a)Trên các trảng rộng và chung quanh những lùm bụi thấp mọc theo các lạch nước, ta có thể nghe tiếng vù vù bất tận của hàng nghìn loại côn trùng có cánh không ngớt bay đi bay lại trên [r]
Trang 1NĂM HỌC 2009 – 2010 MÔN TIẾNG VIỆT
Câu 1 :
a) Em hãy chia các từ sau đây thành hai nhóm: Từ láy và từ ghép?
nhí nhảnh, cần mẫn, tham lam, tươi tốt, lất phất, đi đứng.
xanh xám, xanh xao, âpa úng, ấp ủ, cuống quýt, cồng kềnh
b) Dựa vào đâu để em chia như thế?
Câu 2: Phân các câu dưới đây thành hai loại: Câu đơn và câu ghép? Chỉ ra
bộ phận C-V của câu mà em cho là câu đơn
a)Trên các trảng rộng và chung quanh những lùm bụi thấp mọc theo các lạch nước, ta có thể nghe tiếng vù vù bất tận của hàng nghìn loại côn trùng
có cánh không ngớt bay đi bay lại trên những bông hoa nhiệt đới sặc sỡ (Theo Đoàn Giỏi)
b) Một vài giọt mưa loáng thoáng rơi trên chiếc khăn quàng đỏ và mái tóc xoã ngang vai của Thuỷ; những sợi cỏ đẫm nước lùa vào dép Thuỷ làm cho bàn chân nhỏ bé của em ướt lạnh (Theo Lưu Quang Vũ)
c) Cây chuối cũng ngủ, tàu lá cũng lặng đi như thiếp vào trong nắng
(Theo Băng Sơn)
d) Trong im ắng, hương vườn thơm thoảng bắt đầu rón rén bước ra, và tung tăng trong gió nhẹ, nhảy trên cỏ, trườn theo thân cành (Theo Phạm Đức)
Câu 3:
a) Em hãy rút gọn câu văn dưới đây thành một câu chỉ còn chủ ngữ chính và
vị ngữ chính?
Từng đợt sóng như những con mãnh thú hung dữ lồng lộn, gầm rú, gào thét cuốn phăng đi bao nhà cửa, ruộng đồng, làng mạc của những người dân suốt đời lam lũ
(Theo Chu Văn)
b) Hãy so sánh nghĩa của câu đã cho và câu sau khi em đã rút gọn theo yêu cầu trên?
Câu 4: “Nòi tre đâu chịu mọc cong
Chưa lên đã thẳng như chông lạ thường
Lưng trần phơi nắng phơi sương
Có manh áo cộc tre nhường cho con”
(Tre Việt Nam -Nguyễn Duy)
Em thấy đoạn thơ trên có những hình ảnh nào đẹp? Hãy nêu ý nghĩa đẹp
đẽ và sâu sắc của những hình ảnh đó
Trang 2“Tuổi học trò gắn liền với những cảnh đẹp của quê hương: Dòng sông với những cánh buồm nâu rập rờn trong nắng sớm; Cánh đồng bát ngát thẳng cánh cò bay đang bước vào vụ gặt; Hàng cây ríu rít tiếng chim bên con đường làng thân thuộc in dấu chân quen Tất cả! Tất cả đã trở thành tình yêu quê hương trong em (Theo Võ Quảng)
Em hãy viết đoạn văn (15-20 dòng) tả lại một trong những cảnh đẹp đó.
HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI VĂN
HOÁ MÔN TIẾNG VIỆT Câu 1:
a) Chia thành các nhóm như sau:
+Từ láy: nhí nhảnh, lất phất, xanh xao, ấp úng, cồng kềnh, cuống quýt +Từ ghép: cần mẫn, tham lam, tươi tốt, đi đứng, xanh xám, ấp ủ
(Giải thích thêm: cần mẫn, tham lam là từ ghép Hán - Việt; cần mẫn (các
tiếng có quan hệ về nghĩa); tham có nghĩa là tham ô, lòng tham vô đáy…; lam (gốc là lạm-lạm dụng) có nghĩa là không phải của mình nhưng muốn vơ vét vào cho mình Lam có nghĩa như THAM nhưng không thông dụng bằng
và không dùng nhiều như từ ghép tham lam).
b) Dựa vào khái niệm của từ láy và từ ghép:
+ Từ ghép có hai tiếng (hoặc nhiều tiếng) đều có nghĩa được ghép lại với nhau
+ Từ láy là từ có sự hoà phối âm thanh có tác dụng tạo nghĩa
Câu 2:
*Câu a và câu d là câu đơn
Câu b và câu c là câu ghép Đó là :
b) Một vài giọt mưa loáng thoáng rơi trên chiếc khăn quàng đỏ và mái tóc xoã ngang vai của Thuỷ; những sợi cỏ đẫm nước lùa vào dép Thuỷ làm cho bàn chân nhỏ bé của em ướt lạnh
c) Cây chuối cũng ngủ, tàu lá cũng lặng đi như thiếp vào trong nắng.
*Chỉ ra bộ phận C-V của các câu đơn:
a)Trên các trảng rộng và chung quanh những lùm bụi thấp mọc theo các lạch nước, ta / có thể nghe tiếng vù vù bất tận của hàng nghìn loại côn trùng có
CN VN
cánh không ngớt bay đi bay lại trên những bông hoa nhiệt đới sặc sỡ c) Trong im ắng, hương vườn thơm thoảng / bắt đầu rón rén bước ra, và
CN VN
tung tăng trong gió nhẹ, nhảy trên cỏ, trườn theo thân cành
Trang 3a) Rút gọn thành : Sóng cuốn.
b) Biết so sánh nghĩa: Nghĩa của hai câu giống nhau nhưng câu mở rộng có nghĩa rõ ràng, cụ thể, chi tiết, đầy đủ hơn và hay hơn câu được rút gọn Câu 4:
Đoạn thơ trên có những hình ảnh đẹp sau:
-Hình ảnh (măng tre) nhọn như chông gợi cho thấy sự kiêu hãnh, hiên
ngang, bất khuất của loài tre (hay cũng chính là của dân tộc Việt Nam!)
-Hình ảnh (cây tre) lưng trần phơi nắng phơi sương có ý nói đến sự dãi dầu,
chịu đựng mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống
-Hình ảnh có manh áo cộ tre nhường cho con gợi cho ta nghĩ đễn sự che
chở, hy sinh tất cả (người mẹ dành cho con); thể hiện lòng nhân ái và tình mẫu tử thật cảm động
Câu 5:
Đề bài thuộc thể loại văn miêu tả Trong đoạn văn của nhà văn Võ Quảng đưa ra 3 cảnh đẹp sau:
+Dòng sông buổi sớm với những cánh buồm nâu (Dòng sông)
+Cánh đồng quê đang bước vào vụ gặt (Cánh đồng quê)
+Con đường làng với những hàng cây thân thuộc ríu rít tiếng chim kêu (Con đường làng)
HS chọn một trong ba cảnh đẹp trên để tả
Câu 6:
Bài viết đúng thể loại văn miêu tả cảnh thiên nhiên có xen lẫn tả cảnh sing hoạt Các em viết đoạn văn có kết cấu ý tứ, chặt chẽ, lôgíc, có mở đoạn và kết đoạn
HS biết chọn những nét đặc sắc, sing động, phù hợp thực tế để tả
Câu viết đúng ngữ pháp, chính tả Diễn đạt lưu loát, văn mượt mà, giàu hình ảnh, cảm xúc
Nêu được cảm nghĩ, thể hiện thái độ yêu thương qua cảnh đẹp được tả