Charlie Chaplin

Charlie Chaplin còn là một trong những nhân vật sáng tạo và có ảnh hưởng nhất của kỷ nguyên phim câm khi ông tự đóng, đạo diễn, viết kịch bản, sản xuất và soạn nhạc cho phim của mình.. S

Charlie Chaplin

Tên khai sinh Charles Spencer Chaplin, Jr Ngày sinh 16 tháng 4 năm

1889 Nơi sinh Walworth, Luân Đôn, Anh Ngày mất 25 tháng 12 năm 1977,

88 tuổi Nơi mất Vevey, Thụy Sỹ Chiều cao 1 mét 65 Hoạt động 1914 -

1976 [1] Vai diễn đáng chú ý Sác lô (1914-1936)

Monsieur Verdoux trong Monsieur Verdoux (1947) Hôn nhân Mildred

Harris (1918-1920)

Lita Grey (1924-1928)

Paulette Goddard (1936-1942)

Oona Chaplin (1943-1977)

Sir Charles Spencer Chaplin, Jr KBE (sinh ngày 16 tháng 4 năm 1889, mất ngày 25 tháng 12 năm 1977), thường được biết đến với tên Charlie Chaplin (hay Vua hề Sác lô ở Việt Nam) là một diễn viên, đạo diễn phim hài người Anh

Chaplin là một trong những diễn viên, đạo diễn nổi tiếng nhất trong thời kỳ đầu của Hollywood và điện ảnh Mỹ Ông được coi là một trong những nghệ sĩ kịch câm và diễn viên hài xuất sắc nhất mọi thời đại của thể loại phim này và là một trong những diễn viên được biết đến nhiều nhất trên thế giới Charlie Chaplin còn

là một trong những nhân vật sáng tạo và có ảnh hưởng nhất của kỷ nguyên phim câm khi ông tự đóng, đạo diễn, viết kịch bản, sản xuất và soạn nhạc cho phim của mình

Vai diễn chính và được biết đến nhiều nhất của ông là nhân vật kẻ lang

thang (The Tramp) (hay còn có tên Charlot - Anh hề ở Pháp, Ý, và nhiều nước

khác trong đó có Việt Nam - Sác lô là phiên âm tiếng Pháp của từ Charlot) "The

Tramp" là một anh thanh niên sống lang thang nhưng có tư cách và luôn cư xử như một quý ông, trang phục của anh ta luôn là chiếc áo khoác chật, chiếc quần và đôi giày quá khổ, một chiếc mũ quả dưa, cây gậy chống bằng tre và một bộ ria mép chải chuốt

Tiểu sử

Charlie Chaplin sinh ngày 16 tháng 4 năm 1889 tại Walworth, Luân Đôn

Bố mẹ ông đều là diễn viên và họ ly dị khi Charline mới được 3 tuổi Cuộc điều tra dân số năm 1891 cho thấy mẹ ông, nữ diễn viên Lily Harvey (Hannah Harriet Hill) sống cùng Charlie và anh của cậu là Sydney ở phố Barlow, Walworth Sydney Chaplin (16/3/1885-16/4/1965) là con riêng của bà (khi đó tên là Hannah Hill) với Sydney Hawkes (hiện không có tài liệu nào về cuộc hôn nhân này) Sau khi ly dị bố Charlie, bà Hannah Harriet Pedlingham Hill còn có một con trai út tên

là George Wheeler Dryden (31/8/1892-30/9/1957) với George Dryden Wheeler, một nghệ sĩ ca múa nhạc Cha của Charlie, ông Charles Chaplin Senior là người có nguồn gốc La Mã nghiện rượu và ít quan tâm tới con cái Hai anh em Charlie phải đến sống cùng ông và tình nhân, bà Louise sau khi bà Hannah phải vào nhà thương điên để chữa bệnh thần kinh Khi Chaplin lên 12 thì bố cậu qua đời (năm 1901)

Sau khi bà Hannah Chaplin phải vào nhà thương điên Cane Hill Asylum,

Chaplin được gửi vào trại tế bần ở Lambeth, Luân Đôn Những năm tháng nghèo khổ này ảnh hưởng rất lớn tới những nhân vật của Chaplin sau này Mẹ của ông mất năm 1928 tại Hollywood, vài năm sau khi được con trai mời sang Mỹ

Chaplin đến Mỹ lần đầu tiên năm 1910 với Fred Karno Năm 1912, ông trở

về Anh 5 tháng rồi quay lại Mỹ lần thứ hai và hợp tác cùng Stan Laurel

Năm 1953, ông bị trục xuất vĩnh viễn khỏi Mỹ do bị tình nghi là có cảm tình với cộng sản Ông tiếp tục sống và làm phim ở Anh và Thụy Sỹ

Sự nghiệp

Chaplin đến Mỹ lần đầu tiên năm 1910 cùng với gánh hát của Fred Karno,

5 tháng sau gánh hát quay trở lại Anh Trong lần thứ hai đến Mỹ biểu diễn năm

1912, Chaplin đã ở cùng phòng với diễn viên hài Arthur Stanley Jefferson người

sau này nổi tiếng với nghệ danh Stan Laurel Sau lần lưu diễn này, Chaplin ở lại

Mỹ, diễn xuất của ông đã lọt vào mắt nhà sản xuất phim Mack Sennett của hãng Keystone Film Company và Chaplin có vai diễn đầu tiên trong bộ phim hài

Making a Living ra rạp ngày 2 tháng 2 năm 1914

Nghệ sĩ tiên phong

Charles Chaplin năm 1920

Tại hãng Keystone, Chaplin bắt đầu hoàn thiện nhân vật Sác lô của ông và cũng học rất nhanh nghệ thuật và những kỹ xảo trong việc làm phim Anh hề Sác

lô lần đầu được giới thiệu với công chúng trong bộ phim thứ hai của Chaplin, Kid Auto Races at Venice (phát hành ngày 7 tháng 2 năm 1914) Chaplin đã viết lại

cảm nghĩ về những thời khắc đó trong cuốn tự truyện của ông[2]:

"Tôi không hề có ý tưởng sẽ phải hóa trang cho nhân vật này thế nào Tôi không thích tạo hình nhà báo như trong Making a Living Trên đường đến phòng hóa trang, tôi chợt nghĩ mình có thể mặc một chiếc quần rộng thùng thình, mang một cây gậy và một chiếc mũ quả dưa Tôi muốn mọi thứ phải thật mâu thuẫn, chiếc quần thùng thình đi với chiếc áo khoác chật, chiếc mũ nhỏ đi với đôi giày quá khổ Nhớ rằng Sennet muốn tôi trông già dặn hơn, tôi đã thêm một bộ ria nhỏ Tôi cũng không có ý tưởng gì về tính cách nhân vật của mình, nhưng vào thời

điểm tôi hóa trang, trang phục và hóa trang đã làm tôi cảm thấy anh ta phải là người thế nào Tôi bắt đầu biết mình sẽ phải diễn thế nào, và khi tôi bước ra trường quay, anh ta đã thực sự ra đời."

Vào cuối hợp đồng với hãng Keystone, Chaplin bắt đầu đạo diễn và biên tập cho những bộ phim ngắn của mình Những tác phẩm này ngay lập tức đã thành công và ăn khách, cho đến tận ngày nay, ta vẫn có thể xem diễn xuất của Chaplin trong những bộ phim đó Năm 1915, Chaplin chuyển sang hãng phim Essanay Studios và phát triển hơn kỹ năng diễn xuất của ông Năm 1916, Chaplin ký một hợp đồng khá hời với hãng Mutual Film Corporation để sản xuất khoảng một tá phim hài, trong đó ông được quyền kiểm soát gần như hoàn toàn mặt nghệ thuật của phim 12 bộ phim đã ra đời chỉ trong 18 tháng đã trở thành những bộ phim hài

có ảnh hưởng nhất ở Hollywood Sau này Chaplin nói rằng giai đoạn ở hãng Mutual là giai đoạn hạnh phúc nhất trong sự nghiệp của ông 12 bộ phim này sau

đó được lồng tiếng vào năm 1933 bởi nhà sản xuất Amadee J Van Beuren

Độc lập sáng tạo

Kid Auto Races in Venice (1914): Bộ phim khai sinh cho nhân vật hề Sác lô

Sau khi kết thúc hợp đồng với hãng Mutual năm 1917, Chaplin gia nhập hãng First National để sản xuất 8 bộ phim từ năm 1918 đến năm 1923 Hãng First

National chỉ đầu tư và quản lý việc phát hành còn Chaplin được kiểm soát hoàn toàn công đoạn sản xuất phim Chaplin cho xây dựng trường quay của riêng mình

ở Hollywood và sử dụng vị thế độc lập của ông để tạo nên những tác phẩm quan trọng và vẫn còn giá trị giải trí và ảnh hưởng cho đến ngày nay Mặc dù First National mong muốn Chaplin sẽ cung cấp cho họ những bộ phim hài ngắn như ông đã làm với hãng Mutual, Chaplin lại có tham vọng sản xuất những phim

truyện dài và hoàn chỉnh hơn, trong đó phải kể tới Shoulder Arms (1918), The

Pilgrim (1923) và phim truyện kinh điển The Kid

Năm 1919, Chaplin tham gia sáng lập hãng phân phối phim United Artists

(UA) cùng Mary Pickford, Douglas Fairbanks và D W Griffith, tất cả họ đều

đang tìm cách thoát khỏi mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa những nhà đầu tư

và phát hành phim trong việc phát triển hệ thống trường quay ở Hollywood Bước

đi này, cùng với việc được quản lý hoàn toàn việc sản xuất những bộ phim của mình, đã đảm bảo sự độc lập của Chaplin trong việc làm phim Ông tham gia việc quản lý UA mãi đến đầu thập niên 1950 Tất cả những bộ phim của Chaplin do

UA phân phối đều là những phim truyện dài, tác phẩm đầu tiên là A Woman of

Paris (1923), tiếp đó là The Gold Rush (Đổ xô đi tìm vàng) (1925) và The Circus

(1928)

Vào đầu kỷ nguyên của những bộ phim có tiếng, Chaplin đã làm hai bộ

phim câm nổi tiếng City Lights (1931) và Modern Times (Thời đại tân kỳ) (1936)

City Lights được coi là tác phẩm của Chaplin đạt được sự cân băng hoàn hảo giữa

hài kịch và phim tình cảm

Sau đó Chaplin mới bắt đầu làm các bộ phim có thoại như The Great

Dictator (Tên đại độc tài) (1940), Monsieur Verdoux (1947) và Limelight (1952)

Mặc dù Modern Times (1936) là một bộ phim không có thoại, khi chiếu rạp

nó vẫn được lồng tiếng qua đài phát thanh hoặc thiết bị vô tuyến Việc này là để

giúp những khán giả của thập niên 1930, những người mới vừa từ bỏ thói quen

xem phim câm, được chọn lựa việc nghe thoại hoặc không Modern Times là bộ

phim đầu tiên người ta có thể nghe thấy giọng của Chaplin Tuy nhiên với phần lớn công chúng thì đây vẫn là một bộ phim câm vào cuối kỷ nguyên của thể loại này

Tuy rằng những bộ phim có thoại bắt đầu thống trị điện ảnh ngay sau khi

nó được giới thiệu năm 1927, Chaplin vẫn chống lại việc làm phim này trong suốt thập niên 1930 vì ông coi điện ảnh là một môn nghệ thuật "câm"

Không những đạo diễn và chỉ đạo sản xuất, Chaplin rất đa tài khi ông đã

từng chỉ đạo những cảnh hành động cho bộ phim sản xuất năm 1952, Limelight, hay hát bài hát chính của phim The Circus (1928) Chaplin còn sáng tác nhạc cho nhiều bộ phim của ông, trong đó có những bài hát nổi tiếng như Smile sáng tác cho phim Modern Times hay bài This Is My Song sáng tác cho bộ phim cuối cùng của Chaplin, A Countess From Hong Kong, bài hát sau đã từng là bài hát được ưa

thích nhất bằng nhiều thứ tiếng

Tên độc tài

Charlie Chaplin và Paulette Goddard

Bộ phim có thoại đầu tiên của Chaplin, The Great Dictator (Tên độc tài)

(1940) là sự phản đối công khai của Chaplin với Adolf Hitler và Chủ nghĩa phát xít, nó được quay và phát hành tại Mỹ chỉ một năm trước khi Mỹ tham gia trực tiếp vào Chiến tranh thế giới thứ II Trong phim Chaplin đóng cùng lúc hai vai, tên độc tài Adenoid Hynkel [3], nhân vật rõ ràng lấy hình mẫu từ Hitler (kể cả bộ ria mép), và người thợ cạo Do Thái bị bọn Nazi hành hạ Điều thú vị là Chaplin chỉ sinh trước Hitler có 4 ngày

[sửa] Những tác phẩm cuối

Năm 1952 Chaplin về thăm nước Anh và không bao giờ quay về sống ở Mỹ một lần nữa Ông sống ở Vevey, Thụy Sỹ và chỉ trở về Mỹ một thời gian ngắn vào

tháng 4 năm 1972 để nhận giải Oscar Thành tựu trọn đời

Hai tác phẩm cuối cùng của Chaplin được làm tại Luân đôn, bộ phim A

King in New York (1957) trong đó ông tham gia diễn xuất, biên kịch và đạo diễn,

bộ phim A Countess from Hong Kong (1967), có sự tham gia của Sophia Loren và

Marlon Brando, trong đó Chaplin xuất hiện lần cuối cùng trên màn ảnh với một vai nhỏ

Trong cuốn tự truyện My Life in Pictures xuất bản năm 1974, Chaplin nói rằng ông đã viết kịch bản phim The Freak để dành riêng cho con gái út của ông,

Victoria, trong đó cô sẽ đóng vai một thiên thần Tuy nhiên bộ phim phải ngừng lại vì Victoria lấy chồng và sau đó tuy vẫn muốn tiếp tục làm phim nhưng sức khỏe suy sút quá nhanh đã khiến Chaplin không bao giờ thực hiện được bộ phim này

Vào thập niên 1970, Chaplin viết nhạc và âm thanh cho những bộ phim

câm của ông và tái phát hành chúng, trong số này có The Kid và The Circus

Tác phẩm hoàn chỉnh cuối cùng của ông, phần âm thanh cho bộ phim A

Woman of Paris (1923) được hoàn thành năm 1976, chỉ 1 năm trước khi Chaplin

qua đời

Giải Oscar

Chaplin chỉ giành được một giải Oscar trong những hạng mục có nhiều đề

cử, đó là giải Nhạc trong phim xuất sắc nhất được trao năm 1972 cho bộ phim

Limelight làm từ năm 1952 của Chaplin, do những rắc rối về chính trị ông gặp

phải nên tác phẩm này chưa bao giờ được trình chiếu một tuần liên tục tại Los

Angeles để đủ điều kiện đề cử giải Oscar, mãi cho đến năm 1972 Limelight mới có

đủ điều kiện này

Chaplin còn được đề cử vào rất nhiều hạng mục của phim, kịch bản, diễn

xuất và âm nhạc cho bộ phim The Great Dictator nhưng ông không giành chiến

thắng bất cứ hạng mục nào Trong suốt những năm tháng hoạt động làm phim, Chaplin luôn tỏ thái độ coi thường giải Oscar, điều này có thể giải thích tại sao ngay cả những tác phẩm của ông thuộc loại xuất sắc nhất của lịch sử điện ảnh như

City Lights hay Modern Times đều không được đề cử giải Oscar

Năm 1929, Chaplin ban đầu được đề cử cho giải nam diễn viên chính và giải đạo diễn phim hài kịch nhưng sau đó tên ông bị rút ra khỏi danh sách và thay

vào đó AMPAS trao cho ông một giải Oscar danh dự cho Việc diễn xuất, biên kịch

và đạo diễn xuất sắc bộ phim The Circus Giải Oscar danh dự thứ hai đến với

Chaplin 44 năm sau đó, khi vào năm 1972 ông được trao giải Oscar Thành tựu

trọn đời, khi lên nhận giải, Chaplin đã được cả khán phòng đứng lên vỗ tay 5 phút

liền, đây là tràng vỗ tay dài nhất trong lịch sử Lễ trao giải của giải thưởng danh giá này

Cái chết

Chaplin thường xuyên bơi, chơi tennis, hút thuốc rất ít và thỉnh thoảng mới uống rượu Tuy nhiên sức khỏe của ông vẫn ngày càng sa sút kể từ cuối thập niên

1960 sau khi ông hoàn thành bộ phim cuối cùng A Countess from Hong Kong

Trong những năm cuối đời ông ngày càng yếu và qua đời trong khi đang ngủ vào đúng ngày Giáng Sinh năm 1977 tại Vevey, hưởng thọ 88 tuổi Ông được chôn tại nghĩa trang Corsier-Sur-Vevey ở Vaud, Thụy Sỹ Ngày 1 tháng 3 năm 1978, di hài của ông đã bị một toán công nhân cơ khí người Ba Lan và Bulgary lấy trộm để tống tiền gia đình Chaplin Kế hoạch của chúng bị bại lộ, những kẻ ăn trộm bị bắt, còn di hài Chaplin được tìm thấy 11 tuần sau đó ở gần hồ Genève Để ngăn chặn những âm mưu tương tự, di hài Chaplin được cải táng dưới một tầng bê tông dày gần 2 mét

Vinh danh

Tranh biếm họa Charlie Chaplin của họa sĩ Greg Williams

Trong rất nhiều vinh dự đã được nhận, Chaplin có một ngôi sao trên Đại lộ Danh vọng Hollywood Năm 1985 hình của ông được in lên tem của Anh và năm

1994 là tem của Mỹ

Năm 1992 một bộ phim về cuộc đời Chaplin đã được quay với tựa đề

Chaplin, bộ phim được đạo diễn bởi đạo diễn từng đoạt giải Oscar Richard

Attenborough và có sự tham gia diễn xuất của Robert Downey Jr., Dan Aykroyd, Geraldine Chaplin (con gái của Charlie, trong phim này cô thủ vai bà nội của mình) Downey đã được đề cử giải Oscar cho diễn viên nam chính năm 1993 với vai diễn trong bộ phim này