Bài giảng học phần Tâm lí học đại cương

ăPh ơngăphápătr cănghi măă Test... 2.1.3ăPhảnăx ăcóăđi uăki năvàătâmălý...[r]

TR NGăĐ IăH CăPH MăVĔNăĐ NG

KHOAăS ăPH MăXÃăH I

IăGI NGăH CăPH N

TỂMă ụăH CăĐ IăC NG

Gi ng viên: Nguy n Văn Kính

Tổ b môn: Tâm lý – Giáo d c - CTĐ

u h nh n i b

u ng Ng i - 2013

IăNịIăĐ

Tâm lý h c i c ng l m ong nh ng môn h c o o nghi v ong các

ng h m ng b cho inh viên nh ng i n h c căn b n v âm lý ng i h nh

h nh nh ng năng nghiên c u m hi u âm lý v l m c cho vi c nghiên c u các

h c h n i h o ong ch ng nh o o: Tâm lý h c d y h c Tâm lý h c giáo

d c Tâm lý h c l uổi ý lu n d y h c

T ong nhi u năm u các nh nghiên c u ong n c biên o n các giáo

nh Tâm lý h c i c ng h n ánh há y v chính ác các u n i m hi n i

v Tâm lý h c T ên c h các ác h m u b n v ch n l c ích h các

n i dung liên u n h h v i nh c inh viên ch ng ôi biên o n b i gi ng Tâm lý h c i c ng nh m o i u i n hu n l i cho h ong vi c h c b môn

g h n h c hi n m c iêu o o c nh ng

i gi ng Tâm lý h c i c ng g m ch ng: các ch ng l các ch ng

nh b y nh ng hái ni m hái uá nh m ng ính h ng há lu n các ch ng

nh b y các ho ng âm lý c h : Nh n h c T nh c m ụ chí T í nh

ch ng nh b y v n âm lý h c v ng i giáo viên

c d c g ng ong ch c ch n b i gi ng c n nhi u h n ch ch ng ôi mong nh n c g ý chân h nh c uý ng nghi

Ch ơngă1 TÂM LÝ H C LÀ M T KHOA H C

M c tiêu: -Xác nh c i ng nhi m v ý nghĩ c Tâm lý h c (TLH)

- Phân ích c b n ch h n ánh v xã h i - l ch sử c hi n ng âm lý

- ý gi i c các hi n ng âm lý h o u n i m ho h c v

c b i h c cho vi c n luy n b n hân v giáo d c h c inh

1.1ăĐ iăt ng,ănhi măv ,ăv ătrí,ăýănghĩaăc aătâmălýăh c

1.1.1ăĐ iăt ngăc aăT H

Tâm lý và tâm lý h c Thu ng “ âm lý h c” b ngu n t ti ng Hy l “ ych ” nghĩ là “ inh h n, tâm h n, h n” “logo ” là “l i nói, lý lẽ” T hình thành thu ng “ ychology” trong ti ng Anh v i ý nghĩ là “Tâm lý h c”

Trong ti ng Vi “ âm lý” c hi u là “ ng, tinh th n” ngoài ra còn c

hi u nh m tính t chỉ tính ch c hành vi phù h v i nh ng qui t c ng xử

Chẳng h n “ Anh này r tâm lý ”

T ong Tâm lý h c “ âm lý” l hi n ng tinh th n do hi n th c khách quan tác

ng vào não sinh ra, g n li n và i u khi n m i hành vi và ho ng c con ng i

Đ i ng c TLH:

TLH nghiên c u h nh h nh v n h nh v há i n c ho ng âm lý

1.1.2 Nh i măv ăc aăT H

T H c nhi m v nghiên c u b n ch các uy lu n y inh v há i n c

ho ng âm lý m i u n h gi các hi n ng âm lý gi âm lý v i hi n ng hác c h l :

- Nh ng y u hách u n ch uan n o o âm lí ng i?

- C ch h nh h nh bi u hi n c ho ng âm lí

- Tâm lí con ng i ho ng nh h n o?

- Ch c năng v i c âm lí i v i ho ng c con ng i

T ên c các h nh u nghiên c u T H nh ng gi i há h u hi u cho

vi c h nh h nh há i n âm lí ử d ng âm lí ong nhân con ng i c hi u u

nh Đ h c hi n các nhi m v ên T H h i liên h i h ch chẽ v i nhi u

ho h c hác

1.1.3ăV ătrí,ăýănghĩaăc aăT H

1.1.3.1 V trí c TLH:

TLH thu c ho h c h i & nhân văn l m ong nh ng b môn ho h c

ch y u c các ho h c nghiên c u v con ng i

T H u n h ch chẽ v i các ng nh ho h c hác:

V i T i h c: T i h c cung c c lí lu n v h ng há lu n cho vi c nghiên c u T H Ng c l i nhi u h nh u c T H l m cho T i h c nên phong phú

TLH c u n h ch chẽ v i các ho h c nhiên nh Gi i h u inh lí ng i inh lý h n inh c c o l c nhiên c các hi n ng âm lí

TLH có u n h ch chẽ v i ho h c h i & nhân văn v ng c l i nhi u

h nh u c T H c ng d ng ong các lĩnh v c inh h i há lu y h c văn h ngh hu giáo d c inh do nh du l ch

T H l c c Kho h c giáo d c ên c các h nh u c T H m

n i dung h ng há h nh h c ổ ch c giáo d c h c inh

1.1.3.2 ụ nghĩ c T H:

Vi c nghiên c u T H c m ý nghĩ o l n i v i i ng v ho ng c con ng i c bi l ho ng d y h c giáo d c c ng i giáo viên

Đ i v i i ng: Y u con ng i l y u h ng u ong há i n x h i

n i chung inh n i iêng Do v y âm lý h c ng y c ng h nh l c l ng c i

h c y há i n inh h i

Đ i v i ng i h y giáo: T H cung c nh ng i h c gi ng i h y hi u

ng âm lý c cách giáo d c cách d y h h , o c hi u u c o

Vi c nghiên c u âm lý h c c n gi h y n luy n m nh ng h ng há v c cách i nhân ử h h h

1.2 ảnăchất,ăch cănĕng,ăphânălo iăcácăhi năt ngătâmălý

1.2.1.ă ảnăchấtăc aăhi năt ngătâmălýătheoăquanăđi măduyăv tăbi năch ngăvàăduyă

v tăl chăsử

n ch h n ánh c âm lý ng i: Tâm lí l h n ánh hi n h c hách quan v o n o ng i hông u ch h

Ph n ánh l hu c ính chung c m i v hi n ng ng v n ng Đ l

ác ng u l i gi h h ng n y lên h h ng hác u l i “d u v ” c hai h h ng ví d : viên h n vi lên b ng n l i v h n ên b ng v ng c l i

b ng l m m n viên h n l i v ên viên h n )

h n ánh h hu c v o ính ch c ác ng c ng h ng chi u v b n ch c nh ng v h m gi ác ng

Ph n ánh di n n gi n n h c v c chuy n h l n nh u T

h n ánh v lí h h c n h n ánh inh-h v h n ánh h i ong c h n ánh tâm lí

Ph n ánh âm lí l m lo i h n ánh c bi : Đ l ác ng c hi n h c hách u n v o h h n inh v o n o b con ng i – ổ ch c c o nh c v ch Chỉ c h h n inh v n o ng i m i c h năng nh n c ác ng c hi n

h c hách u n o ên n o h nh nh inh h n âm lí Nh C ác n i: “ inh

h n ng âm lí chẳng u l v ch c chuy n v o ong u c bi n ổi ong m c ”

v hi n ng giác u n não H nh nh âm lí

Ph n ánh âm lí o h nh nh v v hi n ng ong hi n h c Song hình

nh âm lí hác v ch o v i các h nh nh hác ch :

H nh nh âm lí m ng ính inh ng áng o Ví d : h nh nh cu n ách ong

u m ng i bi ch hác v i m ng i hông bi ch hác v i h nh nh ch

c ng ong g ng D i ác ng c m h nh nh âm h nh c h o ong

âm lý con ng i h ng lo các liên ng uy c m c chẳng h n ngh i ng chuông ch hông gi ng nh máy ghi âm ong l ng con ng i c h d y lên nh ng

c m c nh ng uy v cu c ng

H nh nh âm lí m ng ính ch h m m u c cá nhân: m i ch h ong hi

o h nh nh âm lý v h gi i v n hi u bi v n inh nghi m cái iêng

c m nh nhu c u u h ng ính hí v o ong h nh nh l m cho n m ng m

m u c ch u n Tính ch h ong h n ánh âm lí h hi n ch :

C ng m v hi n ng ác ng nh ng con ng i hác nh u c h o

nh ng h nh nh âm lí v i nh ng m c c hái hác nh u

C ng m v hi n ng ác ng v o m con ng i nh ng nh ng h i

i m ho n c nh ng hái âm inh lí hác nh u c h o h nh nh âm lí hác nhau

Chính ch h âm lí l ng i c m nh n c m nghi m n õ nh

V y do âu m âm lí ng i n y hác v i ng i i ?

Đi u do nhi u y u chi h i T c h do m i con ng i c nh ng c i m iêng v c h giác u n h h n inh n o b i ng i c ho n c nh ng iêng

i u i n giáo d c hông gi ng nh u c bi m i cá nhân h hi n m c ích c c

ho ng ích c c gi o l u hác nh u ong cu c ng V v y âm lí c ng i n y hác v i ng i i

T lu n i m ên c h m lu n h m u:

Tâm lý ng i c ngu n g c l h gi i hách u n v h hi nghiên c u cũng

nh hi h nh h nh c i o âm lý ng i h i nghiên c u ho n c nh ong con ng i

ng v ho ng

Tâm lý ng i m ng ính ch h v h ong d y h c giáo d c cũng nh ong

u n h ng ử h i ch ý nguyên c á i ng ch ý n cái iêng c m i

ng i

n ch h i – l ch ử c âm lý ng i: Tâm lí ng i l inh nghi m h i – l ch ử bi n h nh inh nghi m cá nhân

Không chỉ con ng i c âm lí m ng v cũng c âm lí ong âm lí con

ng i hác v ch o v i âm lí ng v c o c ch : Tâm lí con ng i c b n ch

h i – l ch ử n ch n y h hi n:

Tâm lí ng i c ngu n g c h gi i hách u n nhiên v h i ong ngu n g c h i l cái uy nh

Th gi i nhiên b o g m các v hi n ng c ẵn trong thiên nhiên và

ng y c ch ng cũng c h i hoá chẳng h n các d nh l m h ng c nh các v ng linh thiêng

Ph n h i b o g m các m i u n h : inh chính o c há lu các

m i u n h ng i – ng i l cái uy nh âm lí ng i Thoá ly hỏi các m i

u n h h i u n h ng i – ng i ẽ l m cho âm lý m b n ính ng i các c

i m âm lý c c o: duy u ng ngôn ng nh c m ẽ hông c h nh thành)

Tâm lý c m i cá nhân l u c uá nh lĩnh h i i hu v n inh nghi m h i n n văn h h i bi n h nh inh nghi m iêng âm lý ý h c c

m i ng i hông u ho ng v gi o i c chính h

Ho ng

V n inh ngh m n n VHXH Tâm lí ý h c cá nhân

Gi o i

Tâm lí c m i con ng i h nh h nh há i n bi n ổi c ng v i há i n

c l ch ử cá nhân l ch ử dân c v c ng ng Tâm lí c m i cá nhân ch u ch

c c l ch ử cá nhân v c ng ng

T lu n i m ên c h m lu n h m u:

Tâm lý ng i c ngu n g c h i, vì th h i nghiên c u môi ng h i

n n văn hoá h i các u n h h i ong con ng i ng v ho ng C n h i

ổ ch c c hi u u ho ng d y v h c ong giáo d c cũng nh các ho ng ch

o ng gi i o n l uổi hác nh u nghiên c u h nh h nh v há i n T con ng i

Tâm lý ng i c ính l ch ử mu n nghiên c u âm lý con ng i ch ng h i

h v o nh ng i u i n l ch ử m é

1.2.2.ăCh cănĕngăc aătâmălý

1.2.2.1 Ch c năng nh h ng:

Th hi n ng c m c ích c ho ng Tâm lý l ng l c h c y con

ng i v u h hăn v n i m c ích H nh nh âm lý v m c ích v các y u âm lý hác gi con ng i ử d ng các giác u n c b i h c inh nghi m chu n b h c hi n h nh ng

1.2.2.2 Ch c năng i u hi n i m :

Tâm lý i u hi n i m ho ng b ng ch ng nh ho ch h ng

há h ng h c i n h nh ho ng o ánh v i i n nh h c hi n l m cho ho

ng nên c ý h c, m l i hi u u nh nh

1.2.2.3 Ch c năng i u chỉnh: Tâm lý i u chỉnh ho ng cho h h v i m c iêu

nh v i ho n c nh cho hé

Nh c ch c năng âm lý m con ng i hông chỉ hích ng v i ho n c nh m

c n c i o v áng o h gi i Chính ong uá nh con ng i nh n h c v

ho n hi n b n hân m nh

1.2.3ăPhânălo iăhi năt ngătâmălý

C nhi u cách hân lo i hi n ng âm lí y hu c v o iêu chí hân lo i

1.2.3.1 Căn c v o h i gi n n i v v í ng i c hi n ng âm lí ong nhân cách, hi n ng âm lý c chi h nh:

Các uá nh âm lí: Hi n ng âm lý di n c m u di n bi n v h c

rõ ràng (các quá nh nh n h c c c m

Các ng hái âm lí: Hi n ng âm lý di n ong h i gi n d i m u

h c hông õ ng âm ng ch ý

Các hu c ính âm lí: l nh ng c i m âm lý ổn nh h h nh h nh h

m i u h ng ính cách hí ch

1.2.3.2 Căn c v o ính ý h c âm lý c chi h nh:

Các hi n ng âm lí c ý h c ý h c

Các hi n ng âm lí hông ý h c vô h c

1.2.3.3 Ngoài ra ng i còn chi hi n ng âm lí h nh: hi n ng âm lí cá nhân

v hi n ng âm lí h i ho c hi n ng âm lí ng ng v hi n ng âm lí i m tàng

1.3ăCácăph ơngăphápănghiênăc uătâmălý

1.3.1ăPh ơngăphápăquanăsát

Quan sát l lo i i giác c ch nh c ho ch nh m ác nh các c i m

c i ng u nh ng bi u hi n nh h nh ng cử chỉ n i năng

Phân lo i u n á : u n á c nhi u h nh h c: c i h y gián i o n di n h y

b h n nhiên h y h c nghi m

Ưu i m: Thu h i li u hách u n c h

Nh c i m: h i gi n công c

u n u n á u c o c n ch ý các yêu c u:

Xác nh m c ích n i dung ho ch u n á

Chu n b chu áo v m i m

Ti n h nh u n á m cách c n h n c h h ng

Ghi ché i li u u n á m cách hách u n ung h c

1.3.2ăPh ơngăphápăđàmătho i

h ng há nghiên c u ong ng i nghiên c u các câu hỏi cho

i ng v d v o câu l i c h nh m hu h hông in v v n c n nghiên

c u

C h m ho i c i h y gián i c h hỏi hẳng h y hỏi gián i tùy liên u n gi i ng v v n c n i u

Đ m ho i mu n hu c u c n:

Xác nh õ Đ yêu c u v n c n m hi u

T m hi u c hông in v i ng c n m ho i v i m i m c h

C ho ch ch ng ong chuy n “ lái câu chuy n” h o Đ m hi u

C n linh ho ch ng héo léo nhiên

1.3.3ăPh ơngăphápăđi uătra

Đi u l h ng há d ng m câu hỏi nh nh cho m i

ng nghiên c u nh m hu h ý i n ch u n c h v v n n o

Ưu i m: T ong h i gi n ng n c h hu h c l ng hông in l n v v n

c n nghiên c u

Nh c i m: Đ in c y hông c o h hu c y u ch u n c ng i i u

l i câu hỏi ng hu c hông in h n ch câu hỏi m l ng hông in l n ử

lý ch m

1.3.4ăPh ơngăphápăthựcănghi m

Th c nghi m l nh ác ng v o i y ng m cách ch ng ong

nh ng i u i n c h ng ch gây i ng nh ng bi u hi n c n nghiên

c u c h l i l l i nhi u l n o c nh l ng nh ính m cách hách u n

Th c nghi m h ng c lo i: Th c nghi m ong h ng hí nghi m v h c nghi m nhiên:

Th c nghi m trong h ng hí nghi m c h c hi n ong i u i n c

h ng ch m cách nghiêm h c các nh h ng bên ngo i ch ng o các i u

i n l m n y inh n i dung âm lí c n nghiên c u

Th c nghi m nhiên c i n h nh ong di u i n b nh h ng c cu c

s ng Khác v i u n á ong h c nghi m nhiên nhà nghiên c u c h ch ng

h ng ch m nhân hông c n hi cho vi c nghiên c u l m nổi b các y u

c n hi c h c nghi m

Ng i c n c h hân lo i h c nghi m nh n nh v h c nghi m hình thành

Th c nghi m nh n nh ch y u nêu lên h c ng c v n c n nghiên c u

m h i di m c h

Th c nghi m h nh h nh c n g i l h c nghi m giáo d c ong i n h nh các ho ng giáo d c n luy n nh m h nh h nh m h m ch n o nghi m

h

1.3 ăPh ơngăphápătr cănghi măă Test