Giáo trình Xử lý khắc phục sự cố máy chính - MĐ06: Máy trưởng tàu cá hạng 4

Việc phát hiện sớm biểu hiện và khắc phục nhanh các sự cố do hệ thống nhiên liệu gây ra góp phần làm cho động cơ hoạt động hiệu quả và ổn định hơn.[r]

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

GIÁO TRÌNH

MÔ ĐUN:

XỬ LÝ KHẮC PHỤC SỰ CỐ

MÁY CHÍNH

MÃ SỐ: MĐ06

NGHỀ: Máy Trưởng Tàu Cá Hạng 4

Trình độ: Sơ cấp nghề

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

MÃ TÀI LIỆU: MĐ06

LỜI GIỚI THIỆU

biê ̣t là nguồn thủy sản gần bờ Do vâ ̣y để khai thác được các nguồn lợi thủy sản, ngư dân phải ra xa hơn , đánh bắt dài ngày hơn trên biển Điều này đồng nghĩa với việc phải trang bị tàu lớn hơn , công suất máy chính lớn hơn , nhiều trang thiết bi ̣ hơn và máy chính phải làm viê ̣c nhiều ngày hơn trên biển

Chính vì vậy , viê ̣c trang bi ̣ đầy đủ kiến thức và kỹ năng cho thuyề n trưởng cũng như máy trưởng tàu là một việc hết sức cần thiết cho công việc điều

khiển tàu hoa ̣t đô ̣ng dài ngày trên biển

chuyên môn nghề trong chương trình đào ta ̣o nghề sơ cấp : Máy trưởng tàu cá hạng 4 Đây là mô đun cần thiết , trang bi ̣ các kiến thức và kỹ năng cho máy trưởng tàu cá có công suất từ 400CV trở lên nhằm để phát hiê ̣n , phòng ngừa cũng như khắc phục các sự cố về máy chính , tránh các tổn thất đáng tiếc về người và của xảy ra

Giáo trình này là phần tiếp theo của các mô đun : Vâ ̣n hành máy chính , vâ ̣n hành hệ thống điện , vâ ̣n hành hê ̣ thống la ̣nh , chuẩn bi ̣ vâ ̣t tư thiết bi ̣

Mô đun này gồm 6 bài:

+ Bài mở đầu

MỤC LỤC

CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN, CHỮ VIẾT TẮT 5

1 Sự nghiêm tro ̣ng khi xảy ra sự cố máy chính 7

2 Các biểu hiện chung của máy trước khi xảy ra sự cố 8

3 Các quy tắc cơ bản xử lý sự cố máy chính 8

Bài 1: XỬ LÝ KHẮC PHỤC SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU 10

1 Hê ̣ thống nhiên liê ̣u dùng trong máy chính tàu cá 10

1.1 Lựa cho ̣n nhiên liê ̣u 10

1.2 Sơ đồ hệ thống nhiên liê ̣u 10

2 Các sự cố thường gặp trên hệ thống nhiên liệu máy c hính 11

2.1 Dầu có lẫn khí 11

2.3 Kim phun (béc) phun không tốt 15

2.4 Dầu có lẫn nước 18

Bài 2: XỬ LÝ, KHẮC PHỤC SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG BÔI TRƠN 21

1 Dầu bôi trơn trong máy chính : 21

1.1 Chứ c năng của dầu bôi trơn 21

1.2 Tính chất, phân loại dầu bôi trơn 23

1.3 Sơ đồ hệ thống bôi trơn trên máy 24

2 Các sự cố thường gặp do dầu bôi trơn gây ra 25

2.1 Mất áp lực dầu 25

Bài 3: XỬ LÝ, KHẮC PHỤC SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG LÀM MÁT 32

1 Nhiê ̣m vụ của hê ̣ thống làm mát 32

2 Các sự cố thường gặp 33

2.1 Không có nước biển làm mát 33

2.2 Nướ c ngo ̣t làm mát quá nóng 36

2.3 Nhiệt đô ̣ dầu bôi trơn quá cao 37

Bài 4: XỬ LÝ, KHẮC PHỤC SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG 41

2.2 Hiện tượng của sự cố thường gặp 48

3 Bô ̣ phát điê ̣n (Dynamo): 51

3.2 Hiện tượng sự cố: 51

3.3 Nguyên nhân sự cố: 51

3.4 Xử lý, khắc phục sự cố: 52

Bài 5: XỬ LÝ, KHẮC PHỤC SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG PHÂN PHỐI KHÍ 55

1 Sự cố về lo ̣c gió: 55

1.1 Hiện tượng sự cố: 56

1.2 Nguyên nhân sự cố: 56

1.3 Xử lý, Khắc phục sự cố: 56

2 Sự cố về turbo khí na ̣p: 56

2.1 Hiện tượng của sự cố: 56

2.2 Nguyên nhân của sự cố: 57

2.3 Xử lý, khắc phục sự cố: 57

3 Sự cố về Suppap na ̣p và suppap xả : 58

3.1 Hiện tượng của sự cố: 58

3.2 Nguyên nhân sự cố: 58

3.3 Xử lý, khắc phục sự cố: 58

4.2 Nguyên nhân sự cố: 62

4.3 Xử lý, khắc phục sự cố: 62

HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN 65

DANH SÁCH BAN CHỦ NHIỆM XÂY DỰNG 76

DANH SÁCH HỘI ĐỒNG NGHIỆM THU CHƯƠNG TRÌNH 76

CÁC THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN, CHƢ̃ VIẾT TẮT

- ĐCT: Điểm chết trên , là vị trí cao nhất trên xilanh mà piston có thể chạy lên

chạy xuống

- Via bánh đà : Dùng cây đẩy bánh đà xoay chậm rãi từng chút một

MÔ ĐUN: XỬ LÝ KHẮC PHỤC SỰ CỐ MÁY CHÍNH

Mã mô đun: MĐ06

Giới thiệu mô đun:

hiê ̣n và nguyên nhân gây nên các sự cố của máy chính

rèn luyện ý thức an toàn lao động , ý thức bảo vệ môi trường

- Trong mô đun , phần l ý thuyết được trình bày sơ lược và minh họa hình ảnh, chủ yếu nhằm nâng cao khả năng thực hành của các học viên trên máy

thực hành

BÀI MỞ ĐẦU

Như chúng ta đã biết , ngày nay khi mà ngư trường khai thác ngày càng thu he ̣p, nguồn tài nguyên thủy sản ngày càng ít đi do đó các tàu cá phải được trang bi ̣ máy lớn hơ n để cha ̣y nhanh hơn , đi tìm những ngư trường xa hơn Chính điều đó khiến cho động cơ chính phải làm việc liên tục trong thời gian dài , với công suất liên tục đa ̣t đi ̣nh mức hoă ̣c có thể cao hơn đi ̣nh mức thiết kế Viê ̣c làm viê ̣c liên tục ở cường đô ̣ cao sẽ dẫn đến những hao mòn nhanh chóng và do đó sẽ dể dẫn đến các sự cố hư hỏng ngoài mong muốn Máy chính được coi như là “trái tim” của con tàu Khi máy chính bi ̣ chết máy các hệ thống phụ trợ kè m theo đều không thể hoa ̣t đô ̣ng và điều này dẫn đến sự nguy hiểm đến tính mạng của các thanh viên , thiệt ha ̣i không nhỏ về tài sản

Khi sự cố xảy ra với máy chính (chết máy ) sẽ làm cho máy chính ngừng hoạt động một thời gian nhất đi ̣nh Khi đó

thành viên trên tàu đều được phó mặt cho thiên nhiên : sóng và gió

Đặc biệt trong số các thiết bị phụ được dẫn động từ máy chính có đinamo phát điện và máy bơm nước , đây là hai thiết bi ̣ rất quan tro ̣ng trên tàu Khi mất máy phát điê ̣n với những tàu không có hê ̣ thống phát điê ̣n dự

sạc bình đề ,… đều không thể hoa ̣t đô ̣ng , tàu không thể bơm nước chống chìm, chữa cháy hay na ̣p bình ắc quy , …

biển, các phí tổn từ đó cũng tăng theo nên làm tăng chi phí chuyến biển Nghiêm tro ̣ng hơn khi máy chính bi ̣ hư hỏng năng không thể khắc phục ngay đươ ̣c cần phải đưa về bờ để khắc phục , lúc đó phải tốn thêm chi phí thuê tàu lai hô ̣ , các nguồn dự trữ như nước , nước đá, dầu, … dùng cho chuyến biển đều bi ̣ bỏ dỡ , tổn thất cho chủ tàu là rất lớn

- Các hư hỏng của máy chính thường rất khó khắc phục trong thời gian ngắn, hầu hết đều khắ c phục ta ̣m thời cho tàu hoa ̣t đô ̣ng trở la ̣i càng nhanh càng tốt cho nên sự cố khó có thể khắc phục triê ̣t để , điều này làm cho các chi tiết liên quan bi ̣ ảnh hưởng theo làm giảm tuổi tho ̣ của chi tiết và làm tăng nguy cơ hư h ỏng của cả động cơ

2 Các biểu hiện chung của máy trước khi xảy ra sự cố

thường như:

- Áp lực dầu bôi trơn giảm

- Máy có tiếng kêu lạ

- Máy yếu hơn bình thường ,…

3 Các quy tắc cơ bản xử lý sự cố máy chính Thông thường khi có các sự viê ̣c xảy ra , người trực ca phả i báo ngay cho máy trưởng và sau đó báo ngay cho Thuyền trưởng kịp thời đưa ra quyết định xử lý các sự viê ̣c

Tuy nhiên trong mô ̣t số trường hợp nhất đi ̣nh , khi phát hiê ̣n máy chính có biểu hiê ̣n không bình thường liên quan bên tro ng máy như :

- Máy có tiếng kêu lạ bất thường

- … Người trực ca có quyền dừng ngay máy , đồng thời nhấn còi báo khẩn cấp cho Máy trưởng và Thuyền trưởng biết để lâ ̣p tức đến hiê ̣n tr ường để xem xét nguyên nhân và đưa ra hướng giải quyết

người trực ca không được có bất kỳ hành đô ̣ng nào làm ảnh hưởng đến quá

trình phán đoán nguyên nh ân hư hỏng của Máy trưởng , Thuyền trưởng

CÁC BƯỚC CƠ BẢN XỬ LÝ SỰ CỐ

Khi phát hiê ̣n có sự cố

Sự cố nghiêm tro ̣ng bên trong máy

Dừng máy

Xác định nguyên nhân

Đưa ra hướng khắc phục

Báo Máy trưởng, Thuyền trưởng

Khắc phục sự cố

Bài 1: XỬ LÝ KHẮC PHU ̣C SỰ CỐ VỀ HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU

Mục tiêu:

Học xong bài này học viên có khả năng:

thống nhiên liê ̣u

trong hê ̣ thống nhiên liê ̣u

chính

hê ̣ thống nhiê ̣n liê ̣u

đô ̣ng

A Nội dung:

Hệ thống nhiên liệu trong động cơ Diesel có vai trò cung cấp nguồn nhiên liệu phù hợp cho động cơ Khi hệ thông nhiên liêu gặp trục trặc, quá trình làm việc của động cơ sẽ bị sự cố theo

Việc phát hiện sớm biểu hiện và khắc phục nhanh các sự cố do hệ thống nhiên liệu gây ra góp phần làm cho động cơ hoạt động hiệu quả và ổn định hơn

Trên các tàu cá hiện nay, máy chính là loại động cơ diesel, 4 kỳ

- Hệ thống nhiên liệu bắt đầu từ két nhiên liệu chính  két nhiên liệu hàng ngày  bộ lọc thô (lọc tách nước)  bơm tay, bộ lọc tinh  bơm cao áp (heo dầu)  kim phun (béc) một phần nhiên liệu được phun vào buồng đốt và một phần nhiên liệu thừa được trả về két nhiên liệu hàng ngày

2 Các sự cố thường gặp trên hệ thống nhiên liệu máy chính

 Hiê ̣n tươ ̣ng sự cố:

Khi dầu có lẫn không khí thì máy thường có dấu hiệu sau:

- Máy nổ không đều

- Máy không lên ga được

 Nguyên nhân sự cố:

thống, trước lúc vâ ̣n hành máy không xả , hoă ̣c chưa xả hết không khí trong hê ̣ thống

 Khắc phục, xử lý sự cố:

+ Bộ Tuýp + Giẻ (khăn) sạch

- Các bước tiến hành

Bước 1: Tắt máy

Bước 2: Đưa cần ga về vi ̣ trí ga lăng ty Bước 3: Mở tất cả các van trong hê ̣ thống nhiên liê ̣u Bước 4: Nới lỏng ốc xả khí trên lo ̣c dầu tinh (hình 1.2)

Bước 5: Nới lỏng cán piston bơm tay bằng cách xoay cán bơm theo

chiều ngươ ̣c chiều kim đồng hồ Bước 6: Dùng bơm tay bơm dầu đến khi dầu chảy ra ống ra của lo ̣c

dầu liên tục , không còn không khí thì xiết cứng bulon ống dầu ra của lo ̣c (hình 1.3)

1.4)

Bước 8: Tiếp tục dùng bơm tay bơm dầu đến khi dầu chảy ra ống dầu

vào bơm cao áp (heo dầu ) liên tục , khi không còn bo ̣t khí thì xiết chặt bulon ống nối dầu vào bơm cao áp

Bước 9: Đóng bơm tay la ̣i bằng cách xoay cán bơm theo chiều thuâ ̣n

kim đồng hồ Bước 10: Nới lỏng đai ốc nối ống dầu vào kim phun (Béc) trên các

xilanh (hình 1.5)

không quá 5 giây) cho đến khi thấy dầu bắn ra từ ống vào

xilanh

Bước 13: Tiến hành đề máy với cần ga ở vi ̣ trí khởi đô ̣ng Bước 14 : Dọn dẹp dụng cụ, đồ nghề

vương vãi ra môi trường 2.2 Lọc dầu dơ

 Hiê ̣n tươ ̣ng sự cố:

- Máy nổ không đều

 Nguyên nhân sự cố:

hiê ̣n tươ ̣ng dầu lẫn khí (bị e) chỉ xảy ra khi thay mới thiết bị , hết dầu, hay mới tháo lắp các chi tiết trên hê ̣ thống nhiên liê ̣u

yếu là do lo ̣c dầu bi ̣ dơ

 Xử lý, khắc phục sự cố:

+ Giẻ sạch

+ Vòi hơi có súng hơi

- Các bước tiến hành

Bước 1: Khóa van dầu từ két xuống lọc

Bước 2: Đặt khay sa ̣ch để hứng phía dưới lo ̣c dầu Bước 3 : Mở ốc xả cặn để xả hết dầu trong lọc Bước 3: Dùng cờ lê mở lọc dầu , lưu ý tránh để dầu chảy xuống sàn

tàu hay ra môi trường (hình 1.6) Bước 4: Lấy lõi lo ̣c ra ngoài, vê ̣ sinh sa ̣ch bằng dầu (hình 1.7)

Hình 1.6 – Tháo bulon mở lọc

Hình 1.8a – Vệ sinh lõi lọc bằng dầu sạch và bàn chải mịn

Hình 1.7 – Thứ tự mở lọc

Hình 1.8 - Vệ sinh lại lõi lọc bằng hơi

Bước 5: Dùng hơi xịt vào lõi lọc từ trong ra để đẩy hết cặn ra ngoài

Nếu thấy giấy lõi lo ̣c có hiê ̣n tượng xơ thì nên thay lõi lo ̣c mới (hình 1.8)

Bước 6: Gắn lõi lo ̣c, gắn vỏ lo ̣c vào, xiết bulon bầu lo ̣c Bước 7: Mở van thông két dầu

Bước 8: Tiến hành xả “e” như phần 2.1 từ bước 1 đến bước 5 Bước 9: Gom dầu că ̣n vào thùng chứa dầu că ̣n , tuyê ̣t đối không đổ

dầu ra môi trường

Bước 10: Khởi đô ̣ng la ̣i đô ̣ng cơ Bước 11 : Dọn dẹp và vệ sinh dụng cụ

Bước 12 : Vệ sinh khu vực làm việc 2.3 Kim phun (béc) phun không tốt

 Hiê ̣n tươ ̣ng sự cố:

- Động cơ yếu

- Khói ra có màu đen

 Nguyên nhân sự cố:

- Kim phun (béc) phun không tốt (Hình 1.9)

Hình 1.9 – Các dạng phun của kim phun

 Xử lý, khắc phục sự cố:

+ Giẻ sạch + Bàn chải cước mịn

- Các bước tiến hành

Bước 1: Dừng động cơ Bước 2: Tháo ống dầu nối kim phun (béc) (hình 1.10a) Bước 3: Tháo kim phun (béc) ra khỏi máy (hình 1.10b)

Bước 4: Tháo đầu kim phun (béc) thứ tự tháo như hình (hình 1.11) Bước 5: Vê ̣ sinh sa ̣ch đầu kim phun (béc) bằng bàn chải mi ̣n

Bước 6: Rà sơ lại đầu kim , nếu thấy đầu kim quá lỏng hoă ̣c quá chă ̣t

phải thay mới kim phun (béc) (hình 1.12)

Hình 1.11-tháo nắp đầu, lấy kim phun

Bước 7 : Vệ sinh sạch kim và đầu kim phun Bước 8: Lắp đầu kim phun vào thân

Bước 9: Kiểm tra lại độ phun của kim phun (Béc) (Hình 1.13) Bước 10: Lắp bô ̣ kim phun (béc) vào máy