Bài giảng Luật hành chính Việt Nam: Chương 2 - GV Nguyễn Minh Tuấn

[r]

LUẬT HÀNH CHÍNH VIỆT NAM

Ch ươ ng trình c ử nhân hành chính (60 ti ế t)

GV Nguy ễ n Minh Tu ấ n

Ch ươ ng II: Ch ủ th ể lu ậ t hành chính

Vi ệ t Nam

I Khái quát chung v ề ch ủ th ể Lu ậ t Hành

chính Vi ệ t Nam

II C ơ quan hành chính nhà nướ c- ch ủ th ể cơ

b ả n c ủ a lu ậ t hành chính

III Cán b ộ , công ch ứ c

IV Đị a v ị pháp lý- hành chính c ủ a t ổ ch ứ c xã

h ộ i

V Đị a v ị pháp lý - hành chính c ủ a công dân

Vi ệ t Nam

I Khái quát chung v ề ch ủ th ể Lu ậ t

Hành chính Vi ệ t Nam

Ch
th  pháp lu  t hành chính là nh  ng cá

nhân, t  ch  c có kh  năng tr thành các bên tham gia quan h  pháp lu  t hành chính có

nh  ng quy  n và ngh ĩ a v  pháp lý trên c ơ s 

nh  ng quy ph  m pháp lu  t hành chính.

1 N ă ng l ự c pháp lu ậ t hành chính

2 N ă ng l ự c hành vi hành chính

1 N ă ng l ự c pháp lu ậ t hành chính

là kh  năng c
a ch
th  có ñ c quy  n ch

th  và mang các ngh ĩ a v  pháp lu  t hành

chính ñ c nhà n c th  a nh  n.

n ă ng l  c pháp lu  t hành chính là ti  n ñ , ñ i  u

ki  n cho n ă ng l  c hành vi pháp lu  t hành

chính.

1.1 N ă ng l ự c pháp lu ậ t hành chính

c ủ a cá nhân

Các cá nhân - ch ủ th ể lu ậ t hành chính là

nh ữ ng công dân Vi ệ t Nam, ngườ i n ướ c ngoài

và ngườ i không có qu ố c t ị ch sinh s ố ng, lao

ñộ ng, h ọ c t ậ p trên lãnh th ổ Vi ệ t Nam.

n ă ng l ự c pháp lu ậ t hành chính c ủ a công dân

xu ấ t hi ệ n t ừ khi sinh ra T ừ th ờ i ñ i ể m ñ ó

công dân ñượ c công nh ậ n là ch ủ th ể pháp

lu ậ t nói chung, ch ủ th ể pháp lu ậ t hành chính nói riêng

1.2 N ă ng l ự c pháp lu ậ t hành chính

c ủ a t ổ ch ứ c

Xu ấ t hi ệ n t ừ khi thành l ậ p t ổ ch ứ c

Đượ c quy ñị nh trong quy ế t ñị nh pháp lý

thành l ậ p t ổ ch ứ c

Có th ể thay ñổ i theo th ờ i gian c ă n c ứ vào quy ñị nh pháp lý thành l ậ p t ổ ch ứ c

2 N ă ng l ự c hành vi hành chính

N ă ng l  c hành vi pháp lu  t hành chính là kh 

n ă ng th  c t  c
a ch
th  pháp lu  t hành

chính ñ c nhà n c th  a nh  n, b  ng các hành vi c
a mình th  c hi  n các quy  n ch

th  và ngh ĩ a v  pháp lu  t hành chính tham

gia vào các quan h  pháp lu  t hành chính.

2.1 N ă ng l ự c hành vi hành chính

c ủ a cá nhân

Xu ấ t hi ệ n sau n ă ng l ự c pháp lu ậ t c ủ a cá nhân khi h ộ i t ụ ñủ ñiề u ki ệ n theo quy ñị nh pháp

lu ậ t;

ph ụ thu ộ c vào tình tr ạ ng s ứ c kh ỏ e, trình ñộ

v ă n hóa, kh ả năng thự c hi ệ n trên th ự c t ế c ủ a

cá nhân

có th ể b ị h ạ n ch ế theo quy ñị nh c ủ a pháp lu ậ t

và quy ế t ñị nh c ủ a c ơ quan nhà nướ c có th ẩ m quy ề n ban hành (ng ườ i tâm th ầ n, ng ườ i m ắ c

b ệ nh truy ề n nhi ễ m, vi ph ạ m hành chính

v.v ).

2.2 N ă ng l ự c hành vi hành chính

c ủ a t ổ ch ứ c

xu ấ t hi ệ n ñồ ng th ờ i v ớ i n ă ng l ự c pháp lu ậ t

hành chính t ạ i th ờ i ñ i ể m thành l ậ p chính th ứ c

t ổ ch ứ c ấ y;

Ch ị u s ự chi ph ố i c ủ a quy ñị nh pháp lu ậ t và

các y ế u t ố khác ( ñ i ề u ki ệ n ho ạ t ñộ ng, ñộ i ng ũ

nhân s ự )

II C ơ quan hành chính nhà nướ

1 Khái ni ệ m, ñặ c ñ i ể m, phân lo ạ i c ơ quan HCNN

2 Chính ph ủ - cơ quan HCNN cao nhấ t

3 B ộ , c ơ quan ngang B ộ

4 UBND và các c ơ quan chuyên môn c ủ a UBND

1 Khái ni ệ m, ñặ c ñ i ể m, phân lo ạ i c ơ

quan HCNN

1.1 Khái ni ệ m

1.2 Đặ c ñ i ể m

1.3 Phân lo ạ i

1.1 Khái ni ệ m

C ơ quan HCNN là b ộ ph ậ n c ấ u thành c ủ a b ộ

máy nhà nướ c, ñượ c thành l ậ p theo quy ñị nh

c ủ a pháp lu ậ t ñể th ự c hi ệ n ch ứ c n ă ng qu ả n

lý nhà nướ c

1.2 Đặ c ñ i ể m

Nh ữ ng ñặ c ñ i ể m c ủ a c ơ quan nhà nướ c

Nh ữ ng ñặ c ñ i ể m ñặ c thù

ñặ c ñ i ể m c ủ a c ơ quan nhà nướ c

• Là m ộ t t ổ ch ứ c t ậ p h ợ p b ở i nh ữ ng con ng ườ i làm vi ệ c trong ñ ó;

• Có tính ñộ c l ậ p t ươ ng ñố i v ề cơ cấ u t ổ ch ứ c

• Thành l ậ p theo quy ñị nh c ủ a pháp lu ậ t

• Có th ẩ m quy ề n nh ấ t ñị nh do pháp lu ậ t quy

ñị nh và ch ỉ hành ñộ ng trong khuôn kh ổ th ẩ m quy ề n ñ ó

ñặ c ñ i ể m ñặ c thù

Là b ộ máy ch ấ p hành c ủ a c ơ quan quy ề n l ự c nhà nướ c

Đượ c thành l ậ p ñể th ự c hi ệ n ch ứ c n ă ng qu ả n

lý nhà nướ c, ñả m b ả o th ự c thi pháp lu ậ t

Các c ơ quan HCNN là h ệ th ố ng r ấ t ph ứ c t ạ p,

có s ố lượ ng ñ ông ñả o nh ấ t, có m ố i liên h ệ

ch ặ t ch ẽ , t ạ o thành m ộ t h ệ th ố ng th ố ng nh ấ t

t ừ Trung ương tớ i ñị a ph ươ ng, c ơ s ở , ch ị u

s ự lãnh ñạ o, ch ỉ ñạ o c ủ a m ộ t trung tâm th ố ng

nh ấ t là Chính ph ủ

1.3 Phân lo ạ i

a Theo c ă n c  pháp lý ñ thành l  p

- Cơ quan hiế n ñị nh

- Cơ quan ñượ c thành l ậ p trên c ơ s ở các ñạ o

lu ậ t và văn bả n d ướ i lu ậ t

b Theo v  trí trong h  th  ng b máy hành

chính

- Cơ quan HCNN cao nhấ t

- Các c ơ quan HCNN ở Trung ương

- Các c ơ quan HCNN ở ñị a ph ươ ng

c Theo tính ch ! t th " m quy  n

- Cơ quan HCNN c ó th ẩ m quy ề n chung

- Cơ quan HCNN c ó th ẩ m quy ề n riêng

d Theo hình th  c t  ch  c và ch  ñ gi  i

quy  t công vi  c

- Cơ quan l àm vi ệ c theo ch ế ñộ th ủ trưở ng

- Cơ quan l àm vi ệ c k ế t h ợ p gi ữ a ch ế ñộ t ậ p

th ể v ớ i ch ế ñộ th ủ trưở ng

2 Chính ph ủ -CQHCNN cao nh ấ t

2.1 V ị trí pháp lý c ủ a CP trong b ộ máy nhà

n ướ c

2.2 T ổ ch ứ c - cơ cấ u

2.3 Ch ứ c n ă ng, nhi ệ m v ụ quy ề n h ạ n c ủ a Chính ph ủ , Th ủ tướ ng Chính ph ủ

2.4 Quy ch ế làm vi ệ c c ủ a Chính ph ủ (Hình

th ứ c làm vi ệ c c ủ a Chính ph ủ )

2.1 V ị trí pháp lý c ủ a CP trong b ộ

máy nhà nướ c ( Đ i ề u 109 Hi ế n pháp 1992)

Chính ph ủ là cơ quan chấ p hành c ủ a Qu ố c

h ộ i, c ơ quan HCNN cao nh ấ t;

Chính ph ủ th ố ng nh ấ t qu ả n lý vi ệ c th ự c hi ệ n các nhi ệ m v ụ chính tr ị , kinh t ế , v ă n hoá, xã

h ộ i, qu ố c phòng, an ninh và ñố i ngo ạ i c ủ a

Nhà nướ c; b ả o ñả m hi ệ u l ự c c ủ a b ộ máy Nhà

n ướ c t ừ trung ương ñế n c ơ s ở ; b ả o ñả m vi ệ c tôn tr ọ ng và ch ấ p hành Hi ế n pháp và pháp

lu ậ t;

2.2 T ổ ch ứ c - cơ cấ u

C ơ c ! u t  ch  c c
a Chính ph
g # m các B , các c ơ quan ngang B , do Quố c h ộ i quy ế t

ñị nh thành l ậ p theo ñề ngh ị c ủ a Th ủ tướ ng Chính ph ủ

Chính ph
g # m có Th
t ng Chính ph
, các Phó Th
t ng, các B tr ng và th
tr ng

c ơ quan ngang b