Nhưng đấy là mặt dự phòng, còn vợ anh – chưa thể biết được đã nhiễm hay chưa nên vẫn cần được xét nghiệm để trong trường hợp chẳng may đã nhiễm thì chị nhà còn được điều trị kịp thời[r]
Trang 1BỘC LỘ THÔNG TIN
VÀ GIỚI THIỆU/THUYẾT PHỤC BẠN TÌNH
Tài liệu hỗ trợ tư vấn cho khách hàng nguy cơ cao và khách hàng HIV Dương tính
XÉT NGHIỆM HIV
Trang 2TẠI SAO?
Để họ…
Hiểu và đồng ý áp dụng các biện pháp dự phòng
Đi xét nghiệm HIV và tiếp cận các dịch vụ chăm sóc và điều trị nếu nhiễm
Giúp đỡ và hỗ trợ anh/chị trong quá trình điều trị
và lên kế hoạch tương lai cho gia đình
Lưu ý: Bộc lộ tình trạng nhiễm không nhất thiết đồng
nghĩa với việc bộc lộ toàn bộ sự thật về hành vi nguy cơ của mình
NGUYÊN TẮC Việc bộc lộ là tự nguyện Chúng tôi không ép
buộc hay tự động bộc lộ thông tin tình trạng nhiễm của anh/chị Tuy nhiên, chúng tôi sẵn sàng
hỗ trợ anh/chị và sẽ giúp anh/chị bộc lộ vào thời
điểm thích hợp nhất mà anh/chị chọn.
Luật phòng chống HIV quy định người nhiễm HIV
có trách nhiệm thông báo KQXN HIV dương tính của mình cho vợ, chồng hoặc người chuẩn bị kết hôn với mình biết
CÁCH THỨC Cân nhắc thời gian, địa điểm và cách thức phù hợp Không nhất thiết phải bộc lộ hành vi nguy cơ
Mục đích của việc bộc lộ là để bảo vệ cho vợ/
chồng/bạn tình của anh/chị và giúp họ phát hiện
và điều trị HIV kịp thời nếu đã nhiễm
Chọn 1 trong 3 cách thức
• Tự bộc lộ vào thời điểm và địa điểm thích hợp nhất
• Tự bộc lộ tại phòng tư vấn, với sự hỗ trợ của
tư vấn viên
• Nhờ tư vấn viên bộc lộ và tư vấn giúp tại phòng
tư vấn (bạn có thể lựa chọn ngồi cùng hoặc vắng mặt trong buổi bộc lộ/tư vấn đó)
* Chúng tôi sẽ cùng anh/chị trao đổi để chuẩn bị tốt nhất cho mỗi cách thức anh/chị lựa chọn
1
BỘC LỘ tình trạng nhiễm HIV của mình cho vợ/chồng/bạn tình
là vô cùng cần thiết
Trang 32 THUYẾT PHỤC bạn tình đi làm xét nghiệm
TẠI SAO?
Xét nghiệm HIV là cách duy nhất để xác định một người
có nhiễm hay không
Kết quả xét nghiệm của anh/chị KHÔNG quyết định
việc vợ/chồng/bạn tình của anh/chị âm hay dương
tính với HIV Họ cần xét nghiệm để: 1 Dự phòng (nếu
chưa nhiễm); 2 Điều trị và dự phòng cho người khác
(nếu đã nhiễm)
Được tư vấn, họ cũng sẽ hiểu tầm quan trọng và biết
cách áp dụng các biện pháp dự phòng lây nhiễm
NGUYÊN TẮC
Việc bộc lộ là tự nguyện Chúng tôi sẽ không bộc lộ
kết quả xét nghiệm của anh/chị cho vợ, chồng/bạn
tình của anh/chị hoặc ngược lại nếu không được sự
chấp thuận của chính anh/chị hay vợ, chồng/bạn tình
của anh/chị về việc đó
Mọi khách hàng bình đẳng Chúng tôi hỗ trợ khách
hàng như nhau – bất kể kết quả xét nghiệm là Âm
tính hay Dương tính
CÁCH THỨC
Anh/chị có thể lựa chọn 1 trong 3 cách thức sau
Bộc lộ cho vợ/chồng/bạn tình của mình về tình trạng
HIV hoặc nguy cơ lây nhiễm và khuyên họ đi xét nghiệm sớm
Trao thẻ tiếp thị của cơ sở TVXN HIV cho họ (cùng
với một số tờ rơi chúng tôi cung cấp) và khuyên họ đi xét nghiệm để kiểm tra sức khỏe
Cung cấp cho chúng tôi số điện thoại liên hệ của họ, chúng tôi sẽ liên hệ và tư vấn cho họ đi xét nghiệm
mà không bộc lộ danh tính hay bất kỳ thông tin gì
liên quan đến bản thân anh/chị
* Chúng tôi sẽ cùng anh/chị trao đổi để chuẩn bị tốt nhất cho mỗi cách thức anh/chị lựa chọn
Trang 4TẠI SAO?
Nếu nhận thấy nguy cơ ở mình/bạn tình Xét nghiệm HIV là cách duy nhất để xác định một người có nhiễm HIV hay không
Biết tình trạng HIV sẽ giúp anh/chị biết cách để dự phòng hoặc điều trị kịp thời nếu nhiễm
Hiện nay có những dịch vụ điều trị HIV miễn phí Nếu được điều trị kịp thời và đúng cách, người nhiễm có thể duy trì được sức khỏe tốt rất nhiều năm để lao động và học tập như những người không nhiễm
NGUYÊN TẮC
Chúng tôi không được phép nói tên của người đã cung cấp số điện thoại của anh/chị
Bảo mật. Việc liên hệ với anh/chị là hoàn toàn vì lợi ích của chính anh/chị, và thông tin về anh/chị cũng được hoàn toàn bảo mật
Mọi khách hàng bình đẳng Chúng tôi hỗ trợ khách hàng như nhau – bất kể kết quả xét nghiệm là Âm tính hay Dương tính
THÔNG ĐIỆP CHÍNH
Xét nghiệm là cách duy nhất để biết tình trạng nhiễm HIV. Biết để biết cách dự phòng
cho bản thân và được chăm sóc điều trị ngay
nếu bạn cần!
Xét nghiệm là để bảo vệ sức khỏe của chính anh/chị
Xét nghiệm HIV là hoàn toàn tự nguyện và
bảo mật.
Tư vấn viên gọi điện tư vấn, thuyết phục bạn tình của khách hàng HIV Dương tính
đi làm xét nghiệm HIV (theo số điện thoại do khách hàng cung cấp)
Trang 5RÀO CẢN CHO VIỆC BỘC LỘ MÀ TƯ VẤN VIÊN CẦN TÌM HIỂU
VÀ GIÚP KHÁCH HÀNG NHÌN NHẬN LẠI VÀ TÌM CÁCH VƯỢT QUA:
CÁCH THỨC TƯ VẤN VỀ BỘC LỘ TÌNH TRẠNG NHIỄM
VÀ THUYẾT PHỤC BẠN TÌNH ĐI XÉT NGHIỆM HIV:
Rào cản liên quan đến quan điểm cá nhân, kiến thức,
kỹ năng:
• Nghĩ rằng không cần thiết phải bộc lộ, không bộc lộ cũng
không sao
• Nghĩ rằng không thể lây cho bạn tình được, hoặc ngược
lại nếu lây thì cũng lây rồi không bộc lộ làm gì
• Bạn tình đi làm ăn xa nên nghĩ rằng không thể có điều
kiện bộc lộ
• Không biết cách làm thế nào để bộc lộ
• Nghĩ rằng chỉ cần tự mình áp dụng các biện pháo dự
phòng là đủ
Rào cản liên quan đến quan hệ gia đình/bạn tình:
• Sợ bị cho là ngoại tình/không chung thủy/bị đổ lỗi cho
việc mang HIV về nhà
• Sợ bạn tình/gia đình cảm thấy buồn/đau khổ/xấu hổ/thất vọng/tạo gánh nặng cho gia đình
• Không muốn bộc lộ tình trạng sử dụng ma túy/
quan hệ đồng giới (hành vi nguy cơ) với bạn tình, gia đình
• Sợ bị gia đình/bạn tình bỏ rơi, cô lập, kỳ thị; gia đình tan vỡ
• Sợ bạn tình tức giận, bạo hành
• Sợ bị bạn tình/gia đình coi là bừa bãi/ chung chạ/
người xấu
Rào cản liên quan đến quan hệ xã hội:
• Sợ lộ thông tin cho người khác biết, xã hội kỳ thị
• Sợ mất việc, uy tín, danh dự
• Sợ con cái bị xã hội kỳ thị hoặc không được tiếp tục đến trường
Tìm hiểu kiến thức, các lo lắng, quan ngại của khách hàng
Cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác để thay đổi những
kiến thức không chính xác của khách hàng
Dùng cách đặt câu hỏi kiểm chứng để khách hàng nhìn
nhận lại đúng mức những lo lắng, quan ngại của họ
Dùng phương pháp tư vấn động viên khích lệ kết hợp
với trao đổi thẳng thắn về những mặt lợi, mặt bất lợi
để khách hàng đi đến quyết định cuối cùng
Cung cấp các lựa chọn bộc lộ để hỗ trợ khách hàng
Trang 6TÌNH HUỐNG ĐIỂN HÌNH 1:
Ví dụ một cuộc tư vấn tiếp tục cho khách hàng về việc bộc lộ tình trạng nhiễm cho vợ sau khi khách hàng đã được tư vấn sau xét nghiệm, trả kết quả HIV+ Khách hàng là MSM và e ngại, băn khoăn về hậu quả của việc bộc lộ Tư vấn viên tư vấn để khách hàng cân nhắc việc bộc lộ và hỗ trợ khách hàng chuẩn bị sẵn sàng cho việc TVV sẽ giúp KH bộc lộ với sự chấp thuận của khách hàng.
Lý do, rào cản: Sợ bị kỳ thị/Sợ tan vỡ gia đình/không muốn bộc lộ mình là người đồng tính
TVV: Chào em, cám ơn em đã trở lại đúng lịch hẹn tư vấn tiếp tục ngày hôm nay Tình hình sức khỏe của em thế nào?
KH: Dạ, em vẫn khỏe, nhưng mất ngủ chị ạ
TVV: Vậy hả, chị hiểu Chị được biết em đã đăng ký điều trị rồi Vậy còn có điều gì nghĩ ngợi hoặc lo lắng em cứ chia
sẻ với chị, chị sẽ cố gắng hỗ trợ em tốt nhất có thể!
KH: Vâng Hôm trước chị có hẹn em để trao đổi về việc làm thế nào để đưa vợ em đi xét nghiệm Bác sĩ bên cơ sở điều trị cũng nói vậy, nhưng em thấy khó quá chị ạ, không biết nói với vợ em thế nào đây.
TVV: Em có thể cho chị biết rõ hơn em ngại nhất điều
gì không?
KH: Em sợ gia đình tan nát, khổ con em chị ạ
TVV: Quan hệ tình cảm vợ chồng em thế nào? Em có nghĩ
rằng vợ em có thể chia tay ngay khi biết em nhiễm HIV hay không?
KH: Vợ chồng em vẫn ổn chị ạ Nhưng…… vợ em chưa bao giờ biết rằng em là người đồng tính chị ạ Bây giờ mà biết thì không biết sẽ phản ứng tới mức độ nào chị ơi
TƯ VẤN VỀ BỘC LỘ TÌNH TRẠNG NHIỄM
mình nhiễm HIV mà không tan vỡ gia đình đây?
Trang 7TVV: Em có nghĩ nhất thiết phải cho vợ biết mình là người đồng
tính không?
KH: Ý của chị là em chỉ nói là mình nhiễm còn vợ hỏi vì sao
nhiễm thì không trả lời phải không? Thế sao được hả chị?
TVV: Em ạ, việc bộc lộ em đã nhiễm HIV để vợ con đi xét nghiệm
là quan trọng để dự phòng nếu chưa nhiễm, và để điều trị
kịp thời nếu đã nhiễm Tuy nhiên, đâu nhất thiết em phải
bộc lộ với vợ là mình có quan hệ đồng tính khi việc bộc lộ
đó không có lợi gì cho gia đình em.
Em có thể giải thích với vợ là bây giờ nhiễm do đâu cũng
không quan trọng nữa, vấn đề quan trọng là cần kiểm tra
sức khỏe của em và con
KH: Em vẫn thấy khó quá chị ơi
TVV: Vậy em có muốn vợ con em được xét nghiệm sớm không?
KH: Có chứ chị Mà em không biết làm thế nào
TVV: Chị có thể giúp em, nếu em đồng ý Em có muốn chị thay
mặt em báo cho vợ em về tình trạng HIV của em và tư
vấn cho vợ em luôn không? Hoặc em có thể làm điều đó
tại phòng tư vấn, có chị ngồi cùng và hỗ trợ thêm cho vợ
chồng em?
TÌNH HUỐNG ĐIỂN HÌNH 2:
Ví dụ một cuộc tư vấn sau xét nghiệm cho khách hàng là người TCMT có kết quả xét nghiệm HIV Dương tính, khách hàng khá bình tĩnh nên tư vấn viên kết hợp tư vấn luôn về vấn đề bộc lộ thông tin
và giới thiệu vợ/bạn tình của khách hàng xét nghiệm Khách hàng không nghĩ rằng mình cần bộc lộ cho vợ, bạn tình về việc mình đã nhiễm HIV.
Lý do, rào cản: Nghĩ rằng không thể lây cho vợ/bạn tình được, hoặc ngược lại nếu lây thì cũng lây rồi không bộc lộ làm gì, thấy bộc lộ chẳng có lợi ích gì Vợ đi làm ăn xa nên không có đủ thời gian để bộc lộ; sợ lộ ra ngoài
TVV: Vậy là anh đã hiểu kết quả xét nghiệm và đồng ý tiếp cận điều trị sớm rồi Tôi muốn trao đổi với anh một vấn đề nữa, anh có nghĩ mình cần cho vợ/bạn tình của mình biết mình đã nhiễm không?
KH: Sao phải bộc lộ làm gì cho phức tạp hả chị?
TVV: Anh ạ, việc bộc lộ việc anh đã nhiễm HIV để vợ con đi xét nghiệm là quan trọng để dự phòng nếu chưa nhiễm, và
để điều trị kịp thời nếu đã nhiễm Mà dù chị chưa nhiễm thì chị cũng cần hỗ trợ việc điều trị của anh mà.
KH: Nhiễm làm sao được hả chị, vợ chồng tôi cả năm gặp nhau có vài ngày, chắc chả lây được đâu Mà vợ tôi nó khỏe lắm, không nhiễm đâu mà lo.
Trang 8TVV: Chưa xét nghiệm thì không ai có thể biết được đã nhiễm
hay chưa anh ạ Xét nghiệm máu là cách duy nhất để biết một người đã nhiễm HIV hay chưa Nếu may mắn chị nhà chưa nhiễm, thì cũng cần biết để dùng biện pháp an toàn
để không nhiễm anh ạ Bình thường vợ chồng anh có thường xuyên dùng bao cao su khi quan hệ không?
KH: Lúc nào tôi bảo dùng thì dùng, chủ yếu để tránh thai thôi
Bây giờ nhiễm rồi thì tôi sẽ không quan hệ với vợ nữa, mà
có quan hệ thì cứ dùng bao là được chứ gì?
TVV: Đúng rồi, từ bây giờ anh luôn dùng bao cao su khi quan
hệ tình dục với vợ hay bất kỳ ai nhé Vừa bảo vệ cho mọi người, nhưng quan trọng hơn là bảo vệ cho chính mình tránh lây nhiễm chủng HIV khác hoặc bệnh khác Nhưng đấy là mặt dự phòng, còn vợ anh – chưa thể biết được đã nhiễm hay chưa nên vẫn cần được xét nghiệm để trong trường hợp chẳng may đã nhiễm thì chị nhà còn được điều trị kịp thời anh ạ.
Vừa rồi tôi đã trao đổi với anh về tầm quan trọng của việc điều trị kịp thời rồi đấy.
KH: Nhưng vợ tôi đi làm xa lắm, không gặp sớm mà nói chuyện đâu chị ơi - chả nhẽ nói qua điện thoại à? Không được đâu
TVV: Anh nói đúng, chuyện này không phải là chuyện nên nói qua điện thoại Anh nên tìm cách gọi chị về hoặc lên với chị và tìm thời điểm thích hợp, lúc chị thoải mái nhất thì mới nói chuyện này được anh ạ.
KH: Thôi được rồi, để tôi tính Còn vấn đề gì không chị?
TVV: Có, anh nên chuẩn bị kỹ một chút cho việc này Anh
có điều gì ngại ngùng khi nói với chị nhà là mình đã nhiễm HIV hay không?
KH: Chả ngại gì, nhưng mà có điều vợ tôi biết thì chắc cả làng biết tôi nhiễm mất
TVV: Sao anh lại nghĩ như vậy? Đã có bao giờ vợ anh đi
nói chuyện ra bên ngoài chuyện bí mật nào của anh/chị chưa?
Cho vợ biết mình nhiễm
để làm gì? Để rồi cả làng biết
mình nhiễm à?
Trang 9KH: Chưa, nhưng mà chắc nó sẽ khóc lóc bù lu bù loa lên
thôi Tôi thì chả có gì sợ, nhưng rồi con tôi học hành thế
nào đây?
TVV: Anh lo cho con thế nào thì chị cũng lo cho con như vậy phải
không? Có thể chị nhà cũng sẽ sốc lúc đầu, nhưng anh nên
động viên và phân tích cho chị về việc anh/chị cẩn giữ bí
mật vì con cái thì chắc điều anh lo ngại sẽ không xảy ra
Ngoài ra, anh có nghĩ có thể rủ vợ đi đâu đó không có hàng
xóm láng giềng để nói chuyện với chị không? Trường hợp
khó quá, anh có thể tìm lý do đưa vợ đến đây (khám sức
khỏe chẳng hạn) để tôi hỗ trợ cho anh/chị.
KH: Vâng, để tôi suy nghĩ.
TVV: Vâng, tôi tin là anh làm được, và vì sức khỏe của chị - và
của con anh nữa, anh nên quyết định sớm nhé Cả chị nhà
và cháu bé đều cần được xét nghiệm anh ạ.
KH: Vâng
TVV: Còn một vấn đề nữa, nếu anh có bạn tình bên ngoài –
và bạn chích chung, anh cũng nên khuyến cáo họ đi xét
nghiệm nhé.
KH: Ôi không được đâu chị ơi, thế thì họ biết ngay là tôi nhiễm
còn gì
TVV: Tôi hiểu Vậy nếu có thể, anh có thể cho chúng tôi xin tên
và số điện thoại của họ - chúng tôi sẽ mời họ đi xét nghiệm
nhưng sẽ không nhắc gì đến danh tính của anh, vẫn đảm
bảo bí mật kết quả xét nghiệm của anh anh ạ.
KH: Vâng, chị để tôi nghĩ thêm đã Giờ tôi sang cơ sở điều trị đắng ký điều trị đã
TVV: Vâng, chào anh Hẹn gặp lại anh/chị sớm nhé Có điều gì cần tư vấn tiếp tục, anh cứ gọi điện hoặc đến phòng tư vấn, chúng tôi sẽ hỗ trợ anh.
TÌNH HUỐNG ĐIỂN HÌNH 3:
Ví dụ một cuộc tư vấn sau xét nghiệm cho khách hàng là công chức, không nghiện chích ma túy và có quan hệ bên ngoài (bồ và mại dâm) Khách hàng rất sốc khi nhận kết quả nên TVV chưa tư vấn được về việc bộc lộ thông tin và giới thiệu bạn tình đi xét nghiệm
Khách hàng đã đăng ký điều trị và được cán bộ/tư vấn viên tại đây
tư vấn về vấn đề bộc lộ thông tin Khách hàng cảm thấy việc này
vô cùng khó khăn, bên cạnh đó hai vợ chồng còn trẻ lại đang có kế hoạch sinh con thứ hai.
Lý do, rào cản: Sợ bị bỏ rơi, cô lập, kỳ thị; nghĩ rằng tình trạng HIV là vấn đề riêng tư, không cần phải bộc lộ cho bất
kỳ ai; sợ bị buộc tội ngoại tình/bị đổ lỗi cho việc mang HIV
về nhà; sợ bạn tình/gia đình cảm thấy buồn/đau khổ/xấu hổ/thất vọng/tạo gánh nặng
TVV: Việc đăng ký điều trị đã xong rồi anh nhé Anh cần uống thuốc theo đúng hướng dẫn Nếu sợ quên uống thuốc thì anh có thể nhờ vợ anh để ý nhắc anh uống nhé
KH: Nhà tôi chưa biết tôi nhiễm đâu.
Trang 10TVV: Vậy là anh vẫn chưa nói cho vợ anh biết anh nhiễm HIV
đúng không ? Anh còn điều gì ngần ngại mà chưa nói với chị ấy?
KH: Đây là việc riêng của tôi, tôi thấy không cần phải nói với
ai hết Tôi cứ chủ động tránh lây cho vợ là được.
TVV: Anh ạ, khi điều trị thì anh rất cần sự hỗ trợ của người
nhà, đặc biệt là vợ anh Mình cũng chưa thể biết vợ anh
đã nhiễm hay chưa Hơn nữa, khi anh bộc lộ việc anh đã nhiễm HIV cho vợ anh thì cũng giúp vợ con anh đi xét nghiệm để để điều trị kịp thời nếu đã nhiễm Anh không nên coi đây là việc của riêng mình anh ạ
KH: Nhưng nếu tôi nói cho nhà tôi, cô ấy sẽ thắc mắc làm
sao mà tôi bị nhiễm rồi đổ tội cho tôi mang bệnh về nhà, làm hại cả nhà Cả gia đình sẽ buồn lắm, thà tôi im lặng thì hơn.
TVV: Anh có nghĩ là vợ con sẽ vui hơn khi anh giấu việc mình
nhiễm hay không? Thêm nữa là việc cố gắng giấu vợ việc mình nhiễm sẽ khiến anh cảm thấy rất mệt mỏi về tinh thần Hai anh/ chị có thường chia sẻ với nhau những vấn
đề khó khăn trong cuộc sống không?
KH: Có thể chị nói đúng Từ hôm tôi biết đến giờ tôi rất lo sợ
và căng thẳng, làm gì cũng sợ cô ấy phát hiện ra mình nhiễm HIV Hai vợ chồng lại đang muốn có đứa thứ hai nhưng từ lúc biết đến giờ tôi không dám gần gũi cô ấy Cô
ấy lại càng nghi ngờ hơn và cứ bảo sao tôi dạo này rất lạ.
TVV: Nhiều người cũng có phản ứng và hành động giống
như anh khi mới biết mình bị nhiễm anh ạ Vì vậy anh
càng nên sớm bộc lộ với chị nhà để giảm bớt căng thẳng và thêm nữa, anh nên giải thích với vợ anh rằng giờ tìm hiểu nguyên nhân và đổ lỗi cho nhau sẽ không
có tác dụng gì, quan trọng nhất là đi kiểm tra xem vợ
và con anh có nhiễm không để dự phòng và điều trị kịp thời Nếu anh im lặng, nhỡ vợ con anh đã nhiễm rồi mà không được phát hiện sớm thì bệnh sẽ tiến triển nhanh
và sau này còn khó điều trị hơn anh ạ
KH: Tôi hiểu rồi
Mình là công chức lộ ra thì còn mặt mũi nào?
Gia đình và vợ con sẽ thất vọng đến mức nào đây?