Số liệu trong luận văn là một phần số liệu trong đề tài “Chất lượng cuộc sống và sức khỏe tâm thần ở sinh viên Trường Đại học Thăng Long, năm học 2018- 2019 và một số yếu tố liên quan” [r]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
- -
NGUYỄN THỊ BÍCH LIỄU
THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG NĂM HỌC 2018 -2019
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
LUẬN VĂN THẠC SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG
Hà Nội, 2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG KHOA KHOA HỌC SỨC KHOẺ
BỘ MÔN Y TẾ CÔNG CỘNG
- -
NGUYỄN THỊ BÍCH LIỄU
THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CUỘC SỐNG CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG NĂM HỌC 2018 -2019 VÀ
MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
Chuyên ngành : Y TẾ CÔNG CỘNG
Mã số : 8 72 07 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS Đào Xuân Vinh
Hà Nội, 2019
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Sau đai học và Quản
lý khoa học, cùng tập thể thầy, cô giáo Bộ môn Y tế công cộng, Trường Đại
học Thăng Long đã nhiệt tình giảng dạy, truyền đạt kiến thức quý báu, và
tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, rèn luyện tại trường
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Đào Xuân Vinh, giảng
viên Bộ môn Y tế công cộng, Trường Đại học Thăng Long là người đã dành
nhiều thời gian trực tiếp hướng dẫn, quan tâm và giúp đỡ tôi trong suốt quá
trình thực hiện và hoàn thành luận văn này
Tôi xin trân trọng cảm ơn Th.S Ngô Thị Thu Hiền cùng tập thể nhóm
nghiên cứu, Bộ môn Y tế Công Cộng, Trường Đại học Thăng Long đã nhiệt
tình hỗ trợ tôi trong quá trình triển khai thu thập và phân tích số liệu để
hoàn thành đề tài nghiên cứu này
Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn các bạn sinh viên Trường Đại học
Thăng Long đã nhiệt tình giúp đỡ, tích cực phối hợp và hỗ trợ tôi trong quá
trình thu thập số liệu phục vụ đề tài nghiên cứu
Cuối cùng tôi xin cảm ơn những người thân trong gia đình, bạn bè,
đồng nghiệp đã động viên giúp đỡ tôi để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu và
hoàn thành luận văn này
Hà Nội, tháng 10 năm 2019
Học viên
Nguyễn Thị Bích Liễu
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Kính gửi:
- Phòng Sau đại học và Quản lý khoa học
- Bộ môn Y tế công cộng
- Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của tôi
Số liệu trong luận văn là một phần số liệu trong đề tài “Chất lượng cuộc sống
và sức khỏe tâm thần ở sinh viên Trường Đại học Thăng Long, năm học
2018-2019 và một số yếu tố liên quan” đã được phép sử dụng bởi chủ nhiệm đề tài
và nhóm nghiên cứu Các số liệu, kết quả trong luận văn này là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Nếu có điều gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Hà Nội, tháng 10 năm 2019
Học viên
Nguyễn Thị Bích Liễu
Trang 5MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Một số khái niệm cơ bản 3
1.1.1 Khái niệm chất lượng cuộc sống 3
1.1.2 Khái niệm sinh viên và đặc điểm của sinh viên hiện nay 4
1.2 Một số tiêu chí đánh giá và công cụ đo lường chất lượng cuộc sống 6
1.3 Các nghiên cứu về chất lượng cuộc sống trên thế giới và Việt Nam 10
1.3.1 Các nghiên cứu về chất lượng cuộc sống trên thế giới 10
1.3.2 Các nghiên cứu về chất lượng cuộc sống tại Việt Nam 13
1.4 Một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống của sinh viên 15
1.5 Vài nét về địa điểm nghiên cứu 17
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20
2.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 20
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 20
2.1.2 Địa điểm nghiên cứu 20
2.1.3 Thời gian nghiên cứu 20
2.2 Phương pháp nghiên cứu 20
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu 20
2.2.2 Cỡ mẫu 20
2.2.3 Chọn mẫu 21
Cách chọn mẫu: Nhóm nghiên cứu sẽ lập danh sách các lớp sinh viên năm thứ nhất và sinh viên năm thứ tư đang học tập trong Học kỳ I năm học 2019 – 2020 tại Trường Đại học Thăng Long Tại mỗi lớp, tiến hành chọn chủ đích sinh viên tình nguyện tham gia nghiên cứu đến khi đủ số lượng 400 sinh viên cho từng nhóm sinh viên 22
2.3 Các biến số, chỉ số nghiên cứu và tiêu chuẩn đánh giá 22
2.3.1 Các biến số, chỉ số nghiên cứu 22
2.3.2 Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng cuộc sống 25
Trang 62.3.3 Tiêu chuẩn đánh giá chỉ số khối cơ thể 25
2.3.4 Tiêu chuẩn phân loại cường độ hoạt động thể lực 26
2.4 Quy trình thu thập thông tin 26
2.5 Xử lý và phân tích số liệu 29
2.6 Sai số và biện pháp khống chế sai số 29
2.7 Hạn chế nghiên cứu 30
2.8 Đạo đức nghiên cứu 30
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 31
3.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu 31
3.1.1 Đặc điểm xã hội, nhân khẩu học 31
3.1.2 Thông tin tình trạng sức khoẻ của đối tượng nghiên cứu 35
3.2 Thực trạng chất lượng cuộc sống của đối tượng nghiên cứu 39
3.3 Một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống của đối tượng nghiên cứu 42
CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 57
4.1 Về thực trạng chất lượng cuộc sống của đối tượng nghiên cứu 57
4.2 Về mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với một số yếu tố 60
KẾT LUẬN 67
KHUYẾN NGHỊ 69
TÀI LIỆU THAM KHẢO 70
PHỤ LỤC 1 74
PHỤ LỤC 2 84
Trang 7
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
(Xác định các triệu chứng tóm tắt)
Dimensions-5 Level (Chất lượng cuộc sống châu Âu với 5 lĩnh vực và 5 cấp độ)
WHO World Health Organization (Tổ chức
Y tế thế giới)
(Bộ câu hỏi của Tổ chức Y tế Thế giới để đánh giá chất lượng cuộc sống)
SF-36 Short - Form 36 (Dạng đầy đủ)
SF-12 Short - Form 12 (Dạng câu hỏi ngắn)
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 1 1 Đặc điểm sinh viên theo các ngành năm học 2018 - 2019 17
Bảng 2 1 Phân bố mẫu nghiên cứu (n = 800) 22
Bảng 2.2 Biến số, chỉ số nghiên cứu 22
Bảng 2 3 Sai số và biện pháp khắc phục 29
Bảng 3.1 Một số đặc điểm nhân khẩu học của sinh viên 31
Bảng 3.2 Đặc điểm gia đình của sinh viên 32
Bảng 3.3 Tình trạng chi tiêu trung bình/ tháng của sinh viên 33
Bảng 3 4 Tình hình nguồn tài chính chi tiêu trong năm học của sinh viên 34
Bảng 3.5 Cảm nhận cá nhân về tài chính hiện tại của sinh viên 34
Bảng 3 6 Chỉ số khối cơ thể của sinh viên 35
Bảng 3.7 Tình hình mắc bệnh mạn tính của sinh viên 35
Bảng 3 8 Tình hình những sự kiện căng thẳng trong 12 tháng qua của sinh viên 37
Bảng 3.9 Tình hình hoạt động thể lực của sinh viên 38
Bảng 3 10 Tình hình hút thuốc và sử dụng rượu bia của sinh viên 39
Bảng 3 11 Điểm trung bình chất lượng cuộc sống của sinh viên theo một số yếu tố xã hội và nhân khẩu học 40
Bảng 3 12 Điểm chất lượng cuộc sống theo 8 lĩnh vực của sinh viên 41
Bảng 3 13 Phân loại chất lượng cuộc sống của sinh viên theo năm học 42
Bảng 3 14 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với giới tính 42
Bảng 3 15 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với ngành học 43
Bảng 3 16 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với năm học 43
Bảng 3 17 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống và xếp loại học tập của đối tượng nghiên cứu 44
Bảng 3 18 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với nguồn tài chính 45
Bảng 3.19 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với tình trạng nhà ở của đối tượng nghiên cứu 45
Bảng 3 20 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với thứ tự con trong gia đình của đối tượng nghiên cứu 46
Bảng 3 21 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với đối tượng sống chính cùng 46
Trang 9Bảng 3 22 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với số anh/chị em ruột trong gia đình 47 Bảng 3 23 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống của sinh viên với tình trạng chi tiêu trung bình 47 Bảng 3 24 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với tình hình tài chính 48 Bảng 3.25 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với tiền sử mắc bệnh tâm thần kinh của người thân trong gia đình 49 Bảng 3 26 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống của sinh viên với tình trạng BMI 50 Bảng 3 27 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống của sinh viên với hoạt động thể lực 50 Bảng 3 28 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống của sinh viên với tình trạng mắc bệnh mạn tính của sinh viên 50 Bảng 3 29 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với tình trạng bị ốm/tai nạn trong
4 tuần qua của sinh viên 52 Bảng 3 30 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với sự kiện gây căng thẳng trong
12 tháng qua của sinh viên 53 Bảng 3.31 Mối liên quan giữa chất lượng cuộc sống với hành vi sức khỏe 55 Bảng 3.32 Phân tích hồi quy đa biến giữa chất lượng cuộc sống với một số yếu tố 55
Trang 10DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ
Hình 1 1 Khung lý thuyết nghiên cứu 19
Hình 2 2 Sơ đồ nghiên cứu 28
Biểu đồ 3.1 Xếp loại học tập của sinh viên 32
Biểu đồ 3.2 Tình trạng bị ốm/tai nạn trong 4 tuần qua của sinh viên 36
Biểu đồ 3.3 Tiền sử mắc bệnh về tâm thần trong gia đình sinh viên 38
Biểu đồ 3.4 Phân loại chất lượng cuộc sống của sinh viên 41
Trang 11ĐẶT VẤN ĐỀ
Sinh viên cũng là một nhóm dân số đặc biệt trong xã hội và là nhóm liên quan nhiều đến các vấn đề về sức khỏe, lại đang trong quá trình chuyển tiếp quan trọng của cuộc đời Trong đó, sinh viên đang đi lên từ thời niên thiếu đến khi trưởng thành và trong giai đoạn này cũng tập trung nhiều những quyết định lớn trong cuộc đời của họ Mối quan tâm, gánh nặng và lo lắng của sinh viên khác với các nhóm dân số khác Sinh viên phải chịu các loại stress khác nhau, chẳng hạn như áp lực học tập, các vấn đề xã hội và các vấn đề tài chính Như vậy, họ dễ bị phát triển các vấn đề về tinh thần, có thể ảnh hưởng đến thành tích học tập và chất lượng cuộc sống của họ [41]
Chất lượng cuộc sống là một khái niệm rộng, nó bao gồm nhiều giá trị tích cực như hạnh phúc, sự thành công, thịnh vượng, sức khoẻ, và sự hài lòng Chất lượng cuộc sống đã trở thành một công cụ quan trọng trong đánh giá chất lượng chăm sóc sức khoẻ của sinh viên đại học là một vấn đề quan trọng để giải quyết các vấn đề về thể chất, tinh thần, xã hội càng sớm càng tốt và cũng là một trong các yếu tố quan trọng để tạo ra các nhà lãnh đạo trong tương lai cho quốc gia phát triển [45] Các nhà khoa học trên thế giới hiện nay không chỉ quan tâm đến vấn đề sức khỏe thể chất trong đánh giá sức khỏe cho mọi đối tượng trong
xã hội mà còn quan tâm rất nhiều khái niệm về sức khỏe tinh thần, các yếu tố xã hội được tổng hợp trong các nghiên cứu chất lượng cuộc sống Đã có rất nhiều nghiên cứu trên thế giới về chất lượng cuộc sống của sinh viên trong các trường đại học, một số nghiên cứu đã cho thấy rằng nhiều vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của sinh viên như tuổi, khu vực sống, giới, chuyên ngành học,… [38]
Tại Việt Nam hiện nay chất lượng cuộc sống cũng đang là vấn đề được quan tâm tìm hiểu cho các đối tượng khác nhau trong tình hình đời sống xã hội ngày một nâng cao Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu tập trung đánh giá chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi, hay cho bệnh nhân suy thận mãn bệnh nhân
mổ sỏi mật, bệnh nhân bị zona thần kinh, bệnh nhân alzheimer, chưa có nhiều
Trang 12nghiên cứu đánh giá chất lượng cuộc sống cho các đối tượng sinh viên [8] Do
đó, việc tiến hành nghiên cứu đánh giá chất lượng cuộc sống của sinh viên để đưa ra các giải pháp thích hợp nâng cao chất lượng cuộc sống của sinh viên là rất cần thiết
Trường Đại học Thăng Long là trường ngoài công lập đào tạo bậc đại học đầu tiên tại Việt Nam Trường Đại học Thăng Long hoạt động trên nguyên tắc: không vì mục tiêu lợi nhuận, tạo một môi trường giáo dục lành mạnh, tôn trọng tính trung thực, tình yêu thương và tinh thần hợp tác Với truyền thống 30 năm xây dựng và phát triển không ngừng, Trường Đại học Thăng Long đã khẳng định tên tuổi và chất lượng đào tạo với gần 2000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm, góp phần đáp ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước [12] Bên cạnh vấn đề nâng cao chất lượng đào tạo, Ban lãnh đạo đã tạo điều kiện cải thiện chất lượng cuộc sống của sinh viên
Tuy nhiên, thực trạng chất lượng cuộc sống của sinh viên Trường Đại học Thăng Long như thế nào? và có những yếu tố nào liên quan đến chất lượng cuộc sống của họ? Cho đến nay, chưa có nghiên cứu được thực hiện tại trường để trả
lời các câu hỏi đó Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng chất lượng cuộc sống của sinh viên Trường Đại học Thăng Long năm học
2018 - 2019 và một số yếu tố liên quan” với hai mục tiêu:
1) Mô tả thực trạng chất lượng cuộc sống của sinh viên trường Đại học Thăng Long năm học 2018 - 2019
2) Phân tích một số yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống của đối tượng nghiên cứu