Cách lên líp cũng ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng của cây, líp nhỏ không có nhiều diện tích đất cho bộ rễ phát triển, mặt khác líp quá nhỏ như trồng 2 hàng rất khó khăn cho việc chăm sóc, [r]
Trang 1VIỆN KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
VIỆN NGHIÊN CỨU RAU QUẢ - *
-BÁO CÁO HOÀN THIỆN QUY TRÌNH
Nội dung: Xác định phương thức lên líp cho quýt trên đất một vụ lúa
Thuộc dự án: “ Trồng thử nghiệm cam quýt trên đất một vụ lúa tại xã Dương
Phong huyện Bạch Thông và các xã Rã Bản, Đông Viên huyện
Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn”.
Người thực hiện: Phạm Văn Toán
Hà Nội - 2009
Trang 2I Đặt vấn đề
Cam quýt là cây ăn quả phổ biến trong đời sống hàng ngày của người dân Nó
có giá trị kinh tế lớn, đem lại thu nhập cao cho người sản xuất, mặt khác còn có ý nghĩa rất lớn đối với sức khỏe của con người
Cam quýt ăn thơm, ngon, dễ tiêu, rất phù hợp với cơ thể con người, nhất là người có thẻ chất kém như người già, trẻ em và người yếu mệt Một kilgam cam quýt có thể cung cấp từ 530 – 6000 calo
Hiện nay, trong thực tế sản xuất việc trồng cam quýt mang tính chất tự phát, chưa áp dụng các quy trình kỹ thuật, mặt khác diện tích đất 1 vụ có hiệu quả kinh tế thấp còn rất nhiều ở Bắc Kạn
Cây cam quýt là cây chịu hạn hơn chịu úng do đó việc lên líp thoát nước là hoàn toàn có ý nghĩa đối với sự sinh trưởng, phát triển của cây cam quýt Từ những
yêu cầu trên với dự án: “Trồng thử nghiệm cam quýt trên đất một vụ lúa thuộc
các xã Dương Phong – huyện Bạch Thông và các xã Đông Viên, Rã Bản – huyện Chợ Đồn – tỉnh Bắc Kạn”, đây là lần đầu tiên cam quýt được trồng thử
nghiệm trên đất một vụ do đó việc đào mương lên líp thoát nước là hoàn toàn mới
Từ yêu cầu trên cho thấy để bước đầu thành công trong việc đưa cây cam quýt xuống đất một vụ cần có một phương thức lên líp trồng phù hợp để cây sinh trưởng và phát triển tốt
II Tổng quan tình hình nghiên cứu và sản xuất trong và ngoài nước.
2.1 Giới thiệu về cây cam quýt.
2.2 Một số đặc tính sinh vật học của cam quýt.
1 Hệ thống rễ:
Khi cây con được chuyển từ vườn ươm ra rễ thường bị đứt sẽ cho 2- 3 rễ cái lớn, rễ này phân nhánh nhiều lần cho đến khi rễ sợi (đường kính < 0.5mm) Hệ thống rễ phân bố chủ yếu ở tầng đất mặt từ 0-50 cm, nhất là đối với cây chiết có đến 80% số rễ nằm ở tầng đất mặt và có thể lan rộng gấp đôi hình chiếu tán
2 Thân cành:
Trang 3Có dạng thân trụ hay tán bụi, có thể có gai Tán cây có nhiều dạng tuỳ giống và cách tạo tỉa Cành cây sinh trưởng theo kiểu hợp trục, mỗi năm có 3 – 4 đợt lộc cành Đợt lộc cành đầu mùa mưa cho cành quả và cành dinh dưỡng, đợt cành giữa
và cuối mùa mưa là cành mẹ của năm tới
3 Lá:
Lá hình dạng thay đổi theo mùa, thường có hình elip, dày, có tuyến tinh dầu, mặt dưới có khoảng 500 khẩu bào/mm2 Số lượng lá trên cây rất quang trọng trong việc tạo quả nên cần có biện pháp làm cho số lá xanh nhiều và tốt
4 Hoa:
Hoa đơn hoặc chùm mọc ở nách lá, thơm, thường có mà trắng, nhiều nhị đực xếp thành bó
5 Quả:
Quả có hình cầu, dep, vỏ trái lớn có lớp flavedo chứa tinh dầu và 1 lớp albedo màu trắng xốp Phần ruột chia làm nhiều múi, trong mỗi múi có các lông của nôi quả bì mọng nước biến thành con tép, có hình dạng và màu thay đổi tuỳ loài, Dịch trái chứa nhiều chất bổ dưỡng, hương vị và các enzim
2.3 Điều kiện ngoại cảnh,
1.Nhiệt độ:
Nhiệt độ cần cho sự sinh trưởng của cây cam quýt từ 12 - 39oC nhiệt độ thích hợp nhất từ 23 - 29oC, nơi có nhiệt độ bình quân năm là 150C là trồng được cam, quýt
2 Nước:
Lượng mưa hàng năm 1000 - 1500mm và phân bố đều là trông cam, quýt tốt.
3 ánh sáng:
Cam ưa ánh sáng đầy đủ, thiếu ánh sáng cây sinh trưởng kém, khó phân hoá mầm hoa, ít quả, dẫn đến năng suất thấp Cường độ ánh sáng thích hợp 10.000 - 15.000 lux
4 Đất đai:
Trang 4Vùng có tầng đất dày > 1m, thoát nước tốt trong mùa mưa và có mực nước
ngầm thấp, độ PH 4 - 8 tốt nhất 5,5,- 6,5
III Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu.
3.1 Đối tượng:
- Giống cam quýt Quang Thuận – Dương Phong
3.2 Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
3.2.1 Nội dung nghiên cứu.
Thí nghiệm: Ảnh hưởng của phương thức lên líp đến sinh trưởng, phát triển của cây
- Thí nghiệm được tiến hành tại xã Dương Phong huyện Bạch Thông tỉnh Bắc Kạn
3.2.2 Phương pháp nghiên cứu.
- Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, 3 công thức, mỗi công thức có 3 lần nhắc lại và tiến hành theo dõi ở vụ xuân, vụ hè, vụ thu năm 2008
và năm 2009
- Theo dõi 10 cá thể cho một lần nhắc lại, 60 ngày theo dõi một lần
- Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp thí nghiệm ngoài đồng ruộng của Phạm Chí Thành (1998)
* Thí nghiệm 1: Ảnh hưởng của phương thức lên líp đến sinh trưởng và phát triển của cây cam quýt.
- Công thức 1: 1 hàng cam quýt/1líp, 50cm x 50cm x 30cm ( chiều rộng x chiều cao
x chiều rộng đáy )
- Công thức 2: 2 hàng cam quýt/1líp, 50cm x 50cm x 30cm ( chiều rộng x chiều cao
x chiều rộng đáy )
- Công thức 3: 3 hàng cam quýt/1líp, 50cm x 50cm x 30cm ( chiều rộng x chiều cao
x chiều rộng đáy )
3.3 Các chỉ tiêu theo dõi.
- Thời gian bật lộc (ngày)
Trang 5- Chiều dài TB lộc (cm)
- Số lá TB/cành lộc
- Chiều cao cây (cm)
- Đường kính tán (cm)
- Đường kính gốc (cm)
- Số cành cấp 1
- Thời gian ra lộc xuân (ngày)
+ Ngày bắt đầu
+ Ngày kết thúc
+ Ngày bắt đầu – kết thúc
- Thời gian ra lộc hè (ngày)
+ Ngày bắt đầu
+ Ngày kết thúc
+ Ngày bắt đầu – kết thúc
- Thời gian ra lộc thu (ngày)
+ Ngày bắt đầu
+ Ngày kết thúc
+ Ngày bắt đầu – kết thúc
- Lộc xuân, lộc hè, lộc thu
+ Chiều dài lộc (cm)
+ Đường kính lộc (cm)
3.4 Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu được thu thập và xử lý bằng chương trình
excell và irristart
IV Kết quả nghiên cứu.
4.1 Ảnh hưởng của phương thức lên líp đến sinh trưởng và phát triển của cây cam quýt.
Bảng 1: Một số chỉ tiêu của các đợt lộc trên vườn trồng mới năm 2008
1 Thời gian bắt đầu bật lộc
Trang 62 Thời gian kết thúc đợt lộc
3 Thời gian từ bật lộc - kết
thúc lộc (ngày)
4 Chiều dài lộc (cm)
Lộc xuân 20.42 ± 3.35 23.38 ± 4.26 19.24 ± 3.12 Lộc hè 19.55 ± 2.43 24.41 ± 3.83 17.36 ± 2.54 Lộc thu 21.13 ± 3.47 23.24 ± 3.17 20.13 ± 2.46
5 Đường kính lộc (cm)
Lộc thu
6 Chiều dài lá (cm) 6.84 ± 1.2 8.11 ± 1.1 6.57 ± 1.0
7 Chiều rộng lá (cm) 3.23 ± 0.3 3.45 ± 0.2 3.01 ± 0.3 Đối với phương thức lên líp, do sau mỗi trận mưa cây được thoát nước tốt do
đó bộ rễ phát triển tốt, cây sinh trưởng mạnh hơn các cây khác Cây bị ngập nước cục bộ nên không phát triển tốt Những cây cam quýt được trồng trên ruộng thoát nước sinh trưởng mạnh hơn những cây trồng trên ruộng không được đào mương thoát nước, cây sinh trưởng kém, còi cọc, đường kính lộc nhỏ, chiều dài ngắn, lá cũng nhỏ hơn Cách lên líp cũng ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng của cây, líp nhỏ không có nhiều diện tích đất cho bộ rễ phát triển, mặt khác líp quá nhỏ như trồng 2 hàng rất khó khăn cho việc chăm sóc, mỗi năm cây sinh trưởng, phát triển, bộ tán phát triển rộng hơn, mỗi lần bón phân phải bón theo đường chiếu tán, nếu diện tích đất quá nhỏ thì khó khăn hơn
Bảng 2: Thời gian và khả năng sinh trưởng của các đợt lộc năm 2009
1 Thời gian bắt đầu bật lộc
Trang 72 Thời gian kết thúc đợt lộc
3 Thời gian từ bật lộc - kết thúc lộc
(ngày)
4 Chiều dài lộc (cm)
5 Đường kính lộc (cm)
6 Chiều dài lá (cm) 7.24 ± 1.1 8.23 ± 1.2 6.75 ± 1.1
7 Chiều rộng lá (cm) 3.21 ± 0.2 3.41 ± 0.2 3.10 ± 0.3
Trạng thái sinh trưởng của lộc hè liên quan chặt chẽ đến sự hình thành hoa Cây khỏe mạnh, cành mập, chắc, lá nhiều, xanh đậm thì hình thành hoa nhiều và ngược lại Chiều dài cành lộc hè trung bình năm 2008 là: CT1: 19.55 cm, CT2: 24.41 cm, CT3: 17.36 cm, năm 2009 là CT1: 22.34cm, CT2: 23.57 cm, CT3: 22.41
cm Chiều dài lá ở CT2 dài nhất làm cho cây có khả năng quang hợp tốt, tích lũy chất hữu cơ nhanh, thuận lợi cho ra hoa, đậu quả về sau Mặt khác thời gian thu hoạch sớm tạo điều kiện cho cây khôi phục sức sinh trưởng Nguyên nhân do những cây được trồng ở líp 3 hàng/líp có khả năng thoát nước tốt, mặt khác rất dễ chăm sóc, cây có thể được bón phân thuận lợi nhất do đó cây sinh trưởng mạnh nhất Công thức 5 hàng/1 líp quá lớn, cây không có khả năng thoát nước tốt do diện tích quá lớn, không có chỗ tiêu thoát nước kịp thời khi có mưa lớn gây ngập úng trong thời gian lâu Với 1 hàng/1 líp cây không có nhiều diện tích đất cho bộ rễ phát triển mạnh, mặt khác khó khăn cho việc bón phân, đào líp như vậy tốn diện tích trồng trọt
Bảng 3: Chiều cao cây cam quýt qua các lần đo của các công thức.
Trang 8tháng
năm
Chiều cao cây (m)
Đường kính tán (cm)
Đường kính gốc (cm)
Chiều cao cây (cm)
Đường kính tán (cm)
Đường kính gốc (cm)
Chiều cao cây (m)
Đường kính tán (cm)
Đường kính gốc (cm)
14/1/2008 0.60 31.27 0.92 0.62 32.35 1.01 0.58 27.11 0.87 24/03/2008 0.79 36.29 1.01 0.81 38.76 1.09 0.78 34.75 0.93 12/05/2008 0.88 43.42 1.05 0.92 46.27 1.12 0.86 42.16 1.00 17/07/2008 1.02 53.24 1.13 1.06 53.54 1.20 1.01 50.16 1.03 23/09/2008 1.19 60.21 1.19 1.21 61.49 1.23 1.13 58.41 1.11 12/11/2008 1.28 68.28 1.21 1.32 70.25 1.30 1.25 67.82 1.17
Năm 2009
14/1/2009 1.48 74.29 1.32 1.53 77.81 1.44 1.45 72.13 1.21 24/03/2009 1.63 83.16 1.48 1.68 82.42 1.52 1.59 81.03 1.36 12/05/2009 1.73 87.39 1.54 1.79 87.94 1.63 1.68 85.17 1.42 17/07/2009 1.83 91.38 1.64 1.89 95.95 1.85 1.76 90.23 1.58 23/09/2009 2.07 97.37 1.89 2.10 100.21 2.11 2.06 96.34 1.72 12/11/2009 2.18 100.29 2.06 2.26 103.13 2.26 2.13 99.42 1.89
Khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, bộ rễ ăn sâu và lan rộng, lúc này nếu cây không được lên líp kịp thời thì vào các trận mưa mùa hè cây không được thoát nước kịp thời sẽ gây ra ứ đọng và cây sinh trưởng chậm Đặc điểm của đất ruộng là trũng thấp, không giống như đất đồi cao thoải do đó nếu không được lên líp kịp thời thì cây sẽ bị ảnh hưởng rất lớn Mặt khác những mương líp như vậy ngoài có tác dụng tiêu thoát nước còn có tác dụng giữ nước cho ruộng khi muốn bơm nước tưới cây Khi líp quá rộng nước không thể cung cấp được cho các hàng phía trong, còn quá líp quá nhỏ rất dễ bị xói mòn đất, cây dễ bị đổ ngã do đất ruộng rất tơi xốp, rất dễ bị phá luống khi có nước ngập
Nếu trong thực tế áp dụng vào sản xuất, việc bố trí 1 hàng/1 líp, rãnh đào sâu 60cm, rộng 50 cm rất tốn diện tích sử dụng Với 3 hàng/1 líp cây có điều kiện sinh trưởng tốt, dễ dàng chăm sóc bón phân, tưới nước Còn công thức 5 hàng/1 líp mương tiêu thoát nước không đủ để tiêu thoát nước cũng như cung cấp nước đầy
đủ và kịp thời cho các cây cam quýt
4.2 Ảnh hưởng của mật độ đến tình hình sâu bệnh trên cây cam quýt.
Bảng 4: Tỉnh hình sâu bệnh hại trên cây cam quýt ở các mật độ theo dõi
Trang 9TT Rầy
chổng cánh
Rệp muội đen
Sâu vẽ bùa
Sâu đục gốc
Nhện đỏ
Bệnh loét
Khô cành
Năm 2008
Năm 2009
Ghi chú: +++ Xuất hiện và gây hại nặng ++ Xuất hiện và gây hại trung bình + Xuất hiện và gây hại ít
Theo dõi thời điểm phát sinh gây hại của các đối tượng sâu bệnh gây hại trong năm chúng tôi nhận thấy, các đối tượng phát sinh sâu bệnh và gây hại tập trung ở các thời điểm khác nhau trong năm Trên các đợt lộc xuân, các đối tượng gây hại chủ yếu là sâu vẽ bùa, rầy chổng cánh, Trên các đợt lộc hè còn có nhện
đỏ, sâu đục cành, sâu bướm phượng
Như vậy với phương thức lên líp giúp cho ruộng cây cam quýt luôn khô thoáng, thoát nước tốt, dễ tưới tiêu do đó sâu bệnh phát triển ít, đây là đặc điểm rất tốt cho cây cam quýt phát triển Ruộng có thoát nước tốt cây mới sinh trưởng phát triển tốt, sâu bệnh ít Những ruộng mà không được thoát nước tốt thường xuyên bị
ẩm ướt là điều kiện thuận lợi cho cỏ rác và sâu bệnh phát triển
Nên cắt bỏ hết các cành bị sâu bệnh và cành vô hiệu trong tán, cải tạo hình dạng tán cây có bộ khung cành cân đối, tăng diện tích lá hữu hiệu, tầng kết trái dầy Mặt khác bón phân cân đối, trừ cỏ dại kịp thời, đào rãnh hoát nước chống úng và mùa mưa thì việc trồng với mật độ phù hợp là rất quan trọng, vừa tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, vừa chăm sóc cây dễ dàng, phát hiện sâu bệnh kịp thời
V Kết luận và đề nghị
5.1 Kết luận:
Trong những năm qua do biến đổi khí hậu, và ảnh hưởng của rừng đầu nguồn đã làm một phần diện tích đất của Bắc Kạn ngày càng khó khăn về các
Trang 10nguồn nước tưới do vậy một số hộ dân chỉ chủ động cây một vụ hoặc trồng các cây lạc, ngô tuy nhiên hiệu quả không cao
Nhưng với bước đầu của dự án: “Trồng thử nghiệm cam quýt trên đất 1 vụ
tại xã Dương Phong huyện Bạch Thông và các xã Đông Viên, Rã Bản huyện Chợ Đồn tỉnh Bắc Kạn”, bước đầu thu được kết quả tốt, cùng với việc xác định
phương thức lên líp phù hợp với sự sinh trưởng, phát triển của cây cam quýt
Qua 3 công thức về phương thức lên líp chúng tôi thấy khi trồng lên líp 2 hàng/1 líp, bề mặt của rãnh thoát nước 50cm, chiều sâu 50cm đấy líp thoát nước 30cm cây sinh trưởng phát triển tốt hơn, ít sâu bệnh hại hơn, cho kết quả tốt nhất
5.2 Đề nghị
Công nhận kết qủa nghiên cứu lên líp cho quýt theo phương thức lên líp 2 hàng/1 líp và khuyến cáo cho người dân áp dụng trong thực tế sản xuất
Ngày tháng năm 20
Ngô Hồng Bình Phạm Văn Toán