Từ yêu cầu trên cho thấy để bước đầu thành công trong việc đưa cây cam quýt xuống đất một vụ cần có một mật độ trồng phù hợp để cây sinh trưởng và phát triển tốt.. II.[r]
Trang 1VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
VIỆN NGHIÊN CỨU RAU QUẢ - *
-BÁO CÁO HOÀN THIỆN QUY TRÌNH
Nội dung: Xác định mật độ trồng cam quýt trên đất một vụ lúa
Thuộc dự án: “ Trồng thử nghiệm cam quýt trên đất một vụ lúa tại xã Dương
Phong huyện Bạch Thông và các xã Rã Bản, Đông Viên huyện
Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn”.
Người thực hiện: Võ Văn Thắng
Hà Nội – 2009
Trang 2I Đặt vấn đề
Cam quýt là cây ăn quả phổ biến trong đời sống hàng ngày của người dân Nó
có giá trị kinh tế lớn, đem lại thu nhập cao cho người sản xuất, mặt khác còn có ý nghĩa rất lớn đối với sức khỏe của con người
Cam quýt ăn thơm, ngon, dễ tiêu, rất phù hợp với cơ thể con người, nhất là người có thẻ chất kém như người già, trẻ em và người yếu mệt Một kilgam cam quýt có thể cung cấp từ 530 – 6000 calo
Cam quýt dễ vận chuyển, chế biến và trao đổi nhiều trên thị trường quốc tế Cam quýt ngoài việc ăn tươi có thể chế biến đồ hộp, nước ngọt, làm bánh kẹo…Vỏ quả, lá, hoa còn có thể làm nguyên liệu cho công nghiệp chế tạo tinh dầu, nước hoa
và nhiều vị thuốc cổ truyền trong đông y Với những giá trị lớn mà cam quýt đem lại cùng với nhu cầu của con người ngày càng tăng đòi hỏi các nhà trồng trọt ngày càng mở rộng diện tích trồng cam quýt hơn nữa
Hiện nay, trong thực tế sản xuất việc trồng cam quýt mang tính chất tự phát, chưa áp dụng các quy trình kỹ thuật, nhất là việc bố trí mật độ cây sao cho phù hợp Người dân chủ yếu trồng theo kinh nghiệm truyền thống của cha ông chính vì vậy khi cây sinh trưởng, phát triển có trường hợp do mật độ quá mau hoặc quá thưa dẫn tới cạnh tranh dinh dưỡng, nước, hoặc gây lãng phí đất, không tận dụng được ánh sáng tự nhiên Mặt khác trong thực tế chủ yếu cam quýt thường được trồng trên
đồi, với dự án: “Trồng thử nghiệm cam quýt trên đất một vụ lúa thuộc các xã
Dương Phong – huyện Bạch Thông và các xã Đông Viên, Rã Bản – huyện Chợ Đồn – tỉnh Bắc Kạn”, đây là lần đầu tiên cam quýt được trồng thử nghiệm trên đất
một vụ do đó việc bố trí mật độ là hoàn toàn khác
Từ yêu cầu trên cho thấy để bước đầu thành công trong việc đưa cây cam quýt xuống đất một vụ cần có một mật độ trồng phù hợp để cây sinh trưởng và phát triển tốt
II Tổng quan tình hình nghiên cứu và sản xuất trong và ngoài nước.
2.1 Giới thiệu về cây cam quýt.
2.2 Một số đặc tính sinh vật học của cam quýt.
Trang 31 Hệ thống rễ:
Khi cây con được chuyển từ vườn ươm ra rễ thường bị đứt sẽ cho 2- 3 rễ cái lớn, rễ này phân nhánh nhiều lần cho đến khi rễ sợi (đường kính < 0.5mm) Hệ thống rễ phân bố chủ yếu ở tầng đất mặt từ 0-50 cm, nhất là đối với cây chiết có đến 80% số rễ nằm ở tầng đất mặt và có thể lan rộng gấp đôi hình chiếu tán
2 Thân cành:
Có dạng thân trụ hay tán bụi, có thể có gai Tán cây có nhiều dạng tuỳ giống và cách tạo tỉa Cành cây sinh trưởng theo kiểu hợp trục, mỗi năm có 3 – 4 đợt lộc cành Đợt lộc cành đầu mùa mưa cho cành quả và cành dinh dưỡng, đợt cành giữa
và cuối mùa mưa là cành mẹ của năm tới
3 Lá:
Lá hình dạng thay đổi theo mùa, thường có hình elip, dày, có tuyến tinh dầu, mặt dưới có khoảng 500 khẩu bào/mm2 Số lượng lá trên cây rất quang trọng trong việc tạo quả nên cần có biện pháp làm cho số lá xanh nhiều và tốt
4 Hoa:
Hoa đơn hoặc chùm mọc ở nách lá, thơm, thường có mà trắng, nhiều nhị đực xếp thành bó
5 Quả:
Quả có hình cầu, dep, vỏ trái lớn có lớp flavedo chứa tinh dầu và 1 lớp albedo màu trắng xốp Phần ruột chia làm nhiều múi, trong mỗi múi có các lông của nôi quả bì mọng nước biến thành con tép, có hình dạng và màu thay đổi tuỳ loài, Dịch trái chứa nhiều chất bổ dưỡng, hương vị và các enzim
2.3 Điều kiện ngoại cảnh,
1.Nhiệt độ:
Nhiệt độ cần cho sự sinh trưởng của cây cam quýt từ 12 - 39oC nhiệt độ thích hợp nhất từ 23 - 29oC, nơi có nhiệt độ bình quân năm là 150C là trồng được cam, quýt
2 Nước:
Lượng mưa hàng năm 1000 - 1500mm và phân bố đều là trông cam, quýt tốt.
Trang 43 ánh sáng:
Cam ưa ánh sáng đầy đủ, thiếu ánh sáng cây sinh trưởng kém, khó phân hoá mầm hoa, ít quả, dẫn đến năng suất thấp Cường độ ánh sáng thích hợp 10.000 - 15.000 lux
4 Đất đai:
Vùng có tầng đất dày > 1m, thoát nước tốt trong mùa mưa và có mực nước
ngầm thấp, độ PH 4 - 8 tốt nhất 5,5,- 6,5
III Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu.
3.1 Đối tượng:
- Giống cam quýt Quang Thuận – Dương Phong
3.2 Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
3.2.1 Nội dung nghiên cứu.
Thí nghiệm: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển của cây
3.2.2 Phương pháp nghiên cứu.
- Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, 3 công thức với 3 lần nhắc lại và tiến hành theo dõi ở vụ xuân, vụ hè, vụ thu năm 2008 và năm 2009
- Theo dõi 10 cá thể cho một lần nhắc, 60 ngày theo dõi một lần
- Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp thí nghiệm ngoài đồng ruộng của Phạm Chí Thành (1998)
* Thí nghiệm 1: Ảnh hưởng của mật độ đến sinh trưởng và phát triển của cây cam quýt.
- Công thức 1: mật độ 1000 cây/ha
- Công thức 2: mật độ 1200 cây/ha
- Công thức 3: mật độ 1400 cây/ha
3.3 Các chỉ tiêu theo dõi.
- Thời gian bật lộc (ngày)
- Chiều dài TB lộc (cm)
Trang 5- Số lá TB/cành lộc
- Chiều cao cây (cm)
- Đường kính tán (cm)
- Đường kính gốc (cm)
- Số cành cấp 1
- Thời gian ra lộc xuân (ngày)
+ Ngày bắt đầu
+ Ngày kết thúc
+ Ngày bắt đầu – kết thúc
- Thời gian ra lộc hè (ngày)
+ Ngày bắt đầu
+ Ngày kết thúc
+ Ngày bắt đầu – kết thúc
- Thời gian ra lộc thu (ngày)
+ Ngày bắt đầu
+ Ngày kết thúc
+ Ngày bắt đầu – kết thúc
- Lộc xuân, lộc hè, lộc thu
+ Chiều dài lộc (cm)
+ Đường kính lộc (cm)
3.4 Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được thu thập và xử lý bằng chương trình
excell và irristart
IV Kết quả nghiên cứu.
4.1 Ảnh hưởng của mật độ đến sinh trưởng và phát triển của cây cam quýt.
Bảng 1: Một số chỉ tiêu của các đợt lộc trên vườn trồng mới năm 2008
1 Thời gian bắt đầu bật lộc
2 Thời gian kết thúc đợt lộc
Trang 6Lộc hè 28/7 2/8 5/8
3 Thời gian từ bật lộc - kết thúc lộc
(ngày)
4 Chiều dài lộc (cm)
5 Đường kính lộc (cm)
Lộc thu
Qua bảng ta thấy các chỉ tiêu không có sự chênh lệch nhau lớn do giai đoạn đầu cây còn nhỏ, diện tích đất chiếm nhỏ, cây sinh trưởng, phát triển thuận lợi, không có sự cạnh tranh dinh dưỡng, nước hay ánh sáng Lúc này bộ rễ cây phát triển chưa mạnh do đó giữa các công thức là không có sự sai khác
Bảng 2: Thời gian và khả năng sinh trưởng của các đợt lộc năm 2009
1 Thời gian bắt đầu bật lộc
2 Thời gian kết thúc đợt lộc
3 Thời gian từ bật lộc - kết
thúc lộc (ngày)
4 Chiều dài lộc (cm)
Trang 7Lộc hè 24.57 ± 4.8 23.45 ± 4.2 20.53 ± 4.4
5 Đường kính lộc (cm)
Trạng thái sinh trưởng của lộc hè liên quan chặt chẽ đến sự hình thành hoa Cây khỏe mạnh, cành mập, chắc, lá nhiều, xanh đậm thì hình thành hoa nhiều và ngược lại Chiều dài cành lộc hè trung bình năm 2008 là 22.41 cm, CT2: 20.55 cm, CT3: 19.46 cm, năm 2009 là CT1: 24.57 cm, CT2: 23.45 cm, CT3: 20.53 cm Chiều dài lá ở CT1 dài nhất làm cho cây có khả năng quang hợp tốt, tích lũy chất hữu cơ nhanh, thuận lợi cho ra hoa, đậu quả về sau Mặt khác thời gian thu hoạch sớm tạo điều kiện cho cây khôi phục sức sinh trưởng
Bảng 3 Chiều cao cây cam quýt qua các lần đo của các công thức.
Ngày
tháng
năm
Chiều cao cây (m)
Đường kính tán (cm)
Đường kính gốc (cm)
Chiều cao cây (cm)
Đường kính tán (cm)
Đường kính gốc (cm)
Chiều cao cây (cm)
Đường kính tán (cm)
Đường kính gốc (cm)
14/1/2008 0.64 32.41 1.03 0.63 33.1 1.00 0.65 32.76 1.01 24/03/2008 0.83 38.84 1.11 0.85 36.75 1.03 0.83 35.46 1.08 12/05/2008 0.95 47.17 1.16 0.96 45.16 1.15 0.94 46.57 1.12 17/07/2008 1.11 54.53 1.21 1.16 50.16 1.19 1.15 49.37 1.18 23/09/2008 1.26 63.97 1.26 1.25 61.48 1.23 1.25 60.46 1.20 12/11/2008 1.35 71.80 1.31 1.42 67.82 1.30 1.37 65.37 1.28 Năm 2009
14/1/2009 1.60 78.81 1.43 1.55 72.46 1.37 1.49 70.64 1.34 24/03/2009 1.72 84.42 1.57 1.66 81.37 1.46 1.61 79.68 1.41 12/05/2009 1.86 89.94 1.62 1.81 85.28 1.53 1.76 81.37 1.49 17/07/2009 1.98 99.95 1.87 1.90 90.47 1.76 1.83 86.64 1.68 23/09/2009 2.20 100.22 2.01 2.06 96.43 1.93 1.95 92.67 1.85 12/11/2009 2.31 103.46 2.23 2.13 99.46 2.06 2.08 95.29 2.00
Trang 8Qua bảng ta thấy chiều cây giai đoạn đầu tăng chậm, giữa các công thức không có sự sai khác lớn, cây vẫn còn nhỏ, khả năng cạnh tranh dinh dưỡng chưa
có, vì thế chưa ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của cây Các chỉ tiêu về đường kính gốc hay đường kính tán cũng tương tư
Khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, bộ rễ ăn sâu và lan rộng, lúc
đó sự cạnh tranh dinh dưỡng bắt đầu xảy ra, ở CT3 với mật độ 1.400 cây/ha xảy ra
sự cạnh tranh dinh dưỡng lớn nhất, cây thấp, đường kính gốc và đường kính tán nhỏ hơn so với CT1, CT2 Ở CT1 các cây được trồng với mật độ thích hợp nên sinh trưởng, phát triển rất tốt
4.2 Ảnh hưởng của mật độ đến tình hình sâu bệnh trên cây cam quýt.
Bảng 4: Tỉnh hình sâu bệnh hại trên cây cam quýt ở các mật độ theo dõi
chổng cánh
Rệp muội đen
Sâu vẽ bùa
Sâu đục gốc
Nhện đỏ
Bệnh loét
Khô cành
Năm 2008
Năm 2009
Ghi chú: +++ Xuất hiện và gây hại nặng ++ Xuất hiện và gây hại trung bình + Xuất hiện và gây hại ít
`
Theo dõi thời điểm phát sinh gây hại của các đối tượng sâu bệnh gây hại trong năm chúng tôi nhận thấy, các đối tượng phát sinh sâu bệnh và gây hại tập trung ở các thời điểm khác nhau trong năm Trên các đợt lộc xuân, các đối tượng gây hại chủ yếu là sâu vẽ bùa, rầy chổng cánh, Trên các đợt lộc hè còn có nhện
đỏ, sâu đục cành, sâu bướm phượng
Đối với 3 công thức trong năm 2008, khi các cây còn nhỏ, việc quản lý theo dõi sâu bệnh hại rất dễ dàng, nhưng sang năm 2009, khi các cây bắt đầu phát triển mạnh, việc theo dõi sâu bệnh khó khăn hơn Chính vì vậy với mật độ 1.400 cây/ha
Trang 9rất khó khăn trong việc phát hiện và phòng trừ sâu bệnh kịp thời, mặt khác vườn không có độ thông thoáng chính vì thế sâu bệnh có điều kiện phát triển mạnh Với CT1, cây trồng với mật độ phù hợp, thuận tiện cho việc kiểm tra sâu bệnh, phun thuốc cũng như phòng trừ
Như vậy, ngoài các biện pháp như cắt tỉa vệ sinh, cải tạo hình tán cây: cắt bỏ hết các cành khô, cành bị sâu bệnh và cành vô hiệu trong tán, cải tạo hình dạng tán cây có bộ khung cành cân đối, tăng diện tích lá hữu hiệu, tầng kết trái dầy Mặt khác bón phân cân đối, trừ cỏ dại kịp thời, đào rãnh thoát nước chống úng và mùa mưa thì việc trồng với mật độ phù hợp là rất quan trọng, vừa tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, vừa chăm sóc cây dễ dàng, phát hiện sâu bệnh kịp thời
V Kết luận và đề nghị
5.1 Kết luận:
Mật độ trồng có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự sinh trưởng, phát triển
và sâu bệnh của cây cam quýt Qua các công thức đã bố chí thí nghiệm tại các xã Dương Phong, và xã Rã Bản Việc bố trí mật độ trồng thích hợp giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt, ít sâu bệnh Qua 3 công thức mật độ bố trí trong thí nghiệm chúng tôi thấy ở mật độ 1000 cây/ha cho kết quả tốt nhất đối với trồng quýt trên đất một vụ lúa
5.2 Đề nghị
Công nhận kết quả nghiên cứu và khuyến cáo cho người dân áp dụng mật độ trồng 1000cây/ha vào trong sản xuất trên chân đất một vụ lúa
Ngày tháng năm 20
