Tuần 5. Uy-lít-xơ trở về (trích Ô-đi-xê - sử thi Hi Lạp)

-Giao tiếp, trình bày suy nghĩ, ý tưởng cảm nhận của bản thân về ý nghĩa và mục tiêu cuộc sống thể hiện qua hành động và ngôn ngữ.. Baøi môùi.[r]

Ngày ….tháng….năm…

Tiết 12-13: UY-LIT-XƠ TRỞ VỀ

(Trích “Ơđixê”-Sử thi Hi Lạp)

A Mục tiêu bài học:

- Giúp học sinh:

1 Kiến thức:

- Trí tuệ và tình yêu của Uy-lit-xơ và Pê-lê-nốp biểu tượng của những phẩm chất cao đẹp mà người Hi lạp cổ đại luơn khát khao vươn tới

- Đặc sắc về nghệ thuật sử thi Hơ-me-rơ : miêu tả tâm lí, lối so sánh, sử dụng ngơn từ, giọng điệu kể chuyện

2 Kĩ năng :

- Đọc - hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

- Biết phân tích diễn biến tâm lí n/vật qua các đối thoại trong cảnh gặp mặt để thấy được khát vọng hạnh phúc và vẻ đẹp trí tuệ của họ

3 Tư tưởng : Nhận thức được sức mạnh của tình cảm vợ chồng, tình cảm gia đình cao đẹp là động lực giúp con người vượt qua mọi khó khăn

4.Năng lực:

- Năng lực thu thập thơng tin liên quan đến văn bản

- Năng lực giải quyết các tình huống liên quan đến vb

- Năng lực đọc hiểu vb sử thi

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận cá nhân về ý nghĩa vb

- Năng lực hợp tác khi trao đổi nội dung và nghệ thuật của vb

B Chuẩn bị :

1.GV:

1.1 Phương tiện :

- Sgk, sgv, chuẩn kiến thức, kĩ năng

- Thiết kế bài học

- Kết hợp tranh ảnh minh họa

1.2 Dự kiến biện pháp hương dẫn HS hoạt động tiếp nhận bài học:

-Đưa hệ thống câu hỏi gợi mở khi phân tích , lí giải các đối thoại và diễn biến tâm lí cúa nhân vật

- Kết hợp đọc sáng tạo văn bản

2 HS:

- Học sinh chủ động chuẩn bị bài ở nhà Gv hướng dẫn trao đổi , thảo luận về tình yêu lịng chung thủy của con người trong cuộc sống

-Giao tiếp, trình bày suy nghĩ, ý tưởng cảm nhận của bản thân về ý nghĩa và mục tiêu cuộc sống thể hiện qua hành động và ngơn ngữ

D Hoạt động dạy học:

1 Ổn định lớp: VS, ĐP, SS

2 Kiểm tra bài cũ :

Hãy trình bày cách lập dàn ý bài văn tự sự ?

3 Bài mới.

- Lời vào bài: Nền văn hoá Hi Lạp cổ đại được xem là một trong bốn cái nôi lớn của nền văn minh nhân

loại, và sử thi Iliat & Ôđixê của Hômerơ là 2 bản anh hùng ca hoàn mĩ cả về nội dung và nghệ thuật Bài học hôm nay chung ta sẽ có cái nhìn chung về Hômerơ, về Ôđixê, và cung nhau tìm hiểu 1 đoạn trích nhỏ trong sử thi Ôđixê- Uylitxơ trở về.

Hoạt động của GV và HS

HĐ1: Hướng dẫn HS tìm hiểu rõ nét chính về

tác phẩm, tác giả

Dựa trên cơ sở tìm hiểu bài ở nhà của học

sinh, Gv đặt câu hỏi yêu cầu Hs trả lời:

- Hãy trình bày những nét nổi bật về tác giả

Hômerơ?

- Em hiểu sử thi là gì? Trình bày sơ lược về sử

thi Ôđixê?

- Dựa vào mục tiểu dẫn, hãy kể tóm tắt tác

phẩm?

- Đoạn trích nằm ở phần nào trong tác phẩm?

- Theo em đoạn trích cĩ bố cục như thế nào?

- Nêu đại ý đoạn trích?

Hoạt động2: đọc- hiểu văn bản

Cách đọc:

- Học sinh phân vai đọc đoạn trích, đọc đúng

giọng, đúng tâm trạng nhân vật, có diễn cảm

Giải thích từ khó :

- Acai, tục rửa chân, lời có cánh, hạ cả thành

luỹ, làm lễ cưới, laectơ, cây ôliu, thần linh,

Pôđêiđông

Cho HS phân nhĩm thảo luận trả lời câu hỏi :

-Khi nghe nhũ mẫu báo tin Uylitxơ trở về, Pcĩ

thái độ, suy nghĩ gì? Tại sao P lại không tin?

- Khi nhũ mẫu đưa ra bằng chứng và đem tính

mạng mình ra đánh cược thì phản ứng của P như

thế nào?

- Theo em vì sao tâm trạng P lúc này lại “rất đỗi

phân vân”

Qua đĩ, em cĩ nhận xét gì về con người P? Phải

chăng đúng như Têlêmac nhận xét “bao giờ lịng

dạ cũng rắn như đá”?

(GV nhắc lại: Trước khi vào đoạn trích, nghe nhũ

mẫu báo tin Uylitxơ trở về, P đột ngột “ mừng rỡ

cuống cuồng nhảy ra khỏi giường ơm lấy bà lão

nước mắt chan hịa”

→ Biểu thị lịng chung thủy, hạnh phúc tột độ,

niềm vui khơn cùng)

CHUYỂN SANG TIẾT 2

Để được sum họp P và U đã phải làm gì?

- Tìm những đẵc điểm, phẩm chất của nhân

vật Uylixơ qua cách miêu tả của các nhân vật

Yêu cầu cần đạt

I Tìm h iểu chung

1 Tác giả: Homerơ

Tên thật là Mê-Lê-Xi-Gien con của một gia đình nghèo, có năng khiếu thơ ca, du ngoạn khắp nơi trên đất Hi Lạp bị mù lịa với cái tên Hơ-me-rơ -Sống vào khoảng thế kỉ IX-VIII TCN

2 Tác phẩm:

-Sử thi Ô-Đi-Xê ra đời vào khoảng thế kỉ IX (TCN) gồm 12.110 câu thơ, chia 24 khúc ca, sự tích lấy từ thần thoại HiLạp kể chuyện trở về quê hương I-tác của Ô-Đi-Xê

-Uy-Lit-Xơ là biểu tựơng của trí tuệ ,tình cảm ,đạo đức

-Tóm tắt(SGK)

3.Đoạn trích:

a Vị trí đoạn trích: Khúc ca 23

b Đại ý: Thể hiện tâm trạng Pê-Nê-Lốp và Uy-Lit-Xơ trong cuộc thử thách Qua đó khắc họa những phẩm chất cao quí của hai người

II Đọc -hiểu văn bản :

1 Tâm trạng Pênêlốp trước lời tác động của nhũ mẫu

- Khơng tin vì:

+ Cuộc đối đầu quá chênh lệch, một mình Uylitxơ khơng thể giết 108 tên vương tơn cơng tử

+ TG xa cách quá lâu (20), hết hi vọng về sự sống của Uylitxơ

- Nàng khơng cương quyết bác bỏ ý của nhũ mẫu

mà thần bí hĩa câu chuyện “… khơng sao hiểu được

ý định của thần linh bất tử…” và lúng túng trong cách cư xử “ khơng biết nên đứng…hơn”

→ Phân vân nhưng vẫn tự trấn an mình và nhũ mẫu (Pênêlốp khơng phải là người cĩ trái tim sắt đá mà nàng tự kìm nén tình cảm của mình để giữ gìn phẩm giá…)

 P là người thận trọng, bình tĩnh -Nghệ thuật : Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế

2

Thử thách và sum họp :

a Thử thách:

khaực?

( ẹeùp nhử moọt vũ thaàn( mieõu taỷ cuỷa ngửụứi keồ

chuyeọn)

- Noồi tieỏng laứ ngửụứi khoõn ngoan ( con trai)

- Coự trong ủaàu nhửừng yự nghú raỏt khoõn( nhuừ

maóu)

phaồm chaỏt cuỷa ngửụứi anh huứng)

- Khi đối diện với U, P cú cử chỉ, dỏng điệu gỡ?

- Trước thỏi độ của Tờlờmac P núi gỡ với con?

dụng ý lời núi ấy? Thỏi độ của U lỳc ấy ntn? í

nghĩa của thỏi độ ấy?

- Sau khi trỏch cứ về trỏi tim sắt đỏ của P, U núi

với nhũ mẫu “Già… lõu nay”, em cú nhận xột gỡ

về lời lẽ ấy?

- Phản ứng của P ntn? Mục đớch của hành động

đú là gỡ? Vỡ sao P khụng yờu cầu U miờu tả đặc

điểm chiếc giường.?

- Trước lời núi của P, U cú phản ứng gỡ? í

nghĩa ?

- Thụng qua cuộc thử thỏch ta thấy được phẩm

chất gỡ của P và U?

Đoạn văn nào thể hiện tập trung , cảm động nhất

cảnh sum họp của hai vợ chồng ?

Tõm trạng của P như thế nào khi biết chớnh xỏc

người đang ngồi trước mặt mỡnh đõy là U?

( cầu xin chồng ,ngợi ca chồng ,nờu mất mỏt của

hai người ,nờu lớ do cảnh giỏc …)

Tõm trạng U thể hiện như thế nào?

Đoạn cuối tỏc giả miờu tả tõm trạng hai người

bằng biện phỏp nghệ thuật nào?

Nờu cảm nhận của em về tõm trạng của hai người

trong cảnh sum họp?

- Qua phõn tớch, cỏc em cú nhận xột gỡ về nghệ

thuật của đoạn trớch?

- Nghệ thuật dựng để khắc họa nhõn vật cú gỡ

đỏng lưu ý?

Thế nào là trỡ hoón sử thi?

Phỏt biểu suy nghĩ của em về hạnh phỳc gia

đỡnh ?

(Gia đỡnh là chỗ dựa tinh thần của mỗi người,

mỗi người cần cú trỏch nhiệm chăm lo vun vộn

cho hạnh phỳc của mỡnh Gia đỡnh là tế bào của

xó hội, gia đỡnh cú hạnh phỳc, xó hội mới phồn

vinh…)

Hoạt động 3 :Ghi nhớ.

- Bàng hoàng xỳc động vừa dũ xột, tớnh toỏn

- Phõn trần với con nhưng giỏn tiếp bộc lộ

ý định thử thỏch + Tác giả dùng 3 lần từ

thận trọng

 định ngữ thể hiện

vẻ đẹp trong phẩm chất nhân vật Đây cũng là biện pháp nghệ thuật thờng dùng của thể loại sử thi

-Sai nhũ mẫu khiờng chiếc giường bớ mật ra khỏi giường

→ Thử phản ứng của Uylitxơ

 Peõneõloỏp laứ hỡnh tửụùng phuù nửừ ủeùp ủaàu tieõn trong VH theỏ giụựi: thuyỷ chung, son saột vụựi choàng, thoõng minh, thaọn troùng, khoõn ngoan trong caựch ửựng xửỷ, baỷn lúnh cao

- Mắt nhỡn xuống đất đợi xem vợ mỡnh sẽ núi gỡ

- Mỉm cười:

+ Hiểu ý định của vợ + Chấp nhận

+ Tin vào trớ tuệ của mỡnh

-Giỏn tiếp bày tỏ sự chung thủy và gợi ý cỏi giường bớ mật -Uy giật mỡnh

- Kể lại tỉ mỉ đặc điểm, quỏ trỡnh hỡnh thành cỏi giường

→ Dụng ý để vợ mỡnh nhận ra mỡnh

 Uylixụ laứ bieồu hieọn ủeùp ủeừ cuỷa trớ thoõng minh, nghũ lửùc, ủaởc bieùt laứ tỡnh caỷm saõu naởng vụựi gia ủỡnh, queõ hửụng

b sum họp:

- P: Nước mắt chan hũa,ụm lấy chồng, hụn lờn trỏn chồng và núi rừ lũng mỡnh

- U: ễm vợ khúc dầm dề

- Hỡnh ảnh SS: “ Mặt đất” và “ Người đi biển gặp đất liền”

 Thể hiện cao độ nỗi niềm, khỏt khao, sung sướng của P và U khi gặp nhau

3 Nghệ thuật:

- Miờu tả tõm lớ nhõn vật bằng thỏi độ, cử chỉ, dỏng điệu

- Nhõn vật mang đậm tõm lớ sử thi: ngõy thơ, chất phỏt nhuốm màu huyền bớ, nặng về lớ trớ

- Xõy dựng hoàn cảnh giàu kịch tớnh

- Nghệ thuật trỡ hoón sử thi, dựng hỡnh ảnh so sỏnh liờn tưởng mở rộng

III Ghi nhớ: SGK

Bước 4:củng cố bài:

Ý nghĩa của đoạn trích là gì?

( Đề cao, khẳng định sức mạnh của tâm hồn trí tuệ của con người Hi Lạp Đồng thời làm rõ giá trị hạnh phúc gia đình khi người Hi Lạp chuyển từ chế độ thị tộc sang chế độ chiếm hữu nơ lệ.)

Bước 5: Dặn dị: tiết sau trả bài viết số 1

- Chú ý lập dàn ý của đề bài đã cho

RÚT KINH NGHIỆM