Để trả lời các câu hỏi này chúng tôi tiến hành đề tài “Kiến thức, thái độ, thực hành về phòng, chống dịch Covid -19 và một số yếu tố liên quan của sinh viên khoa Y, trường Đại học Kin[r]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
-
TRẦN THỊ HẰNG
KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VỀ PHÒNG, CHỐNG DỊCH COVID-19 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN CỦA SINH VIÊN KHOA Y, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH
VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI, NĂM 2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
Hà Nội - Năm 2020
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG KHOA KHOA HỌC SỨC KHỎE
BỘ MÔN Y TẾ CÔNG CỘNG -
TRẦN THỊ HẰNG
KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VỀ PHÒNG, CHỐNG DỊCH COVID-19 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN CỦA SINH VIÊN KHOA Y, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH DOANH
VÀ CÔNG NGHỆ HÀ NỘI, NĂM 2020
CHUYÊN NGÀNH: Y TẾ CÔNG CỘNG
MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 8720701 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS LÊ THỊ TÀI
Hà Nội - Năm 2020
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này tôi đã nhận được rất nhiều sự hướng dẫn, giúp đỡ và động viên của quý thầy/cô, đồng nghiệp, bạn
bè và gia đình Với tấm lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn:
Ban giám hiệu,Thầy/Cô giáo trường Đại học Thăng Long những người đã truyền thụ kiến thức cho tôi hoàn thành chương trình học tập, lòng yêu nghề để tiếp tục vững bước trên con đường nghề nghiệp đã chọn
PGS.TS Lê Thị Tài, cô giáo đầy tâm huyết đã tận tình chỉ bảo, truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm quý báu, trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi từ quá trình xác định vấn đề nghiên cứu, xây dựng đề cương, thu thập số liệu và hoàn thành bản luận văn
Ban Chủ nhiệm khoa Y và đồng nghiệp của tôi tại Khoa Y - trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nộ nơi tôi đang công tác, đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian tham gia học cao học tại trường Đại học Thăng Long và quá trình hoàn thành luận văn này
Các bạn sinh viên y khoa của trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ
Hà Nội là đối tượng nghiên cứu đã hợp tác trong quá trình thu thập số liệu, không có sự đồng ý và tham gia của các bạn sinh viên từ YK21 đến YK24 của trường tôi sẽ không thể hoàn thành luận văn này
Tôi xin được cảm ơn các học viên cao học YTCC lớp 7.2 đã luôn chia sẻ kinh nghiệm học tập, động viên, ủng hộ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn
Tôi xin được bảy tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến những người thân trong gia đình của tôi, những người luôn bên cạnh, động viên, ủng hộ tôi trong suốt thời gian tôi học tập và hoàn thiện luận văn
Tác giả luận văn
Trần Thị Hằng
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do chính bản thân tôi thiết kế và thực hiện, tất cả số liệu trong luận văn này
là trung thực, chính xác và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Nếu có điều gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Tác giả luận văn
Trần Thị Hằng
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Nội dung đầy đủ
BYT Bộ Y tế
CBYT Cán bộ y tế
CDC Centers for Disease Control (Trung tâm Kiểm
soát bệnh tật) Covid Corona Virus Disease (Bệnh do vi rút Corona)
CP Chính phủ
CT Chỉ thị
NCV Nghiên cứu viên
NĐ Nghị định
QĐ Quyết định
QH Quốc hội
SV Sinh viên
TTg Thủ tướng
WHO World Health Organization (Tô chức Y tế Thế giới)
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Một số khái niệm và định nghĩa 3
1.2 Virut SARS-CoV-2 và dịch Covid-19 6
1.2.1 Nguồn gốc, đường lây của virut SARS-CoV-2 6
1.2.2 Trường hợp bệnh liên quan Covid-19 6
1.2.2.1 Trường hợp bệnh nghi ngờ 6
1.2.2.2 Trường hợp bệnh xác định 7
1.2.3 Triệu chứng lâm sàng 7
1.2.3.1 Lâm sàng 7
1.2.3.2 Xét nghiệm khẳng định căn nguyên 7
1.2.4 Điều tra, giám sát, xét nghiệm và báo cáo ca bệnh Covid-19 8
1.3 Dự phòng lây nhiễm Covid-19 9
1.3.1 Dự phòng lây nhiễm Covid-19 tại cơ sở y tế 9
1.3.1.1 Các biện pháp dự phòng lây nhiễm tức thì 9
1.3.1.2 Tại khu vực sàng lọc và phân loại ca bệnh 9
1.3.2 Phòng, chống dịch Covid-19 cho người dân 9
1.3.2.1 Người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh 9
1.3.2.2 Biện pháp phòng bệnh đặc hiệu 11
1.3.3 Đối với hộ gia đình bệnh nhân 11
1.3.4 Đối với cộng đồng, trường học, xí nghiệp, công sở 11
1.3.5 Kiểm dịch y tế biên giới 11
1.4 Thực trạng dịch Covid-19 trên thế giới và Việt Nam 12
1.4.1 Trên thế giới 12
1.4.2 Tại Việt Nam 16
1.5 Một số nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành phòng, chống dịch Covid-19 và yếu tố liên quan trên thế giới và Việt nam 22
Trang 71.5.1 Nghiên cứu trên thế giới 22
1.5.2 Nghiên cứu tại Việt Nam 24
1.6 Giới thiệu địa điểm nghiên cứu 25
1.7 Khung lý thuyết nghiên cứu 27
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28
2.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 28
2.1 1 Đối tượng nghiên cứu 28
2.1 2 Địa điểm nghiên cứu 28
2.1 3 Thời gian nghiên cứu 28
2.2 Phương pháp nghiên cứu 28
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu 28
2.2.2 Cỡ mẫu và cách chọn mẫu 28
2.3 Các biến số nghiên cứu, chỉ số nghiên cứu và tiêu chí đánh giá 29
2.3.1 Biến số nghiên cứu, chỉ số nghiên cứu 29
2.3.2 Tiêu chuẩn đánh giá và cho điểm điểm kiến thức, thực hành 35
2.4 Phương pháp thu thập thông tin 36
2.4.1 Kỹ thuật thu thập thông tin 36
2.4.2 Công cụ thu thập thông tin 36
2.4.3 Người thực hiện 37
2.4.4 Quy trình thu thập thông tin 37
2.5 Phân tích và xử lý số liệu 38
2.6 Sai số và biện pháp khống chế sai số 39
2.6.1 Một số sai số có thể gặp trong nghiên cứu 39
2.6.2 Biện pháp khắc phục sai số 39
2.7 Đạo đức nghiên cứu 39
2.8 Hạn chế của nghiên cứu 40
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 41
3.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu 41
Trang 83.2 Kiến thức, thái độ, thực hành của sinh viên về phòng, chống dịch
Covid-19 43
3.2.1 Kiến thức của sinh viên về phòng, chống dịch Covid-19 43
3.2.2 Thái độ của sinh viên về phòng, chống dịch Covid-19 49
3.2.3 Thực hành của sinh viên về phòng, chống dịch Covid-19 51
3.3 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 52
3.3.1 Yếu tố liên quan đến kiến thức phòng, chống dịch Covid-19 52
3.3.2 Yếu tố liên quan đến thái độ phòng, chống Covid-19 55
3.3.3 Yếu tố liên quan đến thực hành phòng, chống dịch Covid-19 58
Chương 4: BÀN LUẬN 62
4.1 Kiến thức, thái độ, thực hành của sinh viên khoa Y trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội về phòng, chống dịch Covid-19 62
4.1.1 Kiến thức về phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 63
4.1.2 Thái độ trong phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 66
4.1.3 Thực hành về phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 68
4.2 Về một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội 70
4.2.1 Yếu tố liên quan đến kiến thức 70
4.2.2 Yếu tố liên quan đến thái độ 72
4.2.3 Yếu tố liên quan đến thực hành 73
KẾT LUẬN 77
KHUYẾN NGHỊ 79
TÀI LIỆU THAM KHẢO 80 PHỤ LỤC
Trang 9DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Biến số và chỉ số nghiên cứu 30
Bảng 3.1: Tỷ lệ sinh viên theo khóa học 41
Bảng 3.2: Tỷ lệ sinh viên theo giới tính 41
Bảng 3.3: Tỷ lệ sinh viên theo tôn giáo 41
Bảng 3.4: Thông tin về nơi ở và phương tiện đi học thường xuyên sử dụng của sinh viên 42
Bảng 3.5: Tình trạng mắc bệnh mạn tính của sinh viên 42
Bảng 3.6: Phương tiện tra cứu/tiếp cận thông tin của sinh viên 43
Bảng 3.7: Hiểu biết của sinh viên về nguyên nhân gây bệnh Covid-19 43
Bảng 3.8: Kiến thức của sinh viên về khả năng Covid-19 lây truyền từ người sang người 43
Bảng 3.9: Kiến thức của sinh viên về đường lây của Covid-19 44
Bảng 3.10: Kiến thức của sinh viên về nhóm đối tượng có nguy cơ mắc Covid-19 44
Bảng 3.11: Kiến thức của sinh viên về triệu chứng ban đầu của người mắc Covid-19 45
Bảng 3.12: Kiến thức của sinh viên về xử trí khi gặp trường hợp nghi ngờ mắc Covid-19 45
Bảng 3.13: Kiến thức của sv về thuốc đặc hiệu và vắc xin phòng Covid-19 46
Bảng 3.14: Kiến thức của sinh viên về các hậu quả đối với người mắc Covid-19 46
Bảng 3.15: Kiến thức của sinh viên về khả năng phòng, chống dịch Covid-19 46 Bảng 3.16: Kiến thức của sinh viên về các biện pháp phòng, chống Covid-19 47 Bảng 3.17: Kiến thức chung của sinh viên về phòng, chống dịch Covid-19 48
Bảng 3.18: Thái độ sinh viên đối với các khuyến cáo của Bộ Y tế về phòng, chống dịch Covid-19 49
Bảng 3.19: Thực hành của sinh viên về phòng, chống dịch Covid-19 51
Trang 10Bảng 3.20: Mối liên quan giữa giới tính và kiến thức phòng, chống dịch
Covid-19 của sinh viên khoa Y 52 Bảng 3.21: Mối liên quan giữa năm học và kiến thức phòng, chống dịch
Covid-19 của sinh viên khoa Y 53 Bảng 3.21 cho thấy có mối liên quan giữa năm đang học và kiến thức về phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 53 Bảng 3.22: Mối liên quan giữa nơi ở hiện tại và kiến thức phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 54 Bảng 3.23: Mối liên quan giữa phương tiện đi học thường xuyên sử dụng và kiến thức phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 54 Bảng 3.24: Mối liên quan giữa phương tiện tiếp cận thông tin hiện có và kiến thức phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 55 Bảng 3.25: Mối liên quan giữa giới tính và thái độ phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 55 Bảng 3.26: Mối liên quan giữa năm học và thái độ phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 56 Bảng 3.27: Mối liên quan giữa nơi ở hiện tại và thái độ phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 56 Bảng 3.28: Mối liên quan giữa phương tiện đi học thường xuyên sử dụng và thái
độ phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 57 Bảng 3.29: Mối liên quan giữa kiến thức và thái độ phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên 57 Bảng 3.30: Mối liên quan giữa giới tính và thực hành phòng, chống dịch
Covid-19 của sinh viên khoa Y 58 Bảng 3.31: Mối liên quan giữa năm học và thực hành phòng, chống dịch
Covid-19 của sinh viên khoa Y 58 Bảng 3.32: Mối liên quan giữa nơi ở hiện tại và thực hành phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y 59
Trang 11Bảng 3.33: Mối liên quan giữa phương tiện đi học thường xuyên sử dụng và thực hành phòng, chống dịch Covid-19 59 Bảng 3.34: Mối liên quan giữa phương tiện tiếp cận thông tin và thực hành phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên y khoa 60 Bảng 3.35: Mối liên quan giữa kiến thức với thực hành phòng, chống dịch Covid-19 của đối tượng nghiên cứu 60 Bảng 3.36: Mối liên quan giữa thái độ tới thực hành phòng, chống dịch
Covid-19 của đối tượng nghiên cứu 61
Trang 12DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
Biểu đồ 1.1: Cập nhật tình hình dịch Covid-19 trên Thế giới ngày 31/3/2020 13 Biểu đồ 1.2: Diễn biến dịch trên thế giới 13 Biểu đồ 1.3: Diễn biến dịch Covid-19 tại khu vực Đông Nam Á 14 Biểu đồ 1.4: So sánh tỷ lệ tử vong của các bệnh truyền nhiễm 14 Biểu đồ 1.5: Cập nhật tình hình Covid-19 trên Thế giới và Việt Nam đến ngày 25/10/2020 15 Biểu đồ 1.6: Tình hình dịch Covid-19 tại Việt Nam tính đến ngày 25/10/2020 18 Biểu đồ 1.7: Số ca nhiễm mới theo ngày của Việt Nam từ tháng 4 – 10/2020 19 Biểu đồ 3.1: Kiến thức chung của sinh viên về phòng, chống Covid-19 48 Biểu đồ 3.2: Thái độ chung của sinh viên về phòng, chống Covid-19 (n=404) 50 Biểu đồ 3.3: Thực hành của sinh viên trong phòng, chống dịch Covid-19
(n=404) 52
Hình 1.1: Thông điệp 5K về phòng, chống Covid-19 của Bộ Y tế 21
Sơ đồ 2.1 Sơ đồ nghiên cứu 38
Trang 13ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong bối cảnh sức khỏe toàn cầu hiện nay, theo Tiến sĩ Freedman – giáo
sư y khoa và dịch tễ học tại đại học Alabama, Birmingham cho rằng: bệnh nhiễm trùng đường hô hấp vẫn là những bệnh lý đáng quan ngại nhất có khả
năng bùng phát dịch, bao gồm hội chứng hô hấp trung đông (MERS), hội chứng suy hô hấp cấp tính do vi rút corona (SARS) và cúm gia cầm (theo 'WHO R&D
Blueprint.' WHO Published online November 2015) [33]
Từ cuối tháng 02/2003 đến tháng 8/2003, dịch SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) - Bệnh viêm đường hô hấp cấp nặng do virut SARS - Corona gây nên (SARS-CoV) đã xảy ra tại 29 nước trên toàn cầu với tổng số 8.098 trường hợp mắc bệnh và 774 trường hợp tử vong Tại Việt Nam, dịch SARS đã xảy ra từ 25/2/2003 đến ngày 8/4/2003 tại bệnh viện Việt Pháp Hà Nội
và bệnh viện Ninh Bình, tổng số 63 bệnh nhân và 05 trường hợp tử vong [17]
Vào đầu tháng 12 năm 2019, thế giới đã chứng kiến sự quay trở lại của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp (Covid-19) do virut Corona chủng mới (SARS-CoV-2) gây ra Bệnh xuất hiện đầu tiên tại Vũ Hán, Trung Quốc và nhanh chóng lan ra nhiều quốc gia trên thế giới Tới ngày 11/3/2020, khi bệnh
đã lan đến 122 quốc gia và lãnh thổ, gây nhiễm bệnh hơn 126.000 người và 4.616 ca tử vong, Tổ chức Y tế thế giới chính thức công bố bệnh viêm đường hô
hấp cấp (Covid-19) do chủng mới của virut Corona gây ra là “Đại dịch toàn cầu” [23] Tính đến 9h0 ngày 25/10/2020, đã có 215 quốc gia, vùng lãnh thổ
(trong đó có 02 tàu du lịch) ghi nhận ca mắc Covid-19; số người mắc Covid-19
là 42.916.332, đã hồi phục 31.659.507 trường hợp và 1.154.301 người tử vong Trong cùng ngày số ca mắc tại Việt Nam là 1.160 người, đã chữa khỏi 1051 ca
và số ca tử vong 35 ca [7]
Tại Việt Nam, những ca bệnh đầu tiên Covid-19 xuất hiện vào ngày 23 tháng 1 năm 2020 tại các tỉnh Khánh Hòa, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa (bệnh nhân là những người đi đến/lưu trú tại thành phố Vũ Hán - Trung Quốc) trở về Việt Nam Ngày 01/2/2020 Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ra quyết định
số 173/QĐ-TTg về việc công bố dịch truyền nhiễm tại Việt Nam do chủng mới
Trang 14của virut corona gây ra thuộc bệnh truyền nhiễm nhóm A, nguy cơ ở mức độ khẩn cấp toàn cầu [37] Tình hình dịch bệnh tại Việt Nam diễn biến phức tạp với các giai đoạn bùng phát ổ dịch và tạm lắng liên tục, số ca mắc bệnh được phát hiện tăng lên trong các giai đoạn, Chính phủ Việt Nam đã nhanh chóng thực hiện các biện pháp cách ly ca bệnh/trường hợp bệnh nghi ngờ/người tiếp xúc gần với ca bệnh và hàng loạt các biện pháp giãn cách xã hội Ban chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch Covid-19 phối hợp với Bộ Y tế thường xuyên tuyền truyền, phổ biến, hướng dẫn tới người dân về các biện pháp phòng, chống dịch trên các phương tiện thông tin đại chúng dưới mọi hình thức nhằm chung tay đẩy lùi dịch bệnh
Trong các nhóm đối tượng, nhóm sinh viên có ý nghĩa rất lớn trong việc phòng, chống dịch bệnh do sinh viên đến từ các tỉnh/thành phố khác nhau trong
cả nước, di chuyển bằng các phương tiện công cộng chiếm đa số, ở trọ tại nhiều địa điểm Nếu có ca bệnh là sinh viên việc phát hiện và điều trị bệnh do lây nhiễm trong trường học sẽ tốn kém về vật chất và nhân lực Đặc biệt, sinh viên các trường Y trong cả nước được kỳ vọng là lực lượng hỗ trợ quan trọng trong công tác phòng, chống dịch bệnh khi nhân lực y tế của nước ta còn thiếu trầm trọng Tuy nhiên, để có thể tham gia công tác phòng, chống dịch sinh viên cần
có kiến thức, thái độ, thực hành về dịch Covid-19 tốt Vậy câu hỏi đặt ra là kiến thức, thái độ, thực hành phòng, chống Covid-19 củasinh viên ynói chung và sinh viên khoa y, trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội hiện nay như thế nào? Yếu tố nào liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành của sinh viên? Để
trả lời các câu hỏi này chúng tôi tiến hành đề tài “Kiến thức, thái độ, thực hành
về phòng, chống dịch Covid -19 và một số yếu tố liên quan của sinh viên khoa
Y, trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, năm 2020”
Mục tiêu nghiên cứu:
1 Đánh giá kiến thức, thái độ, thực hành về phòng, chống dịch Covid-19 của sinh viên khoa Y, trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội năm 2020
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành phòng, chống dịch Covid-19 của đối tượng nghiên cứu