Vậy nội dung chính của Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng là gì và cuộc chiến đấu của quân dân ta trong những tháng đầu kháng chiến toàn quốc chống Pháp xâm lược đã diễn ra như [r]
Trang 1Bài 18: Tiết 1
NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC
CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1946-1950)
A Mục tiêu bài học
I Về kiến thức
Giúp học sinh:
- Hiểu được hoàn cảnh nổ ra cuộc kháng chiến toàn quốc chống Pháp (19/12/1946) và
những nét chính của đường lối kháng chiến chống Pháp
- Biết được những diễn biến chính của cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16
và ý nghĩa, tác dụng của cuộc chiến đấu đó với cuộc kháng chiến
- Biết được những việc làm cụ thể của ta để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài
II Về thái độ, tư tưởng, tình cảm
- Giáo dục lòng căm thù thực dân Pháp
- Học tập tinh thần yêu nước, ý chí bất khuất của nhân dân trong cuộc đấu tranh bảo vệ
độc lập cho Tổ quốc
- Củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
III Về kĩ năng
- Củng cố kĩ năng phân tích, đánh giá các sự kiện để rút ra những nhận định lịch sử
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng tranh, ảnh để nhận thức lịch sử
B Thiết bị, tài liệu dạy học
- Ảnh: “Quyết tử quân” Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng Pháp; Bom ba càng;
Nhân dân phố Mai Hắc Đế dùng giường, tủ dựng chiến lũy…
- Clip: Cuộc chiến đấu ở Thủ đô Hà Nội trong những tháng đầu kháng chiến chống Pháp
Nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=qMdEseiqd_0 (từ 2 phút 27 đến 3 phút 36)
- Tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của Trường Chinh.
C Tiến trình tổ chức hoạt động dạy-học (45 phút)
I Ổn định lớp (1 phút): Nắm sĩ số lớp học.
II Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Câu 1: Hãy nêu những kết quả chủ yếu đạt được trong việc giải quyết những khó khăn
của đất nước ta sau Cách mạng tháng Tám Ý nghĩa của những kết quả đó là gì?
Câu 2: Vì sao Đảng và Chính phủ ta quyết định hòa hoãn với Pháp? Ý nghĩa của việc ta
hòa hoãn với Pháp là gì?
III Giảng bài mới (39 phút)
Trang 21 Dẫn nhập vào bài mới (1 phút)
Với dã tâm xâm lược nước ta một lần nữa, Pháp đã trắng trợn xé bỏ Hiệp định Sơ bộ (6/3/1946) và Tạm ước (14/9/1946), đẩy nhân dân Việt Nam đứng trước hai con đường: hoặc
là cầm vũ khí đứng lên kháng chiến để bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc; hoặc là cúi đầu làm nô lệ cho Pháp Trước tình hình đó, ta đã chủ động phát động cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược Vậy nội dung chính của Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng là gì và cuộc chiến đấu của quân dân ta trong những tháng đầu kháng chiến toàn quốc chống Pháp xâm lược đã diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài học ngày hôm nay, bài 18: NHỮNG NĂM ĐẦU CỦA CUỘC KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP (1946-1950)
2 Tiến trình tổ chức hoạt động dạy-học (36 phút)
Thời
gian Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cơ bản
8 phút Hoạt động 1: Cá nhân, cả lớp
- Giáo viên dẫn dắt: Sau khi kí Hiệp định Sơ bộ 6/3/1946 và
Tạm ước 14/9/1946, ta đã nghiêm chỉnh thực hiện việc
ngừng bắn ở miền Bắc, thả một số tù binh, trao trả viện
Paxtơ ở Hà Nội cho Pháp Nhưng Pháp tìm mọi cách không
thực hiện và phá hoại nội dung hiệp định đã kí
- Giáo viên yêu cầu học sinh theo dõi sách giáo khoa, trả lời
câu hỏi: Những hành động nào chứng tỏ Pháp không
nghiêm hỉnh thi hành hiệp định?
- Học sinh theo dõi sách giáo khoa, trả lời câu hỏi.
- Giáo viên nhận xét, bổ sung.
I Kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ
1 Thực dân Pháp bội ước và tiến công nước ta
- Sau Hiệp định Sơ bộ
6/3/1946 và Tạm ước 14/9 Pháp vẫn tấn công ta ở Nam bộ, mặt khác tăng cường khiêu khích ta ở Hải Phòng, Lạng Sơn, nhất là ở Hà Nội tháng 12/1946
- Ngày 18/12/1946,
Pháp gửi tối hậu thư yêu cầu ta phải giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu, giao quyền kiểm soát thủ
đô cho Pháp, nếu
Trang 3- Giáo viên nêu câu hỏi: Tại sao Pháp lại có những hành
động trên?
- Giáo viên nhận xét, chốt ý: Bởi mục đích cuối cùng của Pháp
vẫn là xâm lược nước ta một lần nữa, biến nước ta trở thành
nô lệ của Pháp
- Giáo viên hỏi học sinh: Tính chất của cuộc chiến tranh
Việt-Pháp là gì?
- Học sinh suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
- Giáo viên nhận xét, chốt ý:
Nhân dân ta đánh thực dân Pháp để giành tự do, độc lập,
để tự vệ, tự giải phóng, cho nên cuộc kháng chiến của ta là một
cuộc chiến tranh cách mạng của nhân dân, chiến tranh tự vệ
của dân tộc, là chiến tranh chính nghĩa, chiến tranh tiến bộ
Trái lại, thực dân Pháp muốn quay lại xâm chiếm nước ta
một lần nữa, hòng áp bức, bóc lột nhân dân ta, cho nên chiến
tranh xâm lược của thực dân Pháp là một cuộc chiến tranh phi
nghĩa, chiến tranh phản động
không sáng ngày 20/12/1946 chúng sẽ
nổ súng
Nền độc lập, chủ quyền của nước ta bị
đe dọa nghiêm trọng
13
phút
Hoạt động 2: Cá nhân, cả lớp
- Giáo viên đặt câu hỏi: Trước những hành động bội ước của
Pháp, Đảng và Chính phủ ta đã có chủ trương gì?
- Học sinh theo dõi sách giáo khoa và trả lời câu hỏi.
- Giáo viên nhận xét, bổ sung.
2 Đường lối kháng chiến chống Pháp của Đảng
-Ngày 18 và 19/12/1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp, quyết định phát động cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược trong cả nước
-Đêm ngày 19/12/1946, cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược bùng nổ
Trang 4- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc đoạn chữ nhỏ trong sách giáo
khoa trang 131 để hiểu rõ hơn về nội dung của Lời kêu gọi
toàn quốc kháng chiến
- Giáo viên trình bày thêm cho học sinh hiểu rõ hơn về ý nghĩa
của Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến:
Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến là tiếng gọi của non
sông đất nước, khơi dậy mạnh mẽ chủ nghĩa dân tộc, truyền
thống anh hùng bất khuất, làm cho cả nước đứng lên với một ý
chí “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”, một thái độ dứt khoát
và kiên định: “Thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu
mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”.
- Giáo viên hỏi học sinh: Tại sao cuộc kháng chiến toàn quốc
chống thực dân Pháp bùng nổ vào ngày 19/12/1946 mà
không phải là trước hay sau đó?
- Học sinh suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
- Giáo viên nhận xét, chốt ý:
Nếu cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp
xâm lược bùng nổ trước ngày 19/12/1946, lúc này Pháp chưa
lộ rõ bộ mặt bội ước Do đó, Pháp sẽ nói rằng chúng ta bội ước
trước và nghiễm nhiên có cớ để thực hiện cuộc chiến tranh
xâm lược nước ta lần hai
Nếu cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp
xâm lược bùng nổ sau ngày 19/12/1946, Pháp sẽ nổ súng trước
chúng ta, lúc đó sẽ gây thương vong nhiều hơn cho cả quân và
dân ta, mặt khác ta cũng rơi vào tình thế bị động Chính vì thế
cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ vào
ngày 19/12/1946 mà không phải là trước hay sau đó
- Giáo viên hỏi học sinh: Em có nhận xét gì về quyết định của
Đảng và Chính phủ ta trong tình hình này?
- Học sinh suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
- Giáo viên nhận xét, chốt ý: Đó là sự lựa chọn đúng đắn và kịp
thời, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân cũng như yêu cầu
của cách mạng Việt Nam Sự lựa chọn đó cũng xuất phát từ
những điều kiện tiến hành đấu tranh chính trị-ngoại giao với
Pháp không còn nữa
- Giáo viên hỏi học sinh: Đường lối kháng chiến toàn quốc
chống thực dân Pháp của Đảng được thể hiện trong
những tài liệu nào?
- Học sinh theo dõi sách giáo khoa, trả lời câu hỏi.
- Giáo viên nhận xét, bổ sung, nêu nội dung chủ yếu của
Đường lối kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp của
Đường lối kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp của Đảng:
-Được thể hiện trong các văn kiện: Chỉ thị
Toàn dân kháng
Trang 5Đảng được thể hiện trong những tài liệu:
Chỉ thị Toàn dân kháng chiến, Lời kêu gọi toàn quốc
kháng chiến và tác phẩm Kháng chiến nhất định thắng lợi của
Tổng Bí thư Trường Chinh đã trở thành những văn kiện lịch sử
quan trọng về đường lối kháng chiến, nêu rõ tính chất, mục
đích, nội dung và phương châm của cuộc kháng chiến chống
thực dân Pháp Đó là kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường
kì, tự lực cánh sinh và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế
Hoạt động 3: Nhóm, cả lớp
- Để tìm hiểu những nội dung cơ bản của đường lối kháng
chiến chống thực dân Pháp của Đảng, giáo viên chia 2 dãy
lớp thành 2 nhóm:
+ Nhóm 1: Như thế nào là cuộc kháng chiến toàn dân,
toàn diện? Vì sao ta phải thực hiện cuộc kháng chiến toàn
dân, toàn diện?
+ Nhóm 2: Như thế nào là cuộc kháng chiến trường kì,
tự lực cánh sinh? Vì sao ta phải thực hiện cuộc kháng chiến
trường kì, tự lực cánh sinh?
- Mỗi nhóm có 3 phút thảo luận, trong quá trình làm việc, 2
nhóm có thể chia tiếp thành nhóm nhỏ (theo bàn) trao đổi và
đi đến thống nhất chung
- Học sinh thảo luận nhóm, suy nghĩ, sau đó đại diện từng
nhóm trả lời, học sinh khác bổ sung
- Giáo viên nhận xét, chốt ý.
- Giáo viên hỏi học sinh: Tính chất chính nghĩa và tính nhân
dân của đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của
chiến của Ban
thường vụ Trung ương Đảng
(12/12/1946), Lời
kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ
tịch Hồ Chí Minh (19/12/1946) và tác
phẩm Kháng chiến
nhất định thắng lợi
của Tổng Bí thư Trường Chinh (9/1947)
-Đường lối kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp của Đảng là: Toàn dân, toàn diện, trường kì,
tự lực cánh sinh và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế
Trang 6Đảng đã được thể hiện như thế nào?
- Sau đó, giáo viên yêu cầu học sinh về nhà tìm hiểu, sẽ trả lời
trong tiết sau
13
phút
Hoạt động 4: Cá nhân, cả lớp
-Giáo viên nêu câu hỏi: Vì sao Đảng, Chính phủ và Chủ tịch
Hồ Chí Minh lại chủ trương tiến hành cuộc chiến đấu
trước tiên ở Thủ đô Hà Nội và các đô thị ở phía Bắc vĩ
tuyến 16?
-Học sinh suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
-Giáo viên nhận xét, chốt ý.
-Giáo viên cho học sinh quan sát bảng so sánh tương quan lực
lượng của ta và địch khi bắt đầu cuộc chiến:
Lực lượng chủ lực Vũ khí
Quân Pháp 6.500 quân
Đầy đủ, hiện đại:
-5000 súng trường
-42 đại bác
-22 xe tăng
-40 xe bọc thép
-30 máy bay và một số tàu chiến trên sông
Quân ta 2.561 quân
Thiếu thốn, thô sơ:
-1516 súng trường
- 3 trung liên, 1 đại liên, 1 badoca 60mm
-1000 quả lựu đạn, 80 quả bom ba càng
-7 khẩu pháo cao xạ
-Giáo viên hỏi học sinh: Em có nhận xét gì qua bảng so sánh
tương quan lực lượng của ta và địch khi bắt đầu cuộc
chiến?
-Học sinh quan sát và nêu nhận xét
-Giáo viên nhận xét, chốt ý: Tương quan lực lượng giữa ta và
Pháp rất chênh lệch, lực lượng của Pháp hơn khoảng 2,5
lần so với lực lượng của ta Trong khi đó, vũ khí của Pháp
được trang bị đầy đủ, hiện đại, vũ khí của ta thiếu thốn và
thô sơ
-Giáo viên tường thuật lại cuộc chiến đấu ở Thủ đô Hà Nội
trong những tháng đầu chống Pháp cho học sinh
II Cuộc chiến đấu ở các đô thị và việc chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài
chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16
-Cuộc chiến đấu trước
Trang 7-Giáo viên yêu cầu học sinh: Em hãy kể một vài mẩu chuyện
chiến đấu của quân và dân Hà Nội mà các em biết (trong
tiết trước giáo viên đã yêu cầu các em về nhà sưu tầm, tìm
hiểu)
-Học sinh dựa vào phần chuẩn bị ở nhà, kể một vài mẩu
chuyện các em biết về cuộc chiến đấu của quân, dân Hà
Nội
-Giáo viên nhận xét
-Giáo viên cho học sinh xem một đoạn clip ngắn về cuộc chiến
đấu ở Thủ đô Hà Nội trong những tháng đầu kháng chiến
chống Pháp Giáo viên yêu cầu học sinh chú ý theo dõi, sau
đó trả lời câu hỏi: Em có nhận xét gì về không khí và tinh
thần chiến đấu của quân và dân ta?
-Học sinh chú ý theo dõi đoạn clip, suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
-Giáo viên nhận xét, chốt ý: Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác
liệt Với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, quân
và dân Hà Nội đã anh dũng đứng lên chống Pháp, giữ từng
căn nhà, góc phố
-Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát hình 47 trang 132 sách
giáo khoa-“Quyết tử quân” Hà Nội ôm bom ba càng đón
đánh xe tăng Pháp, sau đó hỏi học sinh: Em biết gì về bức
ảnh lịch sử này? Quan sát bức ảnh em có nhận xét gì về
tinh thần chiến đấu của chiến sĩ Hà Nội ôm bom ba càng
đánh xe tăng Pháp?
-Học sinh dựa vào việc chuẩn bị ở nhà, trả lời câu hỏi
-Giáo viên nhận xét, bổ sung: Bức ảnh phản ánh một hiện
thực lịch sử sinh động về các chiến sĩ “quyết tử quân” Hà
Nội, trở thành biểu tượng cho lòng dũng cảm, ý chí quyết
tâm đánh thắng giặc Pháp xâm lược trong những tháng
ngày “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” Là tấm gương
sáng cho các thế hệ thanh niên mai sau học tập
-Giáo viên trình bày: Trong 60 ngày đêm, quân dân Hà Nội đã
chiến đấu gần 200 trận, giết và làm bị thương hàng nghìn
tên địch, phá hủy hàng chục xe cơ giới, 5 máy bay…
tiên diễn ra ở các đô thị: Hà Nội, Bắc Giang, Nam Định, Vinh, Huế, Đà Nẵng,…
-Kết quả: Sau hai tháng chiến đấu kiên cường và tiêu hao nhiều sinh lực địch,
Trang 8-Giáo viên trình bày tiếp:
Cùng với Thủ đô Hà Nội, quân dân ta ở các đô thị khác ở
phía Bắc vĩ tuyến 16 đã đứng lên chiến đấu, tiến công, tiêu
diệt nhiều tên địch, mở đầu kháng chiến toàn quốc chống
Pháp như: Bắc Giang, Bắc Ninh, Nam Định, Vinh, Huế, Đà
Nẵng…
- Giáo viên yêu cầu học sinh theo dõi sách giáo khoa, trả lời
câu hỏi: Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16
đã có tác dụng gì?
- Học sinh theo dõi sách giáo khoa, trả lời câu hỏi
- Giáo viên nhận xét, chốt ý
-Giáo viên trình bày tiếp:
Phối hợp với cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ
tuyến 16, quân dân ta ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ đẩy mạnh
chiến tranh du kích, chặn đánh địch trên các tuyến giao thông,
phá cơ sở hậu cần của địch
ngày 17/2/1947, quân ta rút khỏi vòng vây của địch, lên căn cứ Việt Bắc chuẩn bị cho kháng chiến lâu dài với Pháp
-Tác dụng: Giữ được chân địch ở các đô thị để cơ quan đầu não và bộ đội chủ lực của ta rút lên căn
cứ Việt Bắc an toàn
Chiến lược “đánh
nhanh thắng nhanh”
của Pháp bước đầu
bị phá sản
2 phút - Giáo viên trình bày:
Sau khi rút khỏi Hà Nội, cơ quan đầu não kháng chiến đã
được chuyển lên Việt Bắc an toàn, các phương tiện phục vụ
cho nhu cầu kháng chiến lâu dài được vận chuyển ra căn cứ
Đảng, Chính phủ lãnh đạo và tổ chức nhân dân cả nước
cực chuẩn bị cho cuộc kháng chiến
lâu dài (đọc
thêm)
Trang 9xây dựng lực lượng kháng chiến về mọi mặt.
- Giáo viên treo bảng phụ và trình bày để học sinh biết công
tác xây dựng lực lượng kháng chiến về mọi mặt của Đảng
và Chính phủ ta trong thời gian này:
Chính trị
-Các Ủy ban kháng chiến hành
chính, thực hiện nhiệm vụ
kháng chiến và kiến quốc
-Thành lập Hội Liên hiệp quốc
dân Việt Nam.
Kinh tế -Duy trì, phát triển sản xuất
Quân sự
- Mọi công dân từ 18 đến 45 tuổi được tuyển chọn tham gia các lực lượng chiến đấu
Văn hóa - Tiếp tục thực hiện phong trào
bình dân học vụ
3 Củng cố kiến thức, dặn dò học sinh (2 phút)
a) Củng cố kiến thức
- Giáo viên củng cố kiến thức bằng các câu hỏi:
+ Vì sao cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược bùng nổ? Nội dung chính của đường lối kháng chiến của Đảng là gì?
+ Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16 đã có tác dụng như thế nào?
b) Dặn dò
- Học bài và trả lời câu hỏi: Tính chất chính nghĩa và tính nhân dân của đường lối
kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng đã được thể hiện như thế nào?
- Đọc trước phần III và phần IV bài 18
IV Rút kinh nghiệm
- Thời gian dành cho toàn bài và từng hoạt động:
- Nội dung:
- Phương pháp:
- Sử dụng đồ dùng, thiết bị dạy học:
