Tài liệu bồi dưỡng công chức văn hóa – xã hội xã (khu vực trung du, miền núi và vùng dân tộc) - Quyển II: Kỹ năng tác nghiệp (tt)

Xac djnh d6i tuqng va phuong phap khai thac (hQc gia, khach tham quan blOO thu(mg, khach trong nu&c, khach nu&c ngoai.... ho~t dQng du ljch.[r]

BO

,

(Khu V1!C Trung du, Mien nui, vung Dan tQc)

­~

Ha N<)i, nam 2012

Bai 1 Quy trlnh xay d\ffig k€ ho~ch quan ly, t6 chilc cac ho~t dQng

van hoa, gia dlnh, th€ thao va du lich tren dja ban xa khu V\IC Trung du, Mi€n nlii, vung Dan tQc

1

Bai 2 Ky nang giao ti€p va ph6i hqp cua cong chilc van hoa - xa hQi

xa v61 cac co quan, t6 chilc va ca nhan tren dja ban xa

21

Bai 3 Ky nang xay d\ffig n€p s6ng van hoa, gia dlnh van hoa, lang

(ban, buon, phum soc ) van hoa tren dia ban xa khu V\IC Trung

du, Mi€n nlii, vung Dan t9C

45

Bai 4 Ky nang quan ly, huOng dftn vi~c cuai, vi~c tang va l€ hQi tren

dja ban xa khu V\fC Trung du, Mien nlii, vung Dan tQc

84

Bai 5 Ky nang quan ly va huOng dftn t6 chilc cac ho~t dQng trong cac

thi€t ch€ van hoa tren dja ban xa khu V\IC Trung du, Mien nlii, vung Dan tQc

122

Bai 6 Ky nang quan ly va huOng dftn t6 chuc cac ho~t dQng thong tin,

tuyen truy€n, c6 dQng, trang trf khanh ti€t tren dja ban xa khu V\IC Trung du, Mi€n nlii, vung Dan tQc

144

Bai 7 Ky nang quan ly, huOng dftn t6 chilc phong trao van hoa, van

ngh~ quftn chling tren dja ban xa khu VVC Trung du, Mi€n nlii, vUng Dan tQc

177

Bai 8 Ky nang qu8n ly, huOng d§n t6 chilc phong trao th€ d\lc th€ thao

quftn chling tren dja ban xa khu V\IC Trung du, Mi€n nlii, vUng Dan tQc

206

Bai 9 Ky nang quan ly, huOng dftn khai thac gia trj cac di san van

hoa ph\lc V\l ho~t dQng du ljch tren dja ban xa khu VlJC Trung

du, Mi€n nlii, vung Dan tQc

231

Bai 10 Ky nang quan ly, huOng dftn va t6 chuc cong tac gia dlnh tren 247

, , ­

dia ban xii khu V\IC Trung du, Mien nlii, vung pan tQc

Bai 11 Ky nang xay dvng kich ban Chuang tlOO hQi nghi, kich ban

Chuang trlOO cae ,S\I ki~n van hoa, gia dlOO, th~ thao va du Ijch tren dia ban xii khu V\IC Trung du, Mi€n nlii, vung Dan tQc

268

Bai 12 Ky nang quan ly va hu6ng dfin cac dich v\i van hoa, gia dlOO,

th~ thao va du lich tren dia ban xii khu vl;tc Trung du, Mi€n nlii, vung Dan t<)c

308

Bai 13

Ky nang kiem tra phat hi~n cac haOO vi vi ph~m haOO chfOO v€

ho~t d<)ng van hoa, the thao, du lich va phong ch6ng bao ll;tc gia dlOO tren dia ban xii

337

Bai 14 Ky nang th6ng ke, phan tfch, t6ng hQP s6 li~u, vi€t bao cao v€

ho~t d<)ng van hoa, gia diOO, the thao va du Ijch tren dia ban xii

361

Bai 15 Ky nang (mg d\lng cong ngh~ thong tin d6i v&i cong chuc van

hoa -xii hQi xii

381

Bai 16 K Ynang so~n thao van ban haOO chfOO cho cong chuc van hoa

- xii h<)i xii

415

-•

KYNANG QUAN LY, HUONG DAN KHAI THAC GIA TRI cAc -DI SAN VAN HOA PHl}C Vl} HO~ T BQNG DU LJCH TREN BJA BAN XA KHU VT/C

TRUNG DU, MIEN NUl, viJNG DAN TQC

PGS, TS TRUONG Quac BINH Th.s 'NGUYEN THANH THUY

Thai IUQ'Ilg: 8 ti€t(*)

A Ml}C BicH, YEu cAu

'*

1 M1}.c dich:

~ng d.p cho hQc vien nhUng ki~n thuc ca bim v€ di san van hoa noi chung va

tren dja ban xa

- Nang cao ki€n thuc quan ly va ky nang nghi~p V\l chuyen mon cua cong chuc van hoa-xa hQi xa trong vi~c khai thac gia trj di san van hoa phl)c V\l ho~t dQng du lich tren dja ban xa

2 Yeo cAu: HQc vien n~m duQ'c nhUng ki€n thuc co ban va bi€t v~n d\lng trong ho~t

dQng thgc ti€n adja phuang

B.NQIDUNG

1 GiOi thi~u chung v~ Di san van hoa va ho~t dQng du Itch

1.1 Nhung khtii ni?m elf ban vi di san van hoa, tang quan vi kho tang di san van hoa Vi?t Nam

Di san van hoa: Bao g6m di san van hoa phi v~t th€ va di san van hoa v~t th€, la san phAm tinh thfrn, v~t chftt co gia tri lich SU, van hoa, khoa hQc duQ'c luu truy~n tiI th€ h~ nay qua th€ h~ khac anuoc CQng hoa xa hQi chu nghla Vi~t Nam (f)i~u 1 Lu(lt

Di san Van hoa)

Di san van hoa phi v(lt thi: La san phAm tinh thfrn co gia trj lich SU, van hoa, khoa hQc duQ'c luu gift b~ng trf nho, chft vi€t, va duQ'c lUll truy~n b~ng truy~n mi~ng, truy~n ngh~, trinh di€n va cac hinh thuc lUll gift, lUll truy~n khac, bao gam ti€ng noi,

Ly thuy~t; 4 ti~t; Thao lu~n: 4 ti~t

chu vi€t, tac phAm van hQc, ngh~ thu~t, khoa hQc, ngu van truy€n mi~ng, di~n xu6ng dan gian, 16i s6ng, n€p s6ng, I~ hQi, bi quy€t v€ ngh€ thu cong truy€n th6ng, tri thuc v€

y, duqc hQc c6 truy€n, v€ van hoa Am thvc,v€ trang ph\lc truy€n th6ng dan tQc va nhung tri thuc dan gian khac

Di san van hOG vgt thi: La san phAm v~t ch~t co gia tri Iich sir, van hoa va khoa hQc bao g6m di tich Iich Slr- van hoa, danh lam thfu1g carth, di v~t, c6 v~t, bao v~t qu6c gia

Di tich Itch Slf - van hod: La c6ng trlnh xay d\ffig, dia di€m va cac di v~t, c6 v~t,

bao v~t qu6c gia thuQc cong trInh, dia di€m do co gia tri Iich sir, van hoa, khoa hQc

Danh lam th6ng canh: La canh quan thien nhien ho~c dia di€m co S\I k€t hQP giua canh quan thi~n nhien vai cong trlnh ki€n truc co gia tti Iich Slr, thfun my, khoa hQc

Khai quat v€ nQi du.ng, gia tri cua kho tang di san van hoa cua cQng d6ng cac dan

~

tQc Vi~t N am:

- Cac di san van hoa phi v~t th€

- Cac di tich Iich Slr- van hoa va danh Ianl thfing canh

- H~ th6ng cac bao tang aVi~t Nam

1.2.Nhirng khai ni?m CO' ban vi hO{lt ilpng du Ijch

a)Du Itch

Du Iich Ia cac ho~t dQng co lien quan d€n chuy€n di cua con nguai ngoai nai cu

tm thuOng xuyen cua mlnh nhfim dap (mg nhu cftu tham quan, tIm hi€u, giai tri, nghi dUOng trong m{>t khoang thai gian nh~t dinh

Ho~t dQng du Iich gop phftn phat tri€n kinh t€ cua d~t nuac, t~o vi~c lam va tang thu nh~p cho nguai lao dQng (hu6ng dftn vien, cac dich V\l lien quan nhu san xUfrt va tieu th\l d6 an u6ng, san phAm luu ni~m, trlnh di~n ngh€ thu cong, v~n chuy€n khach

du Iich )

b )Tili nguyen du Itch

Tai nguyen du Iich Ia canh quan thien nhien, y€u t6 tv nhien, di tich Iich sir - van hoa, c6ng trlnh lao dQng sang t~o cua con nguai va cac gia tri nhan van khac co th€ duqc Slr d\lng nhfim dap (mg nhu cftu du Iich, Ia y€u t6 ca ban d€ hlnh thanh cac khu

du Iich, di€m du Iich, tuy€n du Iich, do thi du Iich

232

c) Du itch van hoa

Ben e~nh nhUng lo~i hlnh du lieh nhu du lieh sinh thai, du lieh kham chua b~nh,

du lich m~o hi~m, du lich gi~o d\lc du lich van h6a duQ'c xem la lo~i san phAm d~c

thli eua cae nu&e dang phat tri~n, trong do co Vi~t N am, thu hut nhi~u khaeh du lieh qu6e t€

Van hoa kh6ng chi la dQng l\Ie eua SlJ phat tri~n rna con duge gQi la di~m tlJa, la n~n tang eho SlJ phat tri~n du lieh Van hoa du lieh dang tra thanh xu th€ ehu d~o trong

~ ehi€n luge trong ehi€n luge phat tri~n eua nganh du lieh th€ gi&i Trong nghi quy€t d~i

hQi f)ang l~n thu VIII do neu ra: "Phat tri~n du lieh tuong xUng v&i ti~m nang du lieh to

ow

1OO·eua <.tfit nu&e thea huOOg du lieh van hoa sinh thai, m6i truOng xay dlJIlg cae ehuong

trlnh va cae di~m hftp dftn du lieh v~ van hoa, di tieh lieh sir va danh lam th~ng eanh

~Du lich van h6a chu y€u dVa vao nhUng san phAm van h6a, nhUng l~ h<)i truy~n

th6ng dan tQe, k~ ea nhUng phong t\le tin nguOng d~ t~o sue hut d6i v&i khaeh du lieh ban dia va til kh~p nO'i tren th€ gi&i U6i v&i khaeh du lieh co So' thieh nghien elm, kham pha van hoa va phong t\le t~p quan ban dia, thl du lieh van hoa la cO' hQi d~ thoa man nhu e~u tIm hi~u eua hQ H~u h€t cae ho~t dQng du lieh van hoa g~n li~n v&i dia ban eftp xa - nO'i t6n luu giu nhi~u gia tri van hoa truy~n th6ng nhu di tieh lieh sir, t~p quan, lu~t t\le, l~ hQi Bai th€, thu hut khaeh du lieh tham gia du lieh van hoa tue la t~o ra dong ehay m&i va eai thi~n eUQe s6ng eua nguai dan dia phuong

2 Cac van ban v~ quan Iy, hrrOng dftn khai thac gia trj cac di san van hoa phl}.c Vl} ho~t dQng du Ijch

2.1 Cae van ban phap lu~t vi Di san van hoa

NhUng nQi dung cO' ban eua Lu~t Di sail van hoa, Lu~t b6 sung mQt s6 di~u eua Lu~t Di san van hoa va Nghi dinh huOOg dftn thi hanh Lu~t co lien quan d€n cae ho~t dQng du lieh, mQt trong nhUng hlnh thue cO' ban nhftt eua e6ng tae phat huy gia tri cae

di san van hoa:

Nhm chung, so vai ttit ca cac v.iin ban lugt phap ban himh truac day a Vi¢t Nam, nQi dung eua Lu~t Di san van hoa, Lu~t b6 sung mQt s6 di~u eua Lu~t Di san van hoa

va Nghi dinh huOOg dftn thi hanh Lu~t ail co nhUng thay a6i ca ban tren cO' So' nhUng

nhu cfiu xa hQi va th\lc ti~n ho~t dQng cua S\l nghi~p bao v~ va phat huy cac di san van

hoa &nu&c ta, do la:

a) V~ d6i tUQl1g va ph~m vi di~u chinh cua lu~t

- Dua Di san van hoa phi v(it thd- b(J phgn hUu ea eua kho tang di san van hoa

thanh dt5i tUl/ng diJu ehinh eua LZ4.gt Di san van hoa

- Dua di san thien nhien- b(J phgn hUu ea ella kho tang di san nhan IO(li thanh dt5i

tUf/ng t1iJ~ chin~ cua Lu4t ~Jan van hOG· ,

b) Ve quyen sa hfiu d6i v&i di san van hoa, Lugt Di san van hoa da xac dinh ve

sa hfiu d6i v&i di san van hoa aVi~t N am C\l th€ nhu sau:

"Nhil n:rac th6ng nh6t quan if; di san van hOG thu9C sa hUu Nhil nuac; cong nh4n

va bao V? cae hinh thue sa hUu tgp thi, sa hUu chung eua e(Jng d6ng, sa hUu tu nhan

va cdc hinh thue sa hiiu khae vJ di san van hoa theo quy djnh eua phap lugt

C) Xac dinh nhfrng ch€ tai nhfim ngan ch~n tlOO tr~ng xam h~i di tich, nhiing hanh

vi dao blli trai phep cdc di tfch khao c6 ad aUf/e xip ht;lng a~ tim kiim va chidm aot;lt

trdi phep cd vgt, ngan ehij,n nhfmg hanh vi Zdn ehiim adt aai thu(Je di tieh ad va dang

diln ra a mue bao d(Jng hi?n nay

d) Ben c~rlh nhfrng quy dinh C\l th~ nhfim d~ cao trach nhi~m cua nha nu&c,

quy~n va nghia V\l cua cong dan duqc xac dinh thea huOng ton trQng sa hfiu tu nhan,

t~o di~u ki~n thu~n lqi cho mQi cong dan tham gia vao S\l nghi~p bao v~, phat huy gia

tri cac di san van hoa

e) Lu~t Di san van hoa co mQt m\lc d~ c~p C\l th~ v~ vfrn ngu6n l\lc cho cac ho~t

dQng bao v~ va phat huy gia tri cac di san van hoa; trong do, quy dinh th6ng nhfrt vi~c

su d\lng cac ngu6n thu va trach nhi~m cua nha na&c trong vi~c clIng cfrp ngan sach cho

cac ho~t dQng nay

g) Xac dinh C\l th~ trach nhi~m quan ly nha nu&c v~ di san van hoa noi chung,

trong do co nhfrng nQi dung:

T6 chuc, chi d~o cac ho?t d(>ng bao v~ va phat huy gia tri di san van hoa; tuyen

truy~n, ph6 bien, giao d\lc phap lu~t v~ di san van hoa;

-.~

Huy dQng, quan ly, sir d\lng cac ngu6n llJC de bao v~ va phat huy gia tri di san van hoa (Di€u 54)

2.2 Lu{it Du Ljch

Lu~t Du lich duQ'c Nghi quy€t cua Qu6c HQi nu6c CQng hoa xa hQi chu nghla

Vi~t Nam, s6 44/2005/QHll ngay 14 thang 6 nam 2005 thong qua g6m 11 chuong, 88 di€u: Chuang I Nhfmg quy atnh chung; Chuang II Tai nguyen du itch; Chuang III Quy hO(Jch phat triin du Itch; Chuang IV: Khu du Itch, aiim du Itch, tuy~n du Itch va

~ · ao tht du Itch; Chuang V: Khach du Itch; Chuang VI: Kinh doanh du Itch; Chuang

VII: Hulmg ddn du Itch; Chuang VIII: Xuc ti~n du Itch; Chuang IX· H9]J tac qu6c t~

v~ du Itch; Chuang X· Than~a du Itch, giai quy€t yeu c6u, ki€n nght cua khcich du itch; Chuang XI: DiJu khoan thi hanh

Nhln chllng, Lu~t Du lich d€ c~p kha toan di~n v€ cac hO(;1t dQng du lich, th~m

chi kha chi ti€t v€ cac hO(;lt d9ng nghi~p V\l

Chung t6i cho r~ng, khi nghien clm v~n d\lng van c6ng tac quan ly, t6 chuc cac hO(;1t dQng khai thac, phat huy gia tri cac di san van hoa ph\lc V\l du lich adia ban cftp

xa, chi cftn lUll ymQt s6 diem cO' ban sau day:

a)Dtnh ngh'ia vJ du Itch

Du lich la cac hO(;1t d9ng co lien quan den chuy€n di cua con nguai ngoai nO'i cu

tm thuOng xuyen cua mlnh nh~nl dap lrng nhu cftu tham quan, tIm hieu, giai tri, nghi dUOng trong mQt khoang thai gian I1hftt dinh (Theo khoan 1, Di€u 4, Lu~t Du lich)

b) Tai nguyen du itch

Tai nguyen du lich la canh quan thien nhien, y€u t6 tv nhien, di tich lich sir - van hoa, c6ng trlnh lao dQng sang t(;10 cua con nguai va cac gia tri nhan van khac co the duQ'C sir d\lng nh~m dap lrng nhu cftu du lich, la y€u t6 cO' ban de hlnh thanh cac khu

du lich, diem du lich, tuy€n du lich, do thi du lich

c) San phdm du Itch

San phftm du lich la t~p hQ'P cac dich V\l cfin thi€t de thoa man nhu cfiu cua khach

du lich trong chuy€n di du lich

d) Dtch v~ du Itch

Dich V\l du lich la vi~c cung cftp cac dich V\l v~ 1ft hanh, ·v~n chuy€n, lUll tm, an

u6ng, vui chai giai tri, thong tin, hu6ng dfrn va nhUng dich Vl) khac flhfim dap (mg nhu

cftu cua khach du lich

e) Kinh doanh dtch v~ du Itch: Kinh doanh dich V\l du lich trong khu du lich,

di€m du lich, do thi du lich bao g6m kinh doanh 1ft hanh, luu tru du lich, v~n chuy€n

khach du Iich, an u6ng, mua sfim, th~ thao, giai tri, thong tin va cac dich V\l khac ph\lc

V\l khach du lich

j) Dgc trung cua Du Itch van hoa

Du Jich van hoa chu y~u dtVaG nhfrng san phAro van hoa, nhfrng l~ h(>i truy~n

th6ng dan tQc, k€ ca nhfrng phong t\lC tin nguOng d€ t~o suc hut d6i v6'i khach du

Iich ban dia va til khfip nai tren th€ gi6'i

g) Sl! tham gia cua c{5ng d6ng dan cu

D€ co th€ phat tri€n du lich b~n vfrng thl vi~c tham gia cua nguai dan cu dia

phuong Ia h€t suc quan trQng nhfim t~o nen net d~c trung, SlJ khac bi~t va s6ng dQng

cho nhfrng san phfrm, chuang trlnh du lich

3 Ky nang lAng ghep cac nQi dung v~ bao v~ va pbat buy gia trj di san van

boa va pbat tri~n du Ijch tren dja ban CO' s«

3.1 Lang ghep nhimg npi dung chi ti~t v~ di san van h6a (ca v{it, di tfch, danh

lam thdng canh, Iihvi) vOi tiJi nguyen du ljch tl! nhien va tai nguyen nhiin van

Di vtjt: La hi~n v~t duQ'c luu truy~n l~i co gia tri lich sir, van hoa, khoa hQc

c6 vtjt: La Ia hi~n v~t duQ'c lUll truy~n l~i, co gia tri tieu bi€u v~ lich sir, van hoa, - khoa hQc, co til mQt tram nam tu6i tra len

Bao vtjt qU6c gia: La hi~n v~t duQ'c lUll truy~n l~i, co gia tri d~c bi~t quy hi€m

tieu bi€u cua dftt nu6'c v~ lich SU, van hoa, khoa hQc

Cac tieu chi C\l th€ cua di tich Iich su- van hoa, danh lam thfing canh:

- Di tich Itch sit - van hOG phai co mQt trong cac tieu chi sau day:

a C6ng trlnh xay dlJ11g, dia di€m gfin v6'i SlJ ki~n lich su tieu bi€u trong qua trlnh

dlJ11g nu6'c va gift nu6'c;

21£l

b Cong trlnh xay d\l1lg, dia di~m g~n vai than th~ va S\l nghi~p cua cac anh hung

dan t<)c, danh nhan cua d~t nuac;

c Cong trlnh xay d\mg, dia di~m g~n vai S\l ki~n lich su tieu bi~u cua cac thai ky cach m~ng, khang chi~n;

d Dia di~m co gia tri tieu bi~u v~ khao c6;'

d Qu~n th~ ho~c cong trlnh ki~n truc don Ie,co gia tri tieu bi~u v~ ki~n truc, ngh~ thu~t cua m<)t ho~c nhi~u giai do~n lich su

- Danh lam - thiing canh phai co m<)t trong,cac tieu chi sau day:

a Canh qua~l thien nhien ¥o~c,dia di~m co s:k~t hQ'P gifra canh quan thien nhien

b Khu V\lC thien nhien co gia tri khoa hQc v~ dia ch~t, dia m~o, dia ly, da d~ng

sinh hQc, h~ sinh thai d~c thu ho~c khu V\lC thien nhien chua d\l1lg nhfmg d~u tich v~t chfrt v€ cac giai do~n hlnh thanh va phat tri~n cua trai d~t

- Vi~c phan lo~i va phan h~ng cac Di tich lich su- van hoa va Danh lam th~ng canh aVi~t Nam:

Xu~t phat til nhu c~u quan ly Nha nuac, cac di tich lich su va danh lam th~ng canh aVi~t Nam (sau day gQi fa di t{ch ) duQ'c chia thanh 4lo~i la:

1 Di tich lich su- van hoa la cong trlnh xay d\l1lg, dia di~m va cac di v~t, c6 v~t, bao v~t qu6c gia thu<)c cong trInh, dia di~m co gia tri lich su, van hoa, khoa hQc;

2 Di tich ki~n truc ngh~ thu~t la cong trlnh ki~n truc ngh~ thu~t, t6ng th€ ki~n truc do thi va do thi co gia tri tieu bi€u trong cac giai do~n phat tri€n ngh~ thu~t ki~n truc cua dan tQc;

3 Di tich khao c6 la nhfmg dia di~m khao c6 co gia tri n6i b~t danh d~u cac giai do~n phat tri~n cua cac van hoa khao c6

4 Danh lam thfing canh la canh quan thien nhien ho~c dia di~m co S\l k~t hQ'P gifra canh quan thien nhien v61 cong trlnh ki~n truc co gia tri lich SU, thfrm my, khoa hQc; Can cu van gia tri lich SU, van hoa, khoa hQc, di tich Itch sir - van hOG, danh lam ­

th~ng canh duQ'c chia thanh ba h~ng:

1 Di tich c~p tinh la di tich co gia tri tieu bi~u cua dia phuong;