Nghiên cứu của chúng tôi tìm thấy 2 yếu tố liên quan đến tình trạng stress của điều dưỡng viên lâm sàng Bệnh viện E bao gồm tiếng ồn nơi làm việc và tiếp xúc với tác nhân độc hại5. Mộ[r]
Trang 1
VIN
C KH EC NG
NG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
THựC TRẠNG STRESS NGHỀ NGHIỆP VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở NHÂN VIÊN ĐIỀU DƯỠNG LÂM SÀNG BỆNH VIỆN E, NĂM 2018
TÓM TẮT
Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện nhằm
đánh giá thực trạng stress nghề nghiệp và một số yếu tố
liên quan trên 309 điều dưỡng lâm sàng đang làm việc tại
bệnh viện E năm 2018 Kết quả cho thấy tỷ lệ stress của
điều dưỡng lâm sàng tại Bệnh viện E là 24,3% Trong
đó, tỉ lệ stress nhẹ và vừa là 18,8%; nặng và rất nặng là
5,5% Các yếu tố nghề nghiệp liên quan tới tình trạng
stress của điều dưỡng như sau: công việc phù hợp với
trình độ chuyên môn (OR=2,45, 95%CI: 1,43-4,17); mức
độ rõ ràng trong phân công công việc (OR=1,76, 95%CI:
1,02-3,01); hài lòng với công việc (OR=3,48, 95%CI:
2,01-5,96); tiếng ồn nơi làm việc (OR=1,89, 95%CI: 1,08-
3,30); tiếp xúc với tác nhân độc hại (OR=1,81, 95%CI:
1,03- 3,14); Hài lòng với hoạt động động viên, khuyến
khích của BV (OR=1,85; 95%CI: 1,07-3,20, p<0,04) và
đánh giá công bằng trong thành quả lao động (OR=2,2,
95%CI: 1,29- 3,73) Kết quả nghiên cứu góp phần xây
dựng chương trình dự phòng nhằm giảm thiểu vấn đề
stress và nâng cao sức khoẻ cho điều dưỡng viên
Từ khóa: Stress, điều dưỡng lâm sàng.
ABSTRACT
STATUS OF OCCUPATIONAL STRESS AND
SOME RELATED FACTORS AMONG CLINICAL
NURSES AT E HOSPITAL IN 2018
A cross-sectional study was conducted in 2018
among 309 clinical nurses at E hospital to describe the
occupational stress and some related factors The study
applied 2 self-report questionnaires about the stress with
the short-form version of Depression Anxiety Stress
Scale-21 (DASS-21) and some work related factors The
results showed that 24.3% of clinical nurses suffered
occupational stress, in which light and medium stress was
18.8%; serious and very serious levels was 5.5% There were some factors related to occupational stress among clinical nurses: the nurses who have job that are not or relatively suitable with professional qualifications had 2.45 times higher occupational stress risk (OR=2.45, 95%CI: 1.43-4.17) than those having suitable job-qualification; the nurses who have not clear or relatively unclear defined jobs had 1.76 times higher occupational stress risk (OR
= 1.76, 95% CI: 1.02-3.01) than those with clear defined job group; the nurses that were not satisfied with job had 3.47 times higher occupational stress risk (OR=3.48, 95%CI: 2.01-5.96) than those satisfied with their job; those who often work in noisy condition had 1.89 times higher occupational stress risk (OR=1.89, 95%CI: 1.08- 3.30) than those who work in quiet places; those who were often exposure to toxic agents had 1.81 times higher occupational stress risk (OR=1.81, 95%CI: 1.03- 3.14) than those without exposure; those who were not fairly evaluated about their performance had 2.2 - fold risk of stress (OR=2,2, 95%CI: 1,29- 3,73) compared to group that was fairly evaluated Research results contribute to the development of prevention programs to reduce stress and improve the health of nurses
Keywords: Stress, nurses, clinical nurses.
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Y tế là ngành nghề đặc biệt liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của con người Nhân viên y tế luôn làm việc trong môi trường nhiều áp lực như quá tải, áp lực
từ phía người bệnh, người nhà, xã hội, nguy cơ lây nhiễm bệnh tật, nguy cơ tổn thương do các vật sắc nhọn, các hóa chất độc hại, từ đó nhân viên y tế dễ bị các vấn đề về sức khỏe tâm thần trong đó có stress Một số nghiên cứu của các tác giả gần đây cho thấy tỷ lệ nhân viên y tế bị stress
1 Bệnh viện E
Tác giả chính: Lương Quốc Hùng
Điện thoại: 0915022577; Email: luonghungwho@gmail.com
Trang 2JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE 2020
khá cao Nghiên cứu của Sharifah Zainiyah (2011) tại
một bệnh viện (BV) ở Kuala Lumpur cho thấy tỷ lệ điều
dưỡng bị stress là 23,6% [1] Tác giả Zairah Muqaddas
Ansari (2015) cho thấy tỷ lệ bị stress của các điều dưỡng
là 41% [2] Ở Việt Nam, nghiên cứu của Trần Thị Thúy
(2011) chỉ ra tỷ lệ bị stress ở khối cán bộ lâm sàng ở Bệnh
viện ung bướu Hà Nội là 36,9% [3] Tác giả Bạch Nguyên
Ngọc (2015) tại Đồng Nai cho thấy tỷ lệ bị stress của điều
dưỡng khối lâm sàng là 25,2% [2]
Điều dưỡng viên là những người trực tiếp tiếp xúc,
chăm sóc, điều trị, cho người bệnh từ lúc nhập viện cho
đến khi ra viện Họ là người thường xuyên phải đối mặt
với nhiều nguy cơ nghề nghiệp Trong môi trường làm
việc với nhiều áp lực như vậy, người điều dưỡng có nguy
cơ bị stress là rất cao Với mong muốn tìm hiểu thực trạng
stress của nhân viên điều dưỡng lâm sàng tại viện E hiện
nay như thế nào? Những yếu tố nào liên quan đến thực
trạng trên Chúng tôi đã thực hiện đề tài nghiên cứu về
“Stress nghề nghiệp và một số yếu tố liên quan ở nhân
viên điều dưỡng Bệnh viện E, năm 2018”.
II PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Đối tượng nghiên cứu
Nhân viên điều dưỡng làm việc tại các khoa Lâm
sàng Bệnh viện E năm 2018, đồng ý tham gia nghiên cứu,
có mặt tại thời điểm nghiên cứu và có thời gian công tác từ
12 tháng trở lên theo danh sách phòng tổ chức cung cấp
2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu
Nghiên cứu được tiến hành tại Bệnh viện E Trung
Ương, 87 - 89 Trần Cung, Cầu Giấy, Hà Nội Từ tháng 4 đến tháng 10 năm 2018
2.3 Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích
2.4 Cỡ mẫu và chọn mẫu
Áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ Lấy toàn
bộ nhân viên điều dưỡng đang làm việc tại các khoa lâm sàng Bệnh viện E Trung ương đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng nghiên cứu Tổng số nhân viên theo danh sách là 347 nhân viên Tổng số nhân viên đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn là 309 đối tượng
2.5 Tiêu chuẩn đánh giá
Đánh giá mức độ stress của các nhân viên điều dưỡng bằng cách cộng điểm các câu hỏi trong bộ công cụ DASS 21 theo từng nhóm sau đó nhân với hệ số 2, cụ thể: Stress bao gồm các câu hỏi có số thứ tự 1, 6, 8, 11, 12, 14,
18 Các mức độ stress bao gồm bình thường (0-14 điểm); nhẹ (15-18 điểm); vừa (19-25 điểm); nặng (26-33 điểm); rất nặng (≥ 34 điểm)
2.6 Xử lý và phân tích số liệu
Sử dụng phần mềm epidata 3.1 để nhập liệu và phần mềm SPSS 20.0 để xử lý số liệu
2.7 Đạo đức nghiên cứu
Nghiên cứu được tiến hành sau khi được sự đồng ý của hội đồng duyệt đề cương trường Đại học Thăng Long
và được sự cho phép của Ban giám đốc và Hội đồng khoa học Bệnh viện E
III KẾT QUẢ
Hình 1 Thực trạng stress nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu (n=309)
Trang 3
VIN
C KH EC NG
NG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Kết quả nêu tại bảng 1 cho thấy có mối liên quan có
ý nghĩa thống kê giữa giới tính (OR=2,29; 95%CI:
1,229-4,259; p=0,01), chăm sóc con nhỏ dưới 5 tuổi (OR=2,41;
95%CI: 1,17-4,936), thời gian công tác tại khoa/ phòng hiện tại (OR=1,93; 95%CI: 1,129-3,283; p=0,02) với tình trạng stress
Điều dưỡng làm việc nơi ồn ào có nguy cơ mắc stress
cao gấp 1,89 lần so với nhóm còn lại (OR=1,89; 95%CI:
1,086-3,302; p<0,05) Điều dưỡng thường xuyên tiếp xúc
với tác nhân độc hại có nguy cơ mắc stress cao gấp 1,81 lần so với nhóm còn lại (OR=1,81; 95%CI: 1,039-3,146; p<0,05)
Bảng 1 Mối liên quan giữa yếu tố cá nhân đến tình trạng stress của điều dưỡng
Giới
Nam
Nữ
21(38,2%) 54(21,3%)
34(61,8%) 200(78,7%)
2,29
Chăm sóc con nhỏ dưới 5 tuổi
Có
Không
35(27,6%) 12(13,6%)
92(72,4%) 76(86,4%)
2,41
Thời gian công tác tại khoa phòng hiện tại
Từ 5 năm trở xuống
Trên 5 năm
47(30,1%) 28(18,3%)
09(69,9%) 125(81,7%)
1,93
Bảng 2 Mối liên quan giữa một số yếu tố về môi trường làm việc và tình trạng stress của điều dưỡng
Tiếng ồn nơi làm việc
Ồn ào
Yên tĩnh & bình thường 28(33,3%)47(20,9%) 178(79,1%)56(66,7%) 1,086-3,3021,89 0,03
Tiếp xúc với tác nhân độc hại
Thường xuyên
Không bao giờ & thỉnh thoảng 28(32,6%)47(21,1%) 176(78,9%)58(67,4%) 1,039-3,1461,81 0,04
Trang 4JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE 2020
Bảng 3 Mối liên quan giữa một số yếu tố về nội dung công việc và tình trạng stress của điều dưỡng
Mức độ phù hợp công việc với trình độ chuyên môn
Chưa và tương đối phù hợp
Mức độ rõ ràng trong công việc
Chưa và tương đối rõ ràng
Mức độ hài lòng với công việc
Không hài lòng
Bảng 4 Mối liên quan giữa một số yếu tố về động viên khuyến khích, phát triển nghề nghiệp và tình trạng stress
của điều dưỡng
Các yếu tố
Stress
OR
Không và ít công bằng
Không & không rõ ràng
Có mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa mức độ
phù hợp công việc với trình độ chuyên môn (OR=2,45;
95%CI: 1,436-4,175, p< 0,05); mức độ rõ ràng trong công
việc (OR=1,76; 95%CI: 1,025-3,012, p<0,05); mức độ hài lòng với công viêc (OR=3,47; 95%CI: 2,017-5,963; p< 0,05) với tình trạng stress của điều dưỡng
Kết quả nêu tại Bảng 4 cho thấy điều dưỡng cho
rằng việc đánh giá thành quả lao động không hoặc ít
công bằng có nguy cơ stress cao gấp 2,2 lần so với nhóm
công bằng Nhóm điều dưỡng không hoặc không rõ ràng
hài lòng với hoạt động động viên, khuyến khích của
bệnh viện có nguy cơ stress gấp 1,85 lần so với nhóm
nghiên cứu của Mai Hòa Nhung năm 2013 tại Bệnh viện Giao thông vận tải Trung ương (40,8%) [3], nghiên cứu năm 2014 của tác giả Dương Thành Hiệp (56,9%) [6] Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu của chúng tôi lại cao hơn nghiên cứu của Trần Thị Thu Thủy năm 2015 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức với tỉ lệ điều dưỡng bị stress là
Trang 5
VIN
C KH EC NG
NG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
chúng tôi lại thấp hơn (8,8% trầm cảm mức độ vừa và 6%
trầm cảm mức độ nặng) [2]
4.2 Một số yếu tố liên quan đến tình trạng stress
của điều dưỡng lâm sàng Bệnh viện E năm 2018
4.2.1 Một số yếu tố cá nhân liên quan đến tình
trạng stress của điều dưỡng lâm sàng
Kết quả nghiên cứu cho thấy nam giới có nguy cơ bị
stress cao gấp 2,29 lần so với nữ giới, điều này có ý nghĩa
thống kê với p <0,05 Kết quả này của chúng tôi có sự
khác biệt so với kết quả nghiên cứu của Mai Hòa Nhung
Tác giả Mai Hòa Nhung cũng tìm được mối liên quan giữa
giới tính với tình trạng stress của đối tượng tuy nhiên nam
giới có nguy cơ bị stress bằng 0,266 lần so với nữ giới [3]
Nhóm điều dưỡng lâm sàng có thời gian công tác
từ 5 năm trở xuống có nguy cơ bị stress cao gấp 1,93 lần
nhóm có thời gian công tác trên 5 năm, điều này có ý
nghĩa thống kê với p < 0,05
Nhóm cần phải chăm sóc con nhỏ dưới 5 tuổi có
nguy cơ bị stress cao gấp 2,41 lần nhóm không phải
chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi, điều này có ý nghĩa thống kê
với p <0,05 Kết quả này tương đồng với kết quả nghiên
cứu của một số tác giả như Ngô Thị Kiểu My năm 2014
(OR=1,83, 95%CI=1,12-2,99, p = 0,021) [6]
4.2.2 Mối liên quan giữa một số yếu tố về môi
trường làm việc với tình trạng stress của điều dưỡng
Nghiên cứu của chúng tôi tìm thấy 2 yếu tố liên quan
đến tình trạng stress của điều dưỡng viên lâm sàng Bệnh
viện E bao gồm tiếng ồn nơi làm việc và tiếp xúc với tác
nhân độc hại
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm điều dưỡng cảm
thấy ồn ào tại nơi làm việc có nguy cơ bị stress cao gấp
1,89 lần nhóm cảm thấy yên tĩnh hoặc bình (p <0,05)
Kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Nguyễn Văn
Tuyên (OR=2,0; p<0,05) [7]
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy nhóm điều dưỡng
thường xuyên tiếp xúc với tác nhân độc hại có nguy cơ bị
stress cao gấp 1,81 lần nhóm không bao giờ hoặc thỉnh
thoảng tiếp xúc với tác nhân độc hại (p <0,05) Kết quả
này hoàn toàn phù hợp với kết quả của tác giả Mai Hòa
Nhung [3]
4.2.3 Một số yếu tố liên quan giữa nội dung công
việc với tình trạng stress của điều dưỡng lâm sàng
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm điều dưỡng cảm
thấy chưa hoặc tương đối phù hợp công việc với trình độ
chuyên môn có nguy cơ bị stress cao gấp 2,45 lần nhóm
cảm thấy phù hợp công việc với trình độ chuyên môn,
điều này có ý nghĩa thống kê với p <0,05 Kết quả này tương đồng với kết quả nghiên cứu của Đậu Thị Tuyết (OR=3,0, 95%CI=1,8-5,3, p <0,001) [8]
Nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng: Nhóm cảm thấy chưa hoặc tương đối rõ ràng trong công việc có nguy
cơ bị stress cao gấp 1,76 lần nhóm cảm thấy rõ ràng trong công việc, điều này có ý nghĩa thống kê với p <0,05 Kết quả này của chúng tôi tương đồng với kết quả nghiên cứu của Mai Hòa Nhung (OR=5,6, 95%CI=1,1-28, p < 0,05) [5] Nghiên cứu cũng tìm thấy mối liên quan giữa sự hài lòng của điều dưỡng với tình trạng stress của họ Nhóm điều dưỡng không hài lòng hoặc không rõ ràng với công việc có nguy cơ bị stress cao gấp 3,47 lần nhóm hài lòng với công việc, điều này có ý nghĩa thống kê với p <0,05
4.2.4 Mối liên quan giữa một số yếu tố về động viên khuyến khích và phát triển nghề nghiệp với tình trạng stress của điều dưỡng
Nghiên cứu của chúng tôi cho kết quả, nhóm điều dưỡng cảm thấy không công bằng hoặc ít công bằng trong đánh giá thành quả lao động có nguy cơ bị stress cao gấp 2,2 lần nhóm cảm thấy công bằng trong đánh giá thành quả lao động, điều này có ý nghĩa thống kê với p <0,05 Kết quả này tương đồng với kết quả nghiên cứu của Đậu Thị Tuyết
Nhóm cảm thấy không hài lòng hoặc không rõ ràng trong hoạt động , động viên , khuyến khích của bệnh viện
có nguy cơ bị stress cao gấp 1,85 lần nhóm cảm thấy hài lòng với hoạt động, động viên, khuyến khích của bệnh viện, điều này có ý nghĩa thống kê với p <0,05
V KẾT LUẬN
Tỉ lệ nhân viên điều dưỡng khối lâm sàng Bệnh viện
E năm 2018 mắc stress cao (24,3%) Trong đó mức độ stress lần lượt là 12,3% nhẹ, 6,5% vừa, 4,5% nặng và 1% rất nặng
Nghiên cứu tìm thấy mối liên quan có ý nghĩa
thống kê với p < 0,05 giữa một số yếu tố và tình trạng stress nghề nghiệp của điều dưỡng viên gồm: Yếu tố nội dung công việc (mức độ phù hợp công việc với trình độ chuyên môn, mức độ rõ ràng trong công việc, mức độ hài lòng với công việc); yếu tố môi trường làm việc (tiếng ồn nơi làm việc và tiếp xúc với tác nhân độc hại); yếu tố về động viên khuyến khích và phát triển nghề nghiệp (công bằng trong đánh giá thành quả lao động, hài lòng với hoạt động động viên, khuyến khích của bệnh viện)
Trang 6JOURNAL OF COMMUNITY MEDICINE 2020
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Trần Thị Thúy Đánh giá trạng thái stress của cán bộ y tế khối lâm sàng Bệnh viện Ung bướu Hà Nội năm
2011 Luận văn thạc sỹ quản lý bệnh viện, 2011, Đại học Y tế công cộng.
2 Bạch Nguyên Ngọc Stress nghề nghiệp và một số yếu tố liên quan của điều dưỡng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Gia Lai, năm 2015 Luận văn Thạc sĩ Y tế công cộng, 2015, Trường Đại học Y tế Công cộng, Hà Nội
3 Mai Hòa Nhung Thực trạng stress và một số yếu tố liên quan ở điều dưỡng viên lâm sàng tại Bệnh viện Giao thông vận tải Trung ương năm 2014 Luận văn thạc sỹ Y tế công cộng, 2014, Trường Đại học Y tế công cộng, Hà Nội
4 Dương Thành Hiệp Tình trạng stress nghề nghiệp của điều dưỡng, hộ sinh ở 8 khoa lâm sàng tại bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu tỉnh Bến Tre năm 2014 và một số yếu tố liên quan,.Luận văn thạc sĩ Quản lý bệnh viện, 2014,
Trường Đại học Y tế Công cộng
5 Trần Thị Thu Thủy và Nguyễn Thị Liên Hương “Tình trạng căng thẳng và một số yếu tố nghề nghiệp liên
quan đến căng thẳng ở điều dưỡng viên tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức năm 2015”, Tạp chí Y tế Công cộng 2016,
40: 20-25
6 Ngô Thị Kiều My “Đánh giá tình trạng stress, lo âu, trầm cảm của điều dưỡng và hộ sinh khối lâm sàng bệnh viện Phụ Sản - Nhi Đà Nẵng năm 2014” Luận văn thạc sĩ Quản lý bệnh viện, 2014, Trường Đại học Y tế công cộng,
Hà Nội
7 Nguyễn Văn Tuyên Thực trạng và một số yếu tố liên quan đến căng thẳng của điều dưỡng viên lâm sàng Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Định, năm 2015 Luận văn thạc sĩ Y tế công cộng, 2015, Trường Đại học Y tế Công cộng.
8 Đậu Thị Tuyết Tình trạng stress, lo âu, trầm cảm của cán bộ y tế khối lâm sàng tại Bệnh viện đa khoa 115 Nghệ An năm 2013 và một số yếu tố liên quan Luận văn thạc sĩ Quản lý bệnh viện, 2013, Trường Đại học Y tế Công
cộng, Hà Nội
9 Sharifah Zainiyah SY et al “Stress and its associated factors amongst ward nurses in a public hospital Kuala
Lumpur” Malaysian journal of public health medicine 2011, 11(1): 78-85.
10 Zairah Muqaddas Ansari, et al “Occupational Stress among Emergency Department (ED) Staff and the
Need for Investment in Health Care; a View from Pakistan” British Journal of Medicine & Medical Research,
2015, 10(10): 1-9
