Một số lỗi về dựng đoạn trong thực hành viết tiếng Trung của sinh viên chuyên ngành tiếng Trung Quốc trường Cao đẳng Sư phạm Lào Cai

mắc rất nhiều lỗi không chỉ về mặt cách sử dụng từ ngữ và cấu trúc câu mà chưa chú ý đến tính liên kết tạo nên sự mạch lạc, rõ ràng, khúc chiết cho văn bản, dẫn đến sự trùn[r]

GIÀNG THỊ MAI *

* Cao đẳng Sư phạm Lào Cai  mai.giang52@gmail.com

Ngày nhận bài: 15/5/2018; ngày sửa chữa: 21/5/2018; ngày duyệt đăng: 20/6/2018

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Kỹ năng viết là một trong những kỹ năng được

xếp vào loại khó trong học ngoại ngữ, đặc biệt là

viết văn bản, đòi hỏi người học vừa nắm vững kiến

thức ngôn ngữ lại vừa có khả năng tư duy, nhìn

nhận vấn đề một cách sắc bén Trong quá trình hình

thành kỹ năng viết văn bản, dựng đoạn là bước đầu

tiên vô cùng quan trọng Đối với sinh viên chuyên

ngành tiếng Trung Quốc ở Việt Nam, dựng đoạn

thường được bố trí ở năm thứ hai, tương đương

với trình độ trung cấp Ở giai đoạn này, mặc dù

sinh viên đã tích lũy được vốn tiếng Trung Quốc

nhất định, song việc xây dựng đoạn văn vẫn là

điều không hề đơn giản Vì vậy, sinh viên vẫn còn

MỘT SỐ LỖI VỀ DỰNG ĐOẠN TRONG THỰC HÀNH VIẾT TIẾNG TRUNG CỦA SINH VIÊN

CHUYÊN NGÀNH TIẾNG TRUNG QUỐC

TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LÀO CAI

TÓM TẮT

Viết là một trong bốn kỹ năng thực hành cơ bản trong giao tiếp tiếng Trung Quốc và khó vào bậc nhất đối với sinh viên Việt Nam Lỗi trong thực hành viết tiếng Trung Quốc rất đa dạng, thể hiện trên nhiều phương diện, trong đó có lỗi về liên kết trong một đoạn văn và liên kết giữa các đoạn với nhau, ảnh hưởng đến tính logic, mạch lạc của văn bản, gây trở ngại cho người tiếp nhận thông tin Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi vận dụng phương pháp khảo sát, miêu tả và phân tích, trên ngữ liệu lỗi thu thập được từ 100 bài viết của sinh viên năm thứ 2 chuyên ngành tiếng Trung Quốc, trường Cao đẳng Sư phạm Lào Cai, nhằm làm rõ đặc điểm một số lỗi dựng đoạn trong thực hành viết tiếng Trung Quốc và chỉ ra hướng khắc phục lỗi, nâng cao hiệu quả diễn đạt viết cho sinh viên Việt Nam

Từ khóa: Cao đẳng Sư phạm Lào Cai, dựng đoạn, lỗi, tiếng Trung

mắc rất nhiều lỗi không chỉ về mặt cách sử dụng

từ ngữ và cấu trúc câu mà chưa chú ý đến tính liên kết tạo nên sự mạch lạc, rõ ràng, khúc chiết cho văn bản, dẫn đến sự trùng lặp, thiếu nội dung, diễn đạt lộn xộn, luẩn quẩn, rời rạc… Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi vận dụng phương pháp khảo sát, miêu tả và phân tích, trên ngữ liệu lỗi thu thập được từ 100 bài viết của sinh viên năm thứ 2 chuyên ngành tiếng Trung Quốc trường Cao đẳng

Sư phạm Lào Cai (dưới đây gọi tắt là SVLC), từ

đó tiến hành phân tích, đánh giá các lỗi sai thường gặp dẫn đến sự thiếu mạch lạc của đoạn văn Trên

cơ sở đó, chúng tôi đưa ra những kiến nghị nhằm khắc phục lỗi, nâng cao hiệu quả diễn đạt viết của sinh viên

2 ĐÔI NÉT VỀ ĐOẠN VĂN

2.1 Khái niệm đoạn văn

Hiện nay có hai cách nhìn nhận về đoạn văn

Đó là đoạn văn được phân định dựa vào nội dung

và đoạn văn được hiểu hoàn toàn dựa vào hình

thức và cách diễn giải Trong bài viết này, chúng

tôi giới hạn đoạn văn là một phần của bài tập làm

văn, yêu cầu phải diễn đạt một nội dung tương đối

hoàn chỉnh Nói cách khác, đoạn văn là đơn vị cơ

sở của văn bản, là một tập hợp các cụm câu liên

kết chặt chẽ với nhau về hai mặt nội dung và hình

thức nhờ các phương tiện liên kết nhằm thể hiện

một chủ đề bộ phận trong chủ đề chung của văn

bản hoặc của kết cấu văn bản thuộc cấp độ cao

hơn đoạn văn

2.2 Đặc điểm của đoạn văn

2.2.1 Đoạn văn có tính hoàn chỉnh về nghĩa

Một đoạn văn cần thể hiện thống nhất một chủ

đề Có nghĩa là một đoạn văn phải có tính hoàn

chỉnh về nghĩa Đó là quan hệ giữa vế trước và vế

sau của một câu, câu trước và câu sau của đoạn,

các câu được sắp xếp theo một trình tự hợp lý, một

nội dung hoàn chỉnh, một chủ đề thống nhất Ví dụ:

大学毕业了，我开始到社会上去找工作。

三、四月起，中学生都在找工作，工作特别不

好找。为了看一看广告，我每天早上都买两三

种报纸，可是没有人要雇一个学政治的大学毕

业生。科室工作、体力工作，我都找不到。最

后，我到一个临时工介绍所去了，问他们有没

斯顿的公司需要一个看门人，那是个负责任的

工作，你得管所有的钥匙，你能不能明天早上

Sự gắn kết trong đoạn văn trên được thể hiện

bằng việc các câu cùng thể hiện chung một chủ đề

về tìm việc (找工作) Các câu trong đoạn được

gắn với nhau theo quan hệ nhân quả, và tuần tự

thời gian diễn ra của sự việc Điều này đã khiến

cho nội dung chính của đoạn văn kết thành một

khối liền mạch Bên cạnh đó, những gắn kết của các câu trong đoạn còn thể hiện ở những từ/cụm

từ liên quan đến một chủ đề như: 毕业, 工作, 经

济, 雇, 临时工, 体力, 公司, 负责任, 上班 Tất

cả tạo nên sự gắn kết giữa các câu thuộc một ý chính của đoạn

Ngược lại, nếu giữa các câu trong đoạn không

có mối liên hệ nào thì đó sẽ là chuỗi câu hỗn độn, rời rạc Trong một đoạn văn, nếu một câu không

có nội dung chung với cả đoạn, sẽ ảnh hưởng đến toàn cục, làm cho đoạn văn thiếu mạch lạc

2.2.2 Tính hoàn chỉnh về cấu trúc

Các câu trong đoạn văn có quan hệ chặt chẽ với nhau bằng những tín hiệu đa dạng, giúp đoạn văn trở thành một chỉnh thể thống nhất cả về hình thức

và nội dung Đoạn văn trong tiếng Trung Quốc thường được bắt đầu bằng việc lùi vào đầu dòng hai ô và kết thúc bằng dấu chấm câu để chuyển đoạn khác

2.2.3 Tính liên kết và mạch lạc của đoạn văn

Đoạn văn được tạo thành bởi các câu Những mối liên hệ giữa các câu với nhau sẽ tạo ra tính liên kết và mạch lạc cho đoạn Liên kết được biểu hiện trước hết bởi các mối quan hệ hình thức, bề mặt của đoạn Đồng thời, các câu trong đoạn cũng cần

có các mối quan hệ về nghĩa bên trong liên quan đến ngữ cảnh tình huống và cùng phục vụ cho một chủ đề Đoạn văn không chỉ cần có tính liên kết mà cần có sự mạch lạc về ý

3 MỘT SỐ LỖI THƯỜNG GẶP TRONG DỰNG ĐOẠN VĂN TIẾNG TRUNG QUỐC CỦA SINH VIÊN CAO ĐẲNG SƯ PHẠM LÀO CAI

3.1 Thuyết minh về khảo sát lỗi

Chuyên ngành tiếng Trung Quốc trường Cao đẳng Sư phạm Lào Cai được xây dựng từ năm

2005, với mục đích đào tạo nhân viên phiên dịch tiếng Trung Quốc Năm 2008, Nhà trường có thêm ngành tiếng Trung sư phạm Sinh viên được đào

tạo tiếng Trung Quốc trong thời lượng 105 tín chỉ,

tương đương với 1575 tiết Trong đó, kỹ năng viết

năm thứ hai là 120 tiết, tương đương với 8 tín chỉ,

mỗi học kỳ 4 tín chỉ, giáo trình chính là 《汉语写

作》二年级用 (“Giáo trình viết” dành cho năm

thứ 2)，tác giả Triệu Hồng Cầm (赵洪琴) và Phó

Ức Phương (傅亿芳), nhà xuất bản Đại học Ngôn

ngữ Bắc Kinh Do đặc điểm vùng miền và chất

lượng đầu vào, chất lượng học tập của sinh viên có

phần hạn chế hơn so với sinh viên các trường Cao

đẳng miền xuôi

Để có được cơ sở thực tế phục vụ phân tích

lỗi, chúng tôi đã thu thập được 100 bài viết của

sinh viên CD16 khóa 2016 chuyên ngành tiếng

Trung năm thứ 2 của trường Cao đẳng Sư phạm

Lào Cai, trên cơ sở thống kê, khảo sát lỗi sai

liên quan đến dựng đoạn, chúng tôi đã xác định

được các dạng lỗi cụ thể của sinh viên, và phát

hiện ra một bài viết có thể tồn tại nhiều dạng

lỗi Kết quả khảo sát thể hiện trong bảng sau:

Bảng 1: Kết quả khảo sát các dạng lỗi

về dựng đoạn

STT Loại lỗi Số lượng

Kết quả khảo sát cho thấy, trong 100 bài viết

xuất hiện đến 298 lỗi về mặt dựng đoạn, chưa kể

lỗi về dùng từ và viết sai chữ Hán, trung bình mỗi

bài viết có tới xấp xỉ 3 lỗi về dựng đoạn và không

có bài nào không có lỗi, trong đó, các lỗi về sử

dụng dấu câu, thiếu ý, lệch ý, trùng lặp…, chiếm

một tỷ lệ khá cao Chính các lỗi này đã khiến cho

bài viết diễn đạt thiếu mạch lạc, ảnh hưởng đến

chất lượng truyền tải thông tin

3.2 Phân tích một số lỗi thường gặp trong dựng đoạn tiếng Trung Quốc của sinh viên Cao đẳng Sư phạm Lào Cai

Một đoạn văn bắt buộc phải có sự liên kết để tạo nên tính mạch lạc Đó là sự gắn kết về nội dung giữa các từ, các thành phần trong câu, các câu trong đoạn và các đoạn trong văn bản một cách hợp lý, chặt chẽ tạo nên một chỉnh thể hoàn hảo về nghĩa Theo kết quả khảo sát của chúng tôi, trong các bài viết của sinh viên thường thiếu sự liên kết mạch lạc giữa các câu Do việc dùng từ, đặt câu, tạo dựng đoạn văn chưa đảm bảo một số quy tắc nhất định nên nội dung của các ngữ đoạn thiếu gắn kết và ý tứ không rõ ràng Dưới đây, chúng tôi lựa chọn phân tích một số lỗi liên quan trực tiếp đến

kỹ năng xây dựng đoạn văn tiếng Hán

3.2.1 Lỗi trong câu

Một đoạn văn được tạo thành bởi các câu Chính

vì thế việc viết đúng các câu là cơ sở để viết đúng đoạn Trước tiên, câu văn trong đoạn phải đảm bảo đúng quy tắc ngữ pháp tiếng Hán Các câu trong bài viết phải đủ thông tin, các thành phần trong câu được phối hợp logic, nội dung ngữ nghĩa chính xác, phản ánh đúng thực tế khách quan Nếu nội dung diễn đạt trong từng câu không đủ, không rõ, không logic thì sẽ làm cho câu văn thiếu mạch lạc Câu trong tiếng Hán cũng giống câu trong tiếng Việt cần phải đủ các thành phần chính và diễn đạt được một ý tương đối trọn vẹn Nếu câu thiếu thành phần chính sẽ thường là câu cụt, nội dung không đầy đủ, biểu đạt không rõ ràng Do vậy, những câu không tuân thủ quy tắc ngữ pháp tiếng Hán cũng chính là những câu văn mắc lỗi Lỗi về ngữ pháp đã được nhiều nhà ngôn ngữ học phân tích Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi chỉ tập trung làm rõ những lỗi về ngữ pháp có ảnh hưởng đến mức độ mạch lạc của bài văn như lỗi viết câu thiếu thành phần chính, lỗi sử dụng dấu câu

Câu thiếu thành phần chính

Dưới đây là một số ví dụ về câu thiếu thành

phần trong bài tập của sinh viên:

(a) 通过越南中北区大学，高等教育学校第

这一次大家很高兴，很丰富，同学们都非常漂

亮，都良好，聪明和才能的方面。

(b) 随着经济、科技的发展，网络在人们生

活工作中扮演越来越重的角色，人们与网络的

便。借助于网络可以方便和朋友之间的感情交

流。

(c) 是一个老街高等师范学校的学生我觉得

并取得成功。

Các câu trên đều là những câu sai ngữ pháp

Câu (a) chỉ có thành phần phụ là trạng ngữ chỉ

phương thức, thiếu thành phần chính; câu (b) chỉ

có thành phần chính chủ ngữ, thiếu tân ngữ; câu

(c) thiếu thành phần vị ngữ sau tính từ 顺利 Để

các câu trở nên hoàn chỉnh, cần thêm thành phần

phù hợp lấp đầy khoảng trống (……) của mỗi câu

Đây là dạng lỗi khá phổ biến trong bài viết của

sinh viên Với dạng lỗi này, câu văn diễn đạt chưa

đủ ý, chưa rõ nghĩa Nguyên nhân là do người viết

chưa nắm được những quy tắc ngữ pháp cơ bản

của câu, đồng thời chịu ảnh hưởng của tiếng mẹ

đẻ dẫn đến việc áp đặt ngữ nghĩa và cách dùng của

tiếng Việt vào văn bản tiếng Hán

Lỗi dấu câu

Dấu câu là phương tiện thể hiện ngữ điệu của

câu và một trong những chức năng chủ yếu của

chúng là ngắt câu, nếu sử dụng không chính xác sẽ

ảnh hưởng đến mức độ mạch lạc của câu Theo kết

quả khảo sát của chúng tôi, rất nhiều câu văn của

sinh viên không sử dụng dấu câu hoặc sử dụng sai

dấu câu, chẳng hạn như đoạn văn dưới đây, ngoài

lỗi dùng từ chưa chính xác ra, còn xuất hiện không

ít lỗi về sử dụng dấu câu và thiếu dấu câu (phần có gạch dưới), khiến cho đoạn văn trở nên lủng củng, gây trở ngại cho người đọc

今天在工业化，现代化的社会中生活所以 大部分每一个人都为了自己的生活而忙着，大 部分他们的时间都为了工作，孩子们是为了学 习，只有老人们每天都一个在家，很多人也就 是没有时间在家照顾老人所以他们送自己的父 母到那些养老院请这里的人帮他们照顾父母然 后每个月又来给那里钱就不关心父母要不要， 父母生活开心还是不开心。这状况主要在城市 发生的，可能说在哪个生活节奏更快，那个更 有钱，钱是不能少的地方那里更失去人情，不 像在农村的生活在那里我们总看见孩子们和老 人的脸就算在家还是在路上也露出幸福的笑。 Đặc biệt là trong tiếng Hán có 顿号 (dấu ngắt) dùng để nối các từ ngữ có quan hệ trong câu, thường gặp nhất là trường hợp dùng để nối những

từ ngữ có quan hệ đẳng lập cùng làm định ngữ bổ nghĩa cho trung tâm ngữ hoặc dùng trong trường hợp liệt kê Tuy nhiên, trong tiếng Việt không có dấu câu nào hoàn toàn tương đương với dấu ngắt trong tiếng Hán Dấu “phảy” trong tiếng Việt có thể sử dụng cho cả 顿号 và 逗号 trong tiếng Hán Chính vì vậy, sinh viên chuyên ngành tiếng Hán nói chung và sinh viên Cao đẳng Sư phạm Lào Cai nói riêng thường mắc lỗi do không phân biệt được tính chất của hai dấu câu này Ví dụ:

西湖，还剑湖，独柱寺等河内有名的胜地 我都没去过。

Trong câu trên, 西湖，还剑湖，独柱寺 đều

là danh lam thắng cảnh nổi tiếng ở Hà Nội, các dấu phảy giữa ba danh từ chỉ địa danh này cần đổi thành dấu ngắt Câu văn trên cần sửa thành: 西湖、还剑湖、独柱寺等河内有名的胜地 我都没去过。

Để khắc phục những lỗi này, người viết cần thông qua quan sát, nắm chắc tính chất và cách dùng của từng loại dấu câu trong tiếng Hán và so

sánh với dấu câu trong tiếng Việt Đồng thời, trong

quá trình dựng đoạn, người viết cần chú ý xác định

đúng thành phần câu cũng như quan hệ giữa các

từ ngữ trong câu để sử dụng dấu câu phù hợp, rèn

luyện thói quen sử dụng dấu câu như một trong

những kỹ năng cần thiết khi viết văn

3.2.2 Lỗi ngoài câu

Lỗi sắp xếp trật tự các câu

Sự sắp xếp các câu không theo một trình tự

hợp lý sẽ dẫn đến nội dung ngữ nghĩa các câu

không có quan hệ logic, thậm chí còn mâu thuẫn

với nhau Ví dụ:

今天是星期天，今天天气很好。我跟爷爷

和姐姐去玩。我们去公园、广场、郊区玩儿，

我们玩得很高兴。我爷爷今年五十多岁了，

但是他很想去公园玩儿，喜欢散步散步。他还

观，运动等，运动也是一种锻炼身体的方法，

我想来想去也是的，我们都十九多岁了，什

么应该不应该做都知道了，我们不能一直靠别

人，我们又运动又学习才能生存的。到下午三

点天气有点儿热，我姐姐把雨子打开，我们边

走边谈话地回去。

Trong ví dụ này, các câu sắp xếp lộn xộn, từ

ngữ phối hợp chưa chặt chẽ (nội dung trong câu 1,

2 không được phân tích làm rõ ở các câu còn lại,

hơn nữa các câu không gắn với nhau về nghĩa)

Vì vậy, nội dung ngữ nghĩa trong đoạn không liền

mạch Ngoài ra còn xuất hiện các lỗi về dùng từ,

lỗi ngữ pháp

Triển khai lệch chủ đề

Một đoạn văn thường diễn đạt một nội dung

nhất định Trong đoạn văn có thể có câu chủ đề

hoặc không Câu chủ đề mang ý nghĩa khái quát,

hàm súc nhất, các câu còn lại có tác dụng giải

thích, thuyết minh cho câu chủ đề và phụ thuộc

vào câu chủ đề về quan hệ ngữ nghĩa Tuy nhiên,

do sinh viên chưa nắm vững kiến thức về dựng đoạn, không xác định được ý chính và cũng không biết cách triển khai các ý nên thường mắc lỗi triển khai không đúng chủ đề, thể hiện ở các câu không tập trung vào giải thích, thuyết minh làm rõ ý của câu chủ đề, khiến trong đoạn văn xuất hiện câu không liên quan đến chủ đề hoặc gắn kết không chặt chẽ với các câu khác để làm nổi bật chủ đề Theo khảo sát của chúng tôi, do sinh viên có thói quen nghĩ gì viết nấy không theo ý nên nhiều đoạn văn xuất hiện câu lệch lạc, xa rời chủ đề

Triển khai ý thiếu hệ thống hoặc trùng lặp

Các câu trong một đoạn văn mạch lạc thường được tạo nên bởi các mối quan hệ chặt chẽ với nhau Nội dung các câu trình bày theo một hệ thống được quy định bởi cấu trúc đoạn văn Nếu người viết triển khai một cách tùy tiện thì nội dung

sẽ bị trùng lặp, lộn xộn, rời rạc

Kết quả khảo sát cho thấy, trên 85% bài viết của học sinh có từ hai ba lỗi viết trùng lặp ý trở lên Nội dung các câu trong những đoạn văn này thường không được chọn lựa kỹ, nhiều câu trùng lặp nội dung dẫn tới diễn đạt dài dòng, luẩn quẩn

Ví dụ:

(1) 周末我跟爷爷一起出去。我们走到街

跑过来。

Lỗi triển khai các ý trùng lặp rất phổ biến trong bài viết của của sinh viên Nguyên nhân chủ yếu là

do người viết không lập dàn ý và thiếu cân nhắc, chọn lựa các ý trong quá trình tạo lập văn bản

Để khắc phục lỗi này, sinh viên phải rèn luyện kỹ năng xác định ý trọng tâm, xây dựng câu chủ đề rõ ràng, cụ thể; chọn lọc những chi tiết có liên quan, tiêu biểu để triển khai ý nhằm làm nổi bật nội dung trọng tâm của chủ đề

Triển khai thiếu ý hoặc ý rời rạc, lan man

Các đoạn văn trong trường hợp này thường

thuộc dạng đoạn văn có câu chủ đề Ý của câu chủ

đề được triển khai bởi các câu còn lại Việc triển

khai không đầy đủ và không tập trung làm rõ chủ

đề thì đoạn văn sẽ thiếu ý Nội dung của những

đoạn văn như vậy sẽ không rõ ràng và kém mạch

lạc, thiếu tính hệ thống Kết quả khảo sát bài viết

của sinh viên cho thấy, lỗi này khá phổ biến chiếm

81% trong bài viết của sinh viên Chẳng hạn:

有一年，每人愿意给他做工，想来想去，

他想了一个好办法（？）。后来有一个叫大虎

到剥皮老爷家去做工。

Một ví dụ khác:

在现今的社会中，每个人都要努力让自己

跟得上别人。谁也努力学习，努力工作。每个

人不止靠自己的能力，还要靠亲人，周围的人

或先进的工艺。所以现在大部分每个人都会使

用网络。网络可以帮我们解决很多难的问题。

只要打开电脑或收集接到要查的问题，很快就

得到答案。

Trong đoạn văn này, người viết không xác

định chính xác được câu chủ đề, không làm nổi bật

được nội dung, phân tích, chứng minh không có

chiều sâu, thiếu tính tập trung, câu văn rời rạc, lan

man, không rõ ý

Người viết mắc nhiều lỗi này do nghèo nàn về

vốn từ, khả năng lập luận yếu kém nên không xác

định được ý trọng tâm, luận điểm, không biết chọn

luận cứ, không triển khai được ý, nghĩ như thế nào

viết như thế ấy, không quan tâm đến tính chất bút

ngữ Đây cũng là nguyên nhân của nhiều dạng lỗi

làm ảnh hưởng đến chất lượng bài viết Chẳng hạn

như đoạn văn sau xuất hiện cùng lúc khá nhiều lỗi:

我 住 在 老 街 。 老 街 是 一 个 发 展 的 城 市 ，

所 以 现 在 交 通 情 况 很 复 杂 。 现 在 有 很 多 交

通 类 型 例 如 ： 公 路 ， 铁 路 路 上 有 许 多

辆 车 ： 汽 车 ， 自 行 车 ， 公 共 汽 车 ， 摩 托

车 。 每 天 都 有 交 通 事 故 很 严 重 的 。 高 峰 时

间 常 堵 车 在 路 上 ， 一 次 要 等 半 个 小 时 才 可

能 去 。 要 是 下 雨 ， 路 就 很 滑 。 道 路 交 通 事

故 。 在 老 街 有 几 个 地 方 路 都 坏 了 。 有 些 大

家 不 遵 守 交 通 规 则 ， 让 很 多 人 死 。 现 在 我

们 要 遵 守 交 通 规 则 以 后 喝 酒 不 参 加 交 通 。 Ngoài các lỗi nêu trên ra, một số bài của sinh viên viết liền thành một khối, không tách đoạn Điều đó chứng tỏ sinh viên không hiểu về đặc điểm và yêu cầu của văn bản, năng lực tư duy logic hạn chế Khoảng trống trong kiến thức nền này cần được lấp đầy, củng cố và nâng cao

4 NGUYÊN NHÂN CỦA LỖI VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

Khi bàn về nguyên nhân của lỗi, chúng ta cần hiểu rõ vai trò của “chuyển di ngôn ngữ” trong dạy học ngoại ngữ “Chuyển di ngôn ngữ có liên quan đến sự giống và khác nhau về cấu trúc của hai ngôn ngữ, cũng có liên quan đến tính có thể chuyển di của bản thân cấu trúc tiếng mẹ đẻ, kết cấu ngôn ngữ đích cũng có tác dụng hạn chế đối với chuyển di Chuyển di có thể là hình thức bề ngoài, cũng có thể là sự chuyển di đặc trưng hoặc phạm trù ở chiều sâu Chuyển di có thể dẫn đến sai sót, cũng có thể khiến cho sai sót giảm đi hoặc không có sai sót.” (刘颂浩, 2007) Những chuyển

di có thể làm giảm hoặc không còn sai sót gọi là chuyển di tích cực (正迁移) những chuyển di dẫn tới sai sót gọi là chuyển di tiêu cực(负迁移) Qua phân tích kết quả khảo sát, chúng tôi thấy, nguyên nhân chính của lỗi là do sinh viên thiếu kỹ năng lập luận và bỏ qua bước sắp xếp các ý trước khi viết Mặt khác, việc khảo sát trên đây cho thấy tình trạng sinh viên không có thói quen tách ý và lập dàn ý trong quá trình dựng đoạn là khá phổ biến

Để tránh lỗi diễn đạt thiếu mạch lạc, người viết cần đảm bảo quy tắc lựa chọn, cân nhắc kỹ trong việc dùng từ, đặt câu, dựng đoạn khi tạo lập văn bản Tuy nhiên, thực hành điều này không dễ, người viết phải có ý thức rèn luyện thường xuyên

và liên tục trong quá trình học tập Qua khảo sát bài viết của sinh viên, bước đầu, chúng tôi xác

định một số lỗi phổ biến có ảnh hưởng đến mức độ

mạch lạc của văn bản như: lỗi sử dụng dấu câu sai,

dùng từ không thích hợp dẫn đến câu văn diễn đạt

không rõ và không đúng nghĩa; sắp xếp nội dung

các thành phần trong câu, các câu trong đoạn văn

không theo trình tự; diễn đạt lan man, dài dòng

Trong số các bài viết mà chúng tôi thu thập được,

chỉ có khoảng 10% là diễn đạt rõ ràng, lưu loát Số

còn lại, ngoài những lỗi sai về chính tả, dùng từ,

đặt câu, còn xuất hiện rất nhiều lỗi về diễn đạt như

lủng củng, rời rạc, dài dòng, tối nghĩa, thiếu mạch

lạc Thực trạng này nếu không sớm được khắc

phục sẽ hạn chế hiệu quả học tập Nguyên nhân

của lỗi là do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ sang ngôn

ngữ đích và độ khó của chính bản thân ngôn ngữ

đích Ngoài ra, còn phải kể đến khoảng trống trong

kiến thức nền của sinh viên cũng như hạn chế về

tư duy, triển khai ý và các kiến thức liên quan đến

thủ pháp dựng đoạn

Để có thể khắc phục lỗi, nâng cao chất lượng

dựng đoạn nói riêng và viết văn bản tiếng Hán nói

chung, giảng viên cần gợi mở cho sinh viên thường

xuyên so sánh các điểm ngôn ngữ có liên quan đến

từng nội dung cụ thể trong quá trình dựng đoạn,

nắm được điểm tương đồng và khác biệt giữa thiết

kế đoạn văn tiếng Hán và tiếng Việt để có thể tận

dụng sự chuyển di tích cực và hạn chế tối đa sự

chuyển di tiêu cực của tiếng mẹ đẻ sang ngôn ngữ

đích Song song với trau dồi kiến thức và kỹ năng

dựng đoạn, cần bổ túc, nâng cao các kiến thức

ngôn ngữ có liên quan đến thực hành viết tiếng

Hán như từ vựng, ngữ pháp, văn tự, đồng thời tích

cực đọc các bài mẫu, phân tích bài mẫu để tích lũy

kiến thức, mô phỏng các phương thức triển khai

ý, nâng cao năng lực tư duy logic, khiến cho kiến

thức nền được củng cố và phát huy

5 KẾT LUẬN

Đối với sinh viên Việt Nam học tiếng Trung

Quốc nói chung và sinh viên trường Cao đẳng Sư

phạm Lào Cai nói riêng, để viết được một đoạn

văn hoàn chỉnh không có lỗi ngữ pháp đã khó,

không có lỗi về dựng đoạn để đoạn văn được mạch

lạc, trôi chảy lại càng khó hơn Kết quả khảo sát cho thấy, do trình độ tiếng Trung còn hạn chế cũng như không lập dàn ý, cân nhắc lựa chọn ngôn từ trước khi viết, thêm vào đó là khoảng trống trong kiến thức nền về lý thuyết văn bản cũng như kỹ năng thực hành viết dẫn tới sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Lào Cai đã mắc khá nhiều các lỗi sai liên quan đến ngữ nghĩa của câu cũng như sự liên kết, mạch lạc giữa các câu trong đoạn Để khắc phục điều này, đòi hỏi sinh viên cần có vốn từ vựng phong phú, có thói quen lập dàn ý trước khi viết, sử dụng được các kỹ năng trong liên kết văn bản, đồng thời, phải tích cực vận dụng thủ pháp

so sánh Hán – Việt để có thể tận dụng được sự chuyển di tích cực và hạn chế sự chuyển di tiêu cực của tiếng mẹ đẻ sang quá trình tiếp thu ngôn ngữ đích Đi đôi với tiếp thu kiến thức mới, việc củng cố và tăng cường kiến thức nền là vô cùng quan trọng đối với người học, nhằm nâng cao hiệu quả biểu đạt, nhất là hiệu quả thực hành dựng đoạn văn tiếng Hán./

Tài liệu tham khảo:

Diệp Quang Ban (2002), Giao tiếp, văn bản, mạch

lạc, liên kết, đoạn văn, NXB Khoa học xã hội,

Hà Nội

Diệp Quang Ban (2006), Văn bản, NXB Đại học

Sư phạm, Hà Nội

Diệp Quang Ban (2009), Giao tiếp diễn ngôn và

cấu tạo văn bản, NXB Giáo dục Việt Nam, Hà

Nội

Nguyễn Trọng Báu, Nguyễn Quang Ninh, Trần

Ngọc Thêm (1985), Ngữ pháp văn bản và việc

dạy làm văn, NXB Giáo dục, Hà Nội

汉语教学视角，世界图书出版公司，北京 p.79

思考，《汉语学习》第二期

语语段训练策略，广西大学硕士学位论文