VỀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN HÚT THUỐC LÁ CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU * Liên quan giữa thói quen và hút thuốc lá: Công an nhân dân là lực lượng vũ trang nhân dân có tính chất đặc thù, môi[r]
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀ
Hút thuốc là là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu, nhưng có thể phòng tránh được Hiện nay trên thế giới hàng năm có khoảng 4 triệu người chết do các căn bệnh liên quan đến thuốc lá Hút thuốc lá cũng là tác nhân của rất nhiều loại bệnh khác nhau và chi phí khám chữa bệnh do nguyên nhân từ thuốc lá tăng theo mỗi năm Theo số liệu của Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO), hiện nay trên toàn thế giới
có khoảng 1,3 tỷ người hút thuốc và số này sẽ tăng lên 1,7 tỷ người vào năm 2025 Số lượng người hút thuốc chủ yếu ở các nước đang phát triển và chậm phát triển
Theo Tổ chức y tế thế giới, Việt Nam có tỷ lệ hút thuốc khá cao trong khu vực châu Á với nam là 73% và nữ là 4% Theo báo cáo của điều tra Y tế Quốc gia năm 2001 - 2002 thì tỷ
lệ hút thuốc ở nam là 56,1%, ở nữ là 1,8% Trung bình một người lớn hút 790 điếu thuốc/năm, số này ít thay đổi từ năm
1980 và trung bình một ngày hút khoảng 14,2 điếu Ngày 25/01/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 229/QĐ-TTg về việc phê duyệt “Chiến lược Quốc gia phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2020” Nhận thức rõ tác hại thuốc lá gây ra và phát huy vai trò quan trọng trong việc truyền thông, giáo dục, vận động công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá cho cán bộ, chiến sỹ, học sinh, sinh viên trong Công an nhân dân Bộ Công an đã tích cực triển khai công tác phòng, chống tác hại thuốc lá trong lực lượng Công an nhân dân thể hiện qua các văn bản như: Quyết định số 1959/QĐ-BCA ngày 16/04/2013 của Bộ trưởng Bộ Công an quyết định thành lập Ban chỉ đạo phòng, chống tác hại thuốc lá Bộ Công an; Công văn số 2651/H41-H50 ngày 16/05/2013 của Ban chỉ đạo phòng, chống tác hại thuốc lá của Bộ Công an về việc triển khai Luật phòng, chống tác hại thuốc lá và hưởng ứng tuần lễ Quốc gia không thuốc lá; Kế hoạch số 327/KH-BCA-BCĐ ngày 25/12/2013 của Ban chỉ đạo công tác phòng, chống tác hại
Trang 2thuốc lá về kế hoạch hành động của Bộ Công an triển khai thực hiện Chiến lược Quốc gia phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2020
Công an tỉnh Quảng Trị là một đơn vị thuộc lực lượng vũ trang, với chức năng đảm bảo an ninh trật tự và trật tự an toàn
xã hội trên địa bàn Quảng Trị nói riêng và góp phần cùng lực lượng cả nước bảo đảm ANTT và TTATXH, vì sự bình yên cuộc sống của nhân dân Để góp phần trong công tác quản lý, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho cán bộ, chiến sỹ Công an nói chung và của Công an tỉnh Quảng Trị nói riêng, chúng tôi tiến
hành nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến hút thuốc lá của cán bộ, chiến sỹ Công an tỉnh Quảng Trị năm 2018” với 2 mục tiêu:
1 Mô tả thực trạng hút thuốc lá của cán bộ, chiến sỹ Công an tỉnh Quảng Trị năm 2018
2 Phân tích m ột số yếu tố liên quan đến hút thuốc lá của đối tượng nghiên cứu
Trang 3CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1.1 TÁC HẠI CỦA HÚT THUỐC LÁ
1.1.1 Thành phần và độc tính của khói thuốc lá
1.1.1.1 Nicotine
Nicotine là một chất không màu, chuyển thành màu nâu khi cháy và có mùi khi tiếp xúc với không khí Nicotine được hấp thụ qua da, miệng và niêm mạc mũi hoặc hít vào phổi Người hút thuốc trung bình đưa vào cơ thể 1 đến 2 mg nicotine mỗi điếu thuốc hút Hút thuốc lá đưa nicotine một cách nhanh chóng đến não, trong vòng 10 giây sau khi hít vào
1.1.1.2 Monoxit carbon (khí CO)
Khí CO có nồng độ cao trong khói thuốc lá và sẽ được hấp thụ vào máu, gắn với hemoglobine với ái lực mạnh hơn 210 lần oxy Khí CO đi nhanh vào máu và chiếm chỗ của oxy trên hồng cầu Ái lực của hemoglobine hồng cầu với CO mạnh gấp 210 lần so với O2 và như thế sau hút thuốc lá, một lượng hồng cầu trong máu tạm thời mất chức năng vận chuyển O2 vì đã gắn kết với CO Hậu quả là cơ thể không đủ oxy để sử dụng
1.1.1.3 Các phân tử nhỏ trong khói thuốc lá
Khói thuốc lá chứa nhiều chất kích thích dạng khí hoặc dạng hạt nhỏ Các chất kích thích này gây nên các thay đổi cấu trúc của niêm mạc phế quản dẫn đến tăng sinh các tuyến phế quản, các tế bào tiết nhầy và làm mất các tế bào có lông chuyển Các thay đổi này làm tăng tiết nhày và giảm hiệu quả thanh lọc của thảm nhày-lông chuyển Phần lớn các thay đổi này có thể hồi phục được khi ngừng hút thuốc
1.1 1.4 Các chất gây ung thư
Trong khói thuốc lá có khoảng 70 chất có tính chất gây ung thư, ví dụ như hợp chất thơm có vòng đóng, Benzopyrene hay các Nitrosamine Các hoá chất này tác động lên tế bào bề mặt của đường hô hấp gây nên tình trạng viêm mạn tính, phá huỷ tổ chức, biến đổi tế bào dẫn đến dị sản, loạn sản rồi ác tính hoá
Trang 41.1 2 Phân loại hút thuốc lá
Thuốc lá gây ra khoảng 25 căn bệnh khác nhau cho người hút thuốc, trong dó có nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch, bệnh hô hấp và ảnh hưởng tới sức khoẻ sinh sản Hút thuốc ở phụ nữ mang thai gây các ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của cả bà mẹ cũng như thai nhi
1.1 3 Hút thuốc lá và Ung thư
Ở Mỹ có nhiều nghiên cứu về sự liên quan giữa sử dụng thuốc lá và ung thư đã được tiến hành, các nghiên cứu này ước tính rằng khoảng một phần ba trong tổng số người chết vì ung thư liên quan tới sử dụng thuốc lá Thuốc lá gây ra xấp xỉ 90 % tổng số người chết vì ung thư phổi và hút thuốc lá còn gây ra ung thư ở nhiều các phần khác như họng, thanh quản, thực quản, tuyến tuỵ, tử cung, cổ tử cung, thận, bàng quang, ruột và trực tràng
1.1 4.3 Thuốc lá và các biến chứng đối với trẻ sơ sinh
Hút thuốc có ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển của bào thai Hút thuốc gây cản trở sự phát triển của bào thai bằng một
số cơ chế sau: Giảm ô xy huyết trong bào thai vì khí các-bon mô-nô-xít và ảnh hưởng co giãn mạch của nicotine, thiếu khí ô-xy, giảm lượng máu tới tử cung, giảm a xít a-min qua nhau thai tới bào thai và gây ra sự không bình thường ở màng của nhau thai và giảm lượng kẽm sẵn có(khoáng chất cần thiết để phát triển)
* Hội chứng trẻ chết đột tử;
* Dị ứng ở trẻ nhỏ;
* Giảm khả năng trí tuệ của trẻ;
Trang 51.1 4.4 Thuốc lá với các biến chứng khi mang thai và sinh nở
* Bệnh tim do suy yếu mạch vành;
* Đau thắt ngực và đau tim;
* Viêm đường hô hấp
1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ CÁC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT LIÊN QUAN
1.2.1 Một số khái niệm
- Thuốc lá: là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác (bao gồm cả thuốc lá điện tử)
- Sử dụng thuốc lá: là hành vi hút, nhai, ngửi, hít, ngậm sản phẩm thuốc lá
- Nguyên liệu thuốc lá: là lá thuốc lá dưới dạng rời, tấm đã
sơ chế tách cọng, sợi thuốc lá, cọng thuốc lá và nguyên liệu thay thế khác dùng để sản xuất thuốc lá
- Tác hại của thuốc lá: là ảnh hưởng có hại của việc sản xuất, sử dụng thuốc lá gây ra cho sức khỏe con người, môi trường và sự phát triển kinh tế-xã hội
- Cán bộ, chiến sĩ bao gồm:
+ Sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ là công dân Việt Nam được tuyển chọn, đào tạo, huấn luyện và hoạt động trong các
Trang 6lĩnh vực nghiệp vụ của Công an nhân dân được phong, thăng cấp bậc hàm cấp tướng, cấp tá, cấp úy, hạ sĩ quan
+ Sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật là công dân Việt Nam , có trình độ chuyên môn kỹ thuật, hoạt động trong Công an nhân dân được phong, thăng cấp bậc hàm cấp tá, cấp
úy, hạ sĩ quan
+ Hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ là công dân Việt Nam thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân được phong, thăng cấp bậc hàm Thượng sĩ, Trung sĩ, Hạ sĩ, Binh nhất, Binh nhì + Công nhân công an là người được tuyển dụng vào làm việc trong Công an nhân dân mà không thuộc diện được phong cấp bậc hàm sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ
1.2 2 Các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến sản xuất, sử dụng và kinh doanh thuốc lá
1.3 MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ HÚT THUỐC LÁ
1.3 1 Nghiên cứu hút thuốc lá trên thế giới
Trên toàn cầu, mỗi năm sử dụng thuốc lá gây tử vongtrên 5 triệu người Con số này sẽ tăng thành trên 8 triệu người một năm vào năm 2020 Nếu các biện pháp phòng chống tác hại thuốc lá hiệu quả không được thực hiện thì trong thế kỷ này thuốc lá sẽ giết chết 1 tỷ người
Trong nhóm học sinh ở độ tuổi 13 đến 15, thì tỷ lệ hút theo Điều tra toàn cầu về hút thuốc của giới trẻ (GYTS 2007), ở nam học sinh là 6,5% và nữ học sinh là 1,2%
1.3 2 Nghiên cứu hút thuốc lá tại Việt Nam
Tại Việt Nam, mỗi năm sử dụng thuốc lá giết chết hơn 40.000 người Điều này có nghĩa là mỗi ngày có hơn 100 người chết vì những bệnh do hút thuốc gây nên Con số này sẽ tăng lên thành 70.000 người một năm vào năm 2030
Theo ước tính từ cuộc Điều tra hút thuốc ở người trưởng thành (từ 15 tuổi trở lên) năm 2010 (GATS 2010), trong những người trưởng thành tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới là 47,4% ở nữ giới là 1,4% , tổng cộng có trên 15 triệu người lớn hiện đang
Trang 7hút thuốc lá, thuốc lào Khoảng 69,0% những người hút thuốc hút từ 10 điếu thuốc lá trở lên mỗi ngày
Tỷ lệ hút thuốc vào năm 2015 có xu hướng giảm so với năm 2010, tỷ lệ hút thuốc chung là 23,8% năm 2010 và 22,5% năm 2015, tỷ lệ nam giới hút thuốc là 47,4% năm 2010 và 45,3% năm 2015 và tỷ lệ nữ giới hút thuốc là 1,4% năm 2010
và 1,1% năm 2015 Nhận thức của người trưởng thànhvề tác hại đến sức khỏe của hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc thụ động tăng, cụ thể:
- Tỷ lệ người tin rằng hút thuốc gây các bệnh đột quỵ, đau tim và ung thư phổi tăng từ 55,5% năm 2010 đến 61,2% năm
2015
- Tỷ lệ người tin rằng phơi nhiễm với khói thuốc thụ động gây các bệnh nguy hiểm cho người không hút thuốc tăng từ 87,0% năm 2010 lên 90,3% năm 2015
- Giá trung bình của một bao thuốc lá hai mươi điếu có xu hướng giảm (12.700 đồng Việt Nam/bao năm 2010 và 11.800 đồng Việt Nam/bao năm 2015 sau khi đã hiệu chỉnh lạm phát)
Tỷ lệ hút thuốc lá tại Việt Nam chung giảm từ 23,8% năm
2010 xuống 22,5% năm 2015, trong đó tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới giảm từ 47,4% năm 2010 xuống 45,3% năm 2016, tỷ lệ hút thuốc lá ở nữ giảm từ 1,4% năm 2010 xuống 1,1% năm 2015
1.3 3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc hút thuốc lá
Một yếu tố được ghi nhận có mối liên hệ đến tỉ lệ hút thuốc
lá đó là trình độ học vấn Nghiên cứu ở Mỹ vào năm 1995 cho thấy tỉ lệ hút thuốc ở người tốt nghiệp đại học thấp hơn nhiều
so với những người trình độ học vấn dưới lớp 12 (13,6% so với 35,7%) Điều này cho thấy học vấn trong đó có kiến thức về tác hại của thuốc lá đóng vai trò quan trọng giúp ngăn ngừa việc hút thuốc lá hoặc thúc đẩy việc cai thuốc lá
Trang 8CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU 2.1.1 Đối tượng, địa điểm nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
- Cán bộ, chiến sỹ Công an công tác tại các Phòng thuộc Công an tỉnh Quảng Trị
- Cán bộ thuộc Ban Chỉ đạo Công tác phòng chống tác hại thuốc lá Công an tỉnh Quảng Trị
* Địa điểm nghiên cứu: Công an tỉnh Quảng Trị
2.1.2 Thời gian nghiên cứu
Từ tháng 05-10/2018
2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích
2.2.2 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu
* Cỡ mẫu toàn bộ
* Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu thuận tiện
* Tiêu chuẩn chọn mẫu:
- Toàn bộ cán bộ, chiến sỹ Công an công tác tại các Phòng thuộc Công an tỉnh Quảng Trị Trong nghiên cứu của chúng tôi được tiến hành trên 1171 người công tác tại Công an tỉnh Quảng Trị
- Không phân biệt tuổi, giới
- Tự nguyện tham gia nghiên cứu
* Tiêu chuẩn loại trừ:
- Cán bộ, chiến sĩ Công an công tác tại Công an các huyện, thành phố thuộc Công an tỉnh Quảng Trị
Trang 9- Cán bộ đã nghỉ hưu, nghỉ ốm, đi học trong thời gian nghiên cứu
- Không đồng ý tham gia nghiên cứu
2.2.3 Phương pháp thu thập thông tin
* Công cụ thu thập thông tin: Phiếu phỏng vấn bằng bộ
câu hỏi Nội dung phỏng vấn, bao gồm:
- Thông tin chung: Họ và tên; Năm sinh; Giới tính; Tình trạng hôn nhân; Dân tộc; Đơn vị công tác; Cấp bậc, chức vụ; Trình độ chuyên môn cao nhất; Số năm công tác
- Kiến thức, thái độ về tác hại của thuốc lá:
+ Các bệnh nguy hiểm do hút thuốc lá chủ động
+ Các bệnh nguy hiểm do hút thuốc lá thụ động
+ Biện pháp hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe của người xung quanh
+ Đánh giá hành vi hút thuốc của người khác
+ Nguồn tiếp cận thông tin về tác hại của thuốc lá
* Kỹ thuật thu thập thông tin: Sử dụng phương pháp phỏng
vấn trực tiếp từng đối tượng tham gia nghiên cứu Điều tra viên
với sự trợ giúp của cán bộ hành chính, tiếp xúc với đối tượng nghiên cứu, giải thích mục đích và thuyết phục họ tham gia phỏng vấn Nếu đối tượng nghiên cứu không chấp thuận phỏng vấn ngay thì hẹn một buổi khác, thuận tiện hơn để tiến hành phỏng vấn
* Nghiên cứu mô tả cắt ngang: tại thời điểm nghiên cứu;
đánh giá cơ cấu theo tuổi, giới tính, trình độ học vấn, cấp bậc,
Trang 10chức vụ, thời gian thâm niêm công tác, lĩnh vực công tác Tình trạng bệnh tật kem theo
* Đánh giá các yếu tố liên quan đến việc hút thuốc lá: Dựa
trên các chỉ số, tính RR, CI 95% dựa trên bảng 2x2 và chỉ số p: RR= (a/(a+c)/(b/(b+d)
Giá trị RR:
+ RR < 1, yếu tố nguy cơ có mối quan hệ nghịch
+ RR = 1, yếu tố nguy cơ không có liên quan
+ RR > 1, yếu tố nguy cơ có liên quan
- Thói quen;
- Trình độ học vấn;
- Kinh tế-xã hội-văn hóa;
- Lĩnh vực công tác;
- Môi trường làm việc;
- Truyền thông, giáo dục sức khỏe;
- Sức khỏe, bệnh tật;
- Thi đua, khen thưởng
2.2.4 Các biến số, chỉ số nghiên cứu
2.2.5 Phương pháp xử lý số liệu
Nhập số liệu bằng phần mềm SPSS 20.0, chỉ số p để so sánh thống kê Sử dụng phối hợp các phương pháp, thuật toán thống kê
y học Tính OR, CI95%
2.2.6 Đạo đức nghiên cứu
Luận văn này chỉ phục vụ cho học tập, nghiên cứu, không
vi phạm các đạo đức nghề nghiệp cũng như thuần phong mĩ tục con người Luận văn được thông quy Hội đồng đạo đức của Trường Đại học Thăng Long
Trang 112.2.7 Hạn chế của nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu của luận văn còn hẹp, tính đại diện chưa cao
- Các số liệu chủ yếu là các số liệu thứ cấp, phỏng vấn các đối tượng còn mang tính chủ quan, tính khách quan còn hạn chế
2.2.8 Sai số và biện pháp khống chế sai số
- Bộ công cụ nghiên cứu do các cán bộ của đề tài thiết kế
đã được thông qua hội đồng của Trường Đại học Thăng Long
- Các phương án trả lời trong phiếu điều tra đều được mã hóa trước
- Tiến hành chọn những điều tra viên có kinh nghiệm, tiến hành tập huấn về cách thức điều tra, khảo sát và sử dụng phần mềm nhập số liệu
- Tiến hành điều tra thử nghiệm bộ câu hỏi trước khi áp dụng vào thực địa
- Làm sạch số liệu trước khi nhập liệu, loại bỏ các yếu tố gây nhiễu
Trang 12CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1 THỰC TRẠNG HÚT THUỐC LÁ CỦA CÁN BỘ, CHIẾN SỸ CÔNG AN TỈNH QUẢNG TRỊ NĂM 2018 3.1.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
- CBCS ít tuổi nhất là 19 tuổi, cao nhất là 60 tuổi, trung bình là 33,57±3 tuổi Nhóm tuổi dưới 20 tuổi có 21 người, chiếm tỷ lệ 1,79%; nhóm 21-30 tuổi có 493 người, chiếm tỷ lệ 42,10%; nhóm 31-40 tuổi có 396 người, chiếm tỷ lệ 33,81%; nhóm 41-50 tuổi có 186 người, chiếm tỷ lệ 15,82%; nhóm trên
50 tuổi có 75 người, chiếm tỷ lệ 6,48% Nhóm cao nhất là
21-30 tuổi (42,10%), nhóm thấp nhất là dưới 20 tuổi (1,79%)
- Nam giới chiếm tỷ lệ chủ yếu (79,33%), nữ giới chiếm tỷ
lệ ít hơn (20,67%)
- CBCS có dân tộc kinh la chủ yếu, bao gồm 1.155 người, chiếm tỷ lệ 98,63%; các dân tộc khác chiếm tỷ lệ thấp, có 16 người, chiếm tỷ lệ 1,37%
- CBCS có trình độ đại học, cao đẳng chiếm tỷ lệ cao, có
802 người, chiếm tỷ lệ 68,49%; trung cấp có 171 người, chiếm
tỷ lệ 14,6%; trung học phổ thông có 159 người, chiếm tỷ lệ
13,58%; sau đại học có 39 người, chiếm tỷ lệ 3,33%
- CBCS là hạ sĩ quan chiếm tỷ lệ cao nhất, có 231 người, chiếm tỷ lệ 19,74%; Thượng úy có 190 người, chiếm tỷ lệ 16,22%; Đại úy có 166 người, chiếm tỷ lệ 14,17%; Trung úy có
162 người, chiếm tỷ lệ 13,83%; Trung tá có 142 người, chiếm
tỷ lệ 12,13%; Thiếu tá có 121 người, chiếm tỷ lệ 10,33%; Thiếu
úy có 84 người, chiếm tỷ lệ 7,18%; Thượng tá có 63 người, chiếm tỷ lệ 5,38%; Đại tá có 12 người, chiếm tỷ lệ 1,02%
- Ban Giám đốc có 04 người, chiếm tỷ lệ 0,0034%; Lãnh đạo cấp Trưởng phòng có 21 người, chiếm tỷ lệ 1,79%; Lãnh đạo cấp Phó Trưởng phòng có 70 người, chiếm tỷ lệ 5,98%; Cấp Đội trưởng có 113 người, chiếm tỷ lệ 9,65%; Phó Đội trưởng có 119 người, chiếm tỷ lệ 10,16%