Bài giảng slide phương pháp số_ bài 02 _giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 1PHƯƠNG PHÁP SỐ
Bài 2 Giải gần đúng
hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 2S không n đ nh c a h PTĐSTT ự không ổn định của hệ PTĐSTT ổn định của hệ PTĐSTT ịnh của hệ PTĐSTT ủa hệ PTĐSTT ệ PTĐSTT
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 2
Trang 4Chu n c a ma tr n ẩn của ma trận ủa hệ PTĐSTT ận
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 5Chu n c a ma tr n ẩn của ma trận ủa hệ PTĐSTT ận
Cho ma trận chữ nhật A kích thước Chuẩn của
ma trận A là một số thực không âm, được kí
hiệu là và thỏa mãn các điều kiện:
Trang 6Chu n c a ma tr n ẩn của ma trận ủa hệ PTĐSTT ận
Trang 7Chu n c a ma tr n ẩn của ma trận ủa hệ PTĐSTT ận
1 2
max 5 1 2, 2 4 1, 1 3 7, 2 2 3 max 8,7,11,7 11
5 1 2 2 4 1 1 3 7 2 2 3
127 11,27 max 5 2 1 2, 1 4 3 2, 2 1 7 3 max 10,10,13 13
Trang 8Chu n c a ma tr n ẩn của ma trận ủa hệ PTĐSTT ận
1 2 2
2
1
n
i i
n
x x x
Trang 10Các b ước chung trong phương pháp lặp c chung trong ph ương pháp lặp ng pháp l p ặp
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Cho phương trình
Biến đổi:
Định lý: Giả sử là một hàm liên tục trên
không gian định chuẩn nào đó, và phép lặp , hội tụ tới với xuất phát ban đầu Khi đó, là nghiệm của của phương trình , tức là
Trang 11Các b ước chung trong phương pháp lặp c chung trong ph ương pháp lặp ng pháp l p ặp
lim
2
n n
Trang 12Các b ước chung trong phương pháp lặp c chung trong ph ương pháp lặp ng pháp l p ặp
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Yêu cầu: Giải phương trình
Trang 14Ph ương pháp lặp ng pháp l p đ n ặp ơng pháp lặp
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Yêu cầu: Giải hệ phương trình
Trang 16(4) 1
k k
Trang 19để đảm bảo cho trước
Từ (3): có thể quy bài toán về bài toán để
thuận tiện cho việc giải bằng máy tính.
•
Trang 20Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 21x x 0 k , x 1 k , , x i k 1
Trang 22 Điều kiện (đủ) hội tụ:
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 22
Trang 237 1
k k
Trang 26Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 27Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Điều kiện hội tụ khi áp dụng phương pháp lặp
để giải phương trình
là
Điều kiện nào cho phương trình
•
Trang 28Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Định nghĩa: Ma trận vuông A được gọi là có
các phần tử nằm trên đường chéo chính lớn
hơn tổng các giá trị tuyệt đối của các phần tử còn lại nằm cùng hàng, tức là
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 28
Trang 29Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Hay: trên mỗi hàng, trị tuyệt đối của phần tử
trong khung màu đỏ lớn hơn tổng trị tuyệt đối của các phần tử nằm trong khung màu xanh
Trang 30Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 30
Định lý: Nếu ma trận A có tính chất chéo trội
thì phương pháp lặp đơn và phương pháp lặp Seidel hội tụ.
Nhận xét: Định lý trên đây là điều kiện đủ
về ma trận A để phương pháp lặp hội tụ
Trang 31Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
n n
n n
Trang 32Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 32
Trang 33Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Trang 34Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 34
Phương pháp lặp Jacobi là
phương pháp giải hệ phương trình
khi A có tính chéo trội,
thực hiện biến đổi về dạng bằng cách chia mỗi phương trình thứ cho
và áp dụng phương pháp lặp đơn để giải.
•
Trang 35Các ph ương pháp lặp ng pháp l p Jacobi và Gauss-Seidel ặp
Phương pháp lặp Gauss-Seidel là
phương pháp giải hệ phương trình
khi A có tính chéo trội,
thực hiện biến đổi về dạng bằng cách chia mỗi phương trình thứ cho
và áp dụng phương pháp lặp Seidel để giải.
•
Trang 36Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 37Ví dụ
Trang 38và đánh giá sai số của nghiệm gần đúng Yêu
cầu lấy 3 chữ số thập phân trong các phép tính
•
1 2 3 4
10,9 1,2 2,1 0,9 7,0 1,2 11,2 1,5 2,5 5,3 2,1 1,5 9,8 1,3 10,3 0,9 2,5 1,3 21,1 24,3
x x x x
Trang 40Ví dụ
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 40
Kiểm tra tính chéo trội:
Thấy:
A có tính chéo trội!
10,9 1,2 2,1 0,9 1,2 11,2 1,5 2,5 2,1 1,5 9,8 1,3 0,9 2,5 1,3 21,1
Trang 44Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 460,658 1,414 1,189
Trang 470,591 1,395 1,179
Trang 48Ví dụ
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 48
Phương pháp Jacobi: thử lại
Trang 50Ví dụ
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 50
Phương pháp Jacobi: đánh giá sai số
Trang 51Ví dụ
Phương pháp Jacobi: đánh giá sai số
1 3 2
0,343 0,396 0,591 0,658 1,395 1,414 1,179 1,189 0,053
0,067
0,067 0,019
Trang 52Ví dụ
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 52
Phương pháp Jacobi: đánh giá sai số
Trang 54Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 56Ví dụ
1
0 0,110 0,193 0,083 0,642 0,642 0,107 0 0,134 0,223 0,542 0,473
0,214 0,153 0 0,113 1,127 1,051 0,043 0,118 0,062 0 1,194 1,152
Trang 57Ví dụ
2
0 0,110 0,193 0,083 0,357 0,642 0,107 0 0,134 0,223 0,607 0,473
0,214 0,153 0 0,113 1,379 1,051 0,043 0,118 0,062 0 1,181 1,152
Trang 58Ví dụ
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 58
Phương pháp Gauss-Seidel: đánh giá sai số
7 1
k k
Trang 59q p
Trang 60Ví dụ
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 60
Phương pháp Jacobi: đánh giá sai số
1 3 2
0,345 0,357 0,588 0,607 1,372 1,379 1,183 1,181 0,012
0,019
0,019 0,007
Trang 62Ví dụ
Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính 62
Phương pháp Gauss-Seidel: đánh giá sai số
Đánh giá nào chặt hơn?
Phương pháp nào hội tụ nhanh hơn?
Trang 64Phân bi t các ph ệ PTĐSTT ương pháp lặp ng pháp
1234
Trang 66Phương pháp số - Bài 3: Giải gần đúng hệ phương trình đại số tuyến tính
Trang 67Vấn đề cài đặt
Trang 68Các thu t toán c n th c hi n ận ần thực hiện ự không ổn định của hệ PTĐSTT ệ PTĐSTT