- Trên cơ sở những quyết định của Hội nghị Ianta (1945 ) cùng những thoả thuận sau đó của ba cường quốc ( Liên xô, Mĩ, Anh ) một trật tự thế giới mới được hình thành với đặc trưng lớn l[r]
Trang 1Phần Một
LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI
TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000
Chương I
Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai
(1945 - 1949)
Bài 1 – Tiết 1
Bài 1 Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh
thế giới thứ hai (1945 - 1949)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức
Qua bài này giúp học sinh nắm đựơc:
- Trên cơ sở những quyết định của Hội nghị Ianta (1945 ) cùng những thoả thuận sau đó của ba cường quốc ( Liên xô, Mĩ, Anh ) một trật tự thế giới mới được hình thành với đặc trưng lớn là thế giới chia làm hai phe: XHCN và TBCN, do 2 siêu cường Liên Xô và Mĩ đứng đầu mỗi phe, thường được gọi là trật tự Ianta
- Mục đích:, nguyên tắc hoạt động và vai trò quan trọng của Liên hợp quốc
2 Về tư tưởng :
Giúp học sinh nhận thức khách quan về những biến đổi to lớn của tình hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai, đồng thời biết quí trọng, giữ gìn hoà bình thế giới
3 Về kĩ năng:
- Quan sát, khai thác tranh ảnh, bản đồ
- Các kĩ năng tư duy,: So sánh, phân tích, tổng hợp, đánh giá sự kiện
II THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC
- Bản đồ thế giới, lược đồ nước Đức sau chiến tranh thế giới thứ hai, sơ đồ tổ chức LHQ
- Một số tranh ảnh có liên quan
- Các tài liệu tham khảo
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Giới thiệu khái quát về Chương trình Lịch sử lớp 12
Chương trình Lịch sử 12 nối tiếp chương trình lịch sử 11 và có 2 phần:
+ Phần một: Lịch sử thế giới hiện đại ( 1945 – 2000 )
+ Phần hai: Lịch sử Việt Nam (1919 – 2000 )
2 Dẫn dắt vào bài:
Ở phần Lịch sử 11, các em đã tìm hiểu về quan hệ quốc tế dẫn đến CTTG 2 (1939 – 1945) cùng diễn biến và kết cục của địa chiến này CTTG 2 kết thúc đã
mở ra một thời kì mới của lịch sử thế giới với những biến đổi vô cùng to lớn Một
Trang 2trật tự thế giới mới được hình thành với đăc trung cơ bàn là thế giới chia làm hai phe: XHCN và TBCN do hai siêu cường là Liên Xô và Mĩ đứng đầu mỗi phe Một
tổ chức quốc tế mới được thành lập và duy trì đến ngày nay, làm nhiệm vụ bảo vệ hoà bình, an ninh thế giới mang tên Liên hợp quốc
Vậy trật tự thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai được hình thành như thế nào? Mục đích, nguyên tắc hoạt động của LHQ là gì và vai trò của tổ chức này trong hơn nửa thế kỉ qua ra sao? Chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài hôm nay
3 Tiến trình tổ chức dạy học
Hoạt động của GV viên và HS Kiến thức cơ bản
* Hoạt động 1: cả lớp và cá nhân
- GV đặt câu hỏi:Hội nghị Ianta
được triệu tập trong bối cảnh lịch
sử nào?
- HS theo dõi SGK , trả lời câu
hỏi
- GV hướng dẫn học sinh quan
sát hình 1 SGK (3 nhân vật chủ
yếu tại hội nghị ) kết hợp với
giảng giải bổ sung:
- HS nghe, ghi chép
- GV tiếp tục đặt câu hỏi: Hội
nghị I đã đưa ra những quyết
định quan trọng nào?
- HS theo dõi SGK phát biểu
- GV nhận xét, kết luận: Sau
những cuộc tranh cãi quyết liệt,
cuối cùng Hội nghị cũng đi đến
những quyết định quan trọng:
+ Việc nhanh chóng đánh bại
hoàn toàn các nước phát xít, Hội
nghị đã thống nhất mục đích là
tiêu diệt tận gốc CNPX Đức và
chủ nghĩa quân phiệt Nhật Để
kết thúc sớm chiến tranh trong
thời gian 2 đến 3 tháng sau khi
đánh bại PX Đức, Liên Xô tham
chiến chống Nhật ở châu Á
+ Ba cường quốc thống nhất
thành lập tổ chức Liên hợp quốc
I Hội nghị Ianta (2/1945 ) và những thoả thuận của 3 cường quốc
* Hoàn cảnh triệu tập
- Đầu 1945, chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc, nhiều vấn đề bức thiết đặc ra trước các nước Đồng minh đòi hỏi phải giải quyết ,
đó là:
+ Việc nhanh chóng đánh bại các nước phát xít
+ Việc tổ chức lại trật tự thế giới sau chiến tranh
+Việc phân chia thành quả chiến thắng của các nước thắng trận
- Từ tháng 04 đến 11/12/1945 một Hội nghị quốc tế được triệu tập tại Ianta ( Liên Xô ) với
sự tham dự của những người đứng đầu 3 cường quốc Liên Xô, Mĩ, Anh
* Nội dung: Hội nghị đã đưa ra những quyết
định quan trọng
- Xác định mục tiêu chung là tiêu diệt gốc CNPX Đức - Nhật Để kết thúc sớm chiến tranh trong thời gian 2 đến 3 tháng sau khi đánh bại PX Đức, Liên Xô tham chiến chống Nhật ở châu Á
- Thành lập tổ chức Liên hợp quốc nhằm duy trì hoà bình và an ninh thế giới
- Thoả thuận việc đóng quân tại các nước nhằm giải giáp quân đội phát xít và phân chia phạm vi ảnh hưởng ở châu Âu và châu Á
Trang 3dựa trên nền tảng và nguyên tắc
cơ bản là sự thống nhất giữa 5
cường quốc: Liên Xô, Mĩ, Anh,
Pháp, Trung Quốc để giữ gìn hoà
bình, an ninh thế giới sau chiến
tranh
+ Hội nghị đã thoả thuận việc
đóng quân tại các nước nhằm giải
giáp quân đội phát xít và phân
chia phạm vi ảnh hưởng ở châu
Âu và châu Á
- Để minh hoạ rõ về thoả thuận
này, GV treo bản đồ thế giới sau
CTTG 2 lên bảng hướng dẫn học
sinh kết hợp quan sát với phần
chữ in nhỏ trong SGK để xác
định trên đó các khu vực , phạm
vi thế lực của Liên Xô, của Mĩ
( Và các Đồng minh Mĩ)
* Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân
GV hướng dẫn quan sát hình 2
( Lễ kí Hiến chương LHQ tại San
Phranxixcô ( Mĩ ) và giới thiệu :
Sau Hội nghị I không lâu Từ
ngày 25/4 đến 26/6/1945, một
Hội nghị quốc tế lớn được triệu
tập tại Phranxixcô ( Mĩ ) với sự
tham gia của đại biểu 50 nước để
thông qua Hiến chương Liên hợp
quốc Ngày 24/10/1945, với sự
phê chuẩn của Quốc hội các nước
thành viên , bản Hiến chương
chính thức có hiệu lực Vì lí do
đó, ngày 31/10/1945, Đại hội
đồng LHQ quyết định lấy này
24/10 hàng năm làm ngày Liên
hợp quốc
* Ý nghĩa: Những quyết định của Hội nghị
Ianta đã trở thành khuôn khổ của trật tự thế giới mới, từng bước thiết lập sau chiến tranh, thường gọi là trật tự 2 cực Ianta
II Sự hình lập Liên hợp quốc
* Sự thành lập
- Từ ngày 25/4 đến 26/6/1945,Hội nghị quốc
tế lớn gồm đại biểu 50 nước họp tại San Phranxicô (Mĩ ) đã thông qua Hiến chương và tuyên bố thành lập tổ chức LHQ
* Mục đích: Duy trì hoà bình và an ninh thế
giới; đấu tranh để thúc đẩy , phát triển các mối quan hệ hữu nghị , hợp tác giữa các nước trên
cơ sở tôn trọng quyền bình đẳng và nguyên tắc dân tộc tự quyết
* Nguyên tắc hoạt động.:
- Chủ quyền bình đẳng giữa các quốc gia và quyền tự quyết của các dân tộc
- Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của tất cả các nước
- Không can thiệp vào công việc nội bộ của bất cứ nước nào
- Giải quyết tranh chấp quốc tế bằng con đường hoà bình
- Chung sống hoà bình và đảm bảo sự nhất trí giữa 5 nước lớn: Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp, Trung Quốc
Trang 4* Hoạt động 3: cá nhân
GV dẫn dắt: để hiểu rõ sự hình thành 2 hệ
thống TBCN và XHCN các em cần nắm
chắc 3 sự kiện: Việc giải quyết vấn đề nước
Đức sau chiến tranh, CNXH trở thành hệ
thống thế giới và việc Mĩ khống chế các
nước Tây Âu TBCN
- GV chia lớp ra làm 3 nhóm:
+ Nhóm 1: Việc giải quyết vấn đề Đức sau
chiến tranh được giải quyết như thế nào?
Tại sao Đức lại hình thành hai nhà nước
riêng biệt theo 2 chế độ chính trị đối lập
nhau?
+ Nhóm 2: CNXH đã vượt ra khỏi phạm vi
một nước ( Liê Xô ) và trở thành hệ thống
III Sự hình thành hệ thống TBCN và XHCN
* Việc giải quyết vấn đề Đức sau chiến tranh:
- Theo thoả thuận của Hội nghị Pốtxđam ( họp ngày 7-8/1945 ), quân đội 4 nước Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp phân chia khu vực tạm chiếm đóng nước Đức nhằm tiêu diệt tận gốc CNPX, làm cho Đức trở thành một nước hoà bình, dân chủ, thống nhất
- Ở Tây Đức: Với âm mưu chia xắt lâu dài nước Đức, Mĩ – Anh – Pháp đã hợp nhất các khu vực chiếm đóng của mình, lập nhà nước cộng hoà Liên bang Đức (9/1949 )
Tổ chức Liên hợp quốc
( UNO ) Các cơ
quan
chủ
yếu
Các cơ quan chuyên môn
Các cơ quan khác
Đại
hội
đồngHội
đồng
bảo anHội
đồng
KT -
XH
Hàng không ICAOHàng hải IMOHội đồng tài chính IFC
Lao động quốc
tế ILO
Giáo dục, khao học, văn hoá UNES CO
Bưu chính IPU
L thực, n.nghiệp FAO FAO
Quỹ tiền
tệ quốc
tế IMF
Y tế thế giới WHO
Sở hữu tri thức thế giới WIDO
Trang 5thế giới như thế nào?
+ Nhóm 3: Các nước Tây âu TBCN đã bị
Mĩ khống chế như thế nào?
- Các nhóm đọc SGK, thảo luận, trả lời câu
hỏi
GV ( sử dụng lược đồ nước Đức sau chiến
tranh thế giới thứ hai) nhận xét, phân tích và
kết luận:
+ NHóm 1: Là quê hương của CNPX - thủ
phạm gây ra chiến tranh thế giới đẫm máu,
việc giải quyết vấn đề Đức trở thành trung
tâm của tình hình châu Âu sau khi chiến
tranh kết thúc
Hội nghị cấp cao 3 cường quốc Liên Xô,
Mĩ, Anh họp ở Pốt xđam ( Từ ngày 17/7
đến 28/8/1945) đã kí kết Hiệp ước về việc
giải quyết vấn đề Đức Theo thoả thuận,
quân đội 4 nước Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp
phân chia khu vực tạm chiếm đóng nước
Đức với nhiệm vụ tiêu diệt tận gốc CNPX,
làm cho nước Đức trở thành một nước thống
nhất, hoà bình, dân chủ thực sự Ở Đông
Đức, LX đã thực hiện nghiêm chỉnh nhiệm
vụ này, nhưng ở Tây Đức, các nước M, A, P
lại âm mưu chia cắt lâu dài nước Đức M,
A, P tiến hành hợp nhất riêng rẻ các khu vực
chiếm đống của mình, tháng 9/1949 lập ra
nhà nước Cộng hoà Liên bang Đức Tháng
10/1949, được sự giúp đỡ của LX, các lực
lượng dân chủ ở Đông Đức thành lập nước
Cộng hoà dân chủ Đức Như thế, trên lãnh
thổ nước Đức hình thành 2 nhà nước với 2
chế độ chính trị và 2 con đường phát triển
khác nhau
theo chế độ TBCN
- Ở Đông Đức: 10/1949, được sự giứp đỡ của Liên Xô, nhà nước Cộng hoà dân chủ Đức thành lập theo chế độ XHCN
* Chủ nghĩa xã hội trở thành hệ thống thế giới
- Năm 1959 – 1949, các nước Đông âu từng bước hoàn thành cuộc CMĐCN và bước vào thời kì xây dựng CNXH
- Liên Xô và các nước DCND Đông Âu hợp tác ngày càng chặt chẽ về chính trị, kinh tế, quân sự…
= CNXH đã vượt ra khỏi phạm vi một nước và trở thành hệ thống thế giới
* Mĩ khống chế các nước Tây âu
- Sau chiến tranh, Mĩ thực hiện “kế hoạch phụ hưng châu Âu”(Mác- san) viện trợ các nước Tây Âu khôi phục kinh tế, làm cho các nước Tây Âu này ngày càng lệ thuộc vào Mĩ
- Với những sự kiện trên, ở châu Âu hình thành 2 khối nước đối lập nhau: Tây Âu TBCN và Đông Âu XHCN
4 Sơ kết bài học
* Củng cố:
Trang 6+ Hội nghị I và những quyết định quan trọng của Hội nghị này đã trở thành khuôn khổ của trật tự thế giới từng bước thiết lập sau CTTG thứ hai, thường gọi là trật tự hai cực Ianta
+ Sự thành lập, mục đích, nguyên tắc hoạt động, vai trò của LHQ
+ các sự kiện đánh dấu sự hình thành 2 hệ thống XHCN và TBCN
* Dặn dò: Học sinh học bài cũ, làm bài tập, chuẩn bị bài mới
- Bài tập: