Bài giảng Phòng ngừa lây nhiễm MERS-CoV trong cơ sở khám chữa bệnh - Cập nhật các quy trình

Bài giảng Phòng ngừa lây nhiễm MERS-CoV trong cơ sở khám chữa bệnh - Cập nhật các quy trình trình bày các đường lây truyền; truyền bệnh do tiếp xúc, truyền bệnh qua giọt bắn; truyền bệnh qua không khí; các biện pháp phòng ngữa.

PGS TS L â Thò A h Th

PGS TS Leâ Thò Anh Thö Chủ tịch Hội KSNK TPHCM Trưởng khoa KSNK Bệnh viện Chợ Rẫy Trưởng Bộ môn KSNK Đại học Y khoa PNT

CÁC ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN

TRUYỀN BỆNH DO TIẾP XÚC

z Tiếp xúc trực tiếp: tiếp

xúc giữa da & da

z Tiếp xúc gián tiếp: tiếp

xúc của vật chủ với vật

trung gian truyền bệnh

– thiết bị bị nhiễm

– tay rửa không sạch, y g ï ,

không thay găng

TRUYỀN BỆNH QUA GIỌT

TRUYỀN BỆNH QUA GIỌT BẮN Ä Ä Ï Ï BẮN

¾ xuất phát từ người mang

mầm bệnh khi ho, hắt hơi,

trong thủ thuật như hút

rửa nội soi

¾ vào kết mạc mắt, niêm

mac mũi miệng của người

mạc mui, miệng cua ngươi

kế cận

) cần sự tiếp xúc gần giữa người bệnh và người nhận

) không cần thông khí và xử lý không khí

TRUYỀN BỆNH QUA KHÔNG KHÍ

¾ vi sinh vật phân tán rộng,

lơ lửng trong không khí g g g

trong thời gian dài

¾ được hít vào bởi vật chủ

nhạy cảm ở cùng phòng

hoặc ở phạm vi xa hơn

) việc xử lý không khí rất cần thiết

Truyền bệnh qua

giot bắn Truyền bệnh qua đường không khí

Giọt phân tử > 5 μm Giọt phân tử < 5 μm

CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA

Vệ sinh hô hấp

+ Phòng ngừa chuẩn

++

P hòng ngừa qua tiếp xúc và giọt bắn trong chăm

sóc bn thường quy

Phòng ngừa qua tiếp xúc giọt bắn và qua không

Phòng ngừa qua tiếp xúc, giọt bắn, và qua không

khí trong thủ thuật tạo khí dung

Những thủ thủ thuật thuật có có thể thể tạo tạo ra ra hạt hạt khí khí dung dung

– Đặt nội khí quản

– Khí dung thuốc và làm ẩm Khí dung thuốc và làm ẩm

– Nội soi phế quản

xoang, trám răng, lấy cao răng.

– Thông khí tần số cao dao động.

– Những thủ thuật cấp cứu khác

– Những thủ thuật cấp cứu khác.

– Phẫu tích bệnh phẩm nhu mô phổi sau tử vong

NHỮNG BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA CHUẨN

CẨN TRỌNG TRONG VỆ SINH HÔ HẤP ỌỌ ỆỆ

z Mọi NB có các triệu chứng về Mọi NB có các triệu chứng về

đường hô hấp đều phải tuân

thủ quy tắc về vệ sinh hô hấp

Ch iệ ũi bằ khă ệ

z Che miệng mũi bằng khăn, vệ

sinh tay ngay sau đó Dùng

mặt trong khuỷu tay để che ặ g ỷ y

nếu không có khăn, không

dùng bàn tay

z Mang khẩu trang y tế

z Mang khẩu trang y tế

z Đứng hay ngồi cách xa người

khác khoảng 1 mét g

BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA LÂY TRUYỀN

BIỆN PHAP PHONG NGƯA LAY TRUYEN

DO TIẾP XÚC

z Mang găng sạch, áo choàng và

bao chân trước khi vào phòng

bệnh

Kh â ø b át ứ b à ët bị

– Không sờ bất cứ bề mặt bị

nhiễm mà không mang găng

z Tháo găng áo choàng và bao

h â t ướ khi kh ûi h ø ø

chan trươc khi ra khoi phong va

rửa tay ngay bằng dung dịch sát

khuẩn.

z Han chế tối đa vận chuyển

z Hạn che toi đa vận chuyen

bệnh nhân

z Khử hoặc tiệt khuẩn thiết bị, vật

dụng chăm sóc bệnh nhân

BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA LÂY TRUYỀN

BIỆN PHAP PHONG NGƯA LAY TRUYEN QUA GIỌT BẮN

z Phịng riêng hoặc phịng theo nhĩm chẩnđốn Chú ý giữ khoảng cách xa thích

hơp (trên 1 mét)

z Mang khẩu trang, nhất là với những

thao tác cần tiếp xúc gần với bệnh

nhân

z Rửa tay

z Hạn chế tối đa vận chuyển bệnh nhân, đeo khẩu trang cho bệnh nhân

BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA LÂY TRUYỀN

BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA LÂY TRUYỀN QUA QUA KHÔNG

– Giữ cửa phòng luôn đóng

– Thiết kế thêm một phòng trước phòng bệnh

z Đeo khẩu trang hiệu lực lọc cao khi đi vào phòng bệnh

z Hạn chế tối đa việc vận chuyển bệnh nhân, đeo

khẩu trang cho bệnh nhân

CÁC BƯỚC CĂN

CÁC BƯỚC CĂN BẢ BẢN TRONG N TRONG

KI KIỂ ỂM M SỐ SỐT T MERS MERS CoV CoV

•Kiểm soát hành chánh

Tở chức thực hiện, xây dựng quy trình, chuẩn bị nguồn lực

•Kiểm soát môi trường

Phịng riêng vê sinh mơi trường

Kiểm soát hành chánh

z Quy trình sàng lọc nhận biết sớm bn

•Kiem soat hanh chanh

z Quy trình sàng lọc nhận biết sớm bn

nhiễm MERS-CoV

z Quy trình phân luồng bn nhiễm MERS

z Quy trình phân luồng bn nhiễm CoV

z Quy trình tiếp nhận bn nhiễm CoV

MERS-z Quy trình theo dõi NVYT tiếp xúc

MERS-CoV

Sơ đồ thực hiện phòng ngừaKiểm sốt nhiễm khuẩn MERS-CoV

Sàng lọc Triệu chứng giống

cúm cấp tính + yếu tố dịch tể Khẩu trang y tế cho bệnh nhân(khăn giấy khi ho, hắt hơi)

Nhập viện kiểm tra

MERS-CoV

Cách ly phòng đơn, áp dụng cách

ly phịng ngừa

å Đánh giá lại

Báo cáo cho cơ quan thẩm quyền

Xác định MERS-CoV

Áp d ng cách l phịng ngừa ch ẩn + bổ s ng

Chẩn đoán khác các phòng ngừag ï

Áp dụng cách ly phịng ngừa chuẩn + bổ sung

Quy trình trình nhận nhận biết biết sớm sớm MERS MERS CoV CoV Quy

Quy trình trình nhận nhận biết biết sớm sớm MERS MERS CoV CoV

Ngay cổng vào của các cơ sở y tế như

phòng khám, phòng cấp cứu

z Yêu cầu bn gia đình thông báo ngay cho

z Yêu cầu bn, gia đình thông báo ngay cho nhân viên y tế nếu như họ có các triệu

chứng nghi ngờ nhiễm MERS-CoV

CẨN TRỌNG TRONG VỆ SINH HÔ

CẨN TRỌNG TRONG VỆ SINH HÔ HẤPHẤPCẨN TRỌNG TRONG VỆ SINH HÔ

CẨN TRỌNG TRONG VỆ SINH HÔ HẤPHẤP

hô hấp

Chuẩn bị đầy đủ phương tiện

phòng hộ cá nhân

có sẵn để trước phòng bệnh nhân phòng bệnh nhân.

Dung cu cu cần cần thiết thiết để để trước trước phòng phòng bn bn Dụng

Dụng cụ cụ can can thiet thiet đe đe trươc trươc phong phong bn bn

Khẩu trang N95 hoặc tương đương Khẩ trang PT

Áo chịang sử dụng 1 lần lọai tay dài

Áo chịang khơng thấm nước Mắt kính

Găng tay Găng chùi rửa Nĩn che tĩc trùm cổ

Dung dịch rửa tay nhanh Bao rác

Bao đồ vải Thùng đựng dụng cụ xử lý lại

Loại dụng cụ Giả định Nhu cầu

Khẩu trang cho khách

thă

1 KT/khách 14thăm 2 khách/ngày

Khẩu trang cho nhân 12 lần/ngày 84

Khẩu trang cho nhân

viên y tế (loại thường)

12 lần/ngàyTrong 7 ngày

84

Khẩu trang N95 2 lần/ngày 14

Khẩu trang N95 2 lần/ngày

Trong 7 ngày

14

Tổng cộng khẩu trang 119

Quy trình theo dõi NVYT tiếp xúc với bệnh nhân MERS -CoV

– Thực hành sử dụng phương tiện phòng hộ

– Lưu danh sách tất cả nhân viên y tế tiếp xúc và

– Theo dõi có hệ thống các triệu chứng

• Vd Theo dõi nhiệt độ 2 lần/ngày cho tất cả nhân viên y tế làm việc trong khu vực (khi cần, có thể kiểm tra X-quang)

– Thời gian theo dõi: tối thiểu 14 ngày

– Nếu có triệu chứng, hạn chế tiếp xúc với người khác, báo cho lãnh đạo

•Kiểm soát môi trường

Quy trình vệ sinh mơi trường Quy trình kiểm sốt thơng khí Quy trình xử lý dụng cụ

Quy trình quản lý đồ vải

Quy trình quản lý chất thải

•Kiểm soát môi trường

Phịng riêng, vê sinh mơi trường

- Các hĩa chất khử khuẩn từ mức độ trungg bình như hợp chất chứa Clo cĩ thể diệt

được virus MERS-CoV

-Đảm bảo thơng khí tốt (đặc biệt trong

trường hợp cĩ làm thủ thuật tạo khí dung)

Vệ sinh sinh môi môi trường trường

Vệ

Vệ sinh sinh môi môi trường trường

z Buồng/khu cách ly phải được làm sạch, khử khuẩn hàng ngày và khi có yêu cầu, sau khi bn tử vong,

xuất viện.

z Đặc biệt chú ý đến bề mặt hay đụng chạm đến: Máy

y tế giường bàn ăn điều khiển ti vi máy bấm gọi

NVYT, cửa, tủ đầu giường, cánh tay nâng

z Không dùng chổi quét, chỉ lau ẩm g g

z Vùng sạch nguy cơ thấp lau trước, vùng có nguy cơ cao lau sau cùng.

z Nhân viên làm vệ sinh mang đầy đủ PTPHCN theo đúng khuyến cáo và phải được kiểm tra, theo dõi sức khoẻ định kỳ.

Chú ýý thủ thủ thuật thuật tạo tạo khí khí dung dung Chú

Chú ý ý thủ thủ thuật thuật tạo tạo khí khí dung dung

ƒ Chỉ thực hiện thủ thuật tạo

khí dung khi cần thiết để

Khí trao đổi mỗi giờ thỏa đáng có thể hòa

ấấ loãng các giọt khí dung đường hô hấp

Quá trình % phân tử khí dung theo số luồng khí trao đổi mỗi giờ

ƒ Không khí tươi vào và ra khỏi phòng

hoặc khu vực qua cửa chính hoặc cửa sổ

ƒ Thông khí tự nhiên, sử dụng cửa sổ và cửa chính thường cung cấp ít nhất 12

cửa chính, thường cung cấp ít nhất 12 luồng khí trao đổi/giờ

Xây dựng trần nhà cao cửa sổ cao và

ƒ Xây dựng trần nhà cao, cửa sổ cao và tất cả cửa sổ và cửa chính mở có thể cung cấp hơn 12 luồng khí trao đổi/giờ

z Nếu điều hòa trung

tâm: đảm bảo nếu Isolation room

t

tâm: đảm bảo nếu

số luồng khí trao đổi

ít nhất 12 luồng

Anteroo m room

ít nhất 12 luồng

khí/giờ

Corridor

Isolation room

Toilet

Toil et exh aus t

Isolation room

Toilet

Toil et exh aus t

cửa sổ, cửa chính

Corridor

Lọc và và kh khư ử̉ khu khuẩẩnn không không khi khí́

Lọc

Lọc và và kh khư ư khu khuẩẩnn không không khi khi

Trung tâm hoặc cục bộ

Hê thống lọc tinh HEPA

- Hệ thống lọc tinh HEPA

- Kết hợp khử khuẩn bằng đèn cực tím

- Kết hợp với các hoạt tính khử khuẩn khác như cation Bạc, plasma

z Hệ thống lọc khí

HEPA cục bộ z Đèn cực tím HEPA cục bộ

Tuân theo nguyên tắc phịng ngừa chuẩn

ƒ Không thiết yếu - Tiếp xúc da lành lặn

Khử trùng mức độ thấp hoặc trung bình

ƒ Bán thiết yếu - Tiếp xúc niêm mạc, da không lành lặn

Khử trùng mức độ cao

ƒ Thiết yếu - Tiếp xúc mô vô trùng, mạch máu

Tiệt trùng

Xử lý đồ vải

Biện pháp phòng hộ cá nhân Biện pháp phòng hộ cá nhân

z Rửa tay

Đúng chỉ định và đúng kỹ thuật

– Đúng chỉ định và đúng kỹ thuật

z Mang phương tiện phòng hộ

z Mang phương tiện phòng hộ

– Đúng chỉ định và đúng kỹ thuật

Hiệu quả diệt vi sinh vật bằng xà phòng

Hiệu quả diệt vi sinh vật bằng xà phòng

kháng khuẩn hay dung dịch rửa tay có chứa cồn

đã được chứng minhợ g

Rửa tay có thể giảm nguy cơ nhiễm

ấấ trùng hô hấp

Trung tâm đào tạo Navy ở U.S.: rửa tay rửa tay

đường hô hấp hơn

– Giảm 45% bn ngọai trú nhập viện vì

bệnh hô hấp

(Am J Prev Med 2001;21:79-83)

Influenza: Respiratory Infection Control in Health Care Facilities 2−48

Rửa tay có thể giảm nguy cơ nhiễm trùng hô

Rửa tay có thể giảm nguy cơ nhiễm trùng hô

hấp do lây truyền qua đường giọt bắn

Ký túc xá đại học ở U.S so sánh ngẫu

nhiên giữa sử dụng sát khuẩn tay bằng

nhiên giữa sử dụng sát khuẩn tay bằng

dung dịch có chứa cồn vs không rửa tay:

z Quy trình rửa tay

z Quy trình sử dụng phương tiện phòng hộ

M đí h đí h ủủ PHCN PHCN Mục

Mục đích đích của của PHCN PHCN

z Ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm

MERS-CoV từ người bệnh sang nhân viên y tế, người nhà người bệnh và khách thăm.

z Ngăn ngừa nguy cơ phát tán nguồn g g g y p g

bệnh tới người bệnh khác, môi trường

xung quanh người bệnh và cộng đồng g q g ệ ộ g g

N ê

N ê tắ tắ ử ử dd Nguyên

Nguyên tắc tắc sử sử dụng dụng

Sử d ng ph ơng tiện PHCN theo ng ên tắc

z Sử dụng phương tiện PHCN theo nguyên tắcphòng ngừa chuẩn kết hợp với phòng ngừaqua đường lây truyền

z Đảm bảo luôn sẵn có cơ số PTPHCN tại cáckhu vực cách ly, buồng cánh ly

z Tuân thủ đúng thời điểm và quy trình sử dụngcác phương tiện PHCN nàyp g ệ y

Nguyên tắc tắc sử sử dụng dụng

Nguyên

Nguyên tắc tắc sử sử dụng dụng

z Mặc phương tiện PHCN trong buồng đệm

z Mặc phương tiện PHCN trong buồng đệm

z Phải thực hành mặc và tháo bỏ phương tiệnPHCN thuần thục trước khi chăm sóc ngườinhiễm hoặc nghi ngờ MERS-CoV

phù hợp với tình huống sắp thực hiện.

z Khi đã vào phòng bệnh, tránh sờ hoặc điều

ỉ

chỉnh phương tiện PHCN

z Phải đảm bảo phương tiện PHCN phủ kín toàn

bộ thể khô đ hở d t ầ

bộ cơ thể, không được hở da trần

z Thay găng khi chuyển từ người bệnh này sang chăm sóc ng ời bệnh khác tha găng nế bị

rách, vệ sinh tay trước khi mang găng mới

Khi tháo phương tiện PHCN, chú ý: g ý

z Mặt ngoài nguy cơ lây nhiễm hơn mặt trong

-z Mặt ngoài nguy cơ lây nhiễm hơn mặt trongPhải lộn mặt ngoài vào trong, luôn cuộn

PHCN khi tháo

z Phần trước có nguy cơ lây nhiễm cao hơn

phần sau, nên sờ vào phần sau để tháo

z Tháo các trang phục phòng hộ cá nhân ở

vùng mặt sau cùng, khẩu trang phải tháo saucùng

z Sau khi tháo phải bỏ ngay vào thùng chất thải

lâ hiễ ó ắ đậ t độ

lây nhiễm có nắp đậy tự động

SO SÁNH NVYT BỊ SARS VÀ KHÔNG SARS

Yếu tố nguy cơ độc lập Yeu to nguy cơ độc lập

Sử dụng khẩâu trang, găng,

áo choàng kính bảo vệ không đầy đủ

ao choang, kính bao vệ khong đay đu

Nhận thức không đầy đủ về biện pháp phòng hộ

Đuơc đào tao về kiểm sốt nhiễm khuẩn < 2 giờ *

Đuơc đao tạo ve kiểm sốt nhiem khuan < 2 giơ

Mội truòng bệnh viện **

Tình trang bn

*Lau JT et al, Feb 2004, 72 cas bệnh /144 chứng

** Zo Q Mar 004 13 bệnh iện Q ảng Châ TQ

** Zou Q, Mar 004, 13 bệnh viện Quang Chau, TQ

SO SÁNH NVYT BỊ SARS VÀ KHÔNG SARS

13 cas bệnh /241 chứng

Loại vật dụng

Khẩâu trang Rửa tay

Găng

0.0001 0.006 0.047

Tỉ lệ bị mắc bệnh 61.5% nếu không dùng phòng hộ

Gang Aùo choàng

C û 4 bi ä h ù

0.047

Tỉ lệ bảo vệ có thể 100% nếu dùng đủ các biện pháp

Cả 4 biện phap

Vs thiếu 1 biện pháp 0.0224 cac biện phap phòng hộ

TĨM TẮT

z Tuân thủ đúng các hướng dẫn phịng ngừa lây

nhiễm MERS-CoV là biện pháp tối cần thiết để ä p p làm giảm nguy cơ

ẩ

z Xây dựng quy trình chuẩn trong các hoạt động

phịng ngừa lây nhiễm MERS-CoV

Phương Phương tiện gg tiện PHCN PHCN

Vệ sinh bàn tay Găng tay Áo choàng, tạp dề

ẩ Khẩu trang Kính bảo vệ

z Ôn lại mặc và tháo PTHCN

z Có cần người giúp? Gương không ?

z Rửa tay

Bước 2: Mang áo choàng, quần, bao giày hoặc bộ liền quần

Bước 3:Mang bao chân hoặc ủng

Aùo choàng g

z Che toàn bộ thân

z Tay dài, bó ở cổ tay

z Chọn kích cở và loại thích

hợp

z Có thể cài trước hoặc

sau

z Cố định ở cổ và eo

z Nếu áo quá nhỏ sử dung

z Neu ao qua nho, sư dụng

hai áo: Aùo 1 cài trước, Aùo

2 cài sau

2 cai sau

z Kích cơ phu hợp (S, M, L)

z Che được mũi, miệng và cằm

Th h õi h ûi á đị h â

z Thanh mũi phải cố định trênsống mũi

C á đị h h ët ø đ à

z Co định chặt vao đau

z Điều chỉnh cho vừa và phải làmFit test và Fit check

z Fit test

z Fit check

z Fit check

Bước 9: Mang găng tay trùm cổ tay

Mang 2 găng nếu:

Tiếp xúc với máu và dịch tiết

Làm thủ thuật

Bước 10: Mang tạp dề kháng thấm nếu tihao tác tiếp xúc máu

Cách tháo tháo TPPHCN TPPHCN

1 Có thể tháo găng và áo choàng một lần

z Tháo găng và áo choàng rồi cuộn tròn mặt trái ra ngoài và bỏ thùng rác

2 Tháo găng vào áo choàng riêng

Bước 1 Tháo găng

Bước 2: Tháo tạp dề cuộn tròn mặt trong ra ngoài Bước 3: Tháo áo choàng, cuộn tròn mặt trong ra ngoài Bước 4: Tháo quần

Bước 5

z Rửa tay

Tháo áo chòang

Thao ao choang

1 Tháo dây buộc

2 Tháo áo chòang khỏi cổ và vai

2 Thao ao choang khoi co va vai

3 Cho mặt ngòai áo chòang vào trong

4 Gấp hay cuộn thành bó

4 Gap hay cuộn thanh bo

5 Bỏ vào thùng

THÁO GĂNG

z Tháo kính từ phía sau

z Bỏ kính vào thùng riêng biệt nếu tái sử dụng lại g g ệ ụ g ạ

Bước 9

z Tháo khẩu trang từ phía sau

Bước 10

Rửa tay

Tháo kiếng hay mạng che mặt

z Nhấc dây choàng qua tai

z Nhấc dây choàng qua tai hay đầu bằng tay không mang găng

z Nhấc khỏi mặt

z Bỏ vào thùng rác hoặc thùng khử khuẩn (nếu sử dụng lại)

Tháo khẩu trang

z Nhấc dây dưới trước

z Nhấn dây trên

z Tránh sờ vào mặt trước khẩ trang

Chân thành cám ơn