Làm rõ tâm trạng của nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân với diễn biến tâm lí phức tạp khi nghe tin làng quê mình theo giặc để làm nổi bật những phẩm [r]
Trang 1UBND TỈNH BẮC NINH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG NĂM HỌC 2019-2020 Môn: Ngữ văn 9
Thời gian: 120 phút, không kể thời gian phát đề
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy Võng mắc chông chênh đường xe chạy Lại đi, lại đi trời xanh thêm
Không có kính, rồi xe không có đèn, Không có mui xe, thùng xe có xước,
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim
(Trích Ngữ văn 9, Tập một)
1 Đoạn thơ trên nằm trong tác phẩm nào? Giới thiệu ngắn gọn về tác giả và hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm ấy
2 Tìm và nêu tác dụng của phép tu từ điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ cuối của đoạn thơ trên?
3 Tại sao nói hình ảnh những chiếc xe không kính là một sáng tạo độc đáo của Phạm Tiến Duật?
II PHẦN LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Viết một đoạn văn (khoảng 10 đến 15 câu) nói về tác hại của bao bì ni lông đối với con người
Câu 2 (5,0 điểm)
Cảm nhận của em về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân (từ khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đến khi tin đó được cải chính)
=====Hết=====
(Đề thi có 01 trang)
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG
NĂM HỌC 2019-2020 Môn: Ngữ văn
(Hướng dẫn chấm có 03 trang)
I
1 - Bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” 0,25
- Tác giả: Phạm Tiến Duật sinh năm 1941, năm 1964 gia nhập quân đội, hoạt động trên tuyến đường Trường Sơn và trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ trẻ thời chống Mĩ cứu nước Thơ ông có giọng điệu sôi nổi, trẻ trung, tập trung thể hiện hình ảnh thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ
0,5
- Sáng tác năm 1969 lúc cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ đang diễn ra vô cùng ác liệt
0,25
2 - Hình ảnh điệp ngữ: không có được nhắc lại 3 lần 0,25 -Tác dụng: Điệp ngữ “không có” nhắc lại ba lần như nhân lên nhiều
lần thử thách khốc liệt Nhấn mạnh khó khăn, thử thách, thiếu thốn
về vật chất mà người chiến sĩ phải đối mặt trong quá trình lái xe thời kỳ kháng chiến chống Mỹ Từ đó ngợi ca ý chí quyết tâm, lòng yêu nước cháy bỏng, nhiệt tình cách mạng của người lính
0,75
3 Hình ảnh những chiếc xe không kính rất độc đáo vì:
- Đó là những chiếc xe (không hề được lãng mạn hóa như trong thơ
ca thường miêu tả) trên tuyến đường Trường Sơn trong thời kì chống Mĩ và đã đi vào thơ Phạm Tiến Duật thực đến trần trụi, nó không hiếm trong chiến tranh nhưng phải là người có tâm hồn nhạy cảm mới phát hiện và đưa vào trong thơ
0,5
- Hình ảnh ấy vừa nói lên cái khốc liệt của chiến tranh vừa làm nổi bật chân dung tinh thần của người lính; thể hiện phong cách thơ của Phạm Tiến Duật: nhạy cảm với nét ngang tàng, tinh nghịch, yêu thích cái lạ
0,5
II 1 Viết một đoạn văn (khoảng 10 đến 15 câu) nói về tác hại của
bao bì ni lông đối với con người
2,0
* Yêu cầu về hình thức: Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn, có câu mở đoạn và câu câu kết đoạn Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ nghĩa, ngữ pháp tiếng Việt
0,25
* Yêu cầu về nội dung: Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách
song cần phải đảm bảo các ý sau:
- Bao bì ni lông được sử dụng nhiều trong đời sống hàng ngày Tuy nhiên, hầu hết mọi người đều dùng vì sự tiện lợi của nó mà không
hề biết hậu quả mà nó ảnh hưởng rất lớn đối với môi trường và sức khỏe con người
0,25
- Theo thống kê chưa đầy đủ, mỗi hộ gia đình Việt Nam thường sử dụng 5 - 7 túi nilon/một ngày bao gồm cả túi to, túi nhỏ và những túi siêu nhỏ Như vậy hàng triệu túi nilon được sử dụng và thải ra môi trường hàng ngày
0,5
- Bao bì ni lông không chỉ hủy hoại môi trường sống của sinh vật
mà còn là tác nhân bào mòn sức khoẻ con người Trong túi ni lông
có chứa các kim loại, khi dùng làm túi chuyên dụng đựng đồ ăn, thức uống có thể đầu độc cơ thể đặc biệt là não bộ và là tác nhân gây nên bệnh ung thư, suy giảm miễn dịch cơ thể
0,5
Trang 3- Cần đề ra những giải pháp quán triệt sử dụng bao bì ni lông đúng
cách; tổ chức các cuộc thi, các cuộc vận động tìm hiểu về tác hại
của bao bì ni lông, nâng cao ý thức của mỗi người trong việc sử
dụng túi ni lông Khuyến khích người dân sử dụng bao bì tự hủy
sinh học thay thế các loại ni lông này Thực hiện các chiến dịch
"Hành động vì môi trường", "Nói không với ni lông",
0,5
2 Cảm nhận của em về nhân vật ông Hai trong truyện ngắn Làng
của nhà văn Kim Lân (từ khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc
đến khi tin đó được cải chính)
5,0
* Yêu cầu chung
a Nội dung: Biết cách làm bài nghị luận cảm nhận về nhân vật
trong tác phẩm truyện Làm rõ tâm trạng của nhân vật ông Hai
trong truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân với diễn biến tâm lí
phức tạp khi nghe tin làng quê mình theo giặc để làm nổi bật những
phẩm chất cao quý của nhân vật ông Hai, một nông dân cần cù, chất
phác, phải đi tản cư nhưng có lòng yêu làng, yêu nước sâu sắc, tinh
thần kháng chiến cao, trung kiên với cách mạng
b Hình thức:
- Bài viết đảm bảo bố cục 3 phần (mở bài, thân bài, kết bài)
- Lập luận chặt chẽ, mạch lạc, lí lẽ xác thực
- Dẫn chứng phong phú, tiêu biểu
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Giới thiệu tác giả Kim Lân và truyện ngắn Làng
- Nhận xét, cảm nhận về nhân vật nhân vật ông Hai, một nông dân
cần cù, chất phác, phải đi tản cư nhưng có lòng yêu làng, yêu nước
sâu sắc, tinh thần kháng chiến cao, trung kiên với cách mạng
0,5
2 Để khắc họa nhân vật ông Hai, nhà văn Kim Lân đã đặt nhân
vật vào một tình huống tâm lí và tập trung miêu tả tâm trạng
của ông Hai nhất là từ khi nghe tin làng Chợ Dầu theo Tây đến
khi tin đó được cải chính
* Khi nghe tin:
- Thoạt đầu nghe tin làng chợ Dầu theo giặc từ người đàn bà tản cư
nói ra, ông lão bàng hoàng, sững sờ, không thể tin được
- Khi cái tin ấy được khẳng định chắc chắn, ông lão buộc lòng phải
tin Tâm trạng ông bị ám ảnh day dứt với mặc cảm là kẻ phản bội
* Khi về đến nhà:
- Tủi thân thương con: “Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian
đấy ư? ”
- Ông giận lây và trách cứ những người trong làng phản bội, nhưng
lòng yêu làng, tin vào những người cùng làng khiến ông vẫn bán tín
bán nghi tin làng theo giặc
- Trước những chứng cứ nghe được và suy luận riếng, ông phải tin
và thương dân làng chợ Dầu, thương mình phải mang tiếng là dân
làng Việt gian
* Những ngày sau đó
- Luôn sống trong tâm trạng nơm nớp lo sợ, xấu hổ, nhục nhã trốn
biệt ở trong nhà
-Tác giả tiếp tục đặt nhân vật vào thử thách căng thẳng và quyết liệt
hơn đó là khi nghe mụ chủ nhà báo sẽ đuổi hết những người làng
Dầu ở nơi tản cư vì làng Dầu Việt gian theo Tây Ông cảm nhận hết
nỗi nhục nhã, lo sợ tuyệt đường sinh sống
0,75
0,75
1,0
Trang 4- Bị đẩy vào đường cùng, tâm trạng vô cùng bề tắc, chính trong tình thế tưởng chừng như tuyệt vọng ấy lại càng bộc lộ tình yêu làng hòa hợp sâu sắc với tình yêu nước, trung thành với cách mạng với kháng chiến Trở về làng là cam chịu kiếp sống nô lệ, nhục nhã Bởi thế, ông đã quyết định một cách đau đớn nhưng dứt khoát “Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây mất rồi thì phải thù”
- Tâm sự với đứa con để củng cố niềm tin vào cách mạng, kháng chiến và tin vào cụ Hồ
* Khi nghe tin cải chính:
- Ông thay đổi thái độ đối với con, mua quà cho con
- Mặt ông vui tươi, rạng rỡ hẳn lên so với mọi ngày
- Về nhà, ông chia quà cho lũ trẻ xong liền chạy khắp xóm để loan tin
- Ông qua nhà bác Thứ và kể chuyện về làng của mình khoe tin làng được cải chính, khoe cả việc làng mình, nhà mình bị Tây đốt đó là một minh chứng để chứng minh là làng mình là làng kháng chiến chứ không phải như tin đồn
=> Đó là niềm hạnh phúc vô bờ bến của ông Hai, một người dân Việt Nam yêu làng, yêu nước
0,75
3 Nhận xét
- Ông Hai là một người nông dân thuần hậu, chất phác, có tình yêu làng tha thiết, mãnh liệt, có lòng tự trọng sâu sắc Ở ông, tình yêu làng hòa nhập, thống nhất với lòng yêu nước, kiên trung với cách mạng
- Nhà văn Kim Lân đã thành công trong việc xây dựng cốt truyện,
sử dụng ngôn ngữ kể chuyện qua đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm, ngôn ngữ nhân vật; đặt nhân vật vào tình huống thử thách, đấu tranh nội tâm căng thẳng để bộc lộ tính cách, tâm trạng và thái độ của nhân vật
0,5
4 Đánh giá chung
- Ông Hai tiêu biểu cho hình ảnh người nông dân thời chống Pháp
- Qua nhân vật ông Hai, tác giả muốn biểu đạt một cách thấm thía, xúc động tình yêu làng, yêu nước sâu sắc của người nông dân trong kháng chiến chống Pháp
- Tác giả viết bằng trái tim, tình cảm của mình nên dễ tìm được sự đồng cảm từ bạn đọc
0,5
d Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ
nghĩa, ngữ pháp Tiếng Việt
e Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về
vấn đề nghị luận
0,25