- Chu trình tiềm tan (VR ôn hòa): Là quá trình ADN của virus xâm nhập vào hệ gen tế bào chủ (prophage), nhân lên cùng hệ gen tế bào chủ và tồn tại trong đó suốt thời... (VR cài xen [r]
Trang 1Ngày soạn: … /… /…… Ngày giảng: ……
Tiết giảng số (Theo PPCT):
BÀI 30 SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ
I Mục tiêu:Sau khi học xong bài này HS phải:
1 Kiến thức:
- Phân tích được 5 giai đoạn nhân lên của virut trong tế bào chủ
- Phân biệt được chu trình tan và chu trình tiềm tan
- Nêu được đặc điểm của virut HIV
- Phân biệt được HIV và AIDS
- Trình bày được các con đường lây truyền và biện pháp phòng ngừa HIV
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện được kỹ năng quan sát, phân tích, tổng hợp khái quát kiến thức
- Rèn luyện được kỹ năng làm việc nhóm, làm việc với SGK,…
3 Thái độ:
- Có ý thức vận dụng các kiến thức đã học và việc bảo vệ sức khoẻ, tránh các bệnh do virut gây nên
- Có ý thức tuyên truyền, giáo dục HIV/AIDS cho mọi người
- Không xa lánh, kì thị người bị HIV/AIDS
4 Năng lực
- năng lực gải quyết vấn đề, hợp tác, giao tiếp
II Chuẩn bị:
Trang 21.giáo viên
- Chuẩn bị nội dung bài, phiếu học tập
- Tranh hình SGK phóng to quá trình xâm nhập của vi rút vào tế bào bạch cầu
- Các thông tin tuyên truyền về đại dịch AIDS
2 học sinh
- SGK 10
- Xem trước bài ở nhà trả lời các câu hỏi cuối bài, chuẩn bị nội dung các lệnh sách giáo khoa
III Phương pháp giảng dạy:
- trực quan- hỏi đáp
IV Tổ chức các hoạt động dạy và học:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ: nêu ba đặc điểm cơ bản của virut ?
3 giảng bài mới
* đặt vấn đề: Virut không có cấu tạo tế bào, không có quá trình trao đổi chất, trao đổi năng lượng, chúng phụ thuộc hoàn toàn vào tế bào chủ, vậy nó xâm nhập và sinh sản như thế nào? Tại sao chúng ta chỉ mắc một số bệnh nhất định? Bệnh AIDS là gì? Để trả lời cho các câu hỏi đó chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay
HĐ 1: chu trình nhân
lên của virut trong tế
bào chủ( đại diện là
phage T2)
-GV treo tranh, hướng
dẫn học sinh quan sát
tranh và hỏi: Hãy cho
biết có thể chia chu trình
nhân lên của Virút thành
Trang 3mấy giai đoạn? Đó là
những giai đoạn nào?
-Nội dung từng giai
đoạn
- Để xâm nhập vào tế
bào và nhân số lượng,
virut phải bám được trên
bề mặt tế bào chủHấp
phụ
- Hấp phụ là gì?
- Virút có thể bám đặc
hiệu lên loại tế bào mà
nó ký sinh là nhờ yếu tố
gì?
-HS quan sát tranh và trả lời :
chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ gồm 5 giai đoạn chính:
+Hấp phụ +Xâm nhập(xâm nhiễm) +Sinh tổng hợp
+Lắp ráp +Phóng thích (giải phóng)
- Là giai đoạn virut bám lên bề mặt tế bào chủ
- Nhờ có gai glycoprotein của virút phải đặc hiệu với thụ thể bề mặt của tế
I.chu trình nhân lên của virut
1 Hấp phụ:
-Là giai đoạn virut bám lên bề mặt tế bào chủ
- Gai glycoprotein của
Trang 4- Sự bám đặc hiệu của
virút trên bề mặt tế bào
cho ta biết điều gì?Nó
ứng dụng gì vào thực
tiễn
* Đối với phagơ: Phage
xâm nhập vào tế bào chủ
bằng cách nào?
* Đối với virút động vật:
Virut động vật xâm
nhập vào tế bào chủ
bằng cách nào?
- Cả 2 con đường xâm
nhập của phago và
TBĐV khác nhau,
nhưng đều có chung
mục đích là gì?
-Con người ứng dụng gì
từ vai trò làm thủng
thành tế bào vi khuẩn
của enzim lyzozim ?
bào
- Mỗi loại virút chỉ có thể bám lên được một số loại
tế bào nhất định
- emzim lizôzim phá huỷ thành tế bào chủ
- Đưa cả nuclêôcapsit vào
tế bào chủ
Đưa vật chất di truyền vào tế bào chủ
Con người sản xuất thuốc
có lizozim để chuyển gen vào tế bào chủ
virút phải đặc hiệu với thụ thể bề mặt của tế bào chủ
2 Xâm nhập:
*
Đối với phagơ:
- emzim lizôzim phá huỷ thành tế bào chủ
Trang 5-Trong giai đoạn này,
virút đã tổng hợp những
vật chất nào?
- Các nguyên liệu và
enzim mà virút sử dụng
có nguồn gốc từ đâu
- Để tạo thành virut mới
virut phải lắp ráp các
thành phầ n lại với nhau
- Kết quả của quá trình
lắp ráp?
- Virut tiến hành tổng hợp a.nuclêic và vỏ protein của mình
- Do tế bào chủ cung cấp
- Lắp a.nuclêic vào protein vỏ để tạo virut hoàn chỉnh
- Bơm a.nuclêic vào TBC ( vỏ nằm bên ngoài.)
* Đối với virút động vật:
- Đưa cả nuclêôcapsit vào
tế bào chủ
- Sau đó “cởi vỏ” để giải phóng a.nuclêic
3 Sinh tổng hợp:
- Virut tiến hành tổng hợp a.nuclêic và vỏ protein của mình
- Nguồn nguyên liệu và enzim do tế bào chủ cung cấp
4 Lắp ráp:
Lắp a.nuclêic vào protein
Trang 6- Từ một phân tử a.nu
trãi qua các giai đọan, số
lượng virut
tăngnguyên liệu tế
bào chất cạn kiệt
dầnphá vỡ tế bào và
phóng thích virut ra
ngoài
Sau khi chui ra ngoài
virut lại tiếp tục hấp phụ
vào các tế bào khác để
tiếp tục chu trình nhân
lên tiếp theo
- Chu trình nhân lên của
virut ta vừa học là chu
trình tan Tại sao?
Cho HS xem đoạn video
về chu trình tiềm tan của
virut
- So sánh chu trình tiềm
tan và chu trình tan?
- nhận xét, kết luận
- Virut phá vỡ tế bào để chui ra ồ ạt làm tế bào chết ngay
- so sánh
vỏ để tạo virút hoàn chỉnh
5 Phóng thích:
Virut phá vỡ tế bào để chui ra ồ ạt làm tế bào chết ngay
Chu trình sinh tan(VR độc): Phago tạo thành phá
vỡ TB chui ra một cách ồ
ạt hoặc tạo 1 lỗ thủng trên
vỏ chui ra từ từ -> làm chết (tan) tế bào chủ
- Chu trình tiềm tan (VR
ôn hòa): Là quá trình ADN của virus xâm nhập vào hệ gen tế bào chủ (prophage), nhân lên cùng hệ gen tế bào chủ và tồn tại trong đó suốt thời
Trang 7Hoạt động 2:
HIV/AIDS
Em hãy kể tên những
bệnh do virus gây ra mà
hiện nay chúng ta vẫn
chưa có thuốc chữa?
-HIV là gì?
- GV: Gọi "virut HIV"
có đúng không?
- Giải thích HIV là tên
viết tắt của Human
Immunodeficiency
Virus
- Kết luận
Người nhiễm HIV bị
bệnh gì?
- Tại sao người nhiễm
HIV lại mắc các bệnh
như vậy? (GV gợi ý học
sinh nghiên cứu (1/I)
SGK/120 và trả lời các
câu hỏi: Loại tế bào
-HIV/AIDS
-HIV là virut gây suy giảm miễn dịch ở người -không
Sốt kéo dài, sút cân, tiêu chảy…
gian dài (VR cài xen vào
hệ gen và NTS TB, TB vẫn phát triển bình thường chỉ khi gặp trường hợp bất lợi nó với phóng thích ra ngoài)
II HIV/AIDS 1.khái niệm HIV
-HIV là virus gây suy giảm miễn dịch ở người
Trang 8virut tấn công là tế bào
nào? Tế bào đó thực
hiện chức năng gì trong
cơ thể? Khi cơ thể mất
tế bào đó thì sẽ bị như
thế nào?)
- Nhận xét và kết luận
-cho HS tìm hiểu qua
các tờ rơi kết hợp với
những kiến thức thực tế
[?]Trình bày các con
đường lây nhiễm HIV
Những nhóm đối tượng
nào có nguy cơ lây
nhiễm cao?
-Tại sao người nghiện
ma túy thường bị nhiễm
HIV?
-trả lời lần lượt
- trình bày 3 con đường lây nhiễm
-Người nghiện, quan hệ tình dục không lành mạnh, thất nghiệp
- Vì dùng chung bơm kim tiêm
- HIV có khả năng gây nhiễm và phá hủy một số
tế bào của hệ thống miễn dịch ( tế bào limpho T4)
=> Sự giảm các tế bào này làm mất khả năng miễn dịch ở cơ thể người
- Các vi sinh vật (vi sinh vật cơ hội) lợi dụng lúc
cơ thể bị suy giảm tấn công bệnh cơ hội
2 Ba con đường lây truyền HIV
- Qua đường máu: truyền máu, tiêm chích, đã bị nhiễm HIV
- Qua đường tình dục không an toàn
- Mẹ bị hiễm HIV có thể truyền qua thai nhi và truyền cho con qua sữa mẹ
Trang 9-cho HS thảo luận
nhóm, đọc thông tin
phần 3 các gđ phát triển
bệnh trang 120 và điền
thông tin vào phiếu học
tập( 3 phút)
- Tại sao có những
người không biết mình
bị nhiễm HIV?
- Điều đó có nguy hại gì
cho xã hội?
- Đối với việc truyền
máu hiện nay đã được
sàng lọc, nên không bị
lây nhiễm HIV hay viêm
gan B qua đường này
- Biện pháp phòng ngừa
HIV là gì?
liên hệ thực tế về công
tác tuyên truyền về HIV/
AIDS
-Lần lượt trả lời để hoàn thành bảng
- Giai đoạn 1+2 chưa biểu hiện bệnh Người
VN ít có thói quen kiểm tra sức khỏe và nếu kiểm tra ở giai đoạn 1 cũng khó
có kết quả
- Có thể truyền bệnh cho nhiều người khác
- Nghiên cứu SGK và trả lời
3 Ba giai đoạn phát triển của bệnh
- Giai đoạn sơ nhiễm
- Giai đoạn không triệu chứng
- Giai đoạn biểu hiện triệu chứng
4.Biện pháp phòng ngừa
- Sống lành mạnh thủy chung 1 vợ 1 chồng
- Loại trừ tệ nạn XH (Tiêm chích ma túy, mại dâm,…)
- Vệ sinh y tế theo đúng quy định nghiêm ngặt
Trang 10PHIẾU HỌC TẬP
Đọc thông tin trong SGK t120 và hoàn thành bảng sau
Sơ nhiễm - 2 tuần - 3 tháng Thường không biểu hiện triệu
trứng hoặc biểu hiện nhẹ
Không triệu
trứng
- 1 - 10 năm Số lượng tế bào limpho T - CD4
giảm dần
Biểu hiện
triệu trứng
AIDS
- Tiếp theo - Các bệnh cơ hội xuất hiện: tiêu
chảy, viêm da, lao, Cuối cùng là cái chết
4 Củng cố
Câu 1: Virus bán được vào TB vật chủ nhờ gai glycoprotein của virus đặc hiệu với thụ thể bề mặt TB chủ Đây là giai đoạn nào trong chu trình nhân lên của virus?
A Giai đoạn xâm nhập C Giai đoạn lắp ráp
B Giai đoạn hấp phụ.* D Giai đoạn phóng thích
Câu 2: Virus HIV xâm nhiễm vào TB nào?
A TB hệ miễn dịch ở người.* C TB gan
B TB sinh dục nam D TB sinh dục nữ
Câu 3: Mỗi loại virus có thể xâm nhập vào một TB nhất định, là do trên bề mặt
TB có …… mang tính đặc hiệu đói với mỗi loại virus
Điền vào chố (……)Từ hoặc cụm từ nào dưới đây cho câu trên đúng nghĩa?
Câu 4: HIV lấy truyền theo con đường nào?
A Đường máu, tiêm chích, ghép tạng
B Đường máu, tình dục và mẹ truyền cho con qua bào thai.*
Trang 11C Đường máu, tình dục, xăm mình.
D Côn trùng đốt, ăn uống chung, sinh hoạt chung
5.Dặn dò:
- Học bài và trả lời câu hỏi trong SGK
-Tìm hiểu bệnh do vi rút gây nên ở Thực vật và Động vật
VI Rút kinh nghiệm