Mục đích của luận văn nhằm làm rõ khái niệm hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân, các yếu tố đảm bảo hiệu quả của Hội đồng nhân dân, các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; Phân tích thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp; qua đó, đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp; Đề xuất phương hướng và giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
…………/………… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
NGUYỄN TRƯỜNG DUY
HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 60 34 04 03
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2018
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học :
Phó Giáo Sư, Tiến Sỹ Huỳnh Văn Thới
Phản biện 1:………
Phản biện 2:………
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc
sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia
Thời gian: vào hồi …… giờ …… tháng …… năm 201
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia; hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết xây dựng đề tài
Trong bộ máy Nhà nước, Hội đồng nhân dân (HĐND) là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương đồng thời đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân Với hai chức năng cơ bản: chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương
và chức năng giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước và Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thì chức năng giám sát có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đảm bảo HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, thực hiện đúng nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân Thực hiện tốt chức năng giám sát là một trong những yêu cầu
quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND
Thời gian qua, hoạt động của HĐND các cấp đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để nâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng, nhiệm vụ theo luật định Trong đó, hoạt động giám sát đã có nhiều chuyển biến rõ rệt, đạt được nhiều kết quả khả quan, góp phần quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề bức úc ở địa phương, góp phần tích cực vào việc phát triển kinh tế - ã hội Tuy nhiên trong thực tiễn, hoạt động giám sát của HĐND còn hạn chế như: một số vụ việc vi phạm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương chưa được phát hiện kịp thời; thiếu kiểm tra, theo dõi, đôn đốc nên hiệu quả giám sát chưa cao…Vì vậy, hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND hiện nay còn thấp, vẫn còn biểu hiện hình thức; chưa thực hiện tốt vai trò, chức năng, chưa thực hiện đầy đủ thực quyền như luật định
Trong những năm qua, hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp đã đạt được những kết quả nhất định, hiệu quả giám sát có bước phát triển Bước đầu khắc phục tính hình thức trong hoạt động của HĐND nói chung và hoạt động giám sát nói riêng Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động giám sát của
Trang 4HĐND tỉnh Đồng Tháp vẫn còn một số hạn chế như: phương thức và nội dung giám sát chưa được đổi mới toàn diện, giám sát chưa sâu, công tác “hậu giám sát” thiếu kiểm tra thường uyên nên vẫn còn một số kiến nghị sau giám sát chưa được các cơ quan có thẩm quyền giải quyết kịp thời…Để khắc phục tình trạng nêu trên, yêu cầu cấp thiết đặt ra đối với hoạt động của Hội đồng nhân dân trong thời gian tới là phải nâng cao hơn nữa hiệu quả giám sát của HĐND, để HĐND thực sự là cơ quan đại diện cho quyền và lợi ích của nhân dân trên địa bàn tỉnh
Xuất phát từ thực tế trên, học viên chọn đề tài làm luận văn
cao học mã ngành Quản ý Công
2.T nh h nh nghi n c đề tài i n n đến n n
Giám sát và nâng cao chất lượng giám sát của cơ quan dân
c ở nước ta được đề cập trên một số sách, báo, tạp chí, các diễn đàn khoa học Qua các tài liệu nghiên cứu hiện hành và các công trình khoa học đã được công bố cho thấy hoạt động này đã được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau Trong phạm vi tư liệu bao quát được các công trình nghiên cứu liên quan đến hoạt động giám sát bản thân tôi tập hợp được những công trình nghiên cứu sau đây:
- Sách chuyên khảo:
Nguyễn Mạnh Bình “Hoàn thiện cơ chế pháp lý giám sát xã hội đối với việc thực thi quyền lực Nhà nước ở Việt Nam hiện nay”, Nxb, Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2012, nội dung phân tích sự hình thành và phát triển có chế giám sát xã hội, phân tích các yêu cầu cấp thiết của việc hoàn thiện cơ chế pháp lý giám sát xã hội đối với thực thi quyền lực nhà nước và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế pháp lý giám sát xã hội đối với thực thi quyền lực nhà nước ở Việt Nam hiện nay
Trang 5Đào Trí Úc, Võ Khánh Vinh (đồng chủ biên), (2003), Giám sát và cơ chế giám sát việc thực hiện quyền lực nhà nước ở nước ta hiện nay, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, đã đề cập vấn đề nghiên
cứu, xem xét việc thành lập cơ quan giám sát chuyên trách thuộc
Trọng toàn, “Tìm hiểu về quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân”, N b, Tư pháp, Hà Nội, 2006, đã đi sâu phân tích các quy định về tổ chức và quy chế hoạt động của Hội đồng nhân dân, những cơ sở pháp lý, nguyên tắc mang tính hệ thống trong
tổ chức, hoạt động của Hội đồng nhân dân
Vũ Thị oan, “Một số vấn đề hoàn thiện chế độ bầu c Hội đồng nhân dân ở Việt Nam hiện nay”, N b Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2010, đã tổng kết thực tiễn, đề xuất xây dựng và hoàn thiện quy phạm pháp luật để quá trình bầu c công bằng, lựa chọn được đại biểu đủ tiêu chuẩn, xứng đáng là người đại diện của dân, đủ năng lực
và phẩm chất để hoàn thành nhiệm vụ người đại biểu nhân dân trong giai đoạn mới
Phạm Ngọc Kỳ “Quyền giám sát của Hội đồng nhân dân và
kỹ năng giám sát cơ bản” Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2007, đã đi sâu phân tích về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân làm
cơ sở cho Hội đồng nhân dân thực hiện đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Hiến pháp và Pháp luật; đồng thời giúp đại biểu Hội đồng nhân dân thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn trong lĩnh vực hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân
Trang 6Nguyễn Đăng Dung chủ biên, biên soạn Nguyễn Đức Lam, Trần Văn Tám “Chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân, Nxb,
Tư pháp, Hà Nội, đi sâu phân tích chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân và các giải pháp thực hiện có hiệu quả chức năng giám sát
Trịnh Thị Xuyến (2006), Kiểm soát quyền lực nhà nước: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn ở Việt Nam hiện nay, Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội, công trình đã góp phần làm sáng tỏ vấn đề kiểm soát quyền lực nhà nước ở Việt Nam trong điều kiện hiện nay trên cả phương diện lý luận và thực tiễn; phương hướng và những giải pháp chủ yếu cho kiểm soát quyền lực nhà nước ở Việt Nam
Văn phòng QH – Viện chính sách công và Pháp luật, Hoạt động giám sát của cơ quan dân cử ở Việt Nam, vấn đề và giải pháp,
Nxb Hồng Đức, Hà Nội, 2015, công trình đã đi từ những vấn đề lý luận về giám sát của cơ quan dân c tới đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của các cơ quan dân c nước ta và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện chức năng quan trọng này
Văn phòng QH (2012), QH Việt Nam - những vấn đề lý luận
và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội, cuốn sách là sự tập hợp nhiều
bài viết trên tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, những bài viết đưa ra nhiều luận điểm khoa học và bài học thực tiễn, góp phần vào quá trình đổi mới của QH, nhất là trong các dịp s a đổi Hiến pháp năm
1992, ban hành Luật Tổ chức Quốc hội năm 2001 và các nghị quyết của QH về quy chế hoạt động của QH, các cơ quan của QH
Công trình nghiên cứu khoa học của tác giả Đinh Xuân Thảo
(2012), Tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát của QH từ thực tiễn QH khóa XII, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, công trình góp phần quan
trọng vào quá trình tìm tòi, đổi mới tổ chức và hoạt động của QH trong thời gian tới, đáp ứng yêu cầu xây dựng QH thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất
Trang 7của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cũng như yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo ở nước ta
- Luận án tiế ĩ, luậ vă ĩ:
Nguyễn Chí Dũng (2009), Cơ chế pháp lý giám sát hoạt động tư pháp ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ uật học, Học viện chính trị quốc gia, Hà Nội Luận án đã đi sâu phân tích làm rõ cơ sở lý luận
về cơ chế pháp lý giám sát hoạt động tư pháp, đánh giá thực trạng của
cơ chế giám sát hoạt động tư pháp ở Việt Nam và kinh nghiệm nước ngoài Xác định yêu cầu, quan điểm và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế pháp lý hoạt động giám sát tư pháp ở Việt Nam hiện nay;
Vũ Thị Mỹ Hằng (2016), Thực hiện chức năng giám sát quyền lực Nhà nước của QH Việt Nam hiện nay, luận án tiến sĩ
chính trị học, Đại học quốc gia, Hà Nội Đề tài đã tập trung hệ thống hoá các nội dung cơ bản của việc thực hiện chức năng giám sát quyền lực nhà nước của QH Việt Nam và ác định những giá trị
lý luận, thực tiễn của việc giám sát quyền lực nhà nước của QH, xác lập được tiêu chí khoa học làm cơ sở đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của QH Đề xuất một số giải pháp mang tính thực tiễn và khả thi nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động giám sát của QH ở nước ta hiện nay;
Trần Thị Trà Giang (2013), Nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh (từ thực tiễn tỉnh Gia Lai),
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành quản lý hành chính công, Học viện Hành chính Quốc gia, Thành phố Hồ Chí Minh, đã đi sâu phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận có liên quan tới những phạm trù nghiên cứu về giám sát, đặc điểm, nội dung và các hình thức giám sát HĐND cấp tỉnh đối với UBND cấp tỉnh và đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh Gia Lai;
Trang 8Tô Thanh Tùng (2014), Giám sát của Hội đồng nhân dân xã đối với , chính quyền cấp xã (quan nghiên cứu thực tiễn Thành phố
Hồ Chí Minh, luận văn Thạc sĩ chuyên ngành quản lý hành chính công, Học viện Hành chính Quốc gia, Thành phố Hồ Chí Minh Luận
văn đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về giám sát của HĐND cấp xã, ác định các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND ã, phân tích thực trạng và đề ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND ã trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay
Nguyễn Ngọc Thanh (2015), Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân huyện Phong Điền, Thành phố Cần Thơ, luận văn
Thạc sĩ chuyên ngành quản lý công, Học viện Hành chính Quốc gia, Thành phố Hồ Chí Minh, đề tài tập trung nghiên cứu lý luận và thực tiễn về chất lượng hoạt động giám sát của HĐND huyện Phong Điền, khảo sát đánh giá đúng thực trạng từ đó đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND huyện Phong Điền, Thành phố Cần Thơ;
- Các bài báo, kỷ yếu, h i thảo:
Bài viết của Nguyễn Đăng Dung (2010), “Chức năng giám
sát của QH trong nhà nước pháp quyền”, đăng trên Tạp chí nghiên cứu lập pháp số 22 (183), 11/2010 Bài viết bàn về sự xuất hiện
chức năng giám sát của QH, phạm vi và các hình thức thực hiện chức năng giám sát, chức năng giám sát của QH Việt Nam và những khó khăn, thách thức trong thực hiện chức năng giám sát của
Trang 9soát quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền, chức năng và vai trò của cơ chế kiểm soát quyền lực lập pháp trong nhà nước pháp quyền và những hệ lụy tất yếu có tính biện chứng khoa học do không có cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước bằng quyền lực công
Trương Thị Hồng Hà (2010) với bài viết “Tăng cường hoạt động giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân với việc xây dựng mô hình Ủy ban Dân nguyện của QH hiện nay”, đăng trên
Tạp chí nghiên cứu lập pháp số 1(162), 1/2010 nói về thực trạng
hoạt động giám sát việc giải quyết KNTC của QH, xây dựng mô hình Ủy ban Dân nguyện của QH và ưu điểm, trở ngại của việc xây dựng mô hình Ủy ban Dân nguyện ở Việt Nam
Phương Hà, “Vẫn bỏ ngỏ công tác hậu giám sát”, Báo Điện
tử Dân Việt, cập nhật thứ Ba, ngày 01/11/2011 đã đi vào phỏng vấn
sâu đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) về công tác hậu giám sát được cho là chưa thực sự được quan tâm chỉ chú trọng khâu trước và trong giám sát mà không đi đến cùng xem hiệu quả của công tác giám sát đến đâu nên hiệu quả không cao
Và một số bài viết của một số tác giả khác …đã bàn về những khía cạnh khác nhau về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và chức năng giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân; đồng thời
đề xuất những kiến nghị, giải pháp cho hoạt động giám sát của cơ quan dân c hiệu quả hơn
Những nội dung nghiên cứu trên đã giúp tôi có cách nhìn khái quát và tiếp cận vấn đề một cách có hệ thống về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và phát hiện những vấn đề mới cần bổ sung, nghiên cứu thêm các nội dung mà những tác giả đi trước chưa đề cập, đồng thời đối chiếu với tình hình thực tế của tỉnh Đồng Tháp sẽ là những gợi mở cần thiết để tôi đi sâu trình bày rõ hơn về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm từng bước hoàn thiện nâng cao chất lượng
Trang 10hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới
3 M c đích à nhi nghi n c c đề tài
- ục đ ch nghi n cứu Đề tài nghiên cứu các khái niệm, vai
trò, nguyên tắc cơ bản, các qui định của pháp luật về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh Qua đó, đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp tìm ra các ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế
và đưa ra các quan điểm, giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nói chung và Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp nói riêng
-Nhiệm vụ nghi n cứu
+ Phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận có liên quan tới những phạm tr nghiên cứu như: các khái niệm về giám sát, phân tích đặc điểm, nội dung và các hình thức giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh;
àm rõ khái niệm hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân, các yếu tố đảm bảo hiệu quả của Hội đồng nhân dân, các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh;
Phân tích thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp; qua đó, đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp;
Đề uất phương hướng và giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay
4 Đ i t ng à ph i nghi n c c đề tài
Trang 11- Đối tư ng nghi n cứu
Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong đó tập trung nghiên cứu hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp (cơ quan Hành chính Nhà nước c ng cấp)
-Phạm vi nghi n cứu
Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, luận văn tập trung đánh giá thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong nhiệm kỳ 2011 – 2016
5 C n à ph ng ph p nghi n c
- Cơ sở uận uận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận
của Chủ nghĩa Mác – ênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của
Đảng và Nhà nước ta
-Phương pháp nghi n cứu Trong quá trình thực hiện, luận
văn dựa trên một số phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh, thống kê để làm sáng tỏ những nội dung cần nghiên cứu Ngoài ra luận văn còn s dụng và kế thừa thành quả của một số công trình nghiên cứu, bài viết, báo cáo và các
tài liệu liên quan khác
Trang 12- Đánh giá một cách hệ thống, toàn diện thực trạng hoạt động giám sát và hiệu quả hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp đối với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong nhiệm kỳ 2011 – 2016
- Đề uất phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới
Trang 13TÓM TẮT LUẬN VĂN CHƯ N 1 – C Ở L LUẬN VÀ PH P L V HOẠT ĐỘN I M T CỦ HỘI ĐỒN NH N N C P TỈNH 1.1 h i t ề h t đồng giám sát c H i đồng nhân dân cấp t nh
1.1.1 Khái niệm giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
- Khái niệm về giám sát
- Khái niệm về giám sát Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
1.1.2 Vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
- Giám sát là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn chính của HĐND nhằm thực hiện vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương
- Vai trò thực hiện nghiêm Hiến pháp và Pháp luật
1.1.3 Nguyên tắc giám sát của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
- Thứ nhất, hoạt động giám sát của HĐND tỉnh phải được
tiến hành trên cơ sở tuân thủ Hiến pháp và Pháp luật
- Thứ hai, bảo đảm công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, có hiệu quả theo trình tự, thủ tục qui định của pháp luật
- Thứ ba, không làm cản trở đến hoạt động bình thường của
cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát