Bài 7. Sau phút chia li

- Xanh xanh ngàn dâu và ngàn dâu xanh ngắt  gợi tả màu xanh chung chung mờ nhạt, không rõ, như cả cảnh vật, trời đất chuyển thành màu xanh ngắt  như nỗi sầu, buồn chia ly của người[r]

Trang 2

I Tìm hiểu chung văn bản

Em hãy giới thiệu vài nét

về tác giả Đặng Trần Côn

và dịch giả Đoàn Thị Điểm?

1 Tác giả - dịch giả.

a/ Tác giả: Đặng Trần Côn (? - ?)

- Quê làng Nhân Mục – Thanh Trì - Hà Nội

-Đỗ Hương cống, làm chức quan Huấn Đạo, Tri huyện, cuối đời làm

chức Ngự sử

- Có nhiều tác phẩm, nổi tiếng là “Chinh phụ ngâm”.

b/ Dịch giả: Đoàn Thị Điểm(1705 - 1748)

-Hiệu là Hồng Hà, quê huyện Văn Giang tỉnh Hưng Yên.

- Là người phụ nữ nhan sắc, tài hoa nhưng tính cách lại không theo khuôn phép XHPK, từng dạy học.

- Tác phẩm: Truyền kỳ tân phả (Chữ Hán).

Trang 3

3

Trang 4

Chinh phụ ngâm khúc

Trang 6

2 Đoạn trích “Sau phút chia li”

Đoạn trích được trích từ văn bản nào?

a/ Xuất xứ: Trích từ “Chinh phụ ngâm khúc”

Trang 7

Chàng thì đi cõi xa mưa gió

Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn

Đoái trông theo đã cách ngăn

Tuôn màu mây biếc, trải ngàn núi xanh.

Chốn Hàm Dương chàng còn ngảnh lại

Bến Tiêu Tương thiếp hãy trông sang

Bến Tiêu Tương cách Hàm Dương

Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng.

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

sầu

mấy

 Vần trắc

 Vần bằng

Trang 8

2 Đoạn trích “Sau phút chia li”

a/ Xuất xứ: Trích từ “Chinh phụ ngâm khúc”

Trang 9

Chàng thì đi cõi xa mưa gió

Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn

Đoái trông theo đã cách ngăn

Tuôn màu mây biếc, trải ngàn núi xanh.

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

Sau phút chia li

Theo

em, văn bản có

bố cục mấy phần?

Nội dung tương ứng ?

Nỗi trống trải của lòng người trước cuộc chia

li phũ phàng

Nỗi xót xa

vì cách trở núi sông

Nỗi sầu thương trước cảnh vật

Trang 10

Chàng thì đi / cõi xa mưa gió

Thiếp thì về / buồng cũ chiếu chăn

Đoái trông theo / đã cách ngăn

Tuôn màu mây biếc, / trải ngàn núi xanh.

Chốn Hàm Dương / chàng còn ngảnh lại

Bến Tiêu Tương / thiếp hãy trông sang

Bến Tiêu Tương / cách Hàm Dương

Cây Hàm Dương / cách Tiêu Tương mấy

trùng.

Cùng trông lại / mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh / những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu / xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp / ai sầu hơn ai?

Sau phút chia li

Cách đọc:

- Chậm,

nhẹ nhàng,

buồn, ngắt nhịp đúng

(3/4; 3/2/2)

Trang 11

II Tìm hiểu chi tiết văn bản

Theo em, đây là tâm trạng của ai? Vì sao nhân vật trữ tình

lại có tâm trạng ấy?

1 Khúc ngâm 1

Trang 12

Chàng thì đi cõi xa mưa gió Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn Đoái trông theo đã cách ngăn Tuôn màu mây biếc, trải ngàn núi xanh.

Thiếp Chàng

- Xưng hô: chàng – thiếp

cõi xa mưa gió buồng cũ chiếu chăn

Nhân vật trữ tình trong đoạn trích xưng hô như thế nào?

? ? Ở 2 câu thơ đầu, tác giả đã sử dụng một số hình ảnh Cách xưng hô biểu hiện điều gì trong tình cảm đối lập Em hãy chỉ ra những hình ảnh ấy? của đôi vợ chồng?

?

Hình ảnh ẩn dụ ước lệ tượng trưng “cõi xa mưa gió”

và “buồng cũ chiếu chăn” ngầm chỉ điều gì?

Ra nơi chiến trường nguy

hiểm

Nghệ thuật đối lập ở đây có tác dụng gì trong việc

gợi tả nỗi buồn của người thiếu phụ?

 Nhấn mạnh:

Hiện thực chia li

Sự cách trở ngang trái

Trang 13

Chàng thì đi cõi xa mưa gió Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn Đoái trông theo đã cách ngăn Tuôn màu mây biếc, trải ngàn núi xanh.

Thiếp Chàng

- Xưng hô: chàng – thiếp

cõi xa mưa gió buồng cũ chiếu chăn

- Hình ảnh đối lập:

- Hình ảnh: mây biếc, núi xanh: tượng trưng cho sự xa cách.

 đẩy không gian rộng ra vô tận: người vừa chia cách đã như biệt vô âm tín.

Tuôn mây biếc trải núi xanh

Trong phút chia li, con mắt nhớ thương của người vợ vẫn đăm đắm trông theo Nàng chỉ nhìn thấy gì?

Hình ảnh mây biếc, núi xanh, kết hợp với

động từ tuôn, trải có ý nghĩa gì?

Trang 14

1 Khúc ngâm 1

2 Khúc ngâm 2

Trang 15

Những địa danh nào được nhắc đến?

Em có nhận xét gì

về các địa danh ấy?

Hàm Dương Tiêu Tương

Tại sao tả cuộc chia

li ở đất Việt mà tác giả lại sử dụng nhiều địa danh ở Trung Quốc?

Tượng trưng cho 2 vị trí xa cách của đôi vợ chồng

gợi liên tưởng đến không gian nào?

Bến Cây

Trang 16

Bến Cây

NGHỆ THUẬT:

- Đối : Ngảnh lại >< trông sang

 Gợi tâm trạng lưu luyến

- Điệp ngữ, đảo ngữ: 2 địa danh

 Thể hiện tâm trạng buồn triền miên, không gian xa cách của người đi kẻ ở.

ngảnh lại trông sang

Hàm Dương

Tiêu Tương

Tiêu Tương Hàm Dương

Nghệ thuật đó có ý nghĩa gì trong việc gợi tả nỗi sầu chia

li?

 Nỗi sầu chia li trong độ tăng tiến, nỗi

nhớ chất chứa, kéo dài, nỗi xót xa, nghịch lí

Trang 17

1 Khúc ngâm 1

2 Khúc ngâm 2

3 Khúc ngâm 3

Trang 18

Cùng trông lại / mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh / những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu / xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp / ai sầu hơn ai?

Từ ngữ trong khổ thơ này có gì đặc biệt?

xanh xanh

Ngàn dâu

ngàn dâu Thấy

thấy

- Điệp từ vòng tròn

Từ láy

Không gian li biệt được

mở ra như thế nào qua các chi tiết nghệ thuật ấy?

 Không gian rộng lớn, trải dài một

màu xanh đơn điệu.

của mấy ngàn dâu

- Câu hỏi tu từ, động từ trạng thái : sầu  nỗi buồn li biệt đúc kết thành khối sầu, núi sầu, nặng trĩu tâm hồn người chinh phụ.

+ Xót xa tuổi xuân không được hạnh phúc.

+ Nỗi oán hận chiến tranh phi nghĩa.

Trang 19

III Tổng kết – Ghi nhớ: SGK

Đoạn khúc ngâm này cho ta

diễn tả tâm trạng của người chinh phụ là gì?

- Nỗi sầu chia li của người chinh phụ sau lúc tiễn đưa

chồng ra trận  tố cáo chiến tranh phi nghĩa, thể hiện

khao khát hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ

2 Nghệ thuật: Thơ giàu nhạc điệu, nhiều biện pháp tu từ., hình ảnh ước lệ

Trang 20

IV Luyện tập

HS HOẠT ĐỘNG NHÓM.

c/Tác dụng của việc sử dụng màu xanh trong việc diễn tả nỗi sầu của người chinh phụ.

Trang 21

IV Luyện tập

a/ Các từ : mây biếc, núi xanh, xanh xanh, xanh ngắt.

b/ Phân biệt:

+ Xanh của mây, núi, ngàn dâu

+ Xanh nhàn nhạt, xa xa, bao trùm cả cảnh vật (xanh xanh)

Trang 22

- Học thuộc đoạn thơ.

- Soạn bài:

Qua đèo Ngang

Bà huyện Thanh Quan

VỀ

NHÀ



Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	1,73 MB