MỘT SỐ Ý KIẾN NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN THĂNG LONG

1 Sự cần thiết phải hoàn thiện giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, hoạt động kiểm toá

MỘT SỐ Ý KIẾN NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN THĂNG LONG

3. 1 Sự cần thiết phải hoàn thiện giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long

Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, hoạt động kiểm toán nói chung cũng như hoạt động kiểm toán độc lập nói riêng vẫn là những hoạt động mới mẻ Trong khi đó hành lang pháp lý cho hoạt động kiểm toán chưa đầy đủ, nội dung, quy trình cũng như phương pháp được vận dụng trong các cuộc kiểm toán của Việt Nam mới ở giai đoạn đầu, nguồn tài liệu thiếu cả về số lượng và chất lượng Do vậy, việc lập kế hoạch kiểm toán cần được coi trọng để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của cuộc kiểm toán

Tiến trình gia nhập AFTA của Việt Nam tạo cơ hội cho các công ty kiểm toán trong đó có Công ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long hội nhập với dịch vụ

kế toán, kiểm toán trong khu vực nhưng đồng thời cũng không ít thách thức được đặt

ra Để có thể hoà nhập vào tiến trình hội nhập Công ty cần có bước chuẩn bị về mọi mặt ngay từ bây giờ, trong đó hoàn thiện hơn nữa việc lập kế hoạch kiểm toán là một yêu cầu được đặt ra

Do Công ty đi vào hoạt động mới được hơn 2 năm nên khách hàng của Công

ty chủ yếu là khách hàng mới Vì vậy để giữ được khách hàng và nâng cao uy tín của mình Công ty phải rất chú trọng vào lập kế hoạch kiểm toán

Tuy nhiên trên thực tế, công việc lập kế hoạch kiểm toán tại Công ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long còn chưa được chú trọng đúng mức cần thiết Điều

đó không hoàn toàn là do trình độ kiểm toán viên, mà một trong những nguyên nhân đầu tiên đó là trong một cuộc kiểm toán Báo cáo tài chính với một số lượng kiểm toán viên nhất định nhưng phải thực hiện một khối lượng công việc lớn và dưới áp

lực về thời gian hoàn thành, nên trong nhiều trường hợp việc lập kế hoạch kiểm toán vẫn chưa thực sự đạt hiệu quả cao

Việc từng bước hoàn thiện giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, vì vậy, là một vấn đề tất yếu được đặt ra đối với Công ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long

3.2 Một số nhận xét về việc lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty

Các cuộc kiểm toán do công ty thực hiện đều được lên kế hoạch chu đáo đảm bảo thời gian, giá cả hợp lý và phải được Ban giám đốc phê duyệt Công việc kiểm toán luôn có sự hướng dẫn chu đáo, chỉ đạo và giám sát chặt chẽ ở mọi cấp để đảm bảo rằng công việc do công ty tiến hành đạt được những chuẩn mực chất lượng đề ra Một cuộc kiểm toán có hiệu quả thì phải được chuẩn bị và tiến hành đồng bộ từ giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán đến giai đoạn kết thúc kiểm toán Thực hiện tốt giai đoạn lập kế hoạch là cơ sở quan trọng mang lại thành công cho cuộc kiểm toán Nhận thức được vấn đề nêu trên, công ty rất quan tâm đến giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, công việc thường được giao cho những kiểm toán viên có nhiều kinh nghiệm, hiểu biết về ngành nghề kinh doanh của khách hàng Công ty cũng đã xây dựng những phương pháp để trợ giúp kiểm toán viên trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí cho cuộc kiểm toán

Việc tìm hiểu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng tại công

ty thường có sự khác biệt giữa khách hàng mới và khách hàng thường xuyên Với khách hàng mới, việc tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ được tìm hiểu một cách kỹ lưỡng nhưng mức độ tin tưởng vào hệ thống kiểm soát nội bộ thường được đánh giá thấp hơn Với khách hàng thường xuyên, Công ty thường xác định có thể tin cậy vào

hệ thống kiểm soát nội bộ và quá trình tìm hiểu chỉ tập trung vào những hạn chế còn tồn tại của hệ thống kiểm soát nội bộ đã được phát hiện trong lần kiểm toán trước, trừ

những trường hợp có thay đổi lớn về nhân sự hoặc ảnh hưởng của môi trường kinh tế

Về đánh giá rủi ro Công ty thường có hai xu hướng khi đánh giá rủi ro kiểm soát Đối với khách hàng thường xuyên, kiểm toán viên đánh giá chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và hiểu biết đối với khách hàng Tuy nhiên, đối với khách hàng mới, qua quá trình tìm hiểu kiểm toán viên đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ thường là không đáng tin cậy, rủi ro kiểm soát xác định ở mức hơn vì vậy kiểm toán viên thực hiện các thử nghiệm chi tiết trong thực hiện kiểm toán Việc đánh giá rủi ro chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và trình độ của kiểm toán viên

Tại công ty đội ngũ kiểm toán viên đều được lựa chọn phù hợp với mỗi cuộc kiểm toán Số lượng kiểm toán viên được lựa chọn theo yêu cầu về khối lượng công việc phải hoàn thành trong một giới hạn về thời gian Các kiểm toán viên được lựa chọn đều là những người có khả năng và trình độ chuyên môn, có am hiểu về lĩnh vực hoạt động kinh doanh của công ty khách hàng Đồng thời mỗi cuộc kiểm toán đều có sự hướng dẫn chỉ đạo trực tiếp từ Ban Giám đốc công ty đảm bảo chất lượng

và hiệu quả cho mỗi cuộc kiểm toán

Các chương trình kiểm toán của công ty được thiết kế cụ thể đối với từng khoản mục trên Báo cáo tài chính đảm bảo được các mục tiêu đề ra cho mỗi khoản mục về việc đánh giá các rủi ro, sai sót có thể có trên mỗi khoản mục được kiểm toán Việc xác định các tài liệu mà khách hàng cần chuẩn bị, xác định các mục tiêu kiểm toán đặc thù, phân tích sự biến động của các chỉ tiêu liên quan đến các khoản mục kiểm toán giúp kiểm toán viên đánh giá rủi ro và hạn chế phạm vi thực hiện các thủ tục kiểm tra chi tiết

Việc thiết kế các chương trình kiểm toán đầy đủ và đồng bộ cho các khoản mục kiểm toán giúp cho Ban giám đốc công ty sắp xếp một cách có kế hoạch các công việc và bố trí nhân lực, hướng dẫn chi tiết cho các kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán trong quá trình thực hiện kiểm toán Đồng thời thông qua chương trình kiểm toán,

các kiểm toán viên có thể thực hiện công việc có hiệu quả hơn, tiết kiệm thời gian, công sức của kiểm toán viên trong mỗi cuộc kiểm toán và là căn cứ để trưởng nhóm kiểm toán soát xét, đánh giá lại các công việc mà nhóm kiểm toán đã thực hiện Ngoài ra, chương trình kiểm toán còn là bằng chứng để chứng minh các thủ tục kiểm toán đã được thực hiện bằng việc ký tên của các kiểm toán viên công ty lên chương trình kiểm toán gắn liền với các thủ tục kiểm toán đã hoàn thành

3.3 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long

3.3.1 Nâng cao số lượng và chất lượng kiểm toán viên trong Công ty

Để cuộc kiểm toán tiến hành có hiệu quả thì kiểm toán viên đóng một vai trò quan trọng Quá trình kiểm toán phải được thực hiện bởi một hoặc nhiều người đã được đào tạo đầy đủ, thành thạo như một kiểm toán viên Do đó Công ty phải luôn chú trọng tới chính sách đào tạo nhân viên

Hiệp định thương mại Việt- Mỹ ra đời đề cập tới các chính sách mở rộng quan

hệ hợp tác kế toán, kiểm toán giữa các quốc gia Lộ trình gia nhập AFTA mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam hội nhập với các nước trong khu vực trong đó có lĩnh vực

kế toán, kiểm toán.Trong bối cảnh đó, để có thể hoà nhập với tiến trình chung Công

ty Cổ phần Kiểm toán và Tư vấn Thăng Long cần có sự chuẩn bị về mọi mặt, đặc biệt là việc nâng cao trình độ nghiệp vụ cho kiểm toán viên

Bên cạnh việc đào tạo chuyên môn nghiệp vụ tại Công ty thì ban lãnh đạo Công ty nên gửi nhân viên sang các công ty kiểm toán có uy tín để tham gia các khoá huấn luyện nâng cao trình độ

Ngoài ra, bên cạnh yếu tố về chất lượng các kiểm toán viên thì yếu tố về số lượng cũng là điều cần phải quan tâm Cùng với uy tín ngày càng nâng cao số lượng các công ty tham gia vào dịch vụ kiểm toán của Công ty ngày càng nhiều Với số lượng 25 nhân viên như hiện nay, Công ty chưa có khả năng đáp ứng được những

hợp đồng lớn Do đó Công ty cần có kế hoạch về tuyển dụng nhân sự trong thời gian tới

Trước mắt Công ty cần cử cán bộ ôn luyện thi chứng chỉ kiểm toán viên Đó là chứng chỉ hành nghề được nhà nước công nhận Hiện nay Công ty mới có 5 người có chứng chỉ kỉêm toán viên Hướng phấn đấu trong 5 năm tới 50% số cán bộ công nhân viên của Công ty có chứng chỉ kỉêm toán viên Chi phí bỏ ra cho một người đạt được chứng chỉ kiểm toán viên là khá cao, tuy nhiên cùng với điều đó chất luợng dịch vụ của Công ty sẽ ngày càng tăng khi có một đội ngũ nhân viên giỏi, đáp ứng được yêu cầu của khách hàng

3.3.2 Hoàn thiện phân tích sơ bộ báo cáo tài chính

Phân tích báo cáo tài chính là một bước công việc không thể thiếu trong lập kế hoạch kiểm toán vì qua đó giúp kiểm toán viên hiểu biết về nội dung báo cáo tài chính, tăng cường sự hiểu biết về hoạt động kinh doanh của khách hàng và xác định các vấn đề nghi vấn về khả năng hoạt động liên tục của công ty khách hàng

Tại Công ty việc phân tích báo cáo tài chính chỉ là so sánh số liệu giữa kỳ này với kỳ trước của công ty khách hàng do đó sẽ không tránh khỏi nhiều thiếu xót Để tránh được những rủi ro trong quá trình phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính do kiểm toán viên chỉ sử dụng số liệu của công ty khách hàng, kiểm toán viên có thể phân tích các chỉ tiêu liên quan đến khoản mục được kiểm toán trong mối quan hệ với ngành nghề kinh doanh của khách hàng Mỗi ngành nghề kinh doanh sẽ có những đặc trưng riêng do đó đặc điểm về các nguyên tắc kế toán, cách thức hạch toán, các tỉ suất tài chính thường tương tự nhau Như vậy, kiểm toán viên sẽ có nhận định chính xác về tình hình tài chính của doanh nghiệp và đánh giá chính xác về sự biến động của các tỉ suất sử dụng để phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính của doanh nghiệp qua các năm Vì thế công ty cần xây dựng một hệ thống liên quan đến các ngành mà mà công ty có khách hàng kiểm toán, các thông tin này cần cập nhật thường xuyên, phải mang tính đặc trưng và phổ biến Tuy nhiên trong một số trường hợp, việc tổng hợp số liệu về

ngành nghề kinh doanh của công ty khách hàng là rất khó khăn và không thể thực

hiện được do kiểm toán viên không thể thu thập được các số liệu chính xác về các công ty trong cùng ngành nghề kinh doanh của khách hàng Hơn nữa, công việc này tốn rất nhiều thời gian và chi phí mà giới hạn cuộc kiểm toán không cho phép Vì vậy, kiểm toán viên có thể sử dụng kiến thức tổng hợp về ngành nghề kinh doanh của khách hàng để đưa ra những số liệu ước tính và sử dụng trong việc đánh giá Báo cáo tài chính của khách hàng Từ đó, đòi hỏi kiểm toán viên cần nâng cao hơn nữa hiểu biết kiến thức tổng quát về các ngành nghề để phân tích có hiệu quả hơn, giảm được rủi ro kiểm toán

3.3.3 Về tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ

Kiểm toán viên có thể sử dụng đồng thời Bảng câu hỏi kết hợp với Bảng tường thuật tuy nhiên, Bảng câu hỏi phải được thiết kế phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp trên cơ sở các câu hỏi chung đã có sẵn Bảng câu hỏi phải được thiết kế dựa trên việc kiểm tra tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ thoả mãn bảy mục tiêu kiểm soát Bảng câu hỏi nên thiết kế dưới dạng câu trả lời có hoặc không hay các câu hỏi mang tính mô tả hoặc giải thích các quá trình kiểm soát của khách hàng

Bên cạnh Bảng câu hỏi kiểm toán còn có thể sử dụng kỹ thụât vẽ sơ đồ Nhờ biểu hiện bằng hình vẽ nên sơ đồ cho phép kiểm toán viên nhận định rõ ràng về toàn

bộ hệ thống cũng như mối quan hệ giữa các bộ phận, giữa chứng từ sổ sách Kiểm toán viên vẽ sơ đồ hệ thống kiểm soát nội bộ về sự phân chia trách nhiệm, về các quá trình kiểm soát hiện có Tuy nhiên, để vẽ sơ đồ thì kiểm toán viên phải có kiến thức, kinh nghiệm và cả sự hiểu biết tổng thể về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng cũng như các quy chế kiểm soát có liên quan dến hoạt động kinh doanh của khách hàng

Nếu như Bảng câu hỏi mang lại cho kiểm toán viên những đánh giá nhận định các điểm yếu của hệ thống kiếm soát nội bộ thì vẽ sơ đồ giúp kiểm toán viên có được cái nhìn tổng quát về hệ thống kiểm soát nội bộ Kết hợp hai hình thức này sẽ giúp cho kiểm toán viên có sự nhận xét chính xác hơn khi đánh giá hệ thống kiểm soát nội

bộ của khách hàng

3.3.4 Các điều kiện khác để nâng cao chất lượng của giai đoạn lập kế hoạch kiểm

toán Báo cáo tài chính.

Để công ty Cổ phần kiểm toán và Tư vấn Thăng Long nói riêng cũng như các công ty kiểm toán Việt Nam nói chung có thể thực hiện công việc kiểm toán đạt hiệu quả cao cũng như ngày càng hoàn thiện quy trình kiểm toán của mình thì ngoài sự nỗ lực của bản thân, các công ty rất cần sự hỗ trợ và chỉ đạo từ phía Nhà nước và các cơ quan chức năng Những năm gần đây, Bộ Tài chính đã từng bước hoàn thiện và ban hành các chuẩn mực kiểm toán giúp các công ty định được rõ hơn hướng đi của

mình Tuy nhiên, kiểm toán độc lập Việt Nam vẫn cần có một cơ chế chặt chẽ hơn để

quản lý hoạt động này Nhà nước cần ban hành luật quy định rõ chức năng, nhiệm vụ

cũng như địa vị pháp lý của kiểm toán để các công ty kiểm toán có cơ sở vững vàng

hơn cho các hoạt động của mình Có như vậy mới nâng cao được niềm tin của khách

hàng đối với hoạt động kiểm toán cũng như nâng cao trách nhiệm của các công ty

trong hoạt động của mình

KẾT LUẬN

Kiểm toán đã xuất hiện trên thế giới từ rất lâu nhưng ở Việt Nam thì kiểm toán

là một ngành còn non trẻ Tuy vậy, hoạt động kiểm toán đã bước đầu đạt được những

thành công đáng kể mang lại nhiều lợi ích không chỉ cho đời sống kinh tế mà còn

làm cho đời sống xã hội trở nên có văn hoá hơn, phát triển lành mạnh hơn

Là một trong những công ty kiểm toán có uy tín tại Việt Nam, công ty Cổ phần kiểm toán và Tư vấn Thăng Long đang tích cực hoàn thiện hơn nữa quy trình kiểm

toán của mình đặc biệt chú trọng hơn đến công tác lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo

tài chính nhằm đạt được hiệu quả cao trong công tác kiểm toán, giữ vững niềm tin

mà khách hàng đã dành cho công ty cũng như nâng cao vị trí của công ty trên thị trường kiểm toán

Do đề tài lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính là đề tài tương đối khó và

do tính chất phức tạp của nghiệp vụ, thời gian tìm hiểu ngắn, lượng kiến thức có hạn song với sự giúp đỡ tận tình của Thầy giáo Nguyễn Quang Quynh cùng các anh chị trong Công ty em đã hoàn thành bài chuyên đề này Tuy nhiên, do những hạn chế về trình độ chuyên môn và kinh nghiệm nên chuyên đề này không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định Vậy em kính mong được sự chỉ bảo ân cần của thầy cô và của các anh chị để chuyên đề tốt nghiệp của em được hoàn thành tốt hơn

Em xin trân trọng cảm ơn