Bài 21. Vùng Đồng bằng sông Hồng (tiếp theo)

- Những thuận lợi và khó khăn của đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng?. - Những thuận lợi và khó khăn của đặc điểm dân cư, xã hội đố[r]

Tiết: 21 - Tuần: 11

Ngày dạy: 07.11.2016 Bài 19

THỰC HÀNH ĐỌC BẢN ĐỒ, PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP Ở TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI BẮC BỘ

1 MỤC TIÊU: 1.1 Kiến thức: *HS biết: Hoạt động 1: Các ngành công nghiệp có điều kiện để phát triển mạnh *HS hiểu: Hoạt động 2: Phân tích và đánh giá được tiềm năng và ảnh hưởng của tài nguyên khoáng sản đối với sự phát triển công nghiệp của vùng 1.2 Kĩ năng: *HS thực hiện được: Biết vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra của ngành công nghiệp khai thác, chế biến và sử dụng tài nguyên khoáng sản *HS thực hiện thành thạo: - Xác định bản đồ - Kĩ năng sống: + Tư duy: phân tích, đánh giá ảnh hưởng của tài nguyên khoáng sản đối với phát triển công nghiệp ở TD và MNBB + Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng + Làm chủ bản thân:quản lí thời gian, trách nhiệm 1.3 Thái độ: *Thói quen: Ý thức bảo vệ tài nguyên khoáng sản *Tính cách: Cẩn thận 2 NỘI DUNG BÀI HỌC: Đọc bản đồ, phân tích và đánh giá ảnh hưởng của tài nguyên khoáng sản đối với phát triển công nghiệp ở trung du và miền núi bắc bộ 3 CHUẨN BỊ: 3.1 Giáo viên : bản đồ tự nhiên và kinh tế vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ 3.2 Học sinh : tập bản đồ. 4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP: 4.1 Ổn định tổ chức và kiệm diện: 9A1:………

9A2:………

9A3:………

9A4:………

9A5:………

4.2 Kiểm tra miệng: lấy điểm từ bài thực hành.

4.3 Tiến trình bài học:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

*Khởi động: Khoáng sản có ý nghĩa rất lớn trong việc

phát triển các ngành công nghiệp, vậy vai trò của

khoáng sản đối với vùng TD và MNBB như thế nào?

Chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài mới

*Hoạt động 1: cả lớp (15p)

Dựa vào bản đồ tự nhiên hoặc hình 17.1, xác định các

mỏ khoáng sản?

- Đọc tên các địa phương có khoáng sản chủ yếu:

Than, thiếc, apatít, bôxít, chì, kẽm

- Gọi học sinh lên bảng xác định chúng

- Giáo viên giới thiệu bảng sau:

1 Xác định vị trí của các mỏ khoáng sản:

Than mỡ Triệu tấn 7,1 56 Phấn Mễ, Làng Cẩm, TháiNguyên.

Sắt Triệu tấn 136 16,9 Làng Lếch, Quay Xá (YênBái), Tùng Bá (Hà Giang)

Dương (Tuyên Quang)

Titan Nghìntấn 390,9 64 Nằm trong quặng sắt núiChùa (Thái Nguyên)

Hoạt động 2: nhóm (20p)

*Chia lớp thành 4 nhóm thảo luận:

- Nhóm 1: Những ngành công nghiệp khai thác nào

có điều kiện phát triển? Vì sao?

Ví dụ:

Than gầy - Quảng Ninh có chất lượng tốt (khai thác

từ thời Pháp) là nhiên liệu cho nhu cầu trong nước và

ngoài nước

Apatít – Lào Cai (vùng duy nhất ở nước ta có trữ

lượng lớn và tập trung) đủ đáp ứng nhu cầu sản xuất

phân lân phục vụ nông nghiệp và một phần để xuất

khẩu

- Nhóm 2: Chứng minh ngành luyện kim đen ở Thái

Nguyên Chủ yếu sử dụng nguyên liệu khoáng sản tại

chỗ

(Các mỏ sắt, than trên hình 17.1; mỏ sắt Trại Cau

cách trung tâm công nghiệp Thái Nguyên 7; mỏ than

Khánh Hoà; mỏ than mỡ Phấn Mễ)

- Nhóm 3: Trên hình 18.1, xác định:

2 Ảnh hưởng của tài nguyên khoáng sản tới phát triển công nghiệp:

- Ngành công nghiệp khai thác: Than, sắt, apatít

- Điều kiện phát triển:

+ Trữ lượng khá, chất lượng quặng khá tốt, cho phép đầu tư công nghiệp

+ Điều kiện khai thác tương đối thuận lợi

+ Đó là những khoáng sản quan trọng đối với quốc gia để phát triển công nghiệp khai khoáng và nhiều ngành công nghiệp khác

Vị trí của vùng mỏ than Quảng Ninh?

Nhà máy nhiệt điện Uông Bí?

Cảng xuất khẩu than Cửa Ông?

- Nhóm 4: Dựa vào hình 18.1 và sự hiểu biết, hãy vẽ

sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu thụ

sản phẩm theo mục đích làm nhiên liệu cho các nhà

máy nhiệt điện, phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước

và xuất khẩu

4.4 Tổng kết: Nhận xét và chấm điểm.

4.5 Hướng dẫn học tập:

*Đối với bài học ở tiết học này:

- Làm bài tập bản đồ Địa lí 9

*Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

Chuẩn bị bài 20: “Vùng Đồng bằng sông Hồng”:

- Ý nghĩa của vị trí địa lí và giới hạn vùng Đồng bằng sông Hồng?

- Ý nghĩa của vùng Đồng bằng sông Hồng đối với sự phát triển nông nghiệp và đời sống dân cư?

- Kể tên và nêu sự phân bố các loại đất?

- Tầm quan trọng của hệ thống đê điều ở Đồng bằng sông Hồng?

- Mật độ dân số cao có những thuận lợi và khó khăn gì cho sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng?

5 PHỤ LỤC:

………

………

………

Tiết: 22 - Tuần: 12

Ngày dạy: 10.11.2016 Bài 20

VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG

Khai thác than:

Uông Bí, Hòn Gai, Cẩm phả

Nhiệt điện;

Phả Lại, Uông Bí , Cao Ngạn

Tiêu dùng trong nước:

Công nghiệp Lâm Thao, Việt Trì

Xuất khẩu: Nhật, Trung Quốc, EU, Cu

Ba, Nga

1 MỤC TIÊU:

1.1 Kiến thức:

*HS biết:

Hoạt động 1: Nhận biết vị trí địa lí, giới hạn lãnh thổ của vùng Đồng bằng sông Hồng

Hoạt động 2: Trình bày được đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên của vùng

Hoạt động 3: Trình bày được đặc điểm dân cư, xã hội của vùng

*HS hiểu:

Hoạt động 1: Ý nghĩa của vị trí địa lí, giới hạn lãnh thổ đối với phát triển kinh tế - xã hội

Hoạt động 2:

- Những thuận lợi và khó khăn của đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng

- Những thuận lợi và khó khăn của đặc điểm dân cư, xã hội đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng

1.2 Kĩ năng:

*HS thực hiện được:

- Xác định trên bản đồ, lược đồ vị trí giới hạn của vùng đồng bằng sông Hồng

- Phân tích biểu đồ, số liệu thống kê để hiểu và trình bày đặc điểm tự nhiên, dân cư, xã hội và phát triển kinh tế của vùng

- Vẽ biểu đồ

*HS thực hiện thành thạo:

- Xác định bản đồ

- Kĩ năng sống:

+ Tư duy: thu thập và xử lí thông tin từ lược đồ, bản đồ

+ Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, lắng nghe

+ Làm chủ bản thân: quản lí thời gian, trách nhiệm

1.3 Thái độ:

*Thói quen: ý thức đúng đắn về chính sách dân số, BVMT

*Tính cách: kiên trì, siêng năng

2 NỘI DUNG BÀI HỌC:

- Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm dân cư xã hội vùng đồng bằng sông Hồng

3 CHUẨN BỊ:

3.1 Giáo viên : Giáo án điện tử

3.2 Học sinh: chuẩn bị bài, tập bản đồ địa 9.

4 TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

4.1 Ổn định tổ chức và kiệm diện:

9A1:………

9A2:………

9A3:………

9A4:………

9A5:………

4.2 Kiểm tra miệng: kiểm tra vở, tập bản đồ.

4.3 Tiến trình bài học:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

*Khởi động: Nước ta chia làm 7 vùng kinh tế,

chúng ta đã tìm hiểu xong vùng đầu tiên, hôm nay

chúng ta tiếp tục tìm hiểu sang vùng thứ 2 đó là

vùng đồng bằng sông Hồng

*Khái quát: Tổ chức trò chơi “ai nhanh hơn”

GV giới thiệu bản đồ tự nhiên vùng ĐBSH

Cho biết tên các tỉnh, thành phố thuộc ĐBSH

Diện tích? Dân số?

Hoạt động 1: cá nhân (5p)

Quan sát lược đồ cho biết:

Đồng bằng sông Hồng gồm những bộ phận nào?

Tiếp giáp với các khu vực nào của nước ta?

Xác định vị trí đảo Cát Bà và đảo Bạch Long vĩ

Vị trí địa lí có ý nghĩa như thế nào đồi với sự phát

triển kinh tế xã hội của vùng?

Chuyển ý

Hoạt động 2: nhóm - giáo dục môi trường –

GDƯP với BĐKH và PCTT (15p)

Quan sát lược đồ cho biết:

Châu thổ sông Hồng có gì khác so với ĐBSH? Do

sông nào bồi đắp?

(Châu thổ sông Hồng có diện tích nhỏ hơn ĐBSH,

do sông Hồng bồi đắp)

Xác định vị trí sông Hồng trên lược đồ

Dựa vào kiến thức đã học, nêu ý nghĩa của sông

Hồng đối với sự phát triển nông nghiệp và đời

sống dân cư?

(Bồi đắp phù sa, mở rộng diện tích, cung cấp nước

tưới tiêu và sinh hoạt, nuôi trồng và đánh bắt thủy

sản, là cái nôi của nền văn minh cổ trên thế

giới…)

Quan sát và xác định lược đồ cho biết ĐBSH có

mấy loại đất? Nơi phân bố? Đất nào có giá trị

nhất?

Khí hậu có đặc điểm gì?

Có mấy hệ thống sông lớn? Xác định lược đồ?

Nhận xét tài nguyên nước?

Quan sát lược đồ kể tên các loại khoáng sản?

Nhận xét tài nguyên biển?

*Thảo luận cặp (3 phút)

Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên có

thuận lợi và khó khăn gì cho phát triển kinh tế, xã

hội? (quan sát hình ảnh)

*GDƯP với BĐKH và PCTT:

Quan sát hình ảnh cho biết biện pháp khắc phục

khó khăn?

Đê điều ở ĐBSH có ý nghĩa gì đối với đời sống

- Gồm 10 tỉnh, thành phố

- Diện tích: 14.860km

- Dân số: 19.577.944 người (1.4.2009)

I Vị trí địa lí và giới hạn lãnh thổ:

- Phía Bắc và Tây giáp Trung du miền núi Bắc Bộ

- Phía Nam giáp Bắc Trung Bộ

- Phía Đông giáp vịnh Bắc Bộ

- Là đồng bằng châu thổ lớn thứ 2 của đất nước

*Ý nghĩa: Có vị trí địa lí thuận lợi trong giao lưu kinh tế - xã hội với các vùng trong và ngoài nước

II Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên:

1 Đặc điểm:

- Châu thổ do sông Hồng bồi đắp

- Chủ yếu là đất phù sa

- Khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh

- Nguồn nước dồi dào

- Khoáng sản: đá, sét cao lanh, than nâu…

- Vịnh Bắc Bộ giàu tiềm năng

2 Thuận lợi:

- Đất phù sa màu mỡ, khí hậu, thủy văn thuận lợi cho thâm canh lúa nước

- Thời tiết mùa đông thuận lợi cho trồng một số cây ưa lạnh

- Một số khoáng sản có giá trị đáng kể

- Vùng ven biển và biển thuận lợi cho nuôi trồng, đánh bắt thủy sản, du lịch, GTVT

3 Khó khăn: Nhiều thiên tai, ít tài nguyên

khoáng sản

của người dân?

Giáo dục môi trường:

- Việc sử dụng đất hợp lí, bảo vệ nguồn nước khỏi

bị ô nhiễm là một trong những vấn đề trọng tâm

của đồng bằng sông Hồng

Chuyển ý:

Hoạt động 3: cá nhân (13p)

Dựa vào hình 20.2 SGK, cho biết đồng bằng sông

Hồng có mật độ dân số cao gấp mấy lần trung bình

của cả nước, của các vùng Trung du và miền núi

Bắc Bộ, Tây Nguyên?

Nhận xét về số dân và mật độ dân số vùng ĐBSH

Mật độ dân số cao ở Đồng bằng sông Hồng có

những thuận lợi và khó khăn gì cho sự phát triển

kinh tế xã hội?

*Thuận lợi: Nguồn lao động dồi dào, thị trường

tiêu thụ lớn

Quan sát bảng 20.1 nhận xét tình hình dân cư, xã

hội của vùng đồng bằng sông Hồng so với cả

nước?

Quan sát hình 7.1 + 20.3 + SGK nhận xét kết cấu

hạ tầng nông thôn ở Đồng bằng sông Hồng

Quan sát hình ảnh, nhận xét về đặc điểm đô thị của

vùng

Phân tích bảng 20.1 cho biết dân cư và xã hội ở

Đồng bằng sông Hồng có những khó khăn gì?

*Giáo dục môi trường:

*Khó khăn:

- Bình quân đất nông nghiệp trên đầu người rất

thấp

- Môi trường ô nhiễm

- Gây sức ép lên kinh tế

- Sức ép đối với các vấn đề xã hội

*Biện pháp:

- Kế hoạch hóa gia đình

- Kiểm soát và hạn chế dân nhập cư

- Di dân

*Giáo dục KHHGĐ:

Giáo viên liên hệ thực tế - chốt kiến thức

III Đặc điểm dân cư, xã hội:

1 Đặc điểm:

- Đông dân nhất cả nước

- Mật độ dân số cao

- Nhiều lao động có chuyên môn kĩ thuật

2 Thuận lợi:

- Nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ lớn

- Người lao động có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất, có chuyên môn kĩ thuật

- Kết cấu hạ tầng nông thôn hoàn thiện nhất cả nước

- Có một số đô thị hình thành lâu đời: Hà Nội, Hải Phòng

3 Khó khăn:

- Sức ép cho các vấn đề: việc làm, y tế, giáo dục, giao thông, ô nhiễm môi trường…

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm

4.4 Tổng kết:

Xác đinh vị trí giới hạn vùng Đồng bằng sông Hồng?

Chọn ý em cho là đúng nhất.

Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, đặc điểm dân cư xã hội ĐBSH?

a Chủ yếu là đất phù sa

b Khí hậu có mùa đông lạnh

c Đồng bằng châu thổ được sông Cửu Long đắp

d Dân số đông, mật độ dân số cao nhất cả nước

e Tỉ lệ gia tăng tự nhiên cao.

f Kết cấu hạ tầng nông thôn hoàn thiện nhất cả nước

Đáp án: a, b, d, f là đáp án đúng

4.5 Hướng dẫn học tập:

*Đối với bài học tiết này:

- Học bài: vùng ĐBSH, làm BT bản đồ

- Làm bài tập 3: Vẽ biểu đồ cột và nhận xét (SGK/Trang 75)

*Đối với bài học tiết tiếp theo:

Chuẩn bị bài 21: Vùng đồng bằng sông Hồng (tt)

- Tình hình phát triển kinh tế: công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ?

- Các trung tâm kinh tế và vùng kinh tế trong điểm Bắc Bộ?

5 PHỤ LỤC: