- Hiểu được tính cách bộc trực, nóng nảy,ngay thẳng , một biểu hiện của lòng trung nghĩa của Trương Phi, sự khẳng định lòng trung nghĩa của Quan Công cũng như tình anh em kết nghĩa vườ[r]
Trang 1HỒI TRỐNG CỔ THÀNH
( Trích: hồi 28-“ Tam quốc diễn nghĩa”)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh:
1 Về kiến thức
- Hiểu được tính cách bộc trực, nóng nảy,ngay thẳng , một biểu hiện của lòng trung nghĩa của Trương Phi, sự khẳng định lòng trung nghĩa của Quan Công cũng như tình anh em kết nghĩa vườn đào của họ Hiểu được “ Hồi trống cổ thành”- hồi trống thách thức, minh oan, đoàn tụ
- Hiểu được nghệ thuật kể chuyện đặc sắc, cảm nhận được không khí chiến trận của tam quốc qua đoạn trích
2 Về kĩ năng
- Đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
- Phân tích, rút ra đặc điểm tính cách nhân vật
3 Về thái độ
- Bài học về tình anh em niềm tin và sự tha thứ
II CHUẨN BỊ
Phương tiện thực hiện: SGK Ngữ Văn 10 tập hai, bài soạn, giáo án điện tử,máy chiếu, bảng, phấn, bảng phụ
Phương pháp thực hiện: Thuyết trình, vấn đáp, nêu vấn đề, tổ chức hoạt động nhóm
III NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức ( kiểm tra số học sinh)
2 Kiểm tra bài cũ
Câu hỏi: Khái quát tính cách, phẩm chất của Ngô Tử Văn trước hành động đốt đền?
3 Bài mới
Dẫn nhập: Trung quốc là một đất nước có nền văn hóa đa dạng nhưng thống nhất trên các lĩnh vực : kiến trúc, triết học, tư tưởng, văn hóa-lịch sử Khi nhắc tới những thành tựu về văn học thì nổi bật trên hết đó là thơ đường, từ tống, kịch
nguyên, tiểu thuyết minh thanh Bốn bộ tiểu thuyết kinh điển đó là: Hồng lâu mộng ( Tào Tuyết Cần), Tam Quốc diễn nghĩa( La Quán Trung), Tây Du Kí( Ngô Thừa Ân), Thủy Hử( Thi Nại Am) Và sau đây chúng ta sẽ tìm hiểu một đoạn trích
Trang 2tiêu biểu trong bộ tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung Đó là
đoạn trích “Hồi trống cổ thành” trích hồi 28 của bộ tiểu thuyết
Hoạt động thầy , trò Nội dung kiến thức Phương pháp và
phương tiện( Ghi
chú)
Hoạt động 1: Hướng dẫn
HS tìm hiểu tiểu dẫn
Thao tác 1: Tìm hiểu tác
giả
Câu hỏi 1: Em hãy trình
bày những nét chính của
tác giả La Quán Trung?
- HS trả lời
- GV nhận xét chốt ý
GV giảng: La Quán
Trung sống từ thời cuối
Nguyên- đầu Minh, là
người có nguyện vọng
phò vua giúp nước nhưng
bất đắc trí ông bôn tẩu
phiêu bạt khắp nơi
Khi Minh Thái tổ thống
nhất được Trung Quốc,
ông chuyên tâm viết dã
sử.Ông để lại rất nhiều tác
phẩm “ Tam quốc diễn
nghĩa”, “ Tùy đường
lưỡng triều chí truyện”,”
Tấn đường ngũ đại sở
diễn ca”
Thao tác 2: Tìm hiểu tác
phẩm
Câu hỏi 1: Em hãy nêu
những nét hiểu biết của
em về Tam Quốc diễn
nghĩa?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
Tóm tắt cốt truyện:
“Tam quôc diễn nghĩa” kể
về một nước chia 3 trong
gần 100 năm TQ cổ Vào
thời Hán lịch đế(184)
vương triều thối nát, kỉ
I Tiểu dẫn
1 Tác giả
- La Quán Trung( 1330- 1400), tên La Bản, hiệu Hồ Hải tản nhân
- Quê: Thái Nguyên- Sơn Tây( Trung Quốc)
- Con người: Tính cách cô đơn,
lẻ loi thích ngao du
- Ông viết nhiều tiểu thuyết dã
sử và với tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa La Quán Trung trở thành người mở đường cho tiểu thuyết lịch sử Trung Hoa
2 Tác phẩm
- Ra đời: Đầu Minh
- Dung lượng: 120 hồi
- Thể loại: Tiểu thuyết lich sử chương hồi
- Giá trị nội dung:
+) Phơi bày cục diện chính trị TQ: Cát cứ phân tranh, chiến tranh, nhân dân đói khổ
+) Khát vọng hòa bình, ổn định thống nhất( gửi gắm niềm tin
- Năm sinh vẫn còn nhiều nghi vấn khác nhau
- Sử dụng sơ đồ vẽ
3 cục diện
Lưu Bị: “ Ta thà chết chứ không làm điều phụ nghĩa” Trái ngược với Tào
Trang 3cương rối bời Cuộc khởi
nghĩa nông dân khăn vàng
phát triển.Hà Tiến, Đổng
Trác thao túng triều đình
lập vua mới Các tập đoàn
quân phiệt hợp sức tiêu
diệt khởi nghĩa khăn
vàng Năm 208, Tháo kéo
quân về nam thống nhất
Trung Quốc bị đại bại tại
Xích Bích, ba tập đoàn
phong kiến lúc đấu tranh
căng thẳng, lúc ôn hòa.Sự
nghiệp đang giang dở Tào
tháo ốm chết thì con thứ
là tào phi lên thay nhưng
bị Tư Mã ý thâu tóm
quyền lực,Quan công bị
quân ngô giết, Lưu bị ốm
mất,Khổng Minh qua đời,
Tồn quyền chết Tư Mã
Viên Cháu Tư mã ý thống
nhất Trung quốc lập ra
nhà Tần (280)
Thao tác 3: Tìm hiểu đoạn
trích “ Hồi trống cổ
thành”
Câu hỏi 1: Em hãy cho
biết đoạn trích nằm ở vị
trí nào trong tác phẩm?
- HS trả lời
- GV nhận xét bổ sung
vào Huyền đức)
- Giá trị nghệ thuật:
+) NT kể chuyện +) NT miêu tả chiến tranh: Trận Xích Bích
+) NT xây dựng nhân vật điển hình, sinh động
Tứ Tuyệt:
Lưu Bị: tuyệt nhân Khổng Minh: tuyệt trí Quan công: tuyệt nghĩa Tào tháo: tuyệt gian
3 Đoạn trích “ Hồi trống cổ thành”
- Vị trí: thuộc hồi 28 có tiêu đề:
“ Chém Sái Dương anh em hòa giải/ Hồi cổ thành tôi chúa đoàn viên”
- Tóm tắt: SGK
- Bố cục: 3 phần Đoạn 1: Từ đầu đến mời Trương Phi ra đón(t 76)-> Hoàn cảnh gặp gỡ
Đoạn 2: Tiếp đến chính là cờ Tào(t 76-78)-> Mâu thuẫn anh
em Trương Phi- Quan Công Đoạn 3: còn lại(t 78)-> Hồi trống cổ thành anh em đoàn tụ
Tháo: “ Ta thà phụ người chứ không để người phụ ta”
Kết nghĩa vườn đào của 3 anh em Lưu- Quan- Công
- Dùng sơ đồ để tóm tắt
Trang 4Hoạt động 2: Hướng dẫn
đọc hiểu văn bản
Thao tác 1: Tìm hiểu
hoàn cảnh gặp gỡ( đoạn
1)
Câu hỏi 1: Hoàn cảnh gặp
gỡ của anh em Quan-
Trương như thế nào?
Hành động, thái độ của
Nhân vật được hiện lên
thông qua chi tiết nào?
Hãy kể ra?
- HS trả lời
- GV nhận xét bổ sung
Thao tác 2: Tìm hiểu
đoạn 2
Câu hỏi 1: Khi gặp nhau
phản ứng của Quan Công
và Trương Phi được hiện
lên như thế nào?
Nhận xét phản ứng hai
nhân vật?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
Câu hỏi 2: So sánh thái
độ, hành động củaTrương
Phi Và Quan công , cách
xưng hô ra saokhi mâu
thuẫn lên đến đỉnh điểm?
Từ đó thể hiện nét tính
cách nào của hai anh em?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
- Quan công: biết tin em đến Cổ Thành mừng rỡ
- Trương Phi:
+) Hành động:
Đuổi quan huyện đi chiếm thành
Mộ quân tậu ngựa chứa
cỏ tích lương +) Lí do:
Nghe ngóng tin Huyền Đức
Quan huyện không cho vay lương thực
=> Bất ngờ
Mâu thuẫn 1:
Trương phi:
- Trương Phi không nói không rằng, lập tức mặc áo giáp, vác mâu, lên ngựa
- Mắt trợn tròn xoe râu hùm vểnh ngược, hò hét như sấm
=> Tức giận Quan Công:
- Mừng rỡ vô cùng, giao long đao cho Châu Thương cầm, tế ngựa lại đón
- Giật mình, vội tránh mũi mâu
=> Vui mừng, ngạc nhiên
=> Nghệ thuật xây dựng nhân vật: ước lệ, phi thường
Mâu thuẫn 2:
Trương Phi:
Mày- tao -> Lạnh lùng,lỗ mãng
Chia lớp thành 3 nhóm làm việc theo phiếu học tập.( Thời gian hoạt động 7p)
Bình giảng: Tình huống gặp nhau bất ngờ khá phổ biến trong tiểu thuyết
TQ Nhân vật thường gặp gỡ nhau trên đường di chuyển của nó-> ứng xử, bộc lộ tính cách của nhân vật Thúc đẩy diễn biến cốt truyện=> Tính toán kĩ càng hợp lí
Dùng bảng phụ
La Quán Trung dồn
ép các chi tiết khiến truyện căng như dây đàn
Trang 5Thao tác 3: Tìm hiểu
đoạn 3
Câu hỏi 1: Cách giải
quyết mà Lưu Quán
Trung đã đưa ra để anh
em đoàn tụ như thế nào?
Câu hỏi 2: Ý nghĩa của
Hồi trống cổ thành?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung
Điểm sáng, chứa
đựng linh hồn của cả đoạn
văn bản
Ba hồi trống không
quá dài cũng không
quá ngắn, nó vừa
đủ dài để cho QC
lấy đầu Sái Dương,
vừa đủ ngắn để mọi
người thấy được tài
nghệ của QC
Quan Công:
Hiền đệ- ta -> Tình cảm, hiểu biết,bình tĩnh
Trương Phi:
Kết tội anh
- Bỏ anh=> Bất nghĩa
- Hàng Tào=> Bất trung
- Đến bắt ta=> bất nhân Quan Công:
Thanh minh
- Nhờ hai chị
- Không có quân mã mang theo
=> Trương Phi nóng nảy, cương trực, nhưng ngay thẳng, đường hoàng, trung thực
Quan Công: Trung nghĩa, khiêm nhường
- Giải pháp: Sự xuất hiện của Sái Dương
Khách quan
- Đi đánh Lưu Tích theo lệnh Tào Tháo
- Bất ngờ gặp Quan Công Chủ quan:
- Sái Dương không phục Quan Công
- Tần Kỳ( Cháu ngoại Sái Dương) bị quan công
=> Ngẫu nhiên,hợp lý
- Điều kiện : 3 hồi trống lấy đầu Sái Dương
=> Thách thức với Quan Công
- Quan Công lấy đầu Sái Dương trong chưa đầy một hồi trống
+) Tài nghệ : phi thường +) Thái độ : Quyết liệt +) Tấm lòng : Trung nghĩa
=> Minh oan, đoàn tụ
Ý nghĩa :
- Vẽ sơ đồ
Lưu ý con số 3: Tam quốc, tam kết nghĩa,tam cố thảo lư,
=> Con số quan niệm Hợp- tan, vững vàng- suy yếu, trọn vẹn- phá hủy,
Trang 6 Thể hiện khí thế
hào hùng, âm vang
của chiến trận=> Ý
vị của Tam Quốc
Hoạt động 3: Tổng kết
Câu hỏi: Hãy nêu giá trị
nội dung và giá trị hiện
thực của đoạn trích?
- Hồi trống hóa giải nỗi nghi ngờ của Trương Phi
- Hồi trống minh oan
- Hồi trống đoàn tụ
- Tạo nên không khí chiến trận hào hùng, ý vị hấp dẫn đặc biệt của tam quốc
1 Nội dung
- Ngợi ca tính cương trực của Trương Phi và trung nghĩa của Quan Công, tình nghĩa vườn đào của 3 anh em, tạo không khí chiến trận đậm đà
- Hồi trống chứa đựng linh hồn của đoạn trích : Thách thức, minh oan, đoàn tụ
2.Nghệ thuật
- Kể chuyệngiản dị,hấp dẫn tạo tình huống bất ngờ giàu kịch tính
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình đặc sắc( Trương Phi, Quan Công)
IV CỦNG CỐ
Tính cách của từng nhân vật Quan Công và Trương Phi Ý nhĩa của “Hồi trống cổ thành”?