chủ đề:

TÌNH YÊU THIÊN NHIÊN

* MÙA XUÂN NHO NHỎ (Thanh Hải)

* SANG THU (Hữu Thỉnh)

Sang thu

Hữu Thỉnh

Đọc bài thơ

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

* Bố cục: 3 phần

- Khổ 1:Cảnh vật lúc chuyển mùa

- Khổ 2:Bức tranh thiên nhiên lúc sang thu

- Khổ 3: Suy ngẫm của tác giả

* Phương thức biểu đạt : miêu tả, biểu cảm.

* Thể thơ: Tự do 5 chữ.

I-Đọc - hiểu văn bản:

Đọc khổ 1: Cảnh vật lúc chuyển mùa

Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về

1) Cảnh vật lúc chuyển mùa: khổ 1

- Hương ổi - phả -> khứu giác (tràn ngập không gian)

- Gió - se -> xúc giác (gió khô, hơi lạnh)

- Sương - chùng chình -> thị giác (chậm, lững lờ)

+ Bỗng -> Bất ngờ, bâng khuâng

+ Hình như: thành phần tình thái

Tín hiệu báo thu sang

｝

｝

Tâm trạng ngỡ ngàng, ngạc nhiên, bâng khuâng, xao xuyến

Nghệ thuật: nhân hoá, từ láy, hình ảnh giàu sức gợi tả

Tín hiệu báo thu về: Những biến chuyển nhẹ nhàng của

thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa ( hương ổi, gió

se, sương chùng chình…) Bức tranh giao mùa nồng nàn

hơi ấm làng quê trong cảm nhận ngỡ ngàng của tác giả.

Đọc khổ 2: Bức tranh thiên nhiên, đất trời lúc sang thu

Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu

-> cảm nhận về không gian, thời gian chuyển mùa thật đẹp

của 1 tâm hồn thiết tha với vẻ đẹp quê hương

=> Đất trời chuyển mình sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt trong

phút giao mùa

→ Tạo sự bất ngờ, thú vị, tinh tế, hấp dẫn

2) Bức tranh thiên nhiên lúc sang thu: khổ 2

* Khác nhau trong cảm nhận của tác giả về thiên nhiên,

đất trời sang thu ở khổ 2 so với khổ 1:

Thiên nhiên sang thu

Giác quan

Vị trí miêu tả cảnh

Xúc giác, thính giác, khứu giác (cảm giác ngỡ ngàng)

Ngắm nhìn(thị giác)

Thiên nhiên được miêu tả ở tầm thấp, gần

Thiên nhiên được miêu tả ở tầm cao,

xa, rộng

Vẫn còn bao nhiêu nắng

Sấm cũng bớt bất ngờ

3 Khổ thơ cuối:

Hai câu thơ hai cuối

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi

- Nghĩa tả thực: Hiện tượng thiên nhiên - sấm và hàng cây- lúc sang thu.

Sấm: vang động bất thường của ngoại

cảnh, cuộc đời.

Hàng cây đứng tuổi: Con người từng

trải sẽ có bản lĩnh vững vàng hơn.

- Ý nghĩa ẩn dụ:

+Sấm

+Hàng cây đứng tuổi

Sấm cũng bớt bất ngờ

Trên hàng cây đứng tuổi.

Ẩn dụ

Bước qua cuộc chiến, con người vững tin làm

tất cả

Đất nước, dân tộc Việt Nam vững vàng trước mọi thử thách

Đất trời đang làm một cuộc chuyển giao kì diệu Tất cả điều đó được tác giả cảm nhận bằng một tâm hồn rung động tinh tế, giàu tình yêu thiên nhiên Hàng cây cổ thụ bình thản đón nhận mùa thu đến, không vội vàng, vồ vập

mà lặng lẽ, âm thầm Hình ảnh tiếng sấm trên hàng cây còn gợi lên cách hiểu khác, đó là hình ảnh ẩn dụ Những con người đã từng trải không bất ngờ trước những vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời Đây là sự suy ngẫm của tác giả về nhân sinh, về qui luật của cuộc sống.

Kết luận

II.TỔNG KẾT VỀ CHỦ ĐỀ

HS viết ghi nhớ của bài “Mùa xuân nho nhỏ” và “Sang thu” sgk/58 và 71.

III LUYỆN TẬP

1/ Em hãy tìm ra điểm tương đồng và khác biệt sau khi tìm

hiểu 2 bài thơ của 2 thi nhân

a/ Điểm chung:

- Cả hai thi nhân đều có một tình yêu, gắn bó với thiên nhiên, cuộc sống và đất nước sâu sắc nhưng xa hơn thế họ còn muốn giữ mãi vẻ đẹp của thiên nhiên cho dất nước mình

- Tình yêu thiên nhiên của hai nhà thơ đều nhẹ nhàng, tinh tế nên cảnh sắc thiên nhiên trong hai bài thơ không bị hòa lẫn vào cảnh sắc thiên nhiên của các bài thơ khác

- Với thể thơ tự do 5 chữ phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng,

cảm xúc

- Bằng những hình ảnh, ngôn từ giàu sức gợi tả hai thi nhân đã tái hiện những bức tranh thiên nhiên nên thơ, gợi cảm, đầy sức sống

b/ Điểm riêng:

* Mùa xuân nho nhỏ:

- Bức tranh thiên nhiên mùa xuân xứ Huế

- xúc cảm của thi nhân nghiêng về hình ảnh đầy sắc xuân đẹp đẽ của thiên nhiên, đất trời - thể hiện tình yêu tha thiết với cuộc sống

dù những ngày cuối đời

* Sang thu:

- Cảnh vườn thu, ngõ xóm của đồng bằng Bắc bộ

- Xúc cảm của thi nhân nghiêng về cảm nhận giây phút nhẹ nhàng

- tình cảm gắn bó tha thiết với quê hương

 Chùm thơ Thu (Thu điếu, Thu vịnh, Thu ẩm)-

Nguyễn Khuyến

2) Hãy giới thiệu những bài thơ về mùa thu khác mà

em biết?

Em không nghe rừng thu

Lá thu rơi xào xạc,

Con nai vàng ngơ ngác

Đạp trên lá vàng khô?

(Lưu trọng Lư, Tiếng thu)

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.

( Nguyễn Khuyến-

Thu điếu)

Nắng thu đang trải đầy

Đã trăng non múi bưởi Bên cầu con nghé đợi

Cả chiều thu sang sông

(Hữu Thỉnh, Chiều sông Thương)

DẶN DÒ:

- CÁC EM CHÉP BÀI HOẶC CẮT DÁN BÀI VÀO TẬP NHÉ! CÁC SLIDE HÌNH ẢNH VÀ

TƯ LIỆU KHÔNG CẦN CẮT DÁN NHÉ!

- HỌC BÀI CỦA CHỦ ĐỀ NÀY: HỌC THUỘC 2 BÀI THƠ, TÁC GIẢ, BÀI PHÂN TÍCH.