Sáng kiến kinh nghiệm công tác chủ nhiệm năm học 2020 2021 đề tài : giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 ở trường THPT có kết hợp nhóm chat zalo, facebook trên mạng xã hội. Thực chất của việc giáo dục ý thức tự quản cho học sinh là quá trình từng bước chuyển hóa tâm huyết, nhiệt tình của thầy cô thành ý thức tự giác đầy trách nhiệm và hứng thú của học trò, biến lớp học của những cá nhân thành một tập thể học sinh biết tự quản.
Trang 1Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ : 1.Lí do chọn đề tài:
Đất nước ta đang trên đà đổi mới và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững Bởi vây, Đảng và Nhà nước đang đặc biệt chú trọng tới sự phát triển của giáo dục.Và một trong những nhiệm vụ cơ bản của giáo dục hiện nay là hình thành
và phát triển nhân cách cho học sinh một cách toàn diện
Vậy làm thế nào để nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện ? Tôi thiết nghĩ , khâu
quan trọng là vấn đề giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 ở trường THPT.
2 Mục đích nghiên cứu
- Trên cơ sở tìm hiểu các đặc điểm của học sinh THPT, các nội quy nhà trường
đề ra một số biện pháp giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 ở trường THPT.Từ đó góp phần nâng cao chất lượng quản lý và giáo dục học sinh.
3 Đối tượng nghiên cứu
- Học sinh lớp 10.9 trường THPT Thủ Khoa Huân – Chợ Gạo – Tiền Giang
4 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Biện pháp nâng cao hiệu quả việc giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 ở trường THPT.
5 Giả thuyết khoa học.
Nếu áp dụng được việc giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 ở trường THPT vào lớp học thì nề nếp lớp sẽ tốt lên, tạo môi trường giáo dục lành
mạnh, có hiệu quả
6 Phương pháp nghiên cứu.
- Nghiên cứu lí thuyết: Đọc, phân tích tài liệu
- Thực nghiệm sư phạm
Trang 2PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
1 Cơ sở lí luận.
Để giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 ở trường THPT , tôi đã
căn cứ vào các văn bản sau:
- Luật giáo dục 2005 có sửa đổi 2009
- Chương II của quy chế 40 của Bộ giáo dục và đào tạo:
+ Điều 3 căn cứ đánh giá, xếp loại các loại hạnh kiểm
+ Điều 4 tiêu chuẩn xếp loại hạnh kiểm
- Điều lệ trường THPT:
+ Điều 38 nhiệm vụ của học sinh
+ Điều 39 quyền học sinh
+ Điều 40 hành vi, ngôn ngữ, trang phục, ứng xử của học sinh
+ Điều 41 các hành vi học sinh không được làm, điều 42 khen tưởng và kỉ luật -Ngoài ra, tôi còn căn cứ vào mục tiêu giáo dục của nước ta hiện nay là phát triển
toàn diện nhân cách học sinh bao gồm: Đức, trí, thể, mĩ Trong đó yếu tố Đức được đặt lên hàng đầu Vì vậy mà việc quản lí, giáo dục học sinh là điều quan trọng
hàng đầu.
2 Cơ sở thực tiễn:
Chúng ta ai cũng biết, lứa tuổi học sinh lớp 10-THPT về đặc điểm tâm lý
hết sức điển hình Đây là thời kỳ quá độ chuyển từ trẻ em sang giai đoạn người
lớn Những đặc điểm tâm lý, trình độ hiểu biết, vốn sống của học sinh lớp
10-THPT còn nhiều hạn chế.Bởi vậy, không thể không nói tới vai trò của giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT, Để làm tốt điều này, giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện tốt những nhiệm vụ của một thầy cô giáo, phải nắm được đường lối, quan điểm, lí luận giáo dục Đồng thời giáo viên chủ nhiệm phải tham gia các hoạt
Trang 3động chính trị xã hội tốt hơn, phải rèn luyện ở mức cao hơn Đó là trách
nhiệm ,nghĩa vụ và cũng là vinh dự vì học sinh của sự nghiệp trồng người
3 Thực trạng của vấn đề:
Lứa tuổi học sinh lớp 10-THPT- đó là lứa tuổi ưa hoạt động, ham hiểu biết Các em không chỉ ao ước khám phá bí mật của thế giới xung quanh, mà còn rất muốn khám phá ra chính mình Hơn nữa, trong mọi hoạt động hàng ngày, không
em nào không nảy sinh ý thức muốn khẳng định mình và tìm cách hòa mình với
tập thể Các em rất cần tự biết mình là ai.Vì vậy, giáo dục ý thức tự quản không
những thỏa mãn nét tâm lí phổ biến của các em, mà còn giúp các em có cơ hội để nuôi dưỡng, rèn luyện và phát triển theo hướng tích cực
4 Thế nào là ý thức tự quản? Tầm quan trọng của ý thức tự quản đối với học sinh lơp10 ở trường THPT Thủ Khoa Huân:
* Nói đến ý thức tự quản là nói đến tính tự giác của mỗi học sinh ,của tập thể học sinh Tự giác thực hiện nội quy, quy định của trường học, của Đoàn thể, của lớp Giám sát lẫn nhau xây dựng phong trào mọi người tự quản tốt sẽ có tập thể tự quản tốt dưới sự hướng dẫn, cố vấn của giáo viên chủ nhiệm (GVCN) lớp
Thực chất của việc giáo dục ý thức tự quản cho học sinh là quá trình từng
bước chuyển hóa tâm huyết, nhiệt tình của thầy cô thành ý thức tự giác đầy trách nhiệm và hứng thú của học trò, biến lớp học của những cá nhân thành một tập thể học sinh biết tự quản.
Đối với các em học sinh lớp 10 ở trường THPT Thủ Khoa Huân, vấn đề giáo dục ý thức tự quản cho các em là mục tiêu, nhiệm vụ của năm học Ngoài hoạt động học tập, nhà trường, Đoàn thanh niên, và lớp có nhiều hoạt động phong trào, vui chơi khác mà đôi khi GVCN chưa kịp thời có mặt tại lớp để hướng dẫn, chỉ đạo và phân công Do vậy, việc giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 được tôi đặt lên hàng đầu trong công tác chủ nhiệm lớp
Trang 45 Một số giải pháp và cách tổ chức thực hiện:
* Việc giáo dục ý thức tự quản cho học sinh lớp 10 là việc làm cần thiết của bất kì GVCN nào Vì GVCN không thể ôm đồm làm thay mọi việc của học sinh
và không phải lúc nào chủ nhiệm cũng có mặt trên lớp để chỉ đạo những công việc thường ngày của lớp Mặt khác, sự quá nhiệt tình của GVCN lúc nào cũng hiện diện ở lớp sẽ khiến cho học sinh nảy sinh tâm lí ỷ lại, trông chờ ở GVCN, thiếu trách nhiệm với bản thân và với tập thể, làm lu mờ vị trí, vai trò của chính các em ngay tại ngôi nhà mà các em là chủ nhân đang sống và gắn bó Cần phải làm cho học sinh nhận thức được rằng tập thể lớp chính là ngôi nhà nhỏ của chính các em Chính các em chứ không phải ai khác là người có trách nhiệm gắn
bó xây dựng, tô điểm ngôi nhà thân thương của mình, làm cho nó ngày càng đàng hoàng hơn, đẹp lên trong mắt mọi người Trong quá trình ấy, GVCN chỉ là người đóng vai trò cố vấn, điều khiển từ xa Vì vậy, không có con đường nào khác, GVCN phải giáo dục ý thức tự quản cho học sinh ngay từ khi các em đang học lớp 10- lớp đàu tiên của khối THPT
*Vậy giáo dục ý thức tự quản được tiến hành như thế nào?
Bằng kinh nghiệm thực tiễn của mình, khi được phân công làm chủ nhiệm, tôi tiến hành làm các công việc như sau:
I Công việc thử nhất: Thu thập thông tin cá nhân của từng HS và phân tổ, nhóm trong lớp.
Ngay từ đầu năm học, mới nhận lớp, tôi đã tiến hành thu thập thông tin và
nghiên cứu sơ yếu lí lịch trích ngang của tất cả học sinh Cụ thể tôi đã tìm hiểu:
- Kết quả xếp loại học tập, hạnh kiểm, những sở trường, năng khiếu, tính cách của các em từ học bạ ở các lớp dưới
- Trên cơ sở đó, tôi tiến hành phân học sinh theo tổ Giữa các tổ có sự đồng đều
về số lượng, tương đương về giới tính, về xếp loại học tập và hạnh kiểm cũng
Trang 5như nơi ở Sau đó các thành viên trong tổ họp lại bầu một bạn có uy tín làm tổ trưởng
II Công việc thứ hai:Thành lập ban cán sự lớp:
Đây là một việc hệ trọng, có ý nghĩa quyết định đến sự thành bại của việc giáo dục ý thức tự quản nói riêng và công tác chủ nhiệm nói chung Để làm công việc này không thể không nghiên cứu kĩ lí lịch trích ngang, thăm dò ý kiến HS trong lớp, tham khảo ý kiến của GVBM Trên cơ sở đó, chọn ra 05 hạt nhân tích cực nhất hội tụ đầy đủ cả đức và tài cho 5 chức danh làm nên bộ khung BCS lớp gồm
01 lớp trưởng và 2 lớp phó phụ trách các mảng hoạt động của lớp suốt cả năm học, 4 tổ trưởng theo dõi trực tiếp từng thành viên tổ GVCN giao công việc cụ thể gắn với trách nhiệm từng HS
BCS lớp chịu trách nhiệm trước GVCN về công việc được giao Cụ thể:
+ Lớp phó học tập đảm nhiệm công việc liên quan đến mặt học tập như: chữa bài tập, theo dõi tình hình học tập của lớp;
+ Lớp Phó lao động phụ trách mảng lao động có nhiệm vụ phân công công việc, đôn đốc, nhắc nhở các tổ trực nhật làm vệ sinh hàng ngày trong lớp học, trong khuôn viên trường theo qui định; phụ trách hoạt động văn nghệ, thể thao, trang trí lớp;
+ Lớp trưởng là linh hồn của lớp, là người điều hành BCS lớp, quản lí mọi mặt của lớp khi không có GVCN Thành viên nào không chấp hành mệnh lệnh của lớp trưởng được xem như không chấp hành mệnh lệnh của GVCN và đương nhiên phải được xem xét đánh giá về mặt đạo đức
+ Các tổ trưởng quan tâm theo dõi từng thanh viên tổ, ghi chép lại các hoạt động học tập, lao động của tổ trong tuần, kịp thời phát hiện các bất thường và báo cáo với GVCN
III Công việc thứ ba: Xây dựng nội qui lớp
Trang 6Để có thể xây dựng được lớp học tự quản có hiệu quả không thể không nói tới việc xây dựng nội qui lớp Nội qui này được xây dựng trên cơ sở của nội qui Bộ GD-ĐT và nội qui nhà trường và được tập thể lớp nhất trí thông qua Trên cơ sở
đó, GVCN và BCS lớp thành lập bảng điểm thi đua của từng cá nhân Bản nội qui của lớp và bảng điểm thi đua của từng học sinh được sự đồng ý của phụ huynh học sinh (có văn bản kèm theo)
IV Công việc thứ tư: Từng bước hướng dẫn và giao việc cho BCS lớp xử lý các công việc của lớp khi không có mặt của GVCN:
- GVCN thành lập nhóm trên mạng xã hội (zalo hoặc facebook) gồm 2 nhóm: 1 nhóm của tập thể lớp bao gồm tất cả các thành vien lớp, 1 nhóm BCS lớp gồm tất cả các thành viên trong BCS
- Khi có các văn bản về các hoạt động phong trào của Đoàn thanh niên, của nhà trường, nếu có mặt GVCN, GVCN sẽ trực tiếp nghiên cứu văn bản, hướng dẫn
và phân công BCS lớp thực hiện Mỗi 1 lần như vậy, đều hướng dẫn thêm, nếu không có GVCN thì xử lý ra sao, báo cáo ra sao
- Khi có văn bản từ nhà trường cần xử lý, nếu không có mặt GVCN, BCS lớp sẽ đưa văn bản lên nhóm BCS mà GVCN đã tạo trước đó, xin ý kiến và hướng dẫn GVCN trên nhóm, sau đó phổ biến và thực hiện tại lớp mà không cần GVCN đến lớp
- Sau khi hoàn tất hoạt động, BCS lớp báo cáo kết quả cho GVCN hoặc GV phụ trách để nghiệm thu
- Khi BCS lớp đã quen dần cách xử lý các công việc, các hoạt động của lớp, những văn bản sau, cho dù có mặt GVCN, GVCN cũng “giao quyền” cho BCS
xử lý, GVCN chỉ quan sát, góp ý nếu chưa hợp lý, không trực tiếp xử lý văn bản, công việc
- Mỗi ngày, GVCN có thể lên 2 nhóm của lớp để thăm hỏi tình hình lớp, theo dõi tiến độ thực hiện các công việc của lớp
Trang 7Như vậy, một tập thể có ý thức tự quản tốt hay không trước tiên phụ thuộc vào ý thức của các thành viên trong lớp và sự hoạt động tích cực của BCS lớp Vậy làm thế nào để BCS lớp hoạt động có hiệu quả?
- Sau khi đã thực hiện bốn công việc trên , đã tạo nền tảng cho việc xây dựng lớp
tự quản của mình thì GVCN phải tin tưởng, trao quyền làm chủ tự quản lớp cho BCS lớp Hàng tuần, hàng ngày GVCN có gặp gỡ, trao đổi với BCS lớp để nắm thông tin, làm công tác cố vấn, tháo gỡ những vướng mắc cho CB lớp Nhìn chung GVCN chỉ nên điều hành từ xa trừ những công việc học sinh không thể làm thay GVCN được
+ Về phía CB lớp, GVCN cũng thường xuyên nhắc nhở, yêu cầu mỗi thành viên trong BCS lớp phải thực sự gương mẫu trong mọi hoạt động Ngoài việc thực hiện tốt nhiệm vụ của một người học sinh, cán bộ lớp phải xung phong, đứng mũi chịu sào trong các hoạt động chung của lớp, của trường và Đoàn thanh niên + Hàng ngày CB lớp và tổ trưởng nhắc nhở, có sổ ghi chép việc theo dõi các thành viên trong tổ, trong lớp (coi trọng lấy nhắc nhở làm chính để ngăn ngừa
vi phạm nội qui)
+ Vào tiết sinh hoạt lớp cuối tuần, GVCN giao quyền cho tổ trưởng và BCS lớp tiến hành nhận xét, tuyên dương kịp thời, phê bình đối với các thành viên trong
tổ, trong lớp một cách công khai Trên cơ sở việc theo dõi thực hiện nội qui, đến tiết sinh hoạt cuối tháng, tổ trưởng và BCS lớp tiến hành bình bầu hạnh kiểm, thi đua của từng bạn trong lớp Lớp sẽ có phần thưởng để động viên đối với những
HS có thành tích cao Trên cơ sở nắm bắt kế hoạch hành động của Đoàn trường hàng tuần/ tháng, BCS lớp tiến hành xây dựng kế hoạch hành động thích ứng, cụ thể Những kế hoạch này được thảo luận dân chủ, cởi mở, được đông đảo thành viên trong lớp tích cực góp ý, đề xuất nội dung lẫn giải pháp thực hiện và được
Trang 8biểu quyết nhất trí thông qua với tỉ lệ tuyệt đối Hễ còn có điều gì băn khoăn thì
cả lớp phải tìm cách giải quyết nốt băn khoăn đó để đạt được sự đồng thuận cao
+ Để tạo động lực cho thi đua, CN chỉ đạo BCS lớp thường xuyên cho các tổ đăng kí thi đua trên cơ sở thảo luận, trao đổi, bàn bạc công khai Làm như vậy sẽ phát huy được sở trường và khả năng của các thành viên trong tổ, trong lớp và nhận được sự đồng thuận hưởng ứng cao Từ đó HS nhận thức được vai trò, trách nhiệm của mình đối với tổ, đối với lớp, qua đó mà hình thành và phát triển lòng tự tin, niềm phấn khởi hứng thú trong mỗi một cá nhân HS
6 Kết quả đạt được:
Việc giáo dục ý thức tự quản cho HS lớp 10 có tác dụng lớn trong việc giáo dục nhân cách học sinh
Từ kinh nghiệm trên, tôi đã vận dụng trong công tác chủ nhiệm lớp10D, năm học 2011-2012.Kết quả đạt được như sau:
*V ề nhận thức, tư tưởng:
- Từ việc thực hiện tương đối tốt nội qui lớp, nội qui trường, các em sẽ có ý thức cao trong việc chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, trở thành một công dân tốt cho xã hội, cho đất nước
- Hình thành ý thức làm chủ bản thân, tránh dựa dẫm, thói quen ỷ lại vào người khác
- Giúp các em biết phân biệt việc xấu, việc tốt, những việc nên làm trong cuộc sống Từ đó các em biết đấu tranh chống những hành vi tiêu cực, sai trái ảnh hưởng đến cộng đồng và xã hội
Trang 9- Giáo dục các em có trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, làng xóm và đất nước
- Giáo dục các em tinh thần đoàn kết, kĩ năng hợp tác, làm việc theo nhóm có hiệu quả cao
- Giáo dục các em ý thức phê và tự phê để mỗi ngày tiến bộ, biết vươn lên trong cuộc sống
- BCS lớp quen với cách làm việc, cách tiếp nhận và xử lý công việc từ nhà trường, từ Đoàn thể
* Về thực hiện nề nếp, học tập
- Vào những giờ sinh hoạt lớp theo quy định, BCS đã điều hành lớp sinh hoạt thực sự có chất lượng Các em đã tin tưởng ở thầy cô, tin tưởng BCS lớp và có ý thức cao trong việc thực hiện nề nếp, học tập , rèn luyện…
- Những giờ chào cờ đầu tuần, thể dục giữa giờ, lao động vệ sinh, sinh hoạt ngoại khóa…Các em đều tâp trung nhanh, đấy đủ,tham gia đạt kết quả tốt , được Nhà trường, Đoàn trường ghi nhận
- BCS lớp có thể tự mình xử lí các văn bản từ nhà trường mà không cần đến sự hướng dẫn trực tiếp của GVCN
Phần III KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT,KIẾN NGHỊ
Có thể nói rằng: việc giáo dục ý thức tự quản cho HS lớp 10 ở trường
THPT là vô cùng quan trọng và cần thiết.Bởi đó là nấc thang đầu tiên để các em bước dần tới thành quả của ba năm vất vả đèn sách Công việc cao cả ấy không phải chỉ thực hiện trong ngày một ngày hai , mà nó là cả quả trình nỗ lực bền bỉ trong công tác chủ nhiệm của giáo viên THPT Và đó cũng không phải là trọng
Trang 10trách của riêng GVCN, mà là trọng trách của tập thể sư phạm Nhà trường, của
BGH, của các tổ chức đoàn thể trong nhà trường thì việc giáo dục ý thức tự
quản cho HS lớp 10 mới thực sự có ý nghĩa thiết thực
Chợ Gạo, ngày 10 tháng 3 năm 2021.
Người viết:
Phạm Xuân Hương
TÀI LIỆU THAM KHẢO.
1 Điều lệ trường THPT
2 Điều lệ trường THPT Thủ Khoa Huân
3 Luật giáo dục 2005 có sửa đổi bổ sung 2009
4 Quy chế 40 của bộ giáo dục
Trang 11
NỘI QUY LỚP 10.9 Năm học 2021 – 2021.
I Các tiêu chí thực hiện :
1 Về học tập.
- Tất cả HS có đầy đủ sách giáo khoa, sách bài tập, vở ghi, dụng cụ học tập cho từng môn học theo quy định của giáo viên bộ môn
- Phải chuẩn bị bài chu đáo trước khi lên lớp bao gồm: học bài cũ ở nhà, làm bài tập đầy đủ, xem trước bài mới
- Trong giờ học luôn có tinh thần hăng say xây dựng bài, không chây lười, ỷ lại
2 Về nề nếp.
- Không xúc phạm danh dự, nhân phẩm của thầy cô giáo, cán bộ nhân viên nhà
trường
- Thực hiện đi học đúng giờ Đúng trang phục nhà trường quy định
- Trong giờ học không làm việc riêng, nói chuyện, đánh nhau, ngủ gật… làm ảnh hưởng tới lớp
- Ra chào cờ nhanh nhẹn, đúng giờ, không ra muộn không được ở lại lớp học (Chỉ cử 1 bạn ở lại coi lớp là người làm trực nhật buồi hôm đó)
- Không nói tục, chửi bậy, gây gổ, đánh nhau hoặc có những hành vi không phù hợp trong trường học
3 Về lao động, vệ sinh.
- Thực hiện vệ sinh lớp học theo sự phân công của GVCN và cán bộ lớp, không làm ẩu, làm bẩn, làm chậm
- Các ngày thứ 3, 5, 7 hàng tuần tiến hành lao động theo khu vực lớp đã được giao, không được ra làm muộn Làm xong phải mang dụng cụ vào lớp học
(HS nào làm mất sẽ phải đền bù cho lớp)
- Các buổi lao động cộng sản phải tham gia đầy đủ trừ trường hợp ốm đau, có lí
do chính đáng thì phải viết đơn xin nghỉ có ý kiến phụ huynh, nạp trực tiếp cho GVCN