Ngoài ra, nhờ vào những TCHH đặc trưng, nên có ứng dụng trong việc dùng để tổng hợp hóa chất. GV: yêu cầu HS về nhà hoàn thành dãy phương trình. GV: cung cấp: axetilen được sử dụng nhiề[r]
Trang 11
CHƯƠNG 6: HIDROCACBON KHÔNG NO
BÀI 32: ANKIN (tiết 2)
I.Mục tiêu
1 Kiến thức
-HS trình bày được: + Khái niệm về ankin, công thức chung, đặc điểm cấu tạo, đồng đẳng, đồng phân và danh pháp
+ CTHH của ankin và ứng dụng quan trọng của ankin
-HS giải thích được: Vì sao cũng là ankin nhưng ank-1-in lại có phản ứng thế nguyên tử H của liên kết ba bởi nguyên tử KL
-HS vận dụng: + Viết được PTHH thể hiện TCHH của ankin
+ Giải được một số bài tập nhận biết
+ Giải thích cơ sở dùng axetilen chế tạo đèn xì
2 Kĩ năng
- Quan sát TN, mô hình phân tử,rút ra nhận xét về cấu tạo và tính chất của ankin
- Viết được CTCT của 1 số ankin cụ thể
- Dự đoán TCHH, kiểm tra và kết luận
- phân biệt ank-1-in và anken bằng phương pháp hóa học
3 Thái độ
- Hình thành thái độ yêu thích, hứng thú môn học
- Ý thức tự giác trong học tập
4 Định hướng phát triển năng lực
- NL sử dụng ngôn ngữ hóa học
- NL tư duy logic hóa học
- NL tính toán
- NL vận dụng kiến thức vào hóa học thực tiễn
II PPDH chủ yếu
- Đàm thoại gợi mở và kết hợp sử dụng mô hình, thí nghiệm hóa học
- PPDH trực quan
III Chuẩn bị
1.Giáo viên: kế hoạch bài học, sách giáo khoa, …
2 Học sinh: học bài cũ, tìm hiểu các ứng dụng của ankin
IV Tiến trình bài giảng
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
Câu 1: a) viết CTCT và cấu tạo và gọi tên các ankin có CTPT: C4H6 và C5H8
b) Viết CTCT của các ankin có tên sau: pent-2-in, 3-metylpent-1-in, 2,5- dimetylhex-3-in
Câu 2: Viết PTHH của các phản ứng giữa các propin và các chất sau:
a) hidro có xúc tác Pd/PbCO3
b) dung dịch brom (dư)
c) dung dịch bạc nitrat trong amoniac
d) hidro clorua có xúc tác HgCl2
3 Thiết kế các hoạt động
HĐ 1: Vào bài
Chúng ta đã được tìm hiểu các tính chất hóa học cơ bản của ankin: phản ứng cộng, thế Hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về ankin để biết thêm Ankin có ứng dụng và cách điều chế như thế nào?
HĐ 2: tìm hiểu về phản ứng oxi hóa
GV: tương tự như các hidrocacbon đã học, thì phản 3 phản ứng oxi hóa
Trang 22
ứng oxi hóa cũng là phản ứng đặc trưng của ankin Và
có 2 loại: phản ứng oxi hóa hoàn toàn và không hoàn
toàn
Yêu cầu HS dự đoán sản phẩm cháy
HS: sp cháy: CO2, H2O
GV: Lưu ý: số mol CO2 trừ số mol nước bằng số mol
ankin
GV: lấy VD và hướng dẫn HS viết PTHH
GV: cho HS làm bài tập: đốt cháy hoàn toàn 1,344(l)
một hidrocacbon A thu được 2,688(l) CO2 và 1,08(g)
H2O (đktc) Tìm A
GV: tương tự an ken và ankadien, ankin có khả năng
làm mất màu dung dịch KMnO4, tuy nhiên, sản phẩm
tạo ra phức tạp hơn
a) phản ứng oxi hóa hoàn toàn (cháy) CTTQ:
2CnH2n-2 + (3n-1) O2 → nCO2 + (n-1)H2O VD: C3H4 + 4O2 → 3CO2 + 2H2O
BT: nA= 0,06 mol nCO2= 0,12 mol
nH2O= 0,06 mol có: nCO2 – nH2O= nA → CTTQ: CnH2n-2
áp dụng tỉ lệ: nH2O/nCO2= n-1/n → n=2 CTPT:
C2H2 b) phản ứng oxi hóa không hoàn toàn Tương tự anken và ankadien, ankin cũng làm mất màu
dd thuốc tím tạo kết tủa đen MnO2
HĐ 3: tìm hiểu ứng dụng- điều chế
GV: các lĩnh vực quan trọng của ankin hầu như đều
thuộc về ứng dụng của C2H2, nên chúng ta chỉ tìm hiểu
C2H2
Trong đó phổ biến là 2 lĩnh vực: làm nguyên liệu và
làm nhiên liệu
Nhờ vào khả năng tỏa nhiệt nhanh → dùng làm nhiên
liệu cho đèn xì để hàn và cắt kim loại ( ngọn lửa ~
3000oC)
Ngoài ra, nhờ vào những TCHH đặc trưng, nên có ứng
dụng trong việc dùng để tổng hợp hóa chất
GV: yêu cầu HS về nhà hoàn thành dãy phương trình
GV: cung cấp: axetilen được sử dụng nhiều trong các
lĩnh vực, và đặc biệt có ứng dụng rất phổ biến với
những nông dân:làm trái cây chín nhanh, đồng đều và
màu tươi hơn Vậy các nhà nông dân đã vận dụng như
thế nào? Sang phần tiếp theo: Điều chế
Gv: thông báo cho HS có thể điều chế với 2 phương
pháp mang tính chất phổ biến hơn: đi từ CaC2 và từ
CH4
Giới thiệu : Khi cho đất đèn phản ứng với nước sẽ
sinh ra khí acetylene (C2H2) hay còn gọi là “khí đá”
Khí này có tác dụng làm cho trái cây chín đồng đều và
đẹp hơn so với để chín tự nhiên Để ủ chín, tùy theo
từng loại trái cây, có thể phun khí acetylene vào buồng
ủ chín đến các nồng độ thích hợp
Tuy nhiên, cách làm như vừa nói trên tiềm ẩn nhiều
nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và sự an toàn cho
người sử dụng nếu không biết dùng đúng cách Theo đó,
khí acetylene sinh ra từ đất đèn không gây ngộ độc lắm
V Ứng dụng- điều chế
1 Ứng dụng
- làm nhiên liệu: dùng chế tạo đèn xì để hàn cắt kim loại
- làm nguyên liệu:
+ nguyên liệu trong tổng hợp chất hữu cơ + nguyên liệu tổng hợp nhựa PVC
C1: CaCO3 → CaO →CaC2 →C2H2 →C2H3Cl→ PVC C2: CH4 → C2H2→C2H3Cl→PVC
C3: C2H2 →C2H4Cl2 → C2H3Cl → PVC
2.Điều chế
- Thủy phân CaC2 ( đất đèn): đi từ đá vôi CaCO3 → CaO + CO2
CaO + 3 C → CaC2 + CO CaC2 + H2O → Ca(OH)2 + C2H2
☻dùng chủ yếu trong PTN, dùng cho cả CN
- nhiệt phân metan CH4 2CH4 →(1500 oC) CH≡CH + 3H2
to
>1500 o C
Trang 33
nếu chỉ tiếp xúc ở nồng độ thấp dưới 2,5% trong
khoảng thời gian ngắn dưới mô ̣t giờ Nhưng nếu tiếp
xúc ở nồng độ trên 33%, con người có thể bị ngất xỉu
Ngoài ra, khí acetylene có thể ảnh hưởng nghiêm trọng
đến sức khỏe con người trong một thời gian dài
Các triệu chứng khi bị ngộ độc acetylene là khát nước,
khó nuốt, ói mửa và cảm giác ngứa ngáy ở miệng, cổ
họng hay mũi và đặc biệt có thể làm hỏng mắt vĩnh
viễn…
GV: yêu cầu HS nêu sản phẩm thủy phân đất đèn
HS: nước vôi trong, axetilen
GV: chú ý cho HS: việc người nông dân dùng CaC 2 để tạo
ra khí C 2 H 2 để đẩy nhanh quá trình chín trái cây: chuối,
xoài… và chú ý HS cách này không dùng phổ biến do độc
hại với môi trường: cứ SX ra 56 tấn vôi thì tạo ra 44 tấn
CO 2
Giới thiệu pp nhiệt phân metan, là pp đang giữ vai trò
quan trong trong CN vì có thể tạo ra lượng lớn và thân
thiện với môi trường hơn so với PP trên
HĐ 4: Củng cố
1.Lý thuyết
- Ankin : CnH2n-2 (n>=2)
- TCHH đặc trưng: cộng H2, cộng dung dịch Brom, cộng HX theo quy tắc Mac-cop-nhi-cop, làm mất màu dung dịch KMnO4
Ank-1-in có phản ứng thế bằng kim loại
Phản ứng oxi hóa: nH2O < nCO2, nankin= nCO2 – nH2O
- ứng dụng quan trọng của axetilen trong đời sống và sản xuất
2 Bài tập
BT1: các nhận xét sau đây đúng hay sai?
1 Tất cả các ankin đều cháy khi được đốt trong oxi
2 Tất cả các ankin đều làm mất màu dung dịch KMnO4
3 Tất cả các ankin đều làm mất màu dung dịch brom
4 Tất cả các ankin đều tác dụng với dung dịch AgNO3 trong amoniac
5 Tất cả các ankin đều tác dụng được với hidro ở nhiệt độ cao và có chất xúc Ni
BT2: Trình bày PPHH:
a) Phân biệt axetilen với etilen
b) Phân biệt 3 bình không dán nhãn chứa mỗi khí không màu sau: metan, etilen, axetilen
HĐ 5: dặn dò
-Nhắc nhở học sinh về nhà hoàn thành các phương trình đã giao
- Yêu cầu HS ôn lại kiến thức hidrocacbon không no, so sánh anken và ankadien để buổi sau luyện tập