Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật học: Quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh

Đề tài là tư liệu góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi và một số giải pháp cụ thể áp dụng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh. Bên cạnh đó, với hệ thống cơ sở lý luận về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi trong đề tài có thể ứng dụng trong việc giảng dạy, nguồn tài liệu tham khảo cho các đề tài có liên quan đến quyền của người sử dụng đất bị thu hồi sau này.

………./……… ……./……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LƯƠNG HOÀNG SANG

QUYỀN CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT BỊ THU HỒI

Ở TỈNH TRÀ VINH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 60 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

TP HỒ CHÍ MINH, 2017

Công trình nghiên cứu được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYẾN THỊ PHƯỢNG

Phản biện 1: ………

Phản biện 2:………

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia

Địa điểm: Phòng họp…………., Nhà……… – Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện

Hành chính Quốc gia

Số:…… – Đường……… - Quận……… – TP………

Thời gian: vào hồi… giờ……tháng….năm……

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất đai là tư liệu sản xuất có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội Với vai trò quan trọng đó mà đất đai cần được khai thác và sử dụng một cách hợp lý để phát huy được giá trị mà đất đai mang lại Ở Việt Nam đất đai hiện nay xác lập dưới chế độ sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý do đó Nhà nước có vai trò vừa đảm bảo cho đất đai sử dụng hợp lý vừa đảm bảo cho phát triển kinh tế - xã hội Để đạt được mục đích trên buộc Nhà nước phải tiến hành quy hoạch và có kế hoạch sử dụng đất hợp lý và thông qua quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Nhà nước chuyển dịch một phần diện tích từ mục đích này sang sử dụng vào mục đích và từ người sử dụng đất này sang người sử dụng đất khác Cơ chế chuyển dịch này hiện nay được thực hiện chủ yếu thông qua cơ chế Nhà nước thu hồi đất Thực tế trong những năm trở lại đây việc thu hồi đất, đặc biệt là thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và vào mục đích phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Trà Vinh cũng đang diễn ra hầu như giống với các địa phương khác trong cả nước Đặc biệt để đạt mục tiêu chung của nước ta là phấn đấu để trở thành nước công nghiệp hiện đại thì nhu cầu sử dụng đất cho các dự án đầu tư phát triển kinh tế là không tránh khỏi Tuy nhiên, để có đất sử dụng cho những mục đích trên không còn cách nào khác buộc Nhà nước phải thực hiện việc thu hồi đất và hệ lụy là hàng loạt vấn đề về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được đặt ra cho người có đất bị thu hồi Chính vì vậy, để cho quá trình thu hồi đất diễn ra thuận lợi tạo quỹ đất trống để thực hiện nhanh các dự án cũng như bên cạnh bảo vệ được quyền lợi của chủ thể có đất bị thu hồi trên cơ sở kết hợp hài hòa lợi ích của các bên trong quá trình thu hồi đất, thì Nhà nước đã ban hành nhiều quy định về thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Mặc dù vậy, những quy định này khi áp dụng vào thực tế còn nhiều bất cập, hạn chế Kết quả dẫn đến là tiến độ giải phóng mặt bằng để thực hiện các dự án bị chậm lại và ảnh hưởng không ít đến các chủ đầu tư còn về phía người sử dụng đất bị thu hồi không chịu bàn giao đất và đặc biệt là phát sinh khiếu nại, khiếu kiện liên quan đến thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Bên cạnh đó, với

số lượng các vụ khiếu nại trong lĩnh vực này ngày càng tăng và với việc các cơ quan có thẩm quyền giải quyết quá hạn, giải quyết không thỏa đáng dẫn đến tình trạng nhiều người có đất bị thu hồi không chịu bàn giao đất, trong số đó có những vụ việc cưỡng chế thu hồi đất vướng phải sự phản đối kịch liệt từ phía người

sử dụng đất bị thu hồi Vấn đề đặt ra là lợi ích của các bên trong thu hồi đất đặc biệt quyền của người sử dụng đất bị thu hồi được pháp luật quy định như thế nào Chính vì thế, việc nghiên cứu quyền của người sử dụng đất bị thu hồi là vấn đề cấp thiết hiện nay một mặt vừa thúc đẩy quá trình giải phóng mặt bằng diễn ra nhanh chống vừa giúp cho người sử dụng đất bị thu hồi sớm có cuộc sống ổn định sau khi thu hồi đất Bên cạnh đó, việc giải quyết thỏa đáng các quyền cho người sử dụng đất bị thu hồi còn tạo niềm tin của nhân dân vào chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước Xuất phát từ thực trạng đó, người viết chọn đề

tài “Quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh” làm đề tài luận văn tốt nghiệp thông qua đề

tài vừa nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về quyền của sử dụng đất bị thu hồi, mặc khác dựa vào thực trạng thu hồi đất ở tỉnh Trà Vinh để đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về quyền của người

sử dụng đất ở tỉnh Trà Vinh nói riêng và của cả nước nói chung

2 Tình hình nghiên cứu

Những công trình nghiên cứu liên quan đến quyền của người sử dụng đất bị thu hồi hiện nay khá nhiều, trong đó tác giả đề cập đến một số công trình nghiên cứu gần nhất với đề tài luận văn của tác giả: Đề

tài khoa học cấp Bộ: “Thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về thu hồi đất ở Việt Nam hiện nay - Những vấn đề

lý luận và thực tiễn” do Tiến sĩ Đinh Văn Minh, Viện trưởng Viện Khoa học Thanh tra làm chủ nhiệm; Luận

văn thạc sĩ Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất qua thực tiễn áp dụng tại Trà Vinh,

Lâm Văn Tốt; Luận văn thạc sĩ Pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn thành phố Hà Nội, Bùi Quang Hậu; Luận văn thạc sĩ Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

từ thực tiễn thị xã An Khê, tỉnh Gia Lai, Nguyễn Thị Châu; Luận văn thạc sĩ Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn tỉnh Quãng Ngãi, Nguyễn Công Huy; Luận văn thạc sĩ Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn huyện Đức Hòa, tỉnh Long An,

Nguyễn Hoàng Vũ; Luận văn thạc sĩ Áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai – từ thực tiễn huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Nguyễn Văn Chuyên; Luận văn thạc sĩ Giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực

đất đai của cơ quan hành chính nhà nước qua thực tiễn tỉnh Nghệ An, Phạm Duy Hùng; Luận văn thạc sĩ Pháp luật Giải quyết khiếu nại về đất đai – từ thực tiễn tỉnh Vĩnh Phúc, Trần Mạnh Hùng; Luận văn thạc sĩ Giải quyết khiếu nại đối với các quyết định hành chính về Đất đai từ thực tiễn Thành phố Hà Nội, Trương

Thị Kim Anh;

Trong các đề tài trên thì đề tài mà tác giả chọn trùng phạm vi nghiên cứu với đề tài luận văn thạc sĩ của Lâm Văn Tốt là cùng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh nhưng luận văn của tác giả Lâm Văn Tốt chỉ dừng lại ở phạm vi nghiên cứu các quy định pháp luật về bồi thường, hỗ trợ chưa làm sáng tỏ hết các quyền của người

sử dụng đất bị thu hồi Các đề tài nghiên cứu còn lại có những điểm khác biệt so với về đề tài mà người viết

đã chọn cụ thể có đề tài tập trung nghiên cứu một hoặc một số quyền của người sử dụng đất bị thu hồi chẳng hạn về quyền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, hay quyền tái định cư hay quyền khiếu nại, khiếu kiện của người sử dụng đất bị thu hồi gắn liền với thực tiễn tại một địa phương nhất định Trong đó, đề tài mà người viết chọn cũng tập trung nghiên cứu về các quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh thì hiện nay chưa tác giả nào viết về đề tài này

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu:

- Làm rỏ cơ sở lý luận và pháp lý về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi,

- Trên cơ sở phân tích thực trạng quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh từ đó đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

ở tỉnh Trà Vinh

Nhiệm vụ:

- Hệ thống cơ sở lý luận và phân tích các quy định pháp luật liên quan về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

- Phân tích, đánh giá thực trạng quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh

- Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện quyền của người sử dụng đất bị thu hồi nói chung và một số kiến nghị đối với chính quyền tỉnh Trà Vinh trong việc thực hiện quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: l các quy định của pháp luật có liên quan về quyền của người

sử dụng đất khi bị thu hồi và thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về thu hồi đất của tỉnh Trà Vinh

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian: đề tài tập trung nghiên cứu quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh + Thời gian: từ năm 2014 đến đầu 2017

+ Phạm vi về đối tượng nghiên cứu: các quy định pháp luật về quyền của người sử dụng đất bị thu

hồi là hộ gia đình, cá nhân nhằm mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội quy định tại Điều

61, 62 Luật Đất đai 2013

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, cũng như dựa trên tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng về đất đai và quản lý nhà nước về đất đai trong nền kinh tế thị trường ở Việt nam hiện nay

Bện cạnh đó, để hoàn thành đề tài nghiên cứu người viết còn sử dụng các phương pháp: Phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp để làm rõ những mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu mà đề tài đã đặt ra

6 Ý nghĩa và đóng góp của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài là tư liệu góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi và một số giải pháp cụ thể áp dụng trên đia bàn tỉnh Trà Vinh Bên cạnh đó, với

hệ thống cơ sở lý luận về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi trong đề tài có thể ứng dụng trong việc giảng dạy, nguồn tài liệu tham khảo cho các đề tài có liên quan đến quyền của người sử dụng đất bị thu hồi sau này

7 Kết cấu của đề tài

Bên cạnh phần mục lục, mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo thì nội dung luận văn được kết cấu thành ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

Chương 2: Thực trạng pháp luật về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi và thực tiễn thực hiện ở tỉnh Trà Vinh

Chương 3: Giải pháp bảo đảm quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI

SỬ DỤNG ĐẤT BỊ THU HỒI

1.1 Những vấn đề chung về thu hồi đất

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu và vai trò của việc thu hồi đất

1.1.1.1.Khái niệm về thu hồi đất

Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định thu hồi lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất được nhà nước giao để quản lý, của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai

1.1.1.2 Đặc điểm của việc thu hồi đất

+ Thu hồi đất là hoạt động mang tính quyền lực Nhà nước

+ Thu hồi đất được thực hiện thông qua quyết định hành chính làm chấm dứt quyền của người sử dụng đất

+ Thu hồi đất được thực hiện trong trường hợp cần thiết vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích chung

1.1.1.3 Mục tiêu, vai trò của việc thu hồi đất

Nhà nước, chủ đầu tư, người sử dụng đất bị thu hồi là những chủ thể tham gia vào quá trình thu hồi đất, trong đó mục tiêu mà mỗi chủ thể hưởng đến sẽ khác nhau, cụ thể:

Thứ nhất, đối với Nhà nước

Nhà nước là chủ thể trung tâm trong quá trình thu hồi đất, xuất phát từ vị trí là chủ thể đại diện cho dân dân định đoạt đối với đất đai, trong đó có quyền thu hồi đất thì việc thu hồi đất đối với Nhà nước hướng đến:

+ Đảm bảo cho đất đai sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả

+ Thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội

Thứ hai, đối với chủ đầu tư

Mục đích cuối cùng mà các chủ đầu tư hướng đến khi đồng hành với Nhà nước để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội là lợi nhuận

Thứ ba, đối với người sử dụng đất bị thu hồi

Xét về bản chất thì mục tiêu, vai trò của người sử dụng đất bị thu hồi khi nhà nước thu hồi đất giống với Nhà nước, do Nhà nước cũng là chủ thể đại diện cho ý chí của họ quyết định quyền định đoạt đối với đất đai để việc sử dụng đất có hiệu quả, đảm bảo quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội hướng đến cho

xã hội phát triển, ổn định cuộc sống người dân được nâng cao trong đó có những người sử dụng đất bị thu hồi Bên cạnh đó việc Nhà nước thu hồi đất còn là cơ sở để đảm bảo quyền được bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư và các quyền khác có liên quan của người sử dụng đất bị thu hồi Bởi không phải trường hợp nào người

sử dụng đất bị thu hồi cũng đều được bồi thường và các chính sách khác đối với người sử dụng đất bị thu hồi

1.1.2 Các nguyên tắc của việc thu hồi đất

Nguyên tắc trong thu hồi đất là những phương hướng chỉ đạo, là nền tảng pháp lý xuyên suốt trong

quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật trong thu hồi đất Pháp luật đất đai hiện này chưa có điều khoản cụ thể nào quy định về nguyên tắc trong thu hồi đất, nhưng trên tinh thần các quy định của pháp luật đất đai, đặc

biệt các quy định pháp luật liên quan đến thu hồi đất có thể thấy trong quá trình thu hồi đất cần tuân thủ một

số nguyên tắc nhất định, cụ thể:

+ Thứ nhất, nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân dó Nhà nước đại diện cho chủ sở hữu và thống nhất quản lý đối với đất đai

+ Thứ hai, đảm bảo sự công bằng, công khai minh bạch và dân chủ trong thu hồi đất

+ Thứ ba, tuân thủ nguyên tắc pháp chế trong thu hồi đất

+ Thứ tư, nguyên tắc đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các bên trong quá trình thu hồi đất

1.1.3 Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.1.3.1 Khái niệm bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước bồi thường lại quyền sử dụng đất đất, tài sản gắn liền với đất và chi phí đầu tư vào đất còn lại khi đủ điều kiện bồi thường theo quy đinh của pháp luật

1.1.3.2 Khái niệm hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời

sống, sản xuất và phát triển

1.1.3.3 Khái niệm tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước tạo lập lại chỗ ở mới cho người sử dụng đất

bị thu hồi mà không còn chỗ ở khi thảo mãn các điều kiện theo quy định của pháp luật

1.1.4 Phân biệt giữa thu hồi đất với trưng thu, trưng dụng đất

Trưng thu, trưng dụng, thu hồi đất là các thuật ngữ được sử dụng trong các văn bản luật đất đai ở Việt Nam qua từng thời kì, từng thời kì mà những thuật ngữ này được Nhà nước sử dụng khác nhau Mặc dù, trưng thu, trưng dựng, thu hồi đất có những điểm chung là hướng đến lấy đất của người đang sử dụng để sử dụng vào những mục đích khác theo ý chí của Nhà nước, nhưng giữa các trường hợp trưng thu, trưng dụng, thu hồi có sự khác biệt nhau, cụ thể:

Thứ nhất trưng thu đất

Theo quy định trong Luật cải cách ruộng đất 1953 thì mục đích của việc trưng thu đất là để xóa bỏ chế độ phong kiến chiếm hữu ruộng đất của giai cấp địa chủ để thực hiện chế độ sỡ hữu ruộng đất của nông dân Trong đó, việc trưng thu đất được áp dụng trong trường hợp Nhà nước thu lại ruộng đất công để chia lại

cho dân cày nghèo chẳng hạn trưng thu lại ruộng đất “công điền, công thổ; ruộng phe, ruộng giáp, ruộng xóm; ruộng tư văn, tư vũ, lộc điền; ruộng hậu, ruộng họ, ruộng môm sinh; ruộng đất của các đoàn thể”

(Điều 9 Mục 4 Luật Cải cách ruộng đất 1953)

Thứ hai trưng dụng đất

Theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành thì trưng dụng đất chỉ đặt ra trong trường hợp “cần thiết để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai” (Khoản 1 Điều 72 Luật Đất đai 2013)

Thứ ba thu hồi đất

Nếu việc trưng dụng đất được thực hiện trong tình thế cấp thiết thì việc thu hồi đất được thực hiện theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Nhà nước thu hồi đất không những sử dụng cho mục đích quốc phòng, an ninh theo quy hoạch, kế hoạch mà còn sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng Khi Nhà nước thu hồi đất thì người sử dụng đất sẽ chấm dứt đi vĩnh viễn đối với đất bị thu hồi và trong trường hợp này sẽ được Nhà nước bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

1.2 Những vấn đề chung về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

1.2.1 Quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

Quyền của người sử dụng đất bị thu hồi là “quyền được yêu cầu Nhà nước bồi thường về đất, tài sản của chủ sở hữu hợp pháp gắn liền với đất bị thiệt hại, những thiệt hại khác; hỗ trợ; tái định cư và quyền được khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện các quyết định, hành vi của cá nhân, cơ quan nhà nước thẩm quyền xâm phạm đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất

1.2.2 Cơ sở pháp lý về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

Theo quy định pháp luật hiện hành thì quyền của người sử dụng đất bị thu hồi bên cạnh được ghi nhận trong Hiến pháp 2013 còn được cụ thể hóa trong Luật Đất đai 2013 và các văn bản dưới luật như: Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; Nghị định 84/2013/NĐ-CP ngày 25/7/2013 của Chính phủ quy định về phát triển và quản lý Nhà

ở tái định cư; Thông tư số 07/2014/TT-BXD ngày 20/5/2014 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng hướng dẫn một số nội dung của Nghị định số 84/2013/NĐ-CP ngày 25/7/2013 của Chính phủ; Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; Nghị định 01/2017/NĐ-CP Bên cạnh các văn bản quy phạm pháp luật ở cấp Trung ương thì quyền của người sử dụng đất còn được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật ở địa phương ban hành

Bên cạnh các quyền đó thì người sử dụng đất bị thu hồi còn có quyền khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện Quyền khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện của người sử dụng đất bị thu hồi Cơ sở pháp lý Hiến pháp 2013 (Khoản

1 Điều 30), quyền này tiếp tục được khẳng định trong Luật Đất đai 2013 (Mục 2: Thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật đất đai) và được cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật về giải quyết khiếu nại, khiếu kiện, tố cáo như: Luật Khiếu nại 2011; Luật tố cáo 2011; Luật Tố tụng hành chính 2015 và các văn bản dưới luật hướng dẫn thi hành

1.2.3 Các quyền của người sử dụng đất bị thu hồi

1.2.3.1 Quyền được biết thông tin và có ý kiến khi Nhà nước thu hồi đất

Quyền được biết thông tin, được lấy ý kiến khi Nhà nước thu hồi đất được tiếp cận trong giai đoạn trước và trong quá trình thu hồi đất, cụ thể:

- Thứ nhất, quyền được biết thông tin, được ý kiến trước khi thu hồi đất

- Thứ hai, quyền được biết thông tin, được lấy ý kiến trong khi thu hồi đất Quyền này phát sinh

trong quá trình thu hồi được thể hiện ở các quyền sau đây:

+ Quyền được biết thông báo thu hồi đất

+ Quyền được biết thông tin, được lấy ý kiến trong việc lập, thẩm định phương án bồi thường hỗ trợ, tái định cư

1.2.3.2 Quyền được chi trả bồi thường về đất và tài sản trên đất

a Quyền được bồi thường về đất:

Quyền được được bồi thường theo những nguyên tắc nhất định Chẳng hạn, Luật đất đai quy định khi Nhà nước thu hồi đất thì người sử dụng đất có quyền yêu cầu Nhà nước bồi thường theo quy định của pháp luật trong đó đảm bảo được những nguyên tắc quy định tại Điều 74 Luật Đất đai 2013 và theo đó thì:

- Thứ nhất, Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật Đất đai 2013 thì được bồi thường

- Thứ hai, việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất Theo nguyên tắc chung về

bồi thường đất trên thì khi Nhà nước thu hồi đất thì người sử dụng đất bị thu hồi được bồi thường về đất theo hai hình thức:

+ Quyền được bồi thường bằng đất

+ Quyền được bồi thường bằng tiền đối với giá trị quyền sử dụng đất

Thứ ba, việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật Nguyên tắc này xuất phát từ nguyên tắc “quyền sử dụng đất được pháp luật bảo hộ và việc thu hồi đất phải công khai, minh bạch và được bồi thường theo quy định của pháp luật”

b Quyền được bồi thường về tài sản khi bị thu hồi đất

Theo quy định pháp luật đất đai hiện hành thì khi Nhà nước thu hồi đất mà tài sản bị thiệt hại sẽ được bồi thường, trong đó bao gồm những loại tài sản: nhà ở, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi,…

1.2.3.3 Quyền được hỗ trợ, tái định cư

a) quyền được hỗ trợ

+ Thứ nhất, hỗ trợ ổn định đời sống sản xuất

+ Thứ hai, hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm

+ Thứ ba, hỗ trợ tái định cư

b) Quyền được tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Hiện nay, theo quy định pháp luật hiện hành nguời sử dụng đất bị thu hồi được tái định cư dưới các hình thức:

+ Thứ nhất, tái định cư tập trung

+ Thứ hai, tái định cư phân tán

+ Thứ ba, hình thức tái định cư tại chỗ

1.2.3.4 Quyền khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện của người sử dụng đất bị thu hồi

a) Quyền khiếu nại, tố cáo

Thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành về khiếu nại, tố cáo

b Quyền khiếu kiện

Thực hiện theo quy định của luật tố tụng hành chính hiện hành

1.3 Các yếu tố tác động đến quyền của người sử dụng đất khi bị thu hồi đất

+ Yếu tố chính trị

+ Yếu tố pháp luật

+ Yếu tố kinh tế

+ Yếu tố về con người

Kết luận chương 1

Với vai trò là chương quy định những vấn đề chung về người sử dụng đất bị thu hồi Tác giả tập trung làm rõ một số khái niệm về thu hồi đất; khái niệm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; mục tiêu, vai trò của việc thu hồi đất; làm rõ nội dung các quyền của người người sử dụng đất bị thu hồi; các yếu tố tác động đến quyền của người sử dụng đất bị thu hồi; Trên cơ sở phân tích những vấn đề chung về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở Chương 1 là cơ sở để tác giả phân tích thực trạng về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi đất ở chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT BỊ THU HỒI VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN Ở TỈNH TRÀ VINH 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và các dự án bị thu hồi đất ở tỉnh Trà Vinh

2.1.1 Các điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội

+ Điều kiện về tự nhiên

+ Điều kiện kinh tế - xã hội

2.1.2 Tình hình thu hồi đất ở Trà Vinh

Tính từ thời điểm Luật Đất đai 2014 có hiệu lực từ 01/7/2014 đến nay trên địa bàn tỉnh Trà Vinh chủ yếu là các dự án bổ sung các dự án đã được phê duyệt trước đó, cụ thể có 14 quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh Trà Vinh phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong đó có có 13 dự án phê duyệt bổ sung phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và có 01 quyết định phê duyệt mới phương án tái định cư cho các

hộ dân có đất bị thu hồi

2.2 Thực tiễn thực hiện pháp luật về quyền của người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh những năm qua

2.2.1 Quyền được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

2.2.1.1.Quyền được bồi thường về đất

Các dự án thuộc trường Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Trà Vinh từ tháng 7/2014 đến đầu nay thì số hộ cũng như số diện tích đất bị thu hồi tương đối ít chủ yếu thu hồi đất để thực hiện bổ sung các dự án

đã được phê duyệt trước đó Tuy nhiên, trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật áp dụng để bồi thường về đất cũng như thực trạng bồi thường về đất cho người sử dụng đất bị thu hồi qua các dự án trên có thể thấy:

+ Hầu như tất cả những người có đất bị thu hồi đều đủ điều kiện để được bồi thường về đất và được

nhà nước bồi thường về đất

+ Hình thức bồi thường thì thực tế tại tỉnh Trà Vinh thì người sử dụng đất bị thu hồi hầu như được

nhận bồi thường bằng đất bằng hình thức là tiền

+ Về giá đất tính tiền bồi thường thì hiện nay, theo quy định pháp luật thì giá đất có nhiều loại giá

trong đó giá đất xác định tính tiền bồi thường được xác định theo giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm thu hồi đất

2.2.1.2.Quyền được bồi thường về tài sản

+ Các khoản thiệt hại được bồi thường về tài sản bao gồm những tài sản chủ yếu là nhà ở, công trình

dựng, vật kiến trúc, cây trồng, vật nuôi và các khoản thiệt hại này được định giá và bồi thường theo hình thức bồi thường một lần bằng tiền

2.2.2 Quyền được hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

- Thứ nhất về hỗ trợ ổn định đời sống, ổn định sản xuất

Thực tế áp dụng tại các dự án trên địa bàn tỉnh Trà Vinh thời gian thì người sử dụng đất bị thu hồi được nhận khoản hỗ trợ ổn định đời sống bằng tiền một lần tại thời điểm Nhà nước thu hồi đất

- Thứ hai hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm

Thực tế qua các dự án trên địa bàn tỉnh Trà Vinh các khoản hỗ trợ này đều được quy đổi ra bằng tiền

để chi trả cho người sử dụng đất bị thu hồi

- Thứ ba, hỗ trợ tái định cư

Thực tiễn áp dụng pháp luật về hỗ trợ tái định cư cho người sử dụng đất bị thu hồi ở tỉnh Trà Vinh

hiện nay theo quyết định số 06/2015/QĐ-UBND của Ủy ban nhân tỉnh Trà Vinh quy định “ Hộ gia đình, cá