Giáo dục văn hóa ứng xử cho học viên trong nhà trường quân đội

Trong môi trường đó, VHƯX không những trực tiếp gắn với phát triển những ứng xử đẹp trong học tập, rèn luyện của mỗi học viên mà nó còn trở thành động lực thúc đẩy các quan hệ, ứng x[r]

V Ă N HÓ A

Đặt vấn đề

Văn hóa ứng xử (VHƯX) là hệ thống thái

độ, khuôn mẫu, kỹ năng ứng xử của cá nhân

và cộng đồng trong mối quan hệ với môi

trường tự nhiên, xã hội và với bản thân, dựa

trên những chuẩn mực của xã hội nhằm bảo

tồn, phát triển cuộc sống của cá nhân và cộng

đồng, hướng đến hệ giá trị chân, thiện, mỹ

VHƯX tồn tại dưới dạng các nguyên tắc ứng

xử, các phương châm xử thế của con người

trong những điều kiện nhất định

Trong những năm qua, công cuộc đổi mới

ở nước ta đã đạt được những thành tựu hết

và hội nhập kinh tế thế giới đã đem lại cho đất nước ta những đổi thay “kỳ diệu”, tạo điều kiện cho các cá nhân phát huy khả năng và thế mạnh của mình, trong đó có lực lượng học viên, sinh viên đại học - lớp người có trình độ,

có tri thức, đầy nhiệt huyết, nhạy bén trong việc tiếp thu cái mới Tuy nhiên, trước những thay đổi của đời sống kinh tế - xã hội, thang giá trị đạo đức, lối sống, ứng xử của con người cũng đang có nhiều biến đổi theo cả hai hướng tích cực và tiêu cực, làm nảy sinh lối sống ích

kỷ, vụ lợi, những thói hư tật xấu, những tệ nạn

xã hội đã và đang từng ngày, từng giờ thẩm thấu vào môi trường sư phạm nói chung trong

GIÁO DỤC VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO HỌC VIÊN TRONG NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI

PHẠM VĂN XÂY

Tóm tắt

Văn hóa ứng xử là nét đẹp của con người được thể hiện qua lời nói, hành động, suy nghĩ đối với người khác, đối với xã hội, tự nhiên tạo nên các mối quan hệ đẹp đẽ, có văn hóa, có đạo đức trong cộng đồng dân cư, trong tình bạn, tình yêu, trong gia đình, nhà trường Giáo dục văn hóa ứng xử cho học viên ở các nhà trường quân đội, một mặt nhằm trang bị cho họ những tri thức, hiểu biết về khuôn mẫu ứng xử, những chuẩn mực hành vi đạo đức, lối sống, phát triển khả năng giao tiếp; mặt khác, giúp học viên có thái độ, cách thức quan hệ, hành động và kỹ năng lựa chọn, ứng xử linh hoạt, phù hợp với yêu cầu của quân đội và đòi hỏi của cuộc sống.

Từ khóa: Văn hóa ứng xử, trường quân đội

Abstract

Behavioral culture is the beauty of human being expressed through words, actions, thoughts to others, society, nature creats beautiful, ethical and cultural relations in the community, resident and particularly in friendship, love, family and school Educating behavioral culture for students in military educational institutes, on the one hand equips them with knowledge, understanding of behavior patterns and standards of ethics, behaviors, lifestyles and developing communication skills; on the other hand, helps students to have the flexible attitude, relationship, actions, behaviour and selection skills, that are appropriate to the requirements of the army and the demands of life.

Keywords: Behavioral culture, military school

vỡ nhiều nét đẹp trong văn hóa ứng xử truyền

thống của dân tộc Cho nên, giáo dục VHƯX

cho học viên trong các NTQĐ nhằm điều tiết

những hiện tượng trên bằng con đường giáo

dục để bảo đảm cho lối ứng xử mới, năng

động, hiện đại diễn ra trên cơ sở kế thừa, phát

huy nếp ứng xử của văn hóa truyền thống

1 Vai trò của công tác giáo dục văn hóa ứng

xử cho học viên trong nhà trường quân đội

hiện nay

Trong những năm qua, các NTQĐ đã quan

tâm, coi trọng công tác giáo dục VHƯX cho

học viên Quá trình này đã góp phần quan

trọng giúp cho học viên làm chủ các công cụ

và hình thức giao tiếp cũng như biết ứng xử

một cách có văn hóa trong những tình huống

khác nhau Vai trò của giáo dục VHƯX được thể

hiện trên các mặt sau:

Một là, giáo dục VHƯX cho học viên góp

phần xây dựng, hoàn thiện nhân cách quân

nhân, nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ”, giúp học viên

biết tự tu dưỡng, rèn luyện, điều chỉnh hành vi

của mình, đồng thời biết lắng nghe, tiếp thu

ý kiến góp ý của người khác để sửa chữa và

hoàn thiện mình - đó là nét đẹp của con người

văn hóa

Hai là, giáo dục VHƯX góp phần xây dựng

môi trường văn hóa, môi trường sư phạm

quân sự ở các NTQĐ trong sạch, lành mạnh

Nhìn một cách rộng hơn, giáo dục VHƯX trong

NTQĐ đã thúc đẩy sự thống nhất trong nhận

thức và tạo ra những khuôn mẫu ứng xử chung

được học viên chấp nhận và tuân thủ

Ba là, giáo dục VHƯX góp phần giải quyết

xung đột và mâu thuẫn Giáo dục VHƯX sẽ

góp phần làm giảm mâu thuẫn, xây dựng khối

đại đoàn kết, thống nhất cao trong nhận thức

và hành động của học viên trong NTQĐ Việc

xây dựng nên những giá trị, chuẩn mực trong

VHƯX sẽ tạo ra sự thống nhất trong quan điểm

nhìn nhận, đánh giá, lựa chọn và lợi ích chung

cho hành động của học viên

Bốn là, giáo dục VHƯX góp phần xây dựng

hình ảnh của nhà trường và cá nhân Thực tế

dựng cho học viên cách ứng xử có văn hóa, qua

đó họ gây dựng được lòng tin và sự yêu mến, thân thiện từ những người xung quanh, xây dựng được “hình ảnh riêng” của cá nhân mình Còn khi xét từ góc độ tổ chức, giáo dục VHƯX cho học viên đã tạo ra sự khác biệt đối với các

tổ chức và các nhà trường khác - nhân tố góp phần xây dựng hình ảnh, “thương hiệu” của mỗi NTQĐ Khi mỗi nhà trường xây dựng được cho mình những chuẩn mực VHƯX, có quy tắc ứng xử riêng, phù hợp chuẩn mực của quân đội, xã hội và của mỗi quân, binh chủng… sẽ tạo được những hình ảnh riêng mang tính đặc thù ở mỗi nhà trường

Năm là, giáo dục VHƯX góp phần thúc đẩy

sự phát triển VHƯX của cá nhân và xây dựng tập thể quân nhân văn hóa Giáo dục VHƯX cho học viên trong NTQĐ tập trung chọn lựa các giá trị VHƯX “thuần quân sự” mang tính ưu trội, đậm đặc về tình cảm, lý trí và cảm xúc của con người quân sự để giáo dục cho học viên, tạo nên môi trường ứng xử mang tính văn hóa cao Đặc biệt, nó chuyển hoá được mục tiêu của sự nghiệp xây dựng văn hóa gắn với phát triển con người vào xây dựng môi trường VHƯX, nếp sống thẩm mỹ quân sự trong các hoạt động dạy và học và vào từng cá nhân, tập thể học viên Trong môi trường đó, VHƯX không những trực tiếp gắn với phát triển những ứng xử đẹp trong học tập, rèn luyện của mỗi học viên mà nó còn trở thành động lực thúc đẩy các quan hệ, ứng xử hài hòa trong đời sống tinh thần của cả cán bộ, giảng viên, học viên, làm cho học viên nâng cao sự giác ngộ về mục tiêu, lý tưởng, năng lực nhận thức

lý luận, biết hiện thực hóa lý luận vào thực tiễn quân đội, xây dựng thái độ, động cơ, ý chí, tình cảm đối với nhiệm vụ, xây dựng tập thể học viên có văn hóa, tạo động lực để mỗi cá nhân biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục và “trở thành một nhân cách đã được văn hóa hóa” [4]

Như vậy, có thể thấy, giáo dục VHƯX cho học viên trong NTQĐ đã góp phần xây dựng, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa (đặc

V Ă N HÓ A

trưng) của mỗi NTQĐ, tăng cường hình ảnh,

uy tín của các nhà trường trong phạm vi toàn

xã hội Giáo dục VHƯX còn giúp tạo sự đồng

thuận, hứng khởi trong học tập, rèn luyện cho

học viên, giúp họ đạt sự cân bằng trong công

việc và trong cuộc sống, tạo điều kiện cho mỗi

cá nhân và nhà trường phát triển

2 Thực trạng công tác giáo dục VHƯX cho

học viên trong NTQĐ

2.1 Các NTQĐ đã xây dựng và vận dụng

linh hoạt các nội dung giáo dục VHƯX trong

quá trình đào tạo Cụ thể, về nội dung, các

NTQĐ đã giáo dục VHƯX cho học viên trong

mối quan hệ với cán bộ, giảng viên, tình đồng

chí, đồng đội; giáo dục VHƯX trong mối quan

hệ giữa học viên với nhau và giáo dục VHƯX

cho học viên trong quá trình rèn luyện, chấp

hành kỷ luật quân đội, nội quy, quy chế của

Nhà trường Bên cạnh việc coi trọng nội dung

giáo dục, các NTQĐ còn chú trọng vận dụng

các phương thức giáo dục VHƯX một cách đa

dạng, phong phú như: tổ chức dạy học trên lớp

theo hướng tích hợp nội dung giáo dục VHƯX

vào các môn học; giáo dục thông qua các hoạt

động thực tế ngoài giờ lên lớp; thông qua các

hoạt động sinh hoạt chính trị, giáo dục thẩm

mỹ; thông qua những tấm gương điển hình,

tiên tiến; giáo dục VHƯX trong sinh hoạt văn

hóa, nghệ thuật, quan hệ quân nhân và thông

qua các phương tiện truyền thông đại chúng

Với tư cách là một bộ phận của quá trình

sư phạm, nội dung và phương thức giáo dục

VHƯX vừa mang những nét chung của các

NTQĐ, đồng thời vừa mang những đặc điểm

riêng mang tính đặc thù của từng nhà trường,

làm cho nhận thức về VHƯX của học viên phù

hợp với yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo của từng

nhà trường và của quân đội

Qua khảo sát thực tế, có thể đánh giá thực

trạng giáo dục VHƯX cho học viên trong các

NTQĐ những năm qua với những ưu điểm sau:

Một là, các lực lượng tham gia giáo dục

trong các NTQĐ nhìn chung đã có nhận thức

đúng đắn, tinh thần trách nhiệm cao và đã

giáo dục VHƯX cho học viên Cụ thể, các nhà trường đã tập trung quán triệt và triển khai thực hiện các nghị quyết của Trung ương và quân đội về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo (GDĐT) trong tình hình mới và coi giáo dục VHƯX “là một nội dung quan trọng, trực tiếp góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị, phát triển thế giới quan khoa học, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống, nâng cao chất lượng đào tạo” [2]

Đội ngũ giảng viên luôn coi trọng việc giáo dục tri thức chuyên môn kết hợp với giáo dục VHƯX cho học viên - những tri thức về chuẩn mực đạo đức xã hội, hành vi, thói quen ứng xử phù hợp chuẩn mực đạo đức, tác phong, kỷ luật quân đội,… vừa chú trọng giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, định hướng cái đẹp trong giao tiếp, ứng xử cho học viên, vừa phê phán những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và trong giao tiếp, ứng xử Bản thân mỗi giảng viên luôn cố gắng tự hoàn thiện nhân cách, xây dựng động cơ, quyết tâm học tập, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống, phương pháp, tác phong công tác, nâng cao tính mô phạm để thực sự là một tấm gương mẫu mực

về lối sống, nhân cách cho học viên noi theo Trong học tập, rèn luyện và công tác không

có biểu hiện xâm phạm nhân cách học viên, quan hệ giữa cấp trên với cấp dưới, tình đồng chí, đồng đội, tình thầy - trò luôn được gắn kết, tạo được bầu không khí dân chủ, chan hòa, cởi

mở và tin cậy lẫn nhau tạo ra môi trường sư phạm lành mạnh, dân chủ, góp phần trực tiếp động viên cán bộ, giảng viên, học viên, tích cực tham gia các phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt, nghiên cứu khoa học tốt”, “xây dựng giảng đường, thao trường, đơn vị xanh, sạch, đẹp”, không có biểu hiện tiêu cực trong học tập, rèn luyện và trong thi cử… điều này đã tạo ra động lực mới làm chuyển biến toàn diện chất lượng GDĐT và hình thành phong cách ứng xử có văn hóa cho học viên Đội ngũ cán

bộ quản lý học viên đã thể hiện tốt năng lực

tổ chức, quản lý, luôn quan tâm giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho học viên trong

quy chế, quy định trong học tập; đồng thời lập

kế hoạch giáo dục VHƯX, hướng dẫn triển khai

kế hoạch hoạt động giáo dục VHƯX

Học viên trong các NTQĐ là chủ thể tự giác,

tích cực trong việc chuyển biến quá trình giáo

dục VHƯX theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo của

các nhà trường thành quá trình tự giáo dục,

tự rèn luyện của bản thân và là nhân tố quyết

định phát triển VHƯX của chính họ Trên cơ sở

xác định rõ trách nhiệm, nhiều học viên đã chủ

động, tích cực học tập, tìm tòi, đổi mới phương

pháp học nhằm lĩnh hội kiến thức Qua kết quả

rèn luyện hằng năm cho thấy, tỷ lệ học viên đạt

kết quả tốt ngày càng tăng; tỷ lệ học viên rèn

luyện đạt kết quả trung bình, yếu ngày càng

giảm Hàng năm, hàng nghìn lượt học viên của

các NTQĐ đã tham gia chiến dịch tình nguyện

như: Mùa hè xanh, hiến máu nhân đạo, tiếp sức

mùa thi, các phong trào về nguồn, đền ơn đáp

nghĩa, phong trào học viên nghiên cứu khoa

học… Nhờ việc phát huy vai trò tự giáo dục,

tự rèn luyện VHƯX nên về cơ bản, học viên đã

nhận thức được vai trò trách nhiệm của mình

trong quá trình học tập, tu dưỡng rèn luyện tại

các nhà trường Hầu hết học viên đã nêu cao

ý chí tự học, tự rèn luyện để lĩnh hội, tích lũy

những tri thức, kinh nghiệm chuyên môn, đặc

biệt là nâng cao VHƯX của mỗi cá nhân Hiện

nay, học viên trong các NTQĐ luôn chấp hành

tốt việc mang, mặc quân phục đúng quy định,

chấp hành nghiêm điều lệnh, kỷ luật quân đội,

quy định của mỗi nhà trường; trong giao tiếp,

ứng xử họ đều có thái độ chân thành, cởi mở,

dễ gần, dễ mến, xưng hô, chào hỏi đúng điều

lệnh, đảm bảo tư thế, lễ tiết, tác phong của

người quân nhân

Hai là, các NTQĐ giáo dục VHƯX cho học

viên thông qua chương trình, nội dung,

phương thức GDĐT, về cơ bản mang tính

nghiêm túc, cách thức tiến hành vừa chặt chẽ,

hiệu lực, vừa có cơ sở khoa học Học viên trong

các NTQĐ vừa là chủ thể giáo dục, đồng thời

chịu sự tác động sâu sắc của quá trình “nhập

thân văn hoá” theo con đường GDĐT và con

đường văn hoá hoá cá nhân Giáo dục VHƯX

chiều sâu văn hóa, xuất phát từ văn hóa quân

sự để truyền đạt và giáo dưỡng, từ đó giúp học viên tiếp nhận, biết tự lựa chọn cái đúng, cái tốt, cái đẹp, xây đắp những giá trị VHƯX cốt lõi trong nhân cách của mình Điều đó cho thấy hoạt động giáo dục VHƯX ở các NTQĐ không những góp phần thúc đẩy, định hướng toàn

bộ hệ thống hành vi, thái độ tích cực trong học tập, rèn luyện của học viên mà còn góp phần giúp họ hình thành bản lĩnh chính trị, phát triển ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc và đối với nhân dân

Hiện nay, các hoạt động giáo dục VHƯX thông qua nhiều hình thức luôn diễn ra sôi nổi, có sức thu hút mạnh mẽ đối với học viên như các cuộc thi tìm hiểu về Đảng quang vinh, Bác Hồ vĩ đại, về truyền thống của quân đội, nhà trường, các cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; Hội thi

kể chuyện tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh;

“Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ”,… đã được 100% cán bộ, giảng viên, học viên của các NTQĐ tham gia và đã có tác dụng thiết thực trong việc nâng cao nhận thức, hiểu biết, từ đó làm hạn chế và khắc phục ảnh hưởng của những phản giá trị thẩm sâu vào đời sống văn hóa của học viên Các nhà trường đã kết hợp nhiều hình thức, nội dung giáo dục phong phú, đa dạng giúp học viên vừa nâng cao nhận thức

về chính trị, tư tưởng, vừa nâng cao trình độ giao tiếp, ứng xử có văn hóa, qua đó góp phần giúp cho họ biết tự đấu tranh ngăn chặn, khắc phục những tiêu cực về đạo đức, lối sống, biết

tự uốn nắn những lệch lạc về lời ăn, tiếng nói,

lễ tiết, tác phong

Giáo dục VHƯX cho học viên trong các NTQĐ bên cạnh việc lồng ghép với các hoạt động GDĐT còn được lồng ghép với các hình thức khác mang tính sáng tạo như: cho học viên giao lưu, gặp gỡ với những tấm gương điển hình tiên tiến, xây dựng các câu lạc bộ sở thích cho những người yêu sách, yêu thơ, yêu nghệ thuật, giao lưu văn hoá, văn nghệ, diễn đàn thanh niên, đưa tin trên bảng tin thi đua,

V Ă N HÓ A

báo tường, sáng tác và biểu diễn văn nghệ

quần chúng Những hình thức hoạt động này

đan xen và bổ sung cho nhau, vừa nhằm thoả

mãn đời sống tinh thần, thoả mãn nhu cầu

thẩm mỹ của học viên, vừa góp phần xây dựng

môi trường văn hóa tốt đẹp cho học viên, hình

thành nhân cách và nâng cao VHƯX của mỗi

cá nhân

2.2 Những kết quả đạt được trên đây là rất

cơ bản, quan trọng, song bên cạnh đó, công

tác giáo dục VHƯX cho học viên ở các NTQĐ

thời gian vừa qua vẫn còn bộc lộ một số hạn

chế sau:

Một là, nhận thức, trách nhiệm của chủ thể

quản lý và lực lượng tham gia giáo dục VHƯX

cho học viên ở các NTQĐ có lúc, có nơi còn

chưa sâu sắc, trách nhiệm chưa cao Bên cạnh

những chủ thể có nhận thức đúng đắn về vai

trò quan trọng và sự cần thiết phải giáo dục

VHƯX cho học viên, vẫn còn những cá nhân

chưa nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò quan

trọng của công tác này và cho rằng học viên

chỉ cần tập trung học tốt chuyên môn, còn

giáo dục VHƯX không ảnh hưởng gì lớn đến sự

phát triển nhân cách và nghề nghiệp của học

viên, cho nên không cần “đầu tư” nhiều vào

vấn đề này Một số nhà trường chưa phát huy

được sức mạnh tổng hợp của các lực lượng

tham gia giáo dục VHƯX cho học viên

Hai là, công tác triển khai các hoạt động

giáo dục VHƯX cho học viên ở một số nhà

trường đôi lúc còn mang tính hình thức, ít chú

ý đến tác động của nó đến việc xây dựng nhân

cách, rèn luyện bản lĩnh chính trị của học viên

Thực tế cho thấy, hiệu quả công tác giáo dục

chính trị, tư tưởng ở một số nhà trường chưa

cao, nhất là giáo dục, xây dựng động cơ, ý

thức trách nhiệm của học viên trong thực hiện

nhiệm vụ, xây dựng nhà trường chính quy Một

số phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể

thao, các cuộc thi,… vẫn còn có hiện tượng

chạy theo thành tích, chưa coi trọng chất

lượng, do đó hiệu quả giáo dục còn thấp so với

tiềm năng, yêu cầu nhiệm vụ và nhu cầu văn

hoá, tinh thần của học viên Các hoạt động vui

chưa tạo được sân chơi thu hút học viên tham gia Vẫn còn hiện tượng học viên thiếu ý chí phấn đấu vươn lên trong học tập, rèn luyện, dẫn đến kết quả học tập, hoàn thành nhiệm

vụ không cao

Ba là, việc lồng ghép hoạt động giáo dục

VHƯX với các cuộc vận động lớn của quân đội

và các mặt hoạt động khác của một số nhà trường còn lúng túng kém hiệu quả, chưa tạo được sự phối hợp đồng bộ, ổn định Hiện nay, các hoạt động phối hợp thường chỉ diễn ra trên một số lĩnh vực như hội diễn văn nghệ, thi đấu thể thao, nói chuyện truyền thống Công tác kiểm tra, theo dõi hoạt động, rút kinh nghiệm

ở một số nhà trường chưa được coi trọng Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục VHƯX và thái độ giao tiếp, ứng

xử ủng hộ cái đúng, cái tốt, cái đẹp, đấu tranh phê phán cái xấu của học viên Trong quá trình học tập, rèn luyện vẫn còn những cá nhân chưa hăng say sáng tạo, chưa tự giác trong rèn luyện, chưa có nhận thức, thái độ đúng đắn với nghề nghiệp mình đã chọn, vẫn phải đôn đốc, nhắc nhở nhiều trong quá trình học tập, rèn luyện Từ hiện tượng ngại khó trong học tập, nghiên cứu khoa học, ngại khổ trong rèn luyện dẫn tới kết quả học tập, rèn luyện của một số học viên còn thấp, vi phạm kỷ luật ở các mức

độ khác nhau vẫn còn

Bốn là, nhận thức về tính chất, đặc điểm

hoạt động nghề nghiệp của học viên còn đơn giản, chưa đúng đắn Một số học viên thừa nhận rằng trước khi trở thành học viên, hình ảnh người chiến sỹ chững chạc, oai phong

đã gây ấn tượng lớn, tạo động cơ cho họ thi vào các NTQĐ Song khi vào học, họ mới thấy được sự gian khổ, vất vả của nghề nghiệp và nảy sinh tâm lý chán nản, mệt mỏi Thực tế cho thấy, vẫn còn hiện tượng học viên học đến năm thứ ba, thứ tư có nguyện vọng thôi học, bỏ học, hoặc chưa xây dựng được ý thức

tự giác chấp hành kỷ luật, mức độ rèn luyện

kỷ luật và thái độ, trách nhiệm chưa cao Do

đó, vẫn còn xảy ra những hiện tượng vi phạm

kỷ luật, sai tác phong; xưng hô, chào hỏi chưa đúng điều lệnh; quan hệ với cấp trên, đồng

cho học viên trong các NTQĐ những năm qua

đã đạt được những kết quả tích cực, tuy nhiên,

trên thực tế vẫn còn những hạn chế, bất cập,

chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của nhiệm

vụ GDĐT và phát triển nhân cách học viên Để

nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục VHƯX

cho học viên trong các NTQĐ những năm tới,

đòi hỏi các chủ thể, cả đối tượng và lực lượng

tham gia giáo dục cần nắm vững nội dung,

phương thức giáo dục, trên cơ sở đó có những

chủ trương, giải pháp phù hợp, góp phần khắc

phục những khâu yếu, mặt yếu nhằm nâng

cao hơn nữa chất lượng giáo dục VHƯX cho

học viên trong các NTQĐ hiện nay

3 Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục

văn hóa ứng xử cho học viên trong nhà

trường quân đội hiện nay

Thứ nhất, nâng cao nhận thức về giáo dục

VHƯX cho các chủ thể giáo dục trong các NTQĐ

Thực hiện giải pháp này cần giáo dục, nâng

cao trình độ toàn diện của đội ngũ cán bộ các

cấp, đặc biệt là cấp ủy, chỉ huy đơn vị trong các

nhà trường để mỗi người hoàn thành tốt chức

trách, nhiệm vụ được giao Cùng với đó, cần

tăng cường, chú trọng bồi dưỡng, giáo dục

lối sống, kỹ năng ứng xử; ngăn chặn có hiệu

quả ảnh hưởng tiêu cực của cơ chế thị trường

và các tệ nạn xã hội; khắc phục biểu hiện dao

động tư tưởng, chủ nghĩa cá nhân, thực dụng,

xây dựng đạo đức cách mạng trong sáng: “Cần,

kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư”, lối sống văn

minh, lịch sự, “mình vì mọi người, mọi người vì

mình” Mỗi cán bộ, đảng viên trong các NTQĐ

cần chủ động, tích cực tự học, tự nghiên cứu,

tìm hiểu để nâng cao trình độ toàn diện cho

bản thân trong đó có VHƯX, đáp ứng với yêu

cầu, nhiệm vụ được giao Bên cạnh đó, cần nêu

cao ý thức trách nhiệm, gương mẫu trong thực

hành VHƯX cũng như vận dụng vào công tác

GDĐT, bồi dưỡng năng lực, kỹ năng sống, kỹ

năng ứng xử cho học viên Có như vậy, mới

thực sự phát huy vai trò của mình trong hoàn

thiện, nêu gương và coi trọng công tác giáo

dục VHƯX cho học viên

học viên trong quá trình giáo dục VHƯX, biến quá trình giáo dục VHƯX thành quá trình tự giáo dục Đây là quá trình tự tổ chức, tự điều chỉnh

về nhận thức và hành vi nhằm loại bỏ những thói quen ứng xử thiếu văn hóa, những quan điểm, tư tưởng lạc hậu, phản nhân văn, những hành vi đạo đức, lối sống không phù hợp với chuẩn mực VHƯX của xã hội, quân đội và yêu cầu GDĐT của mỗi nhà trường Đối với học viên, đây là quá trình khó khăn, gian khổ, phức tạp đòi hỏi phải phát huy cao độ tính tích cực,

tự giác, có ý chí quyết tâm, nghị lực trong quá trình tự giáo dục VHƯX Các NTQĐ cần quán triệt sâu sắc yêu cầu về rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, lối sống văn hóa, xây dựng con người mới trong lực lượng vũ trang Bên cạnh việc quan tâm của lãnh đạo, chỉ huy

ở các NTQĐ, mỗi học viên cũng cần tích cực,

nỗ lực hơn nữa trong học tập, rèn luyện nâng cao trình độ về mọi mặt, xây dựng cho mình nhân cách văn hóa và lý tưởng sống, có vậy mới phát huy được tính tích cực, sáng tạo của mình trong quá trình học tập, rèn luyện và tự giáo dục VHƯX Mỗi học viên phải nhận thức

rõ các yêu cầu trong giáo dục VHƯX và chuyển hoá những yêu cầu vốn là khách quan đó thành những đòi hỏi của chính mình, qua đó

tự đối chiếu với bản thân xem có những khiếm khuyết, thiếu hụt gì trong giao tiếp, ứng xử, từ

đó ra sức tự học tập, lĩnh hội những tri thức VHƯX cần thiết để bù đắp cho những thiếu hụt của bản thân mình Đồng thời, phải có ý chí

và sự nỗ lực rất lớn tự tu dưỡng, học tập, rèn luyện, kiên quyết đấu tranh với chính mình để loại bỏ cái xấu, cái không phù hợp với yêu cầu

xã hội và quân đội

Thứ ba, không ngừng đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục VHƯX cho học viên

Đây là giải pháp cơ bản quyết định đến chất lượng, hiệu quả của quá trình giáo dục VHƯX

ở các NTQĐ Do đó, trong quá trình GDĐT, các NTQĐ cần trang bị cho học viên tri thức VHƯX cần thiết Sự hợp lý, cân đối của nội dung và phương thức giáo dục VHƯX trong hệ thống các môn học của chương trình GDĐT trong các

V Ă N HÓ A

nhà trường sẽ tạo nền tảng quan trọng giúp

học viên lĩnh hội, tích luỹ những tri thức, kinh

nghiệm trong giao tiếp, ứng xử, từ đó hình

thành, phát triển VHƯX của mình trong quá

trình học tập, rèn luyện tại các NTQĐ Cùng

với đó, các chủ thể giáo dục cần nắm chắc đặc

điểm của học viên cả trình độ, năng lực nhận

thức, tâm lý, tình cảm, cương vị công tác, chức

danh đào tạo để xác định những nội dung

trọng tâm, những vấn đề mà học viên còn

thiếu, yếu từ đó bổ sung, sử dụng có hiệu quả

các hình thức, biện pháp giáo dục phù hợp với

từng đối tượng học viên của mỗi nhà trường

Bên cạnh việc kết hợp nhiều hình thức giáo

dục, các NTQĐ cũng cần phải phát huy vai trò

tích cực của các tổ chức, các lực lượng tham

gia giáo dục, đặc biệt là phát huy vai trò tiên

phong gương mẫu về đạo đức, lối sống của

các chủ thể giáo dục, họ phải thực sự là những

tấm gương sáng để học viên noi theo

Thứ tư, phát huy sức mạnh tổng hợp của các

lực lượng tham gia giáo dục VHƯX Thực hiện

giải pháp này cần phát huy tốt vai trò của

các tổ chức Đảng, Đoàn Thanh niên, chính trị

viên, cán bộ chỉ huy, quản lý học viên và toàn

thể cán bộ, giảng viên, học viên… trong các

NTQĐ Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của

mình, mỗi tổ chức, lực lượng tham gia giáo dục

phải tác động vào quá trình giáo dục VHƯX

bằng những hình thức, biện pháp khác nhau

nhưng đều phải hướng đến mục đích chung

là xây dựng VHƯX, phát triển toàn diện nhân

cách của học viên Trên cơ sở nghị quyết, chỉ

thị, kế hoạch của cấp trên và đặc điểm tình

hình của mình, mỗi đơn vị cần đề ra các chủ

trương, biện pháp lãnh đạo triển khai công tác

giáo dục VHƯX kịp thời, sát với yêu cầu, nhiệm

vụ, phù hợp với từng đối tượng, tăng cường

công tác kiểm tra, hướng dẫn chỉ đạo đối với

hoạt động này Bên cạnh đó, cần phát huy tính

năng động, sáng tạo trong hướng dẫn, phối

hợp và thực hiện nhiệm vụ giáo dục VHƯX của

các cơ quan, đơn vị trong nhà trường Các cơ

quan chức năng trong NTQĐ cần làm tốt công

tác tham mưu cho lãnh đạo, chỉ huy về chủ

giáo dục VHƯX, xây dựng nội dung, các hình thức, biện pháp giáo dục; cụ thể hóa các tiêu chí về phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, tác phong,… cần đạt được trong quá trình giáo dục VHƯX

Thứ năm, đội ngũ giảng viên cần nhận thức sâu sắc vai trò của mình trong việc hình thành, phát triển tư duy lý luận, trình độ nhận thức cũng như kinh nghiệm, kỹ năng sống, xây dựng VHƯX cho học viên Giảng viên vừa phải là người giúp

đỡ, hướng dẫn, định hướng cho học viên hình thành, phát triển hoàn thiện VHƯX, đồng thời, vừa phải là tấm gương sáng về đạo đức, lối sống, tác phong công tác và ứng xử có văn hóa cho học viên noi theo Để làm được điều

đó, đòi hỏi các chủ thể giáo dục cần có sự kết hợp hài hòa giữa “dạy chữ”, “dạy nghề” và “dạy người”; gắn kết, lồng ghép giữa truyền thụ nội dung bài giảng với kinh nghiệm sống, kỹ năng giao tiếp, ứng xử, giải quyết các tình huống cụ thể trong học tập, công tác theo chức trách, nhiệm vụ Bởi việc dạy kiến thức chuyên môn chỉ thuần trí tuệ, còn dạy lễ, dạy nghĩa (giáo dục VHƯX) lại cần đến cả trái tim, tâm hồn, tình cảm, dạy bằng cả nhân cách của chính bản thân giảng viên Để thực sự là tấm gương sáng về thực hành VHƯX, mỗi giảng viên cần chấp hành nghiêm điều lệnh, điều lệ, lễ tiết, tác phong mọi lúc, mọi nơi, đảm bảo đúng

tư thế, tác phong Khi lên lớp từ lời nói, động tác, tư thế, ngữ điệu, đến cử chỉ, hành vi, thái độ,… đều phải đảm bảo tính mô phạm, tôn trọng học viên Cùng với kết hợp giáo dục, bồi dưỡng và nêu gương thực hành VHƯX, giảng viên phải có tinh thần đấu tranh với các biểu hiện sai trái trong giao tiếp, ứng xử, kịp thời chấn chỉnh để học viên biết được sai trái của

họ, từ đó có ý thức điều chỉnh, sữa chữa kịp thời

Thứ sáu, mỗi học viên cần tự giác học tập, trang bị cho mình những tri thức, hiểu biết về VHƯX, biểu hiện của VHƯX, chuẩn mực ứng xử phù hợp với các nguyên tắc, chuẩn mực của xã hội, quân đội và của mỗi nhà trường Học viên

cần chú trọng học tập và thực hành VHƯX,