Đề tài luận văn thạc sỹ y tế công cộng: “Kiến thức - thực hành và một số yếu tố liên quan đến phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ 18-49 tuổi tại xã Xuân Giang – huyện S[r]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
LÃ THỊ LAN HƯƠNG
KIẾN THỨC, THỰC HÀNH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN PHÒNG CHỐNG VIÊM NHIỄM ĐƯỜNG SINH DỤC DƯỚI Ở PHỤ NỮ 18-49 TUỔI XÃ XUÂN GIANG, SÓC
SƠN, HÀ NỘI, NĂM 2019
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
Hà Nội -2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
LÃ THỊ LAN HƯƠNG
KIẾN THỨC, THỰC HÀNH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN PHÒNG CHỐNG VIÊM NHIỄM ĐƯỜNG SINH DỤC DƯỚI Ở PHỤ NỮ 18-49 TUỔI XÃ XUÂN GIANG, SÓC
SƠN, HÀ NỘI, NĂM 2019
Chuyên ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG
Mã số: 8 72 07 01
KHOA: KHOA HỌC SỨC KHỎE
BỘ MÔN: Y TẾ CÔNG CỘNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS HỒ THỊ MINH LÝ
Hà Nội-2019
Trang 3i
LỜI CẢM ƠN
Đề tài luận văn thạc sỹ y tế công cộng: “Kiến thức - thực hành và một số yếu tố liên quan đến phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ 18-49 tuổi tại xã Xuân Giang – huyện Sóc Sơn - Hà Nội” là kết quả của sự
cố gắng không ngừng của bản thân tác giả, cũng như sự giúp đỡ, động viên khích lệ của các thầy, bạn bè đồng nghiệp và người thân Qua trang viết này tác giả xin gửi lời cảm ơn tới những người đã giúp đỡ mình trong thời gian học tập - nghiên cứu khoa học vừa qua
Tôi xin tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đối với cô giáo PGS.TS Hồ Thị Minh Lý đã trực tiếp tận tình hướng dẫn cũng như cung cấp tài liệu thông tin khoa học cần thiết cho luận văn này
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu trường đại học Thăng Long, Khoa khoa học sức khỏe, bộ môn Y tế công cộng, đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học này
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến bạn bè, đồng nghiệp, đơn vị công tác đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài
Tác giả
Lã Thị Lan Hương
Trang 4ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do chính bản thân tôi thực hiện, tất cả số liệu trong luận văn này là trung thực,khách quan và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Nếu có điều gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Tác giả
Lã Thị Lan Hương
Trang 5iii
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1 TỔNG QUAN 3
1.1 Một số khái niệm liên quan trong nghiên cứu 3
1.2 Đặc điểm sinh lý bình thường của đường sinh dục dưới 3
1.3 Nguy cơ của bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ 4
1.4 Tác nhân có thể gây bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 5
1.5 Các thể lâm sàng thường gặp trong viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ bao gồm 6
1.6 Nguyên nhân gây viêm nhiễm đường sinh dục dưới 10
1.7 Một số nghiên cứu liên quan trên thế giới và tại Việt Nam 10
1.8 Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu 15
1.9 Khung lý thuyết nghiên cứu 16
Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 17
2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu 17
2.1.1.Đối tượng 17
2.1.2 Thời gian nghiên cứu 17
2.1.3 Địa điểm nghiên cứu 17
2.2 Phương pháp nghiên cứu 17
2 2.1 Thiết kế nghiên cứu 17
2.2.3.Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu 17
2.3 Các biến số, chỉ số nghiên cứu và tiêu chuẩn đánh giá 18
2.3.1.Biến số và chỉ số nghiên cứu 18
2.3.2.Tiêu chuẩn đánh giá 23
2.4 Phương pháp thu thập thông tin 23
2.4.1.Công cụ thu thập số liệu 23
2.4.2.Phương pháp thu thập số liệu 24
2.4.3.Quy trình thu thập số liệu: gồm 4 bước như sau: 24
2.5 Xử lý và phân tích số liệu 25
2.6 Sai số và biện pháp khắc phục sai số 25
2.7 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu 26
Trang 6iv
2.8 Hạn chế của nghiên cứu 26
Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 27
3.1 Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu 27
3.2 Kiến thức về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục của phụ nữ ở độ tuổi từ 18-49 tuổi tại xã Xuân giang 2019 29
3.3 Thực hành của phụ nữ về phòng chống lây nhiễm bệnh đường sinh dục 35
3.4 Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới của đối tượng nghiên cứu 37
Chương 4 BÀN LUẬN 42
1 Thực trạng kiến thức, thực hành phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ 18-49 tuổi tại xã Xuân Giang - Sóc Sơn - Hà Nội năm 2019 42
1.1 Kiến thức của phụ nữ về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 43
1.2 Thực hành của phụ nữ về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 48
2 Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới của phụ nữ 50
2.1 Mối liên quan giữa thực hành phòng chống bệnh viêm nhiễm nhiễm đường sinh dục và các đặc điểm cá nhân của các đối tượng nghiên cứu 50
2.2 Mối liên quan giữa thực hành phòng chống viêm nhiễm nhiễm đường sinh dục với kiến thức của phụ nữ 53
KẾT LUẬN 56
KHUYẾN NGHỊ 57
TÀI LIỆU THAM KHẢO 58
Trang 7v
DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 27 Bảng 3.2 Nguồn thông tin về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục29 Bảng 3.3 Hiểu biết của phụ nữ về dấu hiệu mắc bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 29 Bảng 3.4 Hiểu biết đúng của phụ nữ về lý do mắc bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 30 Bảng 3 5 Tỷ lệ phụ nữ hiểu biết về sự cần thiết phải điều trị bệnh viêm nhiễm đường sinh dục 31 Bảng 3.6 Tỷ lệ phụ nữ hiểu biết đúng về sự cần thiết đến cơ sở y tế để khám31 Bảng 3.7 Hiểu biết đúng của phụ nữ khi mắc bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 32 Bảng 3.8 Kiến thức của phụ nữ về sự cần thiết phải khám phụ khoa định kỳ 33 Bảng 3.9 Thực hành của phụ nữ về dự phòng bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 35 Bảng 3.10 Thực hành đúng của phụ nữ khi mắc bệnh viêm nhiễm 35 Bảng 3.11 Thực hành khám định kỳ bộ phận sinh dục trong vòng 12 tháng trước của phụ nữ nghiên cứu 36 Bảng 3.12.Mối liên quan giữa thực hành phòng chống bệnh VNĐSD của phụ
nữ với độ tuổi 37 Bảng 3.15 Mối liên quan giữa thực hành phòng chống bệnh VNĐSD với nghề nghiệp của phụ nữ 38 Bảng 3.17 Mối liên quan giữa thực hành phòng chống bệnh VNĐSD với quan
hệ tình dục của phụ nữ 39 Bảng 3.20 Mối liên quan giữa kiến thức với thực hành của ĐTNC 41
Trang 8
vi
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 Tỷ lệ số phụ nữ được nghe hướng dẫn về phòng chống bệnh viêm
nhiễm đường sinh dục 28
Biểu đồ 3.2 Kiến thức đúng của phụ nữ về tác nhân gây bệnh 30
Biểu đồ 3.3 Hiểu biết của phụ nữ về số lần cần vệ sinh bộ phận sinh dục/ngày32 Biểu đồ 3.4 Kiến thức của phụ nữ về các tác hại của bệnh viêm nhiễm 33
Biểu đồ 3.6 Kiến thức chung của phụ nữ về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới 34
Biểu đồ 3.7 Tỷ lệ thực hành của phụ nữ về phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới 36
DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1 Cấu tạo bộ phận sinh dục nữ……… 3
Hình 2 Trichomonas vaginalis dưới kính hiển vi……….6
Hình 3 Nấm Candida albicans ……….7
Hình 4 Gardnerella vaginalis dưới kính hiển vi……….………… 8
Hình 5 Neisseria gonorrhoeae – Lậu khuẩn……….9
Trang 9vii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 101
ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm nhiễm đường sinh dục dưới là một bệnh thường gặp ở những phụ trong
độ tuổi sinh đẻ từ 18 đến 49 tuổi [1] Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2016, mỗi ngày trên thế giới có khoảng - một triệu người phụ nữ mắc bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới [45] Những phụ nữ mắc bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới có thể bị ảnh hưởng đến sức khỏe, chức năng sinh sản và hạnh phúc gia đình nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời Bệnh
có thể gây ra những hậu quả nặng nề như: viêm tiểu khung, chửa ngoài tử cung, vô sinh, ung thư cổ tử cung, tăng nguy cơ lây truyền các bệnh qua đường tình dục Ở phụ nữ mang thai nếu mắc viêm âm đạo, viêm cổ tử cung
có thể gây sảy thai, đẻ non, ối vỡ non, nhiễm khuẩn ối hoặc nhiễm khuẩn sơ sinh [5],[13],[20] Bộ phận sinh dục dưới của phụ nữ là một bộ phận rất nhạy
dụng những dung dịch vệ sinh không phù hợp hay mặc quần quá chật thì nguy
cơ mắc các bệnh phụ khoa rất cao Bên cạnh đó, phụ nữ cũng có thể mắc phải bệnh viêm nhiễm phụ khoa khi có quan hệ tình dục không an toàn hoặc khi đặt vòng tránh thai, v.v Những bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới phụ nữ thường mắc phải bao gồm: viêm âm đạo, viêm cổ tử cung, viêm lộ tuyến cổ tử cung… Mỗi bệnh lý lại có những triệu chứng khác biệt, tuy nhiên trên thực tế nhiều phụ nữ có thể không quan tâm, bỏ qua các triệu chứng ban đầu của bệnh và chỉ biết mình bị bệnh khi đến cơ sở y tế để khám ở giai đoạn muộn của bệnh
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã triển khai thực hiện các chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân như chăm sóc sức khỏe ban đầu cho bà mẹ trẻ em, các chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng, khám và sàng lọc
lệ phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ mắc bệnh phụ khoa chiếm khoảng 50% - 60% trong tổng số người bệnh đến khám tại đơn vị y tế tuyến cơ sở [13] Kết quả
Trang 112
của một số nghiên cứu cho thấy can thiệp bằng phương pháp truyền thông giáo dục sức khỏe nâng cao kiến thức, cải thiện điều kiện vệ sinh đã gia tăng rất rõ tỷ lệ thực hành đúng về số lần vệ sinh, cách thức vệ sinh, vệ sinh quan
hệ tình dục ở phụ nữ [13], [14]
Tại các trạm y tế xã hiện nay, công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân đã được quan tâm, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe sinh sản cho bà
mẹ và trẻ em Trạm Y tế xã Xuân Giang hàng năm đã thực hiện khám và tư vấn chăm sóc, phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục cho hàng nghìn phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ Nhưng đến nay chưa có nghiên cứu nào liên quan đến việc thực hiện đánh giá kiến thức, thực hành về phòng chống bệnh
Thực trạng kiến thức của phụ nữ ở độ tuổi 18-49 tuổi về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục như thế nào? Thực hành phòng ngừa viêm nhiễm đường sinh dục ở phụ nữ đến khám bệnh tại Trạm Y tế xã Xuân Giang ra sao? Yếu tố nào ảnh hưởng đến việc thực hành phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục ở phụ nữ ? Để trả lời cho những câu hỏi trên giúp ban lãnh đạo Trạm Y tế Xuân Giang và các chương trình y tế công cộng trên địa bàn xã Xuân Giang đánh giá chính xác hơn kiến thức, khả năng thực hành về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục của phụ nữ nhằm đưa ra các giải
pháp tiếp theo phù hợp, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Kiến thức, thực
hành và một số yếu tố liên quan đến phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ 18-49 tuổi xã Xuân Giang, Sóc Sơn, Hà Nội năm 2019” với 2 mục tiêu sau:
1 Đánh giá thực trạng kiến thức, thực hành về phòng chống bệnh viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở phụ nữ từ 18 đến 49 tuổi tại xã Xuân Giang, huyện Sóc Sơn, Hà Nội, năm 2019
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống viêm nhiễm đường sinh dục dưới ở đối tượng nghiên cứu