Excel 2007 - Bài 30: Lặp lại tiêu đề bảng tính khi sang trang

T×nh huèng cña BÕn quª lµ mét chuçi nh÷ng nghÞch lÝ mãc nèi l¹i víi nhau khiÕn t×nh c¶nh nh©n vËt cµng thªm trí trªu: • NhÜ cã mét c«ng viÖc tèt, cã ®iÒu kiÖn ®i kh¾p mäi n¬i. trªn thÕ g[r]

BÕn quª

NguyÔn Minh Ch©u

I, Giíi thiÖu t¸c gi¶ vµ t¸c phÈm

1 T¸c gi¶

Nguyễn Minh Châu (1930-1989) là cây bút xuất sắccủa văn học Việt Nam hiện đại Sáng tác của ông

trong thời kì kháng chiến chống Mĩ ( nh Cửa sông, Dấu chân ng ời lính (tiểu thuyết), Mảnh trăng cuối rừng (truyện ngắn)) ở trong số những tác phẩm tiêu

biểu của nền văn học theo khuynh h ớng sử thi thờikì này Từ sau năm 1975, nhất là từ đầu những năm

80 của thế kỉ XX, Nguyễn Minh Châu đã trăn trở tìm tòi, đổi mới mạnh mẽ về t t ởng và nghệ thuật,

mở ra chặng đ ờng mới trong sáng tác của mình vàthúc đẩy công cuộc đổi mới công cuộc đổi mới

văn học dân tộc

2 Tác phẩm

Truyện ngắn Bến quê in trong tập truyện cùng tên của

Nguyễn Minh Châu, xuất bản năm 1985 Văn bản đ ợc

đ a vào SGK l ợc bỏ một phần ở đầu truyện

ở truyện ngắn này cũng nh nhiều truyện cùng thời kì

ấy của Nguyễn Minh Châu, ngòi bút nhà văn h ớng vào

đời sống thế sự nhân sinh th ờng ngày, với những chi

tiết sinh hoạt đời th ờng, có khi nhỏ nhặt để phát hiện ranhững chiều sâu của cuộc sống Tác giả cho rằng “cuộc

đời vốn đa sự, con ng ời thì đa đoan” Triết lí trong Bến quê là một triết lí giản dị mà sâu sắc, mang ý nghĩa

trải nghiệm, tổng kết cuộc đời một con ng ời

II, Đọc- hiểu văn bản

1 Nhân vật Nhĩ

Nhĩ xuất hiện trong một hoàn cảnh đặc biệt:

Căn bệnh hiểm nghèo đã khiến Nhĩ hầu nh bị liệttoàn thân, không thể tự mình di chuyển dù là nhíchchuyển trên gi ờng bệnh Tất cả mọi sinh hoạt của anh đều trông vàpo sự giúp đỡ của ng ời khác mà chủ yếu là Liên- vợ của anh Nhà văn đã đặt nhânvật trong một hoàn cảnh đặc biệt, tạo nên một tình huống nghịch lí để chiêm nghiệm

Mạch truyện phát triển theo dòng cảm xúc và suy nghĩ

của nhân vật Nhĩ:

a Cảm nhận về vẻ đẹp củathiên nhiên trong buổi sáng đầu thu

Cảnh vật đ ợc miêu tả theo tầm nhìn của Nhĩ, từ vị trí gi ờng bệnh, thu cả

cảnh vật trong tầm mắt, từ gần đến xa, tạo thành một không gian có chiều sâu, rộng, gợi

bao cảm xúc về cuộc sống Từ bông hoa bằng lăng ngay phía ngoài cửa sổ đến con sông Hồng với màu

n ớc đỏ nhạt lúc đã vào thu, vòm trời và sau cùng

là bãi bồi bên kia sông… không gian và những cảnh không gian và những cảnh

sắc ấy vốn quen thuộc, gần gũi nh ng lại nh

rất mới mẻ với Nhĩ, t ởng chừng nh lần đầu tiên anh cảm nhận đ ợc tất cả vẻ đẹp và sự giàu có của nó

b Những suy ngẫm của Nhĩ từ hoàn cảnh của mình mà phát hiện quy luật giống nh

một nghịch lí của đời ng ời:

Trong buổi sáng hôm đó, bằng trực giác,

Nhĩ nhận thấy thời gian của mình chẳng

còn bao lâu nữa Bệnh tật hiểm nghèo khiến

anh hoàn toàn lệ thuộc vào ng ời vợ

Chính trong những ngày cuối đời, Nhĩ mới thấu hiểu và nhận ra sự hi sinh của ng ời vợ Nhĩ đãtìm đ ợc nơi n ơng tựa là gia đình trong nhữngngày này Lần đầu tiên, Nhĩ cảm nhận đ ợc tất cả những hình ảnh thân th ơng của ng ời vợ

Vậy mà cuộc sống của anh chẳng còn bao lâu

• Niềm khát khao của Nhĩ đ ợc đặt chân lên bãi bồi bên kiabến sông xuất hiện ngay trong buổi sáng hôm ấy, khi mà Nhĩ chợt nhận thấy thời gian mình sống chẳng còn bao lâu.Niềm khát khao của Nhĩ chính là sự thức tỉnh về những giá trị bền vững, bình th ờng và sâu xa của cuộc sống Sự nhậnthức này chỉ đến đ ợc với ng ời ta ở cái độ đã từng trải, vớiNhĩ thì đó là lúc cuối đời Sự thức tỉnh của anh có xen với niềm ân hận, xót xa.

c Câu chuyện của Nhĩ với cậu con trai và

sự chiêm nghiệm của anh về một quy luật

của đời ng ời

Không thể làm đ ợc cái điều mình khao khát, Nhĩ đã nhờ

đứa con thay mình đi sang bên kia sông, đặt chân lên cái bãi phù sa màu mỡ Nh ng ở đây anh lại gặp một nghịch

lí nữa: đứa con không hiểu đ ợc ớc muốn của cha nên

làm một cách miễn c ỡng và rồi lại bị cuốn hút vào trò

chơi hấp dẫn nó gặp trên đ ờng đi, để rồi có thể lỡ chuyến

đò sang ngang duy nhất trong ngày Từ sự việc ấy, Nhĩ đãnghiệm ra đ ợc cái quy luật phổ biến của đời ng ời: con

ng ời ta trên đ ờng đời thật khó tránh những điều vòng

vèo hoặc chùng chình”

s«ng?

ở cuối truyện khi thấy con đò ngang vừa chạm mũi vào bờ đất bên này sông, Nhĩ đã thu hết tàn lực dồnvào một cử chỉ có vẻ kì quặc (… không gian và những cảnh) Hành động cuối cùng này của Nhĩ có thể hiểu là anh đang nôn nóngthúc giục cậu con trai hãy mau kẻo lỡ chuyến đò duynhất trong ngày Nh ng hình ảnh này con gợi ra ý

nghĩa khái quát hơn Đó là ý muốn thức tỉnh mọi

ng ời về những cái vòng vèo, chùng chình mà chúng

ta đang sa vào trên đ ờng đời, để dứt ra khỏi nó, để

h ớng tới những giá trị đích thực vốn rất giản dị, gầngũi và bền vững

Nhận xét chung

Nhân vật Nhĩ trong truyện là nhân vật t t ởng, một loạinhân vật nổi lên trong sáng tác của Nguyễn Minh Châugiai đoạn sau năm 1975 Nhà văn đã gửi gắm qua nhân vật nhiều điều quan sát, suy ngẫm, triết lí về cuộc đời

Nh ng nhân vật không vì thế mà biến thành cái loa phátngôn cho tác giả Những chiêm nghiệm, triết lí về cuộc

đời và con ng ời đã đ ợc chuyển hóa vào trong đời sốngnội tâm của nhân vật, với diễn biến của tâm trạng d ới

sự tác động của hoàn cảnh đựợc miêu tả tinh tế, hợp lí

2 NghÖ thuËt

a T×nh huèng truyÖn

Kh¸i niÖm:

Tình huống của Bến quê là một chuỗi những nghịch lí móc

nối lại với nhau khiến tình cảnh nhân vật càng thêm trớ trêu:

• Nhĩ có một công việc tốt, có điều kiện đi khắp mọi nơi

trên thế giới thế nh ng giờ đây căn bệnh quái ác buộc chặt

anh trên gi ờng bệnh Anh phải trông cậy vào vợ con và

những đứa trẻ hàng xóm mới có thể xoay xở trên gi ờng

bệnh

• Khi Nhĩ phát hiện ra vẻ đẹp lạ lùng của bãi bồi bên kia

sông, ngay phía tr ớc cửa sổ thì cũng là lúc anh biết sẽ

không bao giờ còn có cơ hội tự mình đặt chân lên đó Anhnhững t ởng cậu con trai có thể thay mình thực hiện điều

đó thì nó lại sa vào một trò chơi, đã để lỡ

chuyến đò ngang duy nhất trong ngày

b Những hình ảnh, chi tiết mang

ý nghĩa biểu t ợng

Trong Bến quê, hầu nh mọi hình ảnh đều mang

hai lớp nghĩa: nghĩa thực và nghĩa biểu t ợng.hai lớp nghĩa này gắn bó thống nhất khiến cho các hình ảnh không bị t ớc đi giá trị tạo hình vàsức gợi cảm để chỉ trở thành hình ảnh ớc lệ ýnghĩa biểu t ợng đ ợc gợi ra từ hình ảnh thực,

nh ng phải xem xét trong cả hệ thống hình ảnh

và chỉ có thể toát lên khid đặt vào sự quy chiếuchủ đề của tác phẩm

Hình ảnh bãi bồi, bến sông và toàn bộ khung cảnh thiên nhiên trong truyện biểu t ợng cho vẻ đẹp cua đời sống

trong những cái gần gũi, bình dị, thân thuộc… không gian và những cảnh

Những bông hoa bằng lăng cuối mùa màu sắc nh đậm hơn; tiếng những tảng đất lở ở bờ sông bên này, khi cơn

lũ đầu nguồn đã dồn về, đổ ụp vào trong giấc ngủ củaNhĩ lúc gần sáng- cho thấy sự sống của nhân vật Nhĩ đãvào những ngày cuối cùng

Đứa con trai của Nhĩ sa vào một

đám chơi cờ phá thế trên lề đ ờng

gợi ra điều mà Nhĩ gọi là sự chùng

chình, vòng vèo ma trên đ ờng đời

chúng ta khó tránh khỏi

Hành động và cử chỉ của Nhĩ ở cuối truyện

nh một lời thúc giục để con ng ời thóat

ra khỏi những khó khăn cám dỗ trên đ ờng

đời và h ớng tới những giá trị đích thực vốn rất giản dị và gần gũi

Bến quê là một tác phẩm hay

nh ng khó có thể cảm nhận đ ợc hết chiều sâu của nó Em có suy nghĩ gì sau khi học xong

tác phẩm này?

Luyện tập Chủ đề của tác

phẩm là gì?

Chúc các em không để lỡ chuyến