Phát huy giá trị văn hóa giữ nước việt nam của thanh niên quân đội hiện nay

Tích cực hóa nhân tố chủ quan của thanh niên quân đội trong phát huy giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam hiện nay 145 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ... Những kết quảnghiên

liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực,

1.2 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình khoa học đã

công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết 27

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ

VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN

2.1 Quan niệm giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên

quân đội và phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của

2.2 Nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt

Nam của thanh niên quân đội 59

Chương 3 THỰC TRẠNG VÀ YÊU CẦU PHÁT HUY GIÁ TRỊ

VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN

3.1 Thực trạng phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của

thanh niên quân đội hiện nay 77 3.2 Yêu cầu phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh

Chương 4 GIẢI PHÁP CƠ BẢN PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA

GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN QUÂN

4.1 Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục, bồi dưỡng giá

trị văn hoá giữ nước Việt Nam cho thanh niên quân đội hiện nay 119 4.2 Tổ chức tốt hoạt động thực tiễn quân sự và phong trào hành

động cách mạng của tuổi trẻ nhằm phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay 133 4.3 Tích cực hóa nhân tố chủ quan của thanh niên quân đội trong

phát huy giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam hiện nay 145

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Văn hóa giữ nước Việt Nam là những giá trị tinh thần truyền thốngđược sáng tạo trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc, được kế thừa,phát huy, phát triển từ thế hệ này sang thế hệ khác, là cầu nối gắn kết mỗingười Việt Nam yêu nước, khơi dậy mạch nguồn trí tuệ, tư tưởng, tình cảm

và ý chí con người Việt Nam, tạo thành động lực nội sinh của dân tộc trong

sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Văn hóa giữ nước Việt Nam chứa đựng trong đónhững giá trị cốt lõi của sức mạnh văn hóa tinh thần Việt Nam như: “lòngyêu nước nồng nàn”, “đoàn kết, gắn bó cộng đồng, trên dưới thuận hòa, cảnước một lòng, toàn dân đánh giặc”, “giữ nước từ khi nước chưa nguy”,

“tính nhân văn, nhân đạo cao cả” và “nghệ thuật đánh giặc độc đáo” Nhữnggiá trị cốt lõi của văn hóa giữ nước Việt Nam vừa hiện hữu thông qua thựctiễn bảo vệ Tổ quốc của dân tộc, vừa tiềm ẩn bên trong mỗi người dân ViệtNam nói chung, thanh niên quân đội nói riêng Khi được khơi dậy, phát huythường xuyên sẽ tạo thành động lực tinh thần to lớn thúc đẩy thanh niênquân đội không ngừng phấn đấu vươn lên, cống hiến và trưởng thành

Trong chiến tranh giải phóng dân tộc, các thế hệ thanh niên quân đội đã

kế thừa, phát huy cao độ giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam, chiến đấu vàchiến thắng mọi kẻ thù xâm lược Ngày nay, phát huy giá trị văn hóa giữ nướcViệt Nam của thanh niên quân đội vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và cấpthiết, không những tạo ra động lực tinh thần to lớn và mạnh mẽ thúc đẩythanh niên quân đội sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao,

mà còn góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp của quân đội, bảo vệ vữngchắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Nhận thức sâu sắc vai trò, sức mạnh to lớn của văn hóa giữ nước ViệtNam, trong những năm qua, lãnh đạo, chỉ huy, chính ủy, chính trị viên và

cơ quan chức năng các cấp trong quân đội luôn quan tâm đến quá trình pháthuy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội Do đó,phần lớn thanh niên quân đội có nhận thức đúng đắn, có động cơ, ý chíquyết tâm cao, lan tỏa mạnh mẽ giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam trong

thực hiện các nhiệm vụ Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được,việc phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân độihiện nay vẫn tồn tại những hạn chế, bất cập Những hạn chế, bất cập đóđược biểu hiện trên nhiều mặt, nhưng chủ yếu là nhận thức của một số chủthể về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân độihiện nay còn chưa thật sâu sắc và đầy đủ; cách thức, biện pháp phát huycòn chưa sáng tạo, hiệu quả; thái độ, động cơ, ý chí quyết tâm của một bộphận thanh niên quân đội trong phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Namhiện nay còn chưa cao Những hạn chế đó do nhiều nguyên nhân khácnhau, nhưng nguyên nhân cơ bản và chủ yếu nhất là do việc nghiên cứuchuyên sâu về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niênquân đội hiện nay chưa được quan tâm đúng mức, chưa có giải pháp tối ưu

để khắc phục những hạn chế, bất cập nêu trên

Sự nghiệp xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mớiđang đặt ra những yêu cầu mới, đòi hỏi thanh niên quân đội không chỉ vữngvàng về bản lĩnh chính trị, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ quân sự mà cònphải tinh thông về văn hoá, tích cực giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa giữnước của dân tộc, góp phần làm cho “Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinhthần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự pháttriển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc” [30, tr.47] Tình hình trên đã và

đang đặt ra sự cần thiết phải nghiên cứu phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay một cách cơ bản, hệ thống nhằm

tạo ra động lực tinh thần để thanh niên quân đội có ý chí, quyết tâm cao, khắcphục mọi khó khăn, thử thách, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao,đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Luận giải những vấn đề lý luận và thực trạng phát huy giá trị văn hóa giữnước Việt Nam của thanh niên quân đội, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp cơ bảnphát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Luận giải quan niệm và nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị vănhóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội

Đánh giá thực trạng, xác định yêu cầu phát huy giá trị văn hóa giữ nướcViệt Nam của thanh niên quân đội hiện nay

Đề xuất giải pháp cơ bản phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Namcủa thanh niên quân đội hiện nay

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam

của thanh niên quân đội

Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận,thực tiễn về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quânđội trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Phạm vi khảo sát: Luận án khảo sát tập trung vào đối tượng thanh niênquân đội là sĩ quan trẻ, học viên đào tạo sĩ quan, hạ sĩ quan, binh sĩ ở một sốđơn vị cơ sở bộ binh đủ quân và một số học viện, trường sĩ quan trong Quânđội Nhân dân Việt Nam (Sư đoàn 312, Quân đoàn 1; Sư đoàn 968, Quân khu4; Sư đoàn 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội và Trường sĩ quan Chính trị,Trường Sĩ quan Lục quân 2, Học viện Kỹ thuật Quân sự)

Thời gian: Từ năm 2016 đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Đề tài dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa,con người Việt Nam; về giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu,nhiệm vụ cách mạng trong tình hình mới

Cơ sở thực tiễn: Tình hình phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của

thanh niên quân đội trong thời gian vừa qua Các chỉ thị, nghị quyết của Quân ủyTrung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị; báo cáo tổng kết, đánh giá củacác cơ quan chức năng có liên quan; kết quả điều tra, khảo sát thực tế của tác giả

Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa

duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận án sử dụng các phương phápchuyên ngành và liên ngành như: phân tích và tổng hợp, lịch sử và logic, hệthống và cấu trúc, khái quát hóa và trừu tượng hóa, phương pháp tiếp cận giátrị, điều tra xã hội học, thống kê, so sánh, xin ý kiến chuyên gia

5 Những đóng góp mới của luận án

Quan niệm phát huy giá trị văn hóa giữ Việt Nam của thanh niên quân đội Nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị văn hóa giữ Việt Nam củathanh niên quân đội

Giải pháp cơ bản phát huy giá trị văn hóa giữ Việt Nam của thanh niênquân đội hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần bổ sung,

phát triển làm sâu sắc thêm góc độ tiếp cận triết học về văn hóa giữ nước ViệtNam ở khía cạnh giá trị, nội dung bản chất Thông qua làm rõ thực chất vànhững nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Namcủa thanh niên quân đội, luận án sẽ góp phần cung cấp cho lãnh đạo, chỉ huycác cấp, các cơ quan, đơn vị trong lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện các giải phápnhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phát huy giá trị văn hóa giữ nước ViệtNam của thanh niên quân đội hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn: Luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong

nghiên cứu, giảng dạy, giáo dục, rèn luyện thanh niên quân đội ở các đơn vịhuấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và học viên ở các nhà trường quân đội hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: Mở đầu, 4 chương (9 tiết); kết luận; các công trình của tác giả

đã công bố có liên quan đến đề tài luận án; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan các công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đến

đề tài luận án

1.1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu về giá trị văn hóa Việt Nam

và giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam

Những công trình khoa học tiêu biểu về giá trị văn hóa Việt Nam.

Trần Văn Giàu (1980), Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam [33] Từ góc độ sử học, triết học và đạo đức học, trong công trình khoa

học này, tác giả đã nghiên cứu và đưa ra những kiến giải sâu sắc và có hệthống về cội nguồn cũng như nội dung các giá trị truyền thống đặc thù củadân tộc Việt Nam Các đức tính tốt đẹp như yêu nước, cần cù, anh hùng,

sáng tạo, lạc quan, thương người, vì nghĩa được tác giả luận giải sâu sắc,

trình bày một cách có hệ thống và khoa học với ý nghĩa là những giá trị tinhthần tiêu biểu của người dân Việt Nam Những giá trị đó, theo tác giả, đãđược định hình ngay từ thời dựng nước, phát triển độc lập, không bị đồnghóa bởi tác động từ bên ngoài Dù trải qua nhiều biến thiên của lịch sử,người Việt luôn giữ vững và phát huy các giá trị tinh thần truyền thống củamình và coi đó như hồn thiêng của dân tộc Tác giả khẳng định: “Vì conngười, lấy con người làm mục đích của cuộc chiến đấu, cách mạng và khángchiến Việt Nam biểu hiện rõ giá trị nhân bản của nó, chính cái giá trị nhânbản đó làm ra sức mạnh của Việt Nam” [33, tr.49] Kết quả nghiên cứu củacông trình khoa học này là gợi mở khoa học rất có giá trị để tác giả luận ánkhẳng định mối liên hệ từ quá khứ đến hiện tại và tương lai, khẳng định vaitrò và sức mạnh của dòng chảy văn hóa dân tộc, tính tất yếu và sự cần thiếtphải tiếp tục kế thừa, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc

lên một tầm cao mới trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay

Nguyễn Duy Bắc (2008), Sự biến đổi các giá trị văn hoá trong bối cảnh xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay [6] Trong công trình này,

tác giả khẳng định, giá trị văn hoá là giá trị phản ánh năng lực sáng tạo vươn tới

các giá trị nhân văn của con người trong hoạt động thực tiễn xã hội Theo tác giả,

“giá trị văn hoá bao gồm tổng thể các giá trị vật chất và tinh thần, là kết quả laođộng sáng tạo của nhiều thế hệ tạo dựng nên, có tác dụng định hướng cho cáchoạt động văn hoá của cá nhân và cộng đồng” [6, tr.277] Cách tiếp cận và luậngiải trong công trình khoa học này là cơ sở để tác giả luận án kế thừa, khái quátlàm rõ quan niệm về giá trị văn hóa cũng như những biến đổi giá trị văn hóa ViệtNam trong bối cảnh hiện nay

Ngô Đức Thịnh (2014), Giá trị văn hóa Việt Nam truyền thống và biến đổi [116] Trong công trình này, tác giả đã dành một chương với 56 trang để

khái quát và luận giải về hệ giá trị văn hóa truyền thống và những giá trị văn hóatiêu biểu của dân tộc Việt Nam như: chủ nghĩa yêu nước; tinh thần cộng đồng,đoàn kết; tinh thần lạc quan, nhân nghĩa; tinh thần cần cù, chịu đựng gian khổ

Những giá trị văn hóa cốt lõi này được thấm nhuần, trở thành “hệ điều tiết”,

vun đắp cho sự phát triển của xã hội trong quá khứ cũng như tương lai, trongcác giá trị đó, theo tác giả “giá trị yêu nước, đoàn kết vẫn giữ nguyên vị tríđứng đầu trong quan niệm của người dân bởi đó là những giá trị căn cốt, độcđáo, tinh hoa của bản sắc dân tộc Việt Nam” [116, tr.6] Những luận giải vàkết luận của công trình khoa học này đã giúp cho tác giả luận án có cái nhìn

đa chiều về những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam, đồng thời là gợi mởkhoa học để tác giả tiếp thu, kế thừa trong phân tích, làm rõ những giá trị đặctrưng, cốt lõi của văn hóa giữ nước Việt Nam

Lương Gia Ban, Nguyễn Thế Kiệt (2014), Giá trị văn hóa truyền thống dân tộc với việc xây dựng nhân cách sinh viên Việt Nam hiện nay [4] Trong

công trình khoa học này, các tác giả đã dành 34 trang để luận giải về cơ sởhình thành và nội dung những giá trị cơ bản của văn hóa truyền thống dân tộcViệt Nam Theo các tác giả, mỗi dân tộc, do những điều kiện và hoàn cảnhlịch sử của riêng mình, từ những trải nghiệm trực tiếp trong thực tiễn lao động

và đấu tranh, trong môi trường tự nhiên và xã hội để tồn tại và phát triển cũngđều có những giá trị văn hóa truyền thống của riêng mình Đó là những giá trịtốt đẹp tiêu biểu của một nền văn hóa, “tạo nên bản sắc văn hóa của một dântộc, được chắt lọc, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong suốt chiều

dài phát triển của lịch sử” [4, tr.46] Tác giả khẳng định, trong các giá trị tiêubiểu của văn hóa truyền thống Việt Nam thì yêu nước là tình cảm thiêngliêng, là giá trị hàng đầu chi phối các giá trị khác của dân tộc Những kết quảnghiên cứu của công trình khoa học này đã giúp cho tác giả luận án tiếp cận

và làm rõ vai trò, sức mạnh giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc đối với sựhình thành, phát triển nhân cách của thanh niên quân đội

Hà Thị Thùy Dương (2014), Bàn thêm về các giá trị văn hóa tinh thần truyền thống của Việt Nam [21] Trong công trình khoa học này, tác giả đã

trình bày một cách có hệ thống khái niệm, những yếu tố chi phối, cơ sở hìnhthành và chỉ ra những giá trị văn hóa tinh thần truyền thống của dân tộc ViệtNam Tác giả coi những giá trị như lòng yêu nước, nhân văn, nhân đạo củadân tộc ta là những nguyên lý đạo đức lớn Theo tác giả, Việt Nam đánhthắng các thế lực ngoại xâm mạnh hơn mình gấp nhiều lần bằng sức mạnhvăn hóa tinh thần Việt Nam Đây là những tư liệu khoa học rất có giá trị đểtác giả luận án khẳng định làm rõ vai trò của giá trị văn hóa tinh thần ViệtNam trong lịch sử đấu tranh anh dũng của dân tộc cũng như đối với sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Nguyễn Thế Nghĩa, Nguyễn Thị Hương Giang (2016), Toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và giữ gìn, phát huy giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam [97] Trong công trình khoa học này, các tác giả cho rằng: Giá trị

truyền thống của dân tộc Việt Nam được hình thành qua hàng ngàn nămlịch sử dựng nước, giữ nước và phát triển đất nước Trên cơ sở tiếp cậnviệc giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc gắn vớibối cảnh toàn cầu hóa và hôi nhập quốc tế hiện nay, tác giả khẳng định:Trong toàn cầu hóa, vấn đề quan trọng đặt ra đối với nước ta hiện nay làphải “giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc gắn với tiếp thu

có chọn lọc giá trị từ bên ngoài để phát triển ổn định và bền vững, tránhtrạng thái phát triển đứt đoạn, rạn nứt, xung đột” [97, tr.329] Cách tiếp cận

và luận giải trong công trình khoa học này là gợi mở khoa học để tác giảluận án kế thừa, phân tích làm rõ những tác động ảnh hưởng của nhân tốtoàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đến phát huy giá trị văn hóa giữ nước ViệtNam của thanh niên quân đội hiện nay

Đào Thu Hương (2018), Phát triển giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trước tác động của hội nhập quốc tế về văn hóa [47] Trong công trình

khoa học này, tác giả cho rằng: Trong bối cảnh hội nhập quốc tế về văn hóa,thông qua việc học hỏi, tiếp nhận, tiếp biến những giá trị mới theo hướngtiến bộ, hiện đại, những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam cũng khôngngừng được bổ sung thêm những nội dung mới với biểu hiện rất phong phú,

đa dạng Tuy nhiên, cũng theo tác giả, trước tác động của hội nhập quốc tế vềvăn hóa, do sự xâm nhập ồ ạt của các sản phẩm văn hóa ngoại lai, “xuất hiệnmột bộ phận người có tư tưởng đề cao vật chất…còn biểu hiện coi nhẹ hoặckhông quan tâm đến những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc” [47, tr.99].Những luận giải trong công trình khoa học này là cơ sở để tác giả luận án kếthừa, làm rõ thêm những tác động cả tích cực và tiêu cực của quá trình toàncầu hóa, hội nhập quốc tế đến phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam củathanh niên quân đội hiện nay

Những công trình khoa học tiêu biểu về giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam

Đoàn Mô (2002), Tìm hiểu văn hóa giữ nước của Việt Nam [96] Trong

công trình khoa học này, tác giả cho rằng, văn hoá giữ nước Việt Nam lànhững giá trị tinh thần truyền thống được phát huy, phát triển và sáng tạotrong công cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc Văn hoá giữnước Việt Nam bao gồm những giá trị đặc trưng chủ yếu như: lòng yêu nướcnồng nàn, ý thức cộng đồng, cố kết dân tộc, tinh thần nhân văn cao cả, nghệthuật đánh giặc độc đáo Những giá trị đặc trưng đó của văn hóa giữ nướcViệt Nam được tác giả coi đó là hồn dân tộc, khi được khơi dậy sẽ trở thànhsức mạnh vô địch trước bất cứ thế lực ngoại xâm nào Từ đó tác giả khẳngđịnh, thế hệ đương đại có trách nhiệm trước lịch sử, “ cần trân trọng giữ gìn,phát huy, phát triển, làm phong phú thêm và nâng lên tầm cao mới nhữnggiá trị của văn hóa giữ nước để đất nước muôn thủa thái bình, xã tắc đời đờibền vững” [96, tr.231] Đây là công trình khoa học rất có ý nghĩa đối với đềtài luận án, giúp cho tác giả luận án khẳng định vai trò và sự cần thiết cầnphát huy sức mạnh to lớn của giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam trong sự

nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Hà Đức Long (2010), Một số giải pháp cơ bản nhằm hạn chế tác động tiêu cực của toàn cầu hóa kinh tế đối với văn hóa giữ nước Việt Nam [66].

Trong công trình khoa học này, tác giả cho rằng: Sự vận động và phát triểncủa văn hoá giữ nước Việt Nam hiện nay chịu sự tác động đa chiều của cácyếu tố khách quan và nhân tố chủ quan; cả tích cực lẫn tiêu cực, trong đó toàncầu hoá kinh tế là một trong những yếu tố có tác động mạnh mẽ Tác giả đánh giá,

về mặt tích cực, toàn cầu hoá kinh tế đã tạo ra điều kiện thuận lợi cho việc mở

rộng không gian văn hoá của dân tộc, hình thành nhu cầu và đẩy nhanh quátrình giao lưu văn hoá với các quốc gia, dân tộc khác, góp phần làm phongphú thêm nội dung và tính chất của văn hoá giữ nước Việt Nam trong xu thế

chủ động hội nhập kinh tế thế giới Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, tác giả

cũng cho rằng toàn cầu hoá kinh tế thế giới đã có những tác động tiêu cực,

“tạo ra điều kiện cho các cuộc xâm lăng văn hoá của văn hoá phương Tây đốivới văn hoá dân tộc Việt Nam nói chung và văn hoá giữ nước Việt Nam nóiriêng” [66, tr.80] Cách tiếp cận và luận giải của tác giả trong công trình khoahọc này là gợi mở khoa học để tác giả luận án phân tích, đánh giá những tácđộng của toàn cầu hóa đến phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam củathanh niên quân đội hiện nay

Nguyễn Văn Tài, Văn Đức Thanh (2010), Hệ giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội trong lịch sử giữ nước của dân tộc [108] Trong công trình

khoa học này, trên cơ sở khái quát lịch sử dựng nước và giữ nước của dântộc ta không chỉ là lịch sử quân sự, mà là dòng chảy tổng hợp của thế nướcđịa linh nhân kiệt, của tinh thần yêu nước và nhân văn, của sức mạnh đạo lýthắng hung tàn, từ đó các tác giả khẳng định “tổ tiên ta không chỉ thắng giặcngoại xâm về quân sự, chính trị, mà điều có ý nghĩa hết sức quan trọng làthắng giặc về văn hóa và thắng bằng sức mạnh văn hóa giữ nước Việt Nam”[108, tr.52] Kết quả nghiên cứu trong công trình này là gợi mở khoa học rất

có ý nghĩa để tác giả luận án khẳng định và tiếp tục làm rõ vai trò sức mạnh

to lớn của giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam - nền tảng văn hóa cho sứcmạnh giữ nước của dân tộc trong chống giặc ngoại xâm cũng như trong sự

nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Vũ Hải Thanh (2014), Đôi nét về văn hóa giữ nước Việt Nam - từ truyền thống đến hiện tại [112] Trong công trình khoa học này, tác giả cho rằng:

Lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước đã sản sinh ra văn hóa giữnước Việt Nam Rồi đến lượt chính văn hóa giữ nước ấy, góp phần quyết địnhcho lịch sử dựng nước và giữ nước vẫn là dòng chảy liên tục từ quá khứ tớihiện tại và tương lai, giữ cho dân tộc Việt Nam mãi trường tồn Mỗi quốc gia,dân tộc đều có phương thức giữ nước của mình Chính phương thức giữ nướccủa mỗi quốc gia, dân tộc làm nên bản sắc văn hóa giữ nước của quốc gia dântộc ấy Tác giả cũng cho rằng: “văn hóa giữ nước vừa là mục tiêu, vừa làđộng lực của sự nghiệp đấu tranh chống xâm lược, giải phóng và bảo vệ Tổquốc” [112, tr.3] Do vậy, mỗi người dân Việt Nam cần luôn am hiểu và pháthuy giá trị văn hóa giữ nước của dân tộc

Viện Khoa học Nghệ thuật quân sự (2014), Giá trị văn hóa quân sự Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ (1945 - 1975) [142] Trong công trình khoa học này, các tác giả khẳng định nội dung

quan trọng cấu thành giá trị văn hóa quân sự Việt Nam trong hai cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ 1945 - 1975 bao gồm: lòng yêu nước

và thương nòi, nghệ thuật đánh giặc độc đáo Các tác giả cho rằng, “đó là cácgiá trị cơ bản, cốt lõi luôn được xã hội thừa nhận và coi đó là giá trị bền vững”[142, tr.63] Theo các tác giả, các giá trị đó được hình thành trong quá trình đấutranh vũ trang bảo vệ đất nước của dân tộc, đã hun đúc nên khí phách dân tộc,góp phần làm rạng rỡ lịch sử dân tộc Việt Nam Cách tiếp cận và luận giảitrong công trình này là cơ sở để tác giả luận án tiếp thu trong phân tích làm rõkhái niệm và những giá trị đặc trưng của văn hóa giữ nước Việt Nam

Vũ Như Khôi (2017), Văn hóa giữ nước Việt Nam - những giá trị đặc trưng [53] Dưới góc độ sử văn hóa, với 238 trang tác giả đã trình bày khái

quát và làm rõ những giá trị đặc trưng nhất của văn hóa giữ nước Việt Namcũng như sự cần thiết phải kế thừa, phát triển, phát huy những giá trị văn hóa

đó hiện nay Tác giả khẳng định, suy đến cùng chính những giá trị văn hóa giữnước Việt Nam là ngọn nguồn của mọi chiến công chống giặc ngoại xâm, giữ

gìn non sông gấm vóc của dân tộc Ngày nay, hơn bao giờ hết chúng ta cần “kếthừa, phát huy những giá trị văn hóa đó để bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hộichủ nghĩa” [53, tr.238] Những kết quả nghiên cứu của công trình khoa học này

là nguồn tư liệu khoa học rất có giá trị, giúp cho tác giả luận án luận giải, làm

rõ những giá trị đặc trưng của văn hóa giữ nước Việt Nam

Viện Khoa học xã hội và nhân văn quân sự (2017), Tư tưởng nhân văn quân sự Việt Nam [144] Đây là công trình khoa học nghiên cứu công

phu (6 tập), với sự tham gia của nhiều nhà khoa học có uy tín Bằngphương pháp lịch đại và đồng đại, công trình này luận giải sâu sắc tư tưởngnhân văn quân sự Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữnước của dân tộc Những luận giải và kết luận trong công trình khoa họcnày là những gợi mở khoa học rất có giá trị, giúp tác giả luận án tiếp cận vàluận giải giá trị nhân văn, nhân đạo - một trong những giá trị đặc trưng củavăn hóa giữ nước Việt Nam

Trần Xuân Trường (2018), Tinh thần yêu nước trong sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa [137] Đây là công trình do Viện

Khoa học xã hội và Nhân văn quân sự kết hợp với nhà xuất bản Quân đội nhândân xuất bản, trong đó sưu tầm rất công phu, nghiêm túc “tài sản quý báu” gồm

152 bài báo khoa học đã công bố và chưa được công bố do gia đình, Viện Khoahọc xã hội và Nhân văn quân sự và các thư viện trong, ngoài quân đội đã lưugiữ qua 45 năm hoạt động cách mạng của Giáo sư Trần Xuân Trường Trong

hệ thống các bài viết của công trình khoa học này, có bài “Lòng yêu nước củachiến sĩ ta” Đây là bài viết rất sâu sắc về lòng yêu nước của các thế hệ chiến sĩtrong Quân đội nhân dân Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử Tác giả nhấnmạnh “Với một nội dung yêu nước như vậy, sức mạnh tinh thần của ngườichiến sĩ được tăng lên gấp bội” [137, tr.678] Trong những nguyên nhân thắnglợi thì sức mạnh tinh thần của nhân dân Việt Nam, của chiến sĩ Việt Nam làmột nguyên nhân quan trọng Kết quả nghiên cứu của công trình khoa học này

đã giúp cho tác giả luận án hiểu sâu sắc hơn vai trò, sức mạnh của lòng yêunước - một giá trị cốt lõi, nền tảng và quan trọng hàng đầu trong thang giá trịcủa văn hóa giữ nước Việt Nam, từ đó có sự khái quát, luận giải, làm sâu sắc

thêm về giá trị đặc trưng này trong phần lý luận của đề tài luận án

1.1.2 Những công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đến phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội

Những công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đến lý luận phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội.

Lê Văn Quang (2004), Phát triển phẩm chất tinh thần của thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay [103] Trong công trình khoa học

này, tác giả đã chỉ ra năm đặc điểm, thực chất đó là những vấn đề có tính

quy luật phát triển phẩm chất tinh thần của thanh niên Quân đội nhân dân

Việt Nam trong đó tác giả nhấn mạnh và làm rõ những đặc điểm nổi bật như:

Sự phát triển phẩm chất tinh thần của thanh niên Quân đội nhân dân ViệtNam gắn liền và phụ thuộc vào quá trình giáo dục, rèn luyện của tổ chứcđảng, hệ thống chỉ huy, tổ chức đoàn thanh niên trong từng đơn vị và tự giáodục, tự rèn luyện của chính họ; sự phát triển phẩm chất tinh thần của thanhniên Quân đội nhân dân Việt Nam gắn liền và phụ thuộc vào việc kế thừa,phát triển những giá trị tinh thần tốt đẹp và đấu tranh khắc phục những ảnhhưởng tiêu cực trong đời sống tinh thần của xã hội, của quân đội; sự pháttriển phẩm chất tinh thần của thanh niên Quân đội nhân dân Việt Nam gắnliền và phụ thuộc vào môi trường văn hóa quân sự, vào thực tiễn thực hiệncác nhiệm vụ của quân đội Tác giả nhấn mạnh, “những đặc điểm đó lànhững vấn đề cơ bản, chi phối trực tiếp nhất tới sự phát triển phẩm chất tinhthần của thanh niên quân đội hiện nay” [103, tr.73] Từ cách tiếp cận và luậngiải trong công trình khoa học này đã gợi mở cho tác giả luận án xác định vàphân tích làm rõ dưới góc độ triết học về những nhân tố cơ bản quy định đếnphát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội

Nguyễn Hùng Oanh (2009), Phát triển đạo đức cách mạng của thanh niên quân đội trong tình hình hiện nay [100] Trong công trình khoa học

này, tác giả đi sâu phân tích và luận giải về bản chất quá trình phát triểnđạo đức cách mạng của thanh niên quân đội, trong đó, tác giả đi sâu làm rõ

đạo đức cách mạng và vai trò của nó đối với thanh niên quân đội Theo tácgiả, đạo đức cách mạng luôn giữ vai trò chủ đạo, định hướng cho sự hìnhthành, phát triển nhân cách của người thanh niên quân đội Khi các nguyêntắc và chuẩn mực của đạo đức cách mạng được thấm sâu vào người thanhniên quân đội, nó “trở thành động lực thôi thúc nội tâm, làm bùng cháy lênngọn lửa nhiệt tình cách mạng, lý tưởng, hoài bão, chí tiến thủ, tinh thầnphấn đấu ở người thanh niên quân đội và định hướng một cách vững chắccho sự phát triển các giá trị nhân cách ở họ” [100, tr.47] Kết quả nghiêncứu của công trình khoa học này cho tác giả luận án thấy được sự cần thiếtcần tiếp tục phải giáo dục, bồi dưỡng, phát triển toàn diện thanh niên quânđội, trong đó đạo đức cách mạng là nền tảng.

Lê Trọng Tuyến (2014), Tác động của biến đổi hệ thống giá trị đạo đức xã hội ở nước ta đến đạo đức thanh niên quân đội hiện nay [139] Trong

công trình khoa học này, tác giả xác định tác động của biến đổi hệ thống giátrị đạo đức xã hội ở nước ta đến đạo đức thanh niên quân đội phụ thuộc vào

ba nội dung tương ứng với ba tính quy luật đó là: Tác động của biến đổi hệthống giá trị đạo đức xã hội ở nước ta đến đạo đức thanh niên quân đội phụthuộc vào chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức cho thanhniên quân đội; phụ thuộc vào môi trường đạo đức quân sự ở đơn vị cơ sở vàtính tích cực, tự giác của bản thân mỗi thanh niên quân đội Tác giả chorằng: Trước sự tác động của biến đổi hệ thống giá trị đạo đức xã hội ở nước

ta đến đạo đức thanh niên quân đội thì nhân tố chủ quan của họ có vai tròquan trọng nhất Nhân tố này “là điều kiện, tiền đề và động lực quy định tácđộng của biến đổi hệ thống giá trị đạo đức xã hội ở nước ta đến đạo đứcthanh niên quân đội theo hướng tích cực và hạn chế tác động tiêu cực” [ 139,tr.66] Những khái quát, luận giải của công trình khoa học này là những gợi

mở khoa học rất có giá trị giúp cho tác giả luận án tiếp thu phương pháp tiếpcận ở góc độ triết học và luận giải những nhân tố cơ bản quy định đến pháthuy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội, trong đó đặc

biệt là sự quy định vai trò nhân tố chủ quan của chính bản thân thanh niênquân đội đến chất lượng, hiệu quả quá trình phát huy này.

Dương Quang Hiển (2015), Phát huy giá trị đạo đức quân nhân của thanh niên quân đội trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay [39] Trong

công trình khoa học này, tác giả khẳng định thời kỳ mở cửa hội nhập và thựchiện nền kinh tế thị trường đã làm cho con người ngày càng năng động, pháthuy được sức sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, tự chủ, không ỷ lại Tuy nhiên,trong môi trường kinh tế thị trường cạnh tranh khốc liệt dễ nảy sinh tư tưởng vìlợi ích cá nhân và chỉ tính đến lợi ích kinh tế Một bộ phận thanh niên quân đội

đã bị mặt trái cơ chế thị trường tác động, biểu hiện lối sống thực dụng, chạytheo lợi ích vật chất, tính toán thiệt hơn trong công việc, giảm sút tinh thần hysinh vì lý tưởng cách mạng, gia tăng tính ích kỷ, chủ nghĩa cá nhân Vì vậy,tác giả khẳng định, việc phát huy giá trị đạo đức quân nhân của thanh niênquân đội là một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách hiện nay, nhằm bảo vệ vữngchắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Mặc dù đây là công trình bàn chủyếu đến khía cạnh phát huy giá trị đạo đức quân nhân của thanh niên quân độitrong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay Tuy nhiên, cách tiếp cận vấn đềdưới góc độ triết học của công trình khoa học này đã giúp cho tác những gợi

mở để xác định tính tất yếu phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam củathanh niên quân đội hiện nay

Vũ Văn Bách (2018), Phát triển hệ giá trị văn hóa của thanh niên quân đội trong thời kỳ mới [3] Trong công trình khoa học này, tác giả cho

rằng: phát huy giá trị văn hóa của dân tộc có ý nghĩa to lớn, là sức mạnhnội sinh, có giá trị trường tồn Với thanh niên nói chung và thanh niên quânđội nói riêng, những giá trị văn hóa luôn có sức hấp dẫn, lôi cuốn mạnh

mẽ Tác giả khẳng định: “việc phát triển hệ giá trị văn hóa giúp thanh niênquân đội có đủ sức miễn dịch trước các tác động tiêu cực và làm động lựctinh thần để họ luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao” [3, tr.83].Những luận giải, phân tích trong công trình khoa học này đã giúp cho tác

giả luận án tiếp thu làm nổi bật những biểu hiện đặc thù giá trị văn hóa giữnước Việt Nam của thanh niên quân đội.

Nguyễn Vương Bình (2020), Định hướng giá trị văn hóa của học viên đào tạo sĩ quan trong các trường quân đội [10] Trong công trình khoa học

này, tác giả tiếp cận vấn đề định hướng giá trị văn hóa của học viên đào tạo sĩquan - một bộ phận của thanh niên quân đội Theo tác giả, định hướng giá trịvăn hóa của học viên đào tạo sĩ quan là quá trình biến đổi những giá trị, chuẩnmực của xã hội, quân đội thành các phẩm chất, năng lực và giá trị của mỗi cá

nhân Đánh giá về vai trò của quá trình này, tác giả khẳng định: “Việc định

hướng giá trị văn hóa có vai trò quan trọng trong việc hình thành, phát triển nhâncách người học viên đào tạo sĩ quan quân đội, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quân

sự [10, tr.33] Kết quả nghiên cứu của công trình khoa học này đã giúp cho tácgiả luận án tiếp cận và luận giải nội dung, biện pháp định hướng giá trị văn hóagiữ nước Việt Nam trong giáo dục, bồi dưỡng cho thanh niên quân đội hiện nay

Nguyễn Bá Dương (2020), Bộ đội Cụ Hồ vì nước quên thân, vì dân phục

vụ [23] Trong công trình khoa học này, tác giả đã phân tích, làm rõ hơn những

nét đặc sắc trong bản chất, truyền thống tốt đẹp của quân đội ta đã được hìnhthành, phát triển, giữ vững và phát huy trong suốt chặng đường gần 80 năm qua,trong đó nhấn mạnh các giá trị: Trung với Đảng, hiếu với dân; thương yêu đồngchí, đồng đội; mưu trí sáng tạo, dũng cảm chiến đấu, khắc phục khó khăn, hoànthành nhiệm vụ Từ đó tác giả khẳng định: “phát huy các giá trị truyền thống củaquân đội vừa là vấn đề có tính nguyên tắc, vừa là yêu cầu cấp thiết nhằm đápứng yêu cầu xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới” [23, tr.7].Những khái quát và luận giải trong công trình này đã giúp cho tác giả luận ánkhái quát và phân tích những đặc trưng giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam củathanh niên quân đội cũng như vai trò của những giá trị đó đối với đối tượng nàytrong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Phạm Văn Luyện (2020), Phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo thời kỳ mới của Quân đội nhân dân Việt Nam

[70] Trong công trình khoa học này, tác giả cho rằng: Văn hóa giữ nước ViệtNam là một trong những đặc trưng văn hóa truyền thống của dân tộc đượchình thành, phát triển trong công cuộc đấu tranh giành và giữ độc lập, chủquyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia, dân tộc và được phát huy cả về mặtvật chất, tinh thần để chuyển hóa thành sức mạnh to lớn của cả dân tộc trongxây dựng và bảo vệ đất nước “Văn hóa giữ nước Việt Nam vừa là mục tiêu,vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc nói chung, bảo vệchủ quyền biển, đảo nói riêng trong thời kỳ mới” [70, tr.6] Phát huy giá trịvăn hóa giữ nước Việt Nam trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo thời kỳ mớicủa Quân đội nhân dân Việt Nam có ý nghĩa cấp thiết khi mà tình hình thếgiới, khu vực, trong nước, trên các vùng biển có cả thuận lợi, thời cơ và khókhăn thách thức đan xen Đây là tổng thể hoạt động có mục đích, có tổ chứccủa các chủ thể, hướng đến việc “bảo tồn, nuôi dưỡng, bổ sung, phát triểnnhững giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam truyền thống trong thực tiễn bảo

vệ chủ quyền biển, đảo” [70, tr.26]

Những công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đến thực trạng phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay.

Viện Khoa học xã hội và nhân văn quân sự (2007), Báo cáo tổng kết đề tài “Sai lệch chuẩn mực quân nhân của binh sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” [143] Công trình khoa học này đã chỉ ra vai trò và một số đặc

điểm chủ yếu của hạ sĩ quan, binh sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam - mộtlớp đối tượng rất đông đảo của thanh niên quân đội mà đề tài luận án nghiêncứu Theo các tác giả, hạ sĩ quan, binh sĩ có vai trò rất quan trọng, trực tiếp xâydựng đơn vị, xây dựng quân đội vững mạnh toàn diện, trực tiếp thực hiện nhiệm

vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, chiến đấu, lao động sản xuất và công tác Đây

là lực lượng chiếm số đông ở đơn vị cơ sở; hạ sĩ quan, binh sĩ tiếp nhận và mangtrong mình truyền thống tốt đẹp của một quân đội anh hùng, dân tộc anh hùng,quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu Tuy nhiên, do còn trẻ nên

hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội còn những hạn chế như: bồng bột, dễ dao động trước

những khó khăn, chưa vững về lập trường cách mạng, v.v , một bộ phận hạ sĩquan, binh sĩ còn có biểu hiện ngại khó, ngại khổ trong rèn luyện, học tập, chưathật sự trưởng thành về mặt nhân cách quân nhân cách mạng Kết quả nghiêncứu của công trình khoa học này đã giúp cho tác giả luận án làm rõ hơn đặcđiểm của thanh niên quân đội cũng như phương pháp tiếp cận, đánh giá nhữnghạn chế của họ trong phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam hiện nay.

Phạm Đình Trọng (2010), Thanh niên quân đội với sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc [136] Trong công trình này, qua nghiên cứu, khảo sát, tác

giả đã nhận định: Tuyệt đại đa số thanh niên quân đội có tinh thần yêu nước,lòng tự hào về truyền thống dân tộc và quân đội, giác ngộ sâu sắc mục tiêu, lýtưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có bản lĩnh chính trị vững vàng,trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân Theo tác giả, “Thanh niên quânđội đã và đang chứng tỏ là lực lượng xung kích, sáng tạo trong mọi hoạt động,

có nhiều đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa” [136, tr.53] Tuy nhiên, cũng theo tác giả, bên cạnh những thànhtích to lớn mà thanh niên quân đội đã đóng góp cho đất nước thì hiện nay chấtlượng ở một bộ phận thanh niên vẫn còn nhiều hạn chế Không ít thanh niêncòn lúng túng, mơ hồ trong nhận thức về âm mưu thủ đoạn của các thế lực thùđịch đối với cách mạng Việt Nam Một bộ phận không nhỏ thanh niên quân độicòn chây lười trong học tập, ngại rèn luyện, nghiên cứu khoa học, còn sa vàocác tệ nạn xã hội Những đánh giá và kết luận trong công trình khoa học nàyvừa là cơ sở để tác giả luận án khẳng định vai trò to lớn của thanh niên quânđội trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, vừa là tư liệu khoahọc để đánh giá thái độ, động cơ, ý chí quyết tâm của đối tượng này trong quátrình phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam hiện nay

Võ Văn Hải (2017), Phát huy giá trị nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” của sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay [37] Đây là công trình tiếp cận

đến vấn đề phát huy giá trị nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” của sĩ quan trẻ - một bộphận của thanh niên quân đội Trên cơ sở ba tiêu chí đã khái quát ở phần lý

luận, tác giả đã đánh giá thực trạng ở các góc độ về nhận thức, trách nhiệmcủa các chủ thể; tổ chức các hoạt động thực tiễn phát huy giá trị nhân cách “Bộđội Cụ Hồ” của sĩ quan trẻ và những kết quả đạt được trên thực tế Tác giảcho rằng, bên cạnh những ưu điểm đã đạt được, quá trình phát huy này cũngcòn tồn tại những hạn chế, bất cập Trong những hạn chế đó, tác giả nhấnmạnh, làm rõ việc xây dựng chương trình, kế hoạch, nội dung hoạt động đểphát huy giá trị nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” của sĩ quan trẻ của các chủ thể cònchung chung, chưa sát với từng đối tượng cụ thể; hoạt động giáo dục, bồi dưỡnggiá trị nhân cách “Bộ đội Cụ Hồ” của sĩ quan trẻ chưa được duy trì thườngxuyên và rộng khắp tại các đơn vị; “một số sĩ quan trẻ nhận thức về chức trách,nhiệm vụ và tinh thần, thái độ trong học tập, rèn luyện phát huy giá trị nhân cách

“Bộ đội Cụ Hồ” còn hạn chế” [37, tr.63] Những kết quả nghiên cứu trong côngtrình này là cơ sở để tác giả luận án tiếp thu trong xây dựng nhóm tiêu chí đánhgiá phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội, đồngthời khái quát, luận giải thực trạng quá trình phát huy này ở các khía cạnh liênquan đến nhận thức, trách nhiệm và tổ chức các hoạt động thực tiễn của các chủthể trong quá trình phát huy

Trịnh Minh Thế, Trần Xuân Cần, Bùi Văn Mạnh (2019), Phát huy tinh thần yêu nước của thanh niên quân đội trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam hiện nay [114] Trong công trình khoa học này, trên cơ sở bám sát nội

hàm khái niệm và đặc điểm phát huy tinh thần yêu nước của thanh niênquân đội trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo, các tác giả đánh giá bên cạnhnhững ưu điểm đã đạt được, quá trình này cũng bộc lộ một số hạn chế,khuyết điểm như: Nội dung, phương pháp giáo dục chính trị, giáo dục lịch

sử truyền thống đôi lúc còn chiếu lệ, thiếu thực tiễn sinh động; việc đổi mới nộidung, chương trình giáo dục còn chậm và dàn trải, chưa phù hợp với đối tượng

và yêu cầu nhiệm vụ “Một bộ phận thanh niên quân đội còn có tâm lý ngại khó,ngại khổ, lười rèn luyện, ý thức tự giác chưa cao khi đứng trước những khókhăn, tình huống phức tạp” [114, tr.76] Theo các tác giả, nguyên nhân của

những hạn chế trên cơ bản và chủ yếu nhất là do công tác giáo dục, bồi dưỡngtinh thần yêu nước cho thanh niên quân đội ở một số đơn vị còn hạn chế Cùngvới đó, những tác động tiêu cực từ mặt trái của nền kinh tế thị trường và sựchống phá của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đã tác động, ảnh hưởngkhông nhỏ đến tinh thần yêu nước của thanh niên quân đội

Phạm Công Thưởng (2019), Phát triển ý thức bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa của hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay [118] Trong công trình khoa học này, tác giả đã đánh giá thực trạng của vấn

đề nghiên cứu biểu hiện cụ thể ở những ưu điểm và hạn chế trong sự chuyểnbiến về tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí và hoạt động thực tiễn thực hiện nhiệm

vụ bảo vệ Tổ quốc của hạ sĩ quan, binh sĩ ở đơn vị cơ sở trong quân đội hiệnnay Bên cạnh những ưu điểm, tác giả cho rằng vẫn còn những hạn chế cần khắcphục đó là: “niềm tin của một bộ phận hạ sĩ quan, binh sĩ chuyển biến chưa vữngchắc, chưa thực sự tin tưởng vào sức mạnh chiến đấu của quân đội và khả năngthắng lợi của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa nếu chiếntranh xảy ra” [118, tr.86] Một bộ phận hạ sĩ quan, binh sĩ vẫn còn hiện tượngngại khó, ngại khổ, dựa dẫm, ỷ lại trong thực hiện nhiệm vụ Cũng theo tác giả,nguyên nhân cơ bản của những hạn chế đó là do một bộ phận lãnh đạo, chỉ huychưa có nhận thức đầy đủ và hành động thiết thực Mặt khác, nội dung, hìnhthức, phương pháp giáo dục ở một số đơn vị cơ sở có lúc chưa toàn diện, khôngsát đối tượng Từ những kết luận, đánh giá trong công trình khoa học này đãgiúp cho tác giả luận án có cái nhìn khách quan về thực trạng ý thức bảo vệ Tổquốc của hạ sĩ quan, binh sĩ hiện nay - một bộ phận đông đảo của thanh niênquân đội, từ đó có những đánh giá, nhận định về thực trạng phát huy giá trị vănhóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay, đặc biệt là những kháiquát, nhận định liên quan đến nhận thức, thái độ, động cơ, ý chí quyết tâm củathanh niên quân đội trong quá trình phát huy này

Những công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đến giải pháp phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay.

Hoàng Đình Chiều (2012), Nhập thân văn hóa trong phát triển nhân

cách Bộ đội Cụ Hồ của thanh niên quân đội hiện nay [16] Từ việc khẳng định vị

trí, vai trò của thanh niên quân đội, trong công trình khoa học này, tác giả chorằng, phát huy vai trò to lớn của thanh niên quân đội phụ thuộc trực tiếp và gắnliền với quá trình giáo dục, bồi dưỡng nhằm phát triển nhân cách Bộ đội Cụ Hồcủa họ Thông qua việc đánh giá thực trạng và dự báo xu hướng nhập thân vănhóa trong phát triển nhân cách Bộ đội Cụ Hồ của thanh niên quân đội hiện nay,tác giả đã đưa ra ba nhóm giải pháp cơ bản đó là: Xây dựng môi trường văn hoá ởđơn vị cơ sở thấm đậm giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ; Đổi mới giáo dục, rèn luyệnthanh niên quân đội nhằm phát triển phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ; Phát huy tính tíchcực, tự giác của thanh niên quân đội nhập thân văn hoá trong phát triển nhân cách

Bộ đội Cụ Hồ Tuy nhiên, theo tác giả việc “Phát huy tính tích cực, tự giác củathanh niên quân đội là giải pháp xuyên suốt toàn bộ qúa trình nhập thân văn hoátrong phát triển nhân cách Bộ đội Cụ Hồ của họ” [16, tr.156] Cách tiếp cận vàluận giải các nhóm giải pháp dưới góc độ triết học trong công trình khoa học này

đã giúp cho tác giả luận án vừa thấy được trục lôgic của lý luận - thực trạng - giảipháp, đồng thời phân tích làm rõ một số giải pháp có liên quan đến môi trườngvăn hóa và phát huy nhân tố chủ quan của thanh niên quân đội

Lưu Ngọc Khải, Nguyễn Văn Tùng (2014), Thanh niên quân đội với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế hiện nay [51].

Trong công trình khoa học này, các tác giả đã phân tích, luận giải bốn giảipháp nhằm phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong việc giữ gìn bảnsắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế hiện nay Trong đó, nhấn mạnhđến giải pháp tiếp tục tăng cường giáo dục nâng cao nhận thức và năng lựcgiữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc cho thanh niên quân đội Mặt khác, cần quantâm giáo dục, nâng cao nhận thức về sức mạnh của giá trị văn hóa quân sựcho thanh niên quân đội, qua đó tạo niềm tin để phát huy vai trò xung kíchcủa thanh niên quân đội giữ gìn, kế thừa và phát huy bản sắc văn hóa dân tộctrong giai đoạn hiện nay Các nội dung giải pháp mà công trình khoa họcnày đã phân tích, luận giải tuy chưa dưới góc độ triết học nhưng cũng lànguồn tư liệu khoa học có giá trị để tác giả kế thừa trong xác định những nội

dung trọng tâm cần giáo dục, bồi dưỡng giá trị văn hóa giữ nước Việt Namcho thanh niên quân đội hiện nay.

Nguyễn Đình Bắc (2016), Tuổi trẻ quân đội phát huy chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong thời kỳ mới [7] Tiếp cận dưới góc độ triết học, trong

công trình khoa học này, tác giả cho rằng, để phát huy chủ nghĩa yêu nước củatuổi trẻ quân đội hiện nay cần thường xuyên tiến hành đồng thời, thống nhất vàchặt chẽ ba giải pháp cơ bản đó là: Nâng cao chất lượng giáo dục, bồi dưỡng và

tự giáo dục, tự bồi dưỡng chủ nghĩa yêu nước của tuổi trẻ quân đội; Tích cựcđưa tuổi trẻ quân đội vào hoạt động thực tiễn để phát huy chủ nghĩa yêu nướccủa họ; Giải quyết và thực hiện đúng đắn các lợi ích cơ bản, tạo động lực pháthuy chủ nghĩa yêu nước của tuổi trẻ quân đội Các giải pháp đó là một chỉnhthể thống nhất, vừa có tính độc lập tương đối, vừa có quan hệ chặt chẽ vớinhau, hỗ trợ, bổ sung cho nhau Theo tác giả, “việc thực hiện đồng bộ các giảipháp đó có ý nghĩa quyết định để nâng cao chất lượng và hiệu quả quá trìnhphát huy chủ nghĩa yêu nước của tuổi trẻ quân đội hiện nay” [7, tr.184]

Nguyễn Thanh Hải (2019), Phát huy vai trò thanh niên trong xây dựng

môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

[36] Trên cơ sở lý luận và thực tiễn phát huy vai trò thanh niên trong xâydựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam,

để quá trình phát huy này được tiến hành có kết quả tốt, tác giả nhấn mạnhcần tập trung thực hiện bốn nhóm giải pháp cơ bản đó là: Tăng cường vai tròcủa đoàn thanh niên dưới sự lãnh đạo của hệ thống tổ chức đảng nhằm pháthuy có hiệu quả vai trò thanh niên trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn

vị cơ sở Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay; Tích cực đưa thanh niên vàohoạt động thực tiễn xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân độinhân dân Việt Nam hiện nay; Hoàn thiện và thực hiện tốt cơ chế, chính sáchđối với thanh niên nhằm khơi dậy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họtrong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân ViệtNam hiện nay Tác giả khẳng định, trong quá trình thực hiện “cần tiến hànhđồng bộ, toàn diện cả bốn nhóm giải pháp đó một cách sáng tạo, sát với đặc

điểm thanh niên, thực tiễn nhiệm vụ ở đơn vị cơ sở, làm cho quá trình pháthuy này đem lại chất lượng, hiệu quả thiết thực” [36, tr.168]

Hà Sơn Thái (2018), Ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay [109] Trong công trình khoa

học này, trên cơ sở khảo sát thực trạng và dự báo nhân tố tác động, xác địnhcác yêu cầu nâng cao ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo ViệtNam của thanh niên quân đội hiện nay, tác giả đã đề xuất ba nhóm giải pháp

cơ bản nhằm nâng cao ý thức dân tộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo ViệtNam của thanh niên quân đội hiện nay, trong đó tác giả đặc biệt nhấn mạnh

và làm rõ giải pháp phát huy vai trò của các chủ thể để nâng cao ý thức dântộc trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam của thanh niên quân đội hiệnnay Cũng theo tác giả, để hiện thực hóa các giải pháp đó, cần có “sự nỗ lựcrất cao của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị, trựctiếp là các cấp ủy đảng, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng, của đội ngũcán bộ, đảng viên, đoàn viên và thanh niên quân đội trong bảo vệ chủ quyềnbiển, đảo Việt Nam” [109, tr.153]

Tiếp cận kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học tiêu biểu liênquan đến giải pháp phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanhniên quân đội hiện nay, có thể nhận thấy các tác giả đã đều có cách triểnkhai xây dựng các giải pháp trên cơ sở những vấn đề có tính quy luật, nhữngnhân tố quy định, những mâu thuẫn và những nguyên nhân hạn chế mà thựctrạng đặt ra Trong các nhóm giải pháp, các công trình cơ bản đều nhấnmạnh cần chú trọng công tác giáo dục, bồi dưỡng, nâng cao nhận thức, bảnlĩnh, trình độ, kiến thức, năng lực một cách toàn diện cho thanh niên quânđội; đồng thời cần đẩy mạnh các phong trào thi đua xung kích, sáng tạo đểrèn luyện thanh niên trong thực tiễn; tích cực hóa vai trò nhân tố chủ quancủa các chủ thể; quan tâm chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần chothanh niên quân đội; tạo lập, xây dựng môi trường văn hóa tạo điều kiệnthuận lợi để thanh niên quân đội phấn đấu, cống hiến và trưởng thành Tuynhiên, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứư về những giải pháp cơbản, có tính hệ thống trực tiếp về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt

Nam của thanh niên quân đội hiện nay Đây cũng chính là khoảng trống còn

“bỏ ngỏ” mà luận án cần tập trung giải quyết

1.2 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình khoa học đã được công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình khoa học tiêu biểu đã công bố liên quan đến đề tài luận án

Về lý luận, các công trình khoa học đã luận giải khá rõ quan niệm về

giá trị văn hóa, giá trị văn hóa truyền thống và những giá trị đặc trưng cơbản của văn hoá giữ nước Việt Nam Bên cạnh đó, các công trình khoa họctrên cũng đã khái quát về vai trò, nhiệm vụ chủ yếu của thanh niên quân đội,những vấn đề cơ bản về giáo dục, phát huy phẩm chất và năng lực của thanhniên quân đội trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Mặt khác, từtổng quan cho thấy, các công trình khoa học trên cũng đã luận giải khá sâusắc về tính tất yếu, vai trò, những vấn đề có tính nguyên tắc có liên quan đếnphát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội, đápứng yêu cầu xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Nhữngkết quả nghiên cứu đó là cơ sở khoa học để tác giả tiếp cận và làm sâu sắcthêm những giá trị đặc trưng của văn hóa giữ nước Việt Nam; vị trí, vai trò,đặc điểm của thanh niên quân đội và sự cần thiết phát huy giá trị văn hoá giữnước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay

Về thực tiễn, các công trình khoa học đã đề cập đến vấn đề, các khía cạnh

khác nhau có liên quan đến thực trạng phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Namcủa thanh niên quân đội hiện nay Tùy theo phương pháp đánh giá và những tiêuchí đánh giá thực trạng khác nhau mà các tác giả đã đưa ra những thành tựu, hạnchế và tìm ra nguyên nhân của những thành tựu, hạn chế đó Những số liệu thựctrạng mà các tác giả đã nhận định, đánh giá thực sự là những con số biết nói để tácgiả luận án tham khảo, đồng thời xác định phương pháp nghiên cứu, đánh giá thựctrạng của vấn đề mà đề tài luận án nghiên cứu một cách khách quan, toàn diện, cụthể cả những ưu điểm, hạn chế, khuyết điểm và nguyên nhân của những thành tựu

và khuyết điểm đó, tìm ra mâu thuẫn và xác định những yêu cầu cơ bản phát huygiá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay

Về giải pháp, thông qua việc tổng quan những công trình khoa học tiêu

biểu có liên quan đến giải pháp phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam củathanh niên quân đội hiện nay, tác giả luận án nhận thấy về cơ bản các nhómgiải pháp mà các tác giả đã đưa ra đều là hệ quả và có lôgic tất yếu theo trục từnhững vấn đề có tính quy luật và những vấn đề mâu thuẫn mà thực trạng đặt ra

để xây dựng giải pháp Những giải pháp mà các công trình khoa học trên đãphân tích, luận giải là những tài liệu rất có giá trị khoa học để tác giả luận ántiếp thu cả về phương pháp tiếp cận, cách khái quát, phân tích luận giải, làm cơ

sở đề xuất các giải pháp thiết thực, khả thi nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quảphát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay

1.2.2 Những vấn đề đặt ra luận án cần tiếp tục giải quyết

Một là, về mặt lý luận, luận án tiếp tục bổ sung và phát triển sâu sắc

thêm cách tiếp cận triết học vấn đề văn hóa giữ nước Việt Nam ở khía cạnh giátrị, nội dung bản chất; đồng thời xây dựng và phân tích làm rõ các quan niệm:Giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội; phát huy giá trịvăn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội Phân tích, luận giảinhững nhân tố cơ bản quy định phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Namcủa thanh niên quân đội Từ kết quả nghiên cứu của các công trình khoa họctiêu biểu có liên quan đến đề tài luận án cho thấy, mặc dù các công trình khoahọc có bàn đến khía cạnh khác nhau liên quan đến đề tài luận án nhưng chưa

có một công trình nào bàn trực tiếp về phát huy giá trị văn hóa giữ nước ViệtNam của một đối tượng cụ thể là thanh niên quân đội Vấn đề đặt ra cho luận

án phải giải quyết chính là trên cơ sở những kết quả nghiên cứu của các côngtrình khoa học đó, phải biết kế thừa, chọn lọc những tài liệu có giá trị và liênquan đến vấn đề luận án nghiên cứu để xây dựng khung lý luận, làm rõ quanniệm và nhân tố quy định phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam củathanh niên quân đội Việc làm rõ những vấn đề lý luận này, vừa khẳng địnhđược hướng nghiên cứu độc lập của tác giả, không trùng lặp với các côngtrình khoa học đã công bố, vừa góp phần bổ sung làm phong phú thêm lý luậnphát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội Đồngthời, trên cơ sở lý luận khoa học đó để nhận diện những biểu hiện về mặt thực

tiễn và xây dựng những giải pháp cơ bản phát huy giá trị văn hóa giữ nước

Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay.

Hai là, về mặt thực tiễn, luận án khảo sát, đánh giá tình hình thực trạng,

xác định những yêu cầu cơ bản phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam củathanh niên quân đội hiện nay Những nghiên cứu thực tiễn của các công trình khoahọc tiêu biểu đã công bố có liên quan đến đề tài luận án nghiên cứu mới chỉ dừnglại luận giải chi tiết, sâu sắc cơ sở thực tiễn ở một số lĩnh vực cụ thể, chưa có côngtrình nào nghiên cứu đánh giá khái quát, toàn diện về thực trạng phát huy giá trị vănhóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay Những kết quả đó chưa

đủ và bám sát với thực tiễn của phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của mộtđối tượng cụ thể và đặc thù là thanh niên quân đội Vì vậy, xuất phát từ đòi hỏi củathực tiễn và sự trống vắng những công trình khoa học, trên cơ sở những vấn đề lýluận về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội, cầnphải sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu thực tiễn để đánh giá toàn diệntình hình, vạch ra những mâu thuẫn, xác định yêu cầu cơ bản phát huy giá trị vănhóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay Đó chính là vấn đề vềmặt thực tiễn đặt ra mà luận án cần phải tập trung giải quyết

Ba là, về mặt giải pháp, các công trình khoa học tiêu biểu liên quan

đến đề tài luận án do đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu khácnhau nên chỉ tập trung luận chứng và đưa ra các giải pháp ở bình diện chungnhất hoặc riêng biệt đối với một phạm vi, lĩnh vực nghiên cứu nhất định.Tuy nhiên, đi sâu vào một lát cắt cụ thể để xác định giải pháp phát huy giátrị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay lại chưađược công trình nào nghiên cứu, đề cập Vì vậy, ở góc độ triết học, vấn đềđặt ra cho đề tài luận án là cần thiết phải đề xuất những giải pháp cơ bản, cótính hệ thống về phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niênquân đội hiện nay Trên cơ sở xây dựng khung lý luận về phát huy giá trịvăn hóa giữ nước Việt Nam thanh niên quân đội, thông qua khảo sát thựctrạng của quá trình phát huy này là cơ sở để tác giả luận án đề xuất nhữnggiải pháp cơ bản, thiết thực, có tính khả thi cao nhằm nâng cao chất lượng,hiệu quả phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân

đội hiện nay và những giải pháp này không trùng lặp với cách giải quyết vấn

đề mà các công trình khoa học trước đó đã nghiên cứu

Kết luận chương 1

Phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân độihiện nay đang là vấn đề mang tính cấp thiết cả về phương diện lý luận vàthực tiễn Liên quan đến vấn đề này đã và đang được nhiều nhà khoa họctrong và ngoài quân đội quan tâm nghiên cứu ở nhiều góc độ tiếp cận khácnhau Đó là những đề tài khoa học từ cấp cơ sở đến cấp ngành, cấp nhànước và nhiều bài báo, bài phát biểu, các tham luận hội thảo, đề tài cánhân, sách tham khảo, chuyên khảo… có liên quan đến vấn đề phát huy giátrị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội

Các công trình khoa học tổng quan nêu trên có cách tiếp cận nghiêncứu ở nhiều góc độ khác nhau và bước đầu đề cập đến một số nội dung cơbản có liên quan đến đề tài luận án như: quan niệm về giá trị văn hóa, giá trịvăn hóa truyền thống Việt Nam, văn hóa giữ nước và những giá trị đặc trưngcủa văn hóa giữ nước Việt Nam; đặc điểm cơ bản của thanh niên quân đội,luận giải về sự cần thiết, tính quy luật, thực trạng và yêu cầu có liên quanđến phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội.Trong đó, có những công trình khoa học đã phân tích và làm nổi bật vai trò

to lớn của giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam đối với sự trường tồn của dântộc; vạch ra vai trò, nhiệm vụ chủ yếu của thanh niên quân đội trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Những kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học tiêu biểu đãcông bố có liên quan đến đề tài luận án là những nguồn tư liệu rất có giá trịgóp phần gợi mở, định hướng về mặt khoa học giúp cho tác giả luận án có thể

kế thừa chọn lọc những thành quả khoa học đã công bố, tránh được sự trùnglặp, xác định rõ những vấn đề mà đề tài luận án cần tập trung giải quyết, đồng

thời tìm ra những “khoảng trống” để nghiên cứu, luận giải làm sáng rõ vấn đềphát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội hiện nay.

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ

VĂN HÓA GIỮ NƯỚC VIỆT NAM CỦA THANH NIÊN QUÂN ĐỘI 2.1 Quan niệm giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội và phát huy giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội

2.1.1 Quan niệm giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội

Văn hóa giữ nước Việt Nam.

Văn hóa theo nghĩa chung nhất là “toàn bộ những giá trị vật chất và

tinh thần do con người tạo ra trong quá trình thực tiễn xã hội - lịch sử và tiêubiểu cho trình độ đạt được trong lịch sử phát triển xã hội” [141, tr.656] Theo

đó, văn hóa là tổng thể các giá trị do con người tạo ra, đó là các giá trị vậtchất và giá trị tinh thần Về bản chất, văn hóa phản ánh những giá trị mangđặc trưng về bản sắc, cốt cách, tâm hồn, lối sống, cách ứng xử của một cộngđồng người có tính bền vững và gắn liền với những giá trị nhân văn, chân -thiện - mỹ Con người sáng tạo ra văn hoá và văn hoá lại là nền tảng để conngười phát triển nhân cách, hoàn thiện bản chất người của mình Đối với từngcon người hay từng thế hệ người cụ thể, thì trước hết văn hóa quy định nhâncách của họ, rồi từ chính nhân cách ấy lại toả sáng những giá trị văn hoá

Theo quan điểm của Đảng ta, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội,

vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội Về văn hóa Việt Nam, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VIII) đã khái quát: “Văn hóa Việt Nam là thành quả hàng nghìn năm lao động

sáng tạo, đấu tranh kiên cường dựng nước và giữ nước của cộng đồng các dântộc Việt Nam, là kết quả giao lưu và tiếp thu tinh hoa của nhiều nền văn minhthế giới để không ngừng hoàn thiện mình Văn hóa Việt Nam đã hun đúc nêntâm hồn, khí phách, bản lĩnh Việt Nam, làm rạng rỡ lịch sử vẻ vang của dântộc” [25, tr.40] Trong thời đại Hồ Chí Minh, với đường lối đúng đắn và sáng

tạo của Đảng ta, văn hóa Việt Nam tiếp tục được phát huy, “đã góp phầnquyết định vào những thắng lợi to lớn của Nhân dân ta trong sự nghiệp đấutranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội” [25, tr.41].

Giữ nước là hành động văn hóa vì nó mang ý nghĩa nhân văn cao cả.

Đó là hành động bảo vệ, giữ gìn độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnhthổ, lợi ích quốc gia dân tộc, quyền và lợi ích của mọi người dân; là bảo vệ, giữgìn toàn bộ giá trị vật chất và tinh thần, giữ gìn những giá trị nhà - làng - nướctrong chỉnh thể thống nhất ; là bảo vệ, giữ gìn chế độ xã hội trong mối quan

hệ chặt chẽ, tác động biện chứng lẫn nhau Mỗi quốc gia, dân tộc đều cóphương thức giữ nước của mình Chính phương thức giữ nước của mỗi quốcgia, dân tộc đã hình thành nên văn hóa giữ nước của quốc gia, dân tộc ấy

Việt Nam là một nước “đất không rộng, người không đông”, tiềm lựckinh tế, quân sự hạn chế, nhưng có vị trí địa lý thuận lợi, là đầu mối thôngthương của khu vực, châu lục và thế giới Xuất phát từ đặc điểm địa lý nên cácnước lớn thường xuyên nhòm ngó, lấn chiếm, xâm lược nước ta Trong cáccuộc đấu tranh giành và giữ nền độc lập dân tộc, nhân dân ta luôn đoàn kếtthành một khối thống nhất với ý chí quật cường, không khuất phục trước kẻ thùxâm lược hung bạo Ở mỗi thời kỳ lịch sử, dân tộc ta đều có phương thức đấutranh giữ nước phù hợp để bảo vệ non sông, gấm vóc và cuộc sống yên bìnhcủa nhân dân Đây là cơ sở hình thành, phát triển văn hóa giữ nước Việt Nam

Từ xác định góc độ tiếp cận văn hoá giữ nước Việt Nam trong quá trìnhđấu tranh giữ nước của dân tộc, có thể quan niệm: Văn hóa giữ nước Việt

Nam là những giá trị tinh thần truyền thống được sáng tạo trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc, được kế thừa, phát huy, phát triển từ thế hệ này sang thế hệ khác, là cầu nối gắn kết mỗi người Việt Nam yêu nước, khơi dậy mạch nguồn trí tuệ, tư tưởng, tình cảm và ý chí con người Việt Nam, tạo thành động lực nội sinh của dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ

Tổ quốc.

Văn hoá giữ nước Việt Nam là những giá trị tinh thần truyền thống được sáng tạo trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc

Trên thế giới, hiếm có dân tộc nào như dân tộc Việt Nam, trong lịch sửhàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc, đã có hơn một nghìn nămdân tộc ta phải trực tiếp cầm vũ khí chống ngoại xâm Một dân tộc sinh ra vàphát triển trong cuộc vật lộn cam go, quyết liệt mang tính sinh tồn, trải nhiềubiến cố to lớn như vậy, cho nên mọi hoạt động vật chất, tinh thần của dân tộc

ta luôn phải tuân theo quy luật xuyên suốt: Dựng nước đi đôi với giữ nước.Điều đó khiến cho Nhân dân Việt Nam sớm có lòng yêu nước, làm cho truyềnthống văn hóa Việt Nam chứa đựng tư tưởng, tình cảm, văn hóa giữ nước sâusắc Văn hoá giữ nước Việt Nam mang những giá trị độc đáo với ý nghĩa làsản phẩm trực tiếp và là động lực của hoạt động dựng nước và giữ nước củadân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc

Trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, Nhân dân Việt Nam đã vậndụng, phát huy sức mạnh to lớn của văn hoá giữ nước được hình thành từtrước, đang thường trực trong tâm thức mọi người Mặt khác, mỗi cuộc đấutranh chống ngoại xâm lại diễn ra trong những hoàn cảnh cụ thể, với quy mô,phương thức và đối tượng cụ thể Do đó mà xuất hiện những yêu cầu mới vàtất yếu nảy nở những suy nghĩ, hành động và những kiểu anh hùng mới.Những chuẩn mực mới về tình cảm, thái độ đối với Tổ quốc, đối với kẻ thù,một số phẩm chất chính trị, tinh thần mới của Nhân dân và lực lượng vũ trangcũng được hình thành và ngày càng phổ biến Nói cách khác, dân tộc ViệtNam đã sáng tạo ra văn hoá giữ nước và phát triển, hoàn thiện nó ngay trongquá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm Vì vậy, văn hoá giữ nước ViệtNam là sự “gặp gỡ”, hoà quyện, kết tụ giữa cái truyền thống với cái hiện đại;đồng thời, được nâng cao, phát triển và sáng tạo không ngừng

Văn hoá giữ nước Việt Nam được kế thừa, phát huy, phát triển từ thế

hệ này sang thế hệ khác, là cầu nối gắn kết mỗi người Việt Nam yêu nước, khơi dậy mạch nguồn trí tuệ, tư tưởng, tình cảm và

ý chí con người Việt Nam, tạo thành động lực nội sinh của dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Văn hoá giữ nước Việt Nam cùng với tất cả các di sản văn hoá khác

của dân tộc đều là sự hội kết tinh hoa dân tộc, được kế thừa, phát huy, phát

triển và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Mỗi thế hệ trưởng thành,hướng theo sự phát triển chung của dân tộc đều mang theo mình những giátrị của quá khứ Cứ như vậy, trong dòng phát triển bất tận của lịch sử, cácthế hệ nối tiếp nhau kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa giữ nước của dântộc, tiếp tục sáng tạo những giá trị mới Những sự sáng tạo mới trên cơ sở kếthừa các yếu tố đã có tiếp tục bồi đắp cho độ dày và tạo nên sự phát triểnkhông ngừng của văn hóa giữ nước Việt Nam

Mỗi khi Nhân dân Việt Nam phải tiến hành cuộc đấu tranh chống ngoạixâm thì văn hoá giữ nước Việt Nam được khơi dậy và phát huy mạnh mẽ,trở thành là cầu nối gắn kết mỗi người Việt Nam yêu nước, khơi dậy mạchnguồn trí tuệ, tư tưởng, tình cảm và ý chí con người Việt Nam , kết thànhsức mạnh to lớn nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước Lòng yêunước, tinh thần sẵn sàng hy sinh cho sự nghiệp giải phóng và bảo vệ Tổquốc trở thành lẽ tự nhiên của mỗi con người Việt Nam Với người ViệtNam, Tổ quốc là điều thiêng liêng nhất trong trái tim mỗi người, có sứcmạnh hiệu triệu vô biên Trước vận mệnh của Tổ quốc, người Việt Nam

có thể hy sinh tất cả để Tổ quốc được độc lập, dân tộc được tự do Chiếnđấu hy sinh vì Tổ quốc là nghĩa vụ đứng trên mọi nghĩa vụ, là vinh dựđứng trên mọi vinh dự Sức mạnh của văn hoá giữ nước đã biến thành sứcmạnh vật chất trong mỗi con người Việt Nam Nhận thức, tình cảm, ý chíquyết tâm và lòng căm thù giặc đã kết lại thành một thứ năng lượng kỳdiệu và được thăng hoa vượt xa mức bình thường Chính năng lượng kỳdiệu đó giúp dân tộc ta vượt qua muôn vàn khó khăn gian khổ, đánh bạinhững đội quân xâm lược mạnh hơn gấp nhiều lần

Giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam.

Giá trị là phạm trù của nhiều bộ môn khoa học như triết học, văn hoá

học, toán học, xã hội học Giá trị được xem là cái có ích, có hiệu quả trongcuộc sống vật chất và tinh thần của con người Dưới góc độ triết học, giá trị làmột phạm trù chỉ sự đánh giá của con người về ý nghĩa và tác dụng của sựvật, hiện tượng đối với cuộc sống con người Giá trị thường được khẳng định

ở khía cạnh, phương diện tích cực, tốt đẹp, đúng đắn có tác dụng thúc đẩy conngười thực hiện các hoạt động sáng tạo đồng thời đánh giá và điều chỉnh cáchoạt động đó nhằm vươn tới chân, thiện, mỹ

Giá trị văn hóa là tổng thể ý nghĩa của văn hóa đối với sự hoàn thiện

nhân cách con người cũng như đối với sự tiến bộ xã hội Về bản chất, giá trị

văn hóa phản ánh trình độ phát triển của cái đúng, cái tốt, cái đẹp trong các

mối quan hệ đa dạng, phong phú của con người Đó cũng là những gì có ýnghĩa tích cực đối với cộng đồng trong những giai đoạn lịch sử nhất định,được cộng đồng thừa nhận, tôn vinh, hướng tới, là yếu tố cốt lõi đóng vai tròđịnh hướng suy nghĩ, hành vi, thái độ cách ứng xử của con người và cộngđồng trong mối quan hệ với tự nhiên, với xã hội và với chính mình Nhànghiên cứu Nguyễn Tài Thư cho rằng giá trị văn hoá là “những thành tựu vănhoá có tác dụng thúc đẩy sự đi lên của lịch sử và phục vụ cho lợi ích và nhucầu của nhân dân, đất nước” [117, tr.138]

Từ những phân tích nêu trên, gắn kết nội hàm khái niệm giá trị văn

hóa và khái niệm văn hóa giữ nước Việt Nam, có thể quan niệm: Giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam là nội dung cốt lõi phản ánh và thể hiện những đặc trưng độc đáo, đặc sắc của văn hóa giữ nước Việt Nam được đúc kết, kế thừa, phát huy, phát triển trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc, trở thành nền tảng văn hóa cho sức mạnh giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam là nội dung cốt lõi phản ánh và thể hiện những đặc trưng độc đáo, đặc sắc của văn hóa giữ nước Việt Nam

Tiến trình lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm, giành và giữ độc lập, chủquyền của dân tộc Việt Nam cho thấy, dân tộc ta đã tạo nên văn hoá giữ nướcđộc đáo, mang những giá trị, bản sắc riêng Các giá trị cốt lõi của văn hóa giữnước Việt Nam được hình thành, tồn tại, phát triển suốt chiều dài lịch sử đấu

tranh anh dũng của dân tộc và chiếm tỷ trọng rất lớn trong nền văn hoá dân tộc.Giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam được thử thách cao độ qua khói lửa chiếntranh, trở thành niềm tự hào của các thế hệ người Việt Nam và là một động lựctinh thần để dân tộc ta trường tồn, phát triển trước bao sóng gió của nhiều kẻthù ngoại xâm cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam được biểu hiện dưới 2 dạng thức:Dạng thức vật thể và phi vật thể Giá văn hóa giữ nước Việt Nam ở dạng vậtthể được biểu hiện ở cuộc sống và hoạt động giữ nước rất phong phú đadạng, được biểu hiện thông qua các di sản, di tích lịch sử, các hiện vật, divật, bảo vật, v.v Giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam ở dạng thức phi vật thể

là những sáng tạo biểu hiện ở các di sản lý luận về truyền thống giữ nướcđộc đáo nhằm bảo vệ nền độc lập dân tộc, giữ vững chủ quyền, chống xâmlược, chống áp bức bóc lột Có nhiều giá trị khác nhau, trong đó các giá trị:

“Lòng yêu nước nồng nàn”, “Đoàn kết, gắn bó cộng đồng, trên dưới thuậnhòa, cả nước một lòng, toàn dân đánh giặc”, “Giữ nước từ khi nước chưanguy”, “Nhân văn, nhân đạo cao cả” và “Nghệ thuật quân sự sáng tạo, độcđáo” là những giá trị cơ bản, cốt lõi, đặc trưng, tiêu biểu nhất của văn hoágiữ nước Việt Nam, được hình thành, phát huy và phát triển trong quá trìnhđấu tranh chống giặc ngoại xâm, giành và giữ vững độc lập, chủ quyền củadân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử

Lòng yêu nước nồng nàn

Trong hệ thống những giá trị của văn hóa giữ nước Việt Nam thì lòngyêu nước là giá trị tiêu biểu nhất, chi phối và định hướng sự phát triển của cácgiá trị khác Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Dân ta có một lòng nồngnàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báu của ta” [84, tr.38] Lòng yêunước của dân tộc được bắt nguồn từ ý chí kiên cường, bất khuất, tinh thần tựtôn, tự lập, tự cường Tinh thần đó không chỉ biểu hiện ở lòng dũng cảm, đức

hy sinh, mà còn biểu hiện ở sự đoàn kết, nhân ái, yêu thương con người, ýthức bảo vệ nhân phẩm, giữ gìn đạo lý; bảo vệ lãnh thổ thiêng liêng của Tổ

quốc luôn gắn chặt với bảo vệ giá trị văn hóa đặc trưng của con người và dântộc Việt Nam Lòng yêu nước, tinh thần sẵn sàng hy sinh tất cả để Tổ quốcđược độc lập, dân tộc được tự do là lẽ tự nhiên, là nghĩa vụ đứng trên mọinghĩa vụ của mỗi con người Việt Nam.

Kế thừa tinh thần đó, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiệnnay, chúng ta cần tiếp tục phát huy chủ nghĩa yêu nước, tính tự tôn dân tộc, ýchí quyết tâm bảo vệ vững chắc Tổ quốc, bảo vệ Đảng, bảo vệ nhân dân, bảo

vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và bảo vệ những giá trị văn hóa dân tộc Muốn đấtnước phát triển toàn diện và bền vững, trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay,mỗi người Việt Nam, mỗi tổ chức xã hội cần nhận thức sâu sắc quan điểm củaĐảng ta về bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, kết hợp chặt chẽ giữa pháthuy tinh thần yêu nước truyền thống nồng nàn với tình yêu chế độ xã hội chủnghĩa, hợp thành một chủ nghĩa yêu nước có sự gắn bó máu thịt của nhân dân

và quân đội, tạo nên sức mạnh và động lực tinh thần to lớn vượt qua mọi khókhăn, thử thách, thực hiện có hiệu quả các mục tiêu kinh tế, chính trị, xã hội

Đoàn kết, gắn bó cộng đồng, trên dưới thuận hòa, cả nước một lòng, toàn dân đánh giặc.

Lòng yêu nước nồng nàn của mỗi người dân Việt đã là cội nguồn tạo

nên sự đoàn kết, gắn bó trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, tinh thần trêndưới thuận hòa, cả nước một lòng, toàn dân đánh giặc đã trở thành một giá trịtiêu biểu, đặc trưng của văn hóa giữ nước Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.Tinh thần đó được biểu hiện ở sự cố kết trong nội bộ lãnh đạo đất nước, trongquân đội và trong toàn dân tộc Thời kỳ phong kiến, khi bị ngoại bang xâmlược, các triều Tiền Lê, Lý, Trần… đã biết dẹp những mâu thuẫn nội bộ, tậphợp lực lượng, củng cố triều đình, đoàn kết toàn dân chung sức chống giặc.Trong chiến tranh giải phóng dân tộc, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo xâydựng mặt trận dân tộc thống nhất, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kếtdân tộc để đánh thắng những kẻ thù xâm lược lớn mạnh hơn ta gấp nhiều lần.Sức mạnh của thế trận chiến tranh nhân dân, của tinh thần đại đoàn kết dântộc lại được tỏa sáng lên một tầm cao mới, đây là nguồn gốc để làm nên

những chiến thắng hào hùng của dân tộc.

Ngày nay, tuy được sống trong môi trường hòa bình, nhưng các thế lực thùđịch đã và đang tìm mọi cách để chia rẽ Đảng, quân đội và cộng đồng các dân tộcViệt Nam Bên cạnh đó, mặt trái kinh tế thị trường cũng có những tác động sâusắc, làm cho chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm có điều kiện phát triển Đây là mộttrong những nguyên nhân dẫn tới ý thức cộng đồng, tình đoàn kết, thống nhất vìlợi ích chung bị coi nhẹ Nếu không nhận thức rõ những tồn tại trên để có cáchkhắc phục kịp thời thì truyền thống đoàn kết trong nội bộ Đảng, trong quân đội vàtrong toàn dân có nguy cơ bị phai nhạt, ảnh hưởng trực tiếp tới sự tồn vong củachế độ xã hội chủ nghĩa, tới tiến trình phát triển của dân tộc trong quá trình hộinhập quốc tế hiện nay Vì vậy, cần quan tâm phát huy giá trị “Đoàn kết, gắn bócộng đồng, trên dưới thuận hòa, cả nước một lòng, toàn dân đánh giặc” trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay

Giữ nước từ khi nước chưa nguy.

Đây là một giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam đặc sắc, được khẳng định

và phát huy mạnh mẽ trong lịch sử dân tộc, trở thành một tư tưởng chỉ đạo,triết lý và phương châm giữ nước của ông cha ta Giữ nước từ khi nước chưanguy là thực hiện nhiệm vụ “giữ nước” trong điều kiện đất nước dựng xâyhòa bình, không phải khi có chiến tranh thì mới nói đến giữ nước, mà nhiệm

vụ giữ nước luôn gắn liền với nhiệm vụ xây dựng và được thực hiện ngaytrong quá trình xây dựng Trong điều kiện kinh tế phát triển, xã hội ổn định,đất nước thái bình, hưng thịnh, dân giàu, nước mạnh, thì vẫn phải chú trọng

và thực tốt nhiệm vụ giữ nước

Nét đặc sắc của giá trị văn hóa giữ nước đó chính là xây dựng vàphát triển đất nước, chăm lo đời sống của nhân dân, củng cố quốc phòng,

an ninh, gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia, đẩy mạnh hoạt động đốingoại, thực hiện “trong ấm, ngoài yên”, đặc biệt là giữ yên lòng dân; ngănngừa, đẩy lùi, triệt tiêu mọi nhân tố dẫn đến nguy cơ chiến tranh, xung đột

từ sớm, từ xa, ngay khi đất nước đang thái bình Chủ tịch Hồ Chí Minh

khẳng định: “Bất kỳ hoà bình hoặc chiến tranh, ta cũng phải nắm vững

chủ động, thấy trước, chuẩn bị trước” [87, tr.552] Kế thừa, phát huy giá trị “giữ nước từ khi nước chưa nguy” của cha ông, từ khi tiến hành sự

nghiệp đổi mới đến nay, Đảng ta đã chủ động nghiên cứu, đề xuất và triểnkhai thực hiện bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trên các lĩnh vực, phươngdiện của đất nước; trở thành tư tưởng và hành động xuyên suốt của toànĐảng, toàn dân, toàn quân

Nhân đạo, nhân văn cao cả

Văn hóa giữ nước Việt Nam được quy định bởi tính chất chính nghĩa của cáccuộc chiến tranh chống giặc ngoại xâm Tính chất chính nghĩa của các cuộc chiếntranh là nguồn gốc tạo nên tính nhân đạo, nhân văn cao cả trong công cuộc giữnước của dân tộc Việt Nam Ngay từ xa xưa, với tư tưởng quân sự đánh đuổi địch

là chính để tránh thương vong lớn cho quân ta, dân tộc ta luôn đề cao những hìnhthức đấu tranh phi vũ trang Trong chiến tranh, khi thấy đối phương tinh thần chiếnđấu đã nao núng, các nhà lãnh đạo chiến tranh của ta đã chủ động đề xuất ra biệnpháp thương lượng để chấm dứt chiến tranh, tạo điều kiện cho quân xâm lược rút vềnước an toàn nếu chúng tôn trọng chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam Tính nhân văncao cả còn biểu hiện qua cách đối xử với tù, hàng binh, coi họ cũng là nạn nhân củachiến tranh, hoặc đối xử khoan hồng với những người đã lầm đường làm tay sai chogiặc Chủ nghĩa nhân văn luôn có giá trị ở mọi thời đại Trong xây dựng nền vănhóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc hiện nay càng không thể coi nhẹ giá trị này.Những phẩm chất thủy chung, tình nghĩa, tôn trọng và đề cao giá trị con người…đang là những điều còn trăn trở trong xã hội hiện thời, nền văn hóa mới cần khôiphục, phát huy các giá trị truyền thống mang tính nhân văn đó, làm cho xã hội ngàycàng xuất hiện nhiều những giá trị chân - thiện - mỹ

Nghệ thuật quân sự sáng tạo, độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc.

Đây là một giá trị đặc trưng quan trọng của văn hoá giữ nước Việt

Nam, được kế thừa và phát triển trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.Giá trị đặc trưng này được biểu hiện trong phương thức, phương châm và

cách chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta Xuất phát từ tương quan so sánhlực lượng, bao giờ dân tộc ta cũng phải đương đầu với những đế quốc hùngmạnh Đặc điểm đó đòi hỏi chúng ta phải có nghệ thuật quân sự, cách đánhđộc đáo Về phương thức, từ xa xưa, các triều đại đã xác định phương thứctiến hành chiến tranh nhân dân chống xâm lược, cả nước tham gia đánhgiặc Phương châm cơ bản chỉ đạo xuyên suốt các cuộc chiến tranh giữnước của dân tộc ta là lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chốngmạnh Nhờ vậy mà dân tộc ta đã biết khoét sâu chỗ yếu của địch, củng cốchỗ mạnh của ta, chuyển hóa dần lực lượng hai bên để cuối cùng ta có đủthực lực giành thắng lợi Nghệ thuật đánh giặc độc đáo còn biểu hiện ởcách đánh linh hoạt, thiên biến vạn hóa; kết hợp chặt chẽ giữa tiến côngquân sự với các hình thức đấu tranh chính trị, binh vận, ngoại giao Nghệthuật đánh giặc độc đáo của ông cha ta không những chỉ có giá trị trongchiến tranh, mà ngay cả thời bình khi Đảng ta xác định đối tượng và đối tác

đã thể hiện quan điểm vừa kiên cường, tự chủ, vừa mềm dẻo và linh hoạt.Việc xử lý các tình huống nảy sinh trong tranh chấp lãnh thổ, biển đảo hiệnnay cũng cần có những phương pháp linh hoạt, hiệu quả, kiên trì kết hợpđấu tranh trên nhiều mặt Đó chính là những nội dung mới trong nghệ thuậtđấu tranh giữ nước hiện nay

Toàn bộ các giá trị đặc trưng của văn hoá giữ nước Việt Nam đượchình thành, bồi đắp, kế thừa trong tiến trình lịch sử dựng nước đi đôi vớigiữ nước của dân tộc Văn hoá giữ nước Việt Nam với những giá trị của nótrong lịch sử dân tộc đã cô đúc thành truyền thống có sức trường tồn và khảnăng toả rộng không chỉ phạm vi trong nước mà còn vượt ra khỏi biên giớiquốc gia như những kinh nghiệm quý báu của nhân loại Nhiều quốc gia,dân tộc trên thế giới đã từng lấy những kinh nghiệm quý báu đó vận dụngvào thực tiễn và nó đã làm nên những thành công trong sự nghiệp đấu tranhgiải phóng dân tộc của họ Lịch sử dân tộc Việt Nam là lịch sử dựng nướcgắn liền với giữ nước, do vậy, mỗi thời kỳ lịch sử của dân tộc đều sản sinh

ra những giá trị văn hoá giữ nước Các giá trị đó không phải là cái bất biến

mà luôn có sự kế thừa, phát triển Do vậy, chúng ta không nhìn nhận giá trị

văn hoá giữ nước Việt Nam như những giá trị cố định của từng thời đại màphải xem xét nó trong trạng thái động, phát triển xuyên suốt chiều dài lịch

sử cho đến ngày nay Nghĩa là, một giá trị văn hoá giữ nước nào đó mà nay

ta nhận diện được nó đều có thời kỳ hình thành, phát triển, tích tụ thêmnhững thành tố rồi lớn lên không ngừng, làm cho giá trị đó ngày càng “đậmđặc” hơn Những giá trị đặc trưng, nổi bật của văn hóa giữ nước Việt Nam

có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ViệtNam xã hội chủ nghĩa hiện nay

Giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam được kế thừa, phát huy, phát triển trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc, là nền tảng văn hóa cho sức mạnh giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam là sự kế thừa và phát triển giá trị văn

hóa tinh thần truyền thống của dân tộc trong lịch sử đấu tranh chống giặc ngoạixâm, giành và giữ vững độc lập, chủ quyền của quốc gia, dân tộc Các giá trịvăn hóa giữ nước Việt Nam kết tinh trong lịch sử đấu tranh anh dũng của dântộc được lớp lớp các thế hệ người Việt Nam kế thừa, phát triển và phát huymạnh mẽ để chống giặc ngoại xâm, bảo vệ non sông, bờ cõi, đồng thời tiếp tụcbồi đắp, sáng tạo ra những giá trị mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc hiện nay Có thể khẳng định, giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam tồn tạinhư một dòng chảy liên tục từ truyền thống tới hiện đại, đó là giá trị văn hóagiữ nước trong lịch sử dựng nước và đấu tranh giữ nước của dân tộc đến cácgiá trị văn hoá giữ nước Việt Nam được sáng tạo và phát huy mạnh mẽ trongthời đại Hồ Chí Minh Đó là sự kết nối, phát triển trong mạch nguồn văn hóacủa dân tộc Việt Nam, góp phần làm rạng rỡ lịch sử dân tộc ta

Giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam là sản phẩm của sự nghiệp đấu tranhchống ngoại xâm, bảo vệ nền độc lập của dân tộc Các giá trị văn hoá giữnước Việt Nam là tiềm năng, thường xuyên hiện hữu trong tình cảm, nhậnthức, chi phối hành động của mỗi con người Việt Nam, là năng lượng tinhthần đã thăng hoa thành năng lượng vật chất trong sự nghiệp giữ nước củadân tộc Mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì cái “thường xuyên” ấy được nângcấp thành ý chí, quyết tâm chiến đấu hy sinh vì “hồn thiêng sông núi”, hồn

thiêng dân tộc, biến thành sức mạnh vô cùng to lớn, nhiều khi ở mức phithường, góp phần quyết định vào chiến thắng của dân tộc

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã chứng minh,dân tộc ta không chỉ thắng giặc ngoại xâm về quân sự, chính trị, mà điều có ýnghĩa hết sức quan trọng là thắng giặc về văn hoá, đồng thời thắng bằng sứcmạnh văn hoá giữ nước Việt Nam Tại sao dân tộc Việt Nam là một đất nướckhông rộng, người không đông, tiềm lực kinh tế, quốc phòng có hạn mà lạiđánh thắng những đội quân xâm lược thiện chiến, hùng mạnh như quân Mông

- Nguyên, Thực dân Pháp, Đế quốc Mỹ Một trong những nguồn gốc sâu xađưa đến thắng lợi của sự nghiệp chiến đấu chống xâm lược của nhân dân ta là

ở sức mạnh tinh thần - sức mạnh của giá trị văn hoá giữ nước Việt Nam Chủnghĩa yêu nước, sức mạnh văn hoá của dân tộc đã góp phần có ý nghĩa quyết

định giúp Nhân dân ta vượt qua mọi thử thách, giữ vững nền độc lập dân tộc.

Chúng ta chiến thắng các thế lực xâm lược, đó là “sự chiến thắng của văn

minh với bạo tàn, nghĩ sâu xa là chiến thắng bằng văn hoá” [41, tr.51]

Giá trị văn hóa giữ nước Việt Nam của thanh niên quân đội

Thanh niên quân đội là một bộ phận của thanh niên Việt Nam đã đượctuyển chọn về sức khỏe, trình độ học vấn, chính trị, đạo đức theo tiêu chuẩn của

Bộ Quốc phòng Tuổi đời của họ từ 18 đến 30 và đã khẳng định mình với tínhcách là một công dân, có đủ phẩm chất, năng lực tham gia vào hoạt động củaquân đội Về mặt nhân cách, thanh niên quân đội đã được định hình, tự khẳngđịnh giá trị con người trong cộng đồng xã hội Họ xuất thân từ nhiều vùng vănhóa, dân tộc, địa bàn xã hội khác nhau So với những thế hệ cha ông, họ có trình

độ học vấn cao hơn Tuy nhiên, thanh niên hoạt động trong lĩnh vực quân sự thìtính chủ thể, tính cá nhân cũng như sự hoàn thiện nhân cách quân nhân còn làmột quá trình Đặc biệt thanh niên thực hiên nghĩa vụ quân sự thì tính cá nhân,nhân cách của họ chưa có đầy đủ đặc trưng của một chủ thể trong môi trườngquân đội Khi bước vào môi trường quân sự, thanh niên quân đội đã thực hiệnmột bước ngoặt cơ bản trong cuộc đời của họ Lần đầu tiên họ thoát ly khỏi quêhương, tách rời sự nuôi dưỡng, dạy bảo của các bậc cha mẹ, anh em cũng như