Chính sách đối ngoại của ấn độ dưới thời thủ tướng manmohan singh (2004 2014) indian foreign policy under prime minister manmohan singh (2004 2014) TT

Việc nghiên cứu về Ấn Độ trong thế kỷ XXI thông qua chính sách đối ngoại giúp Việt Nam có những nhìn nhận đầy đủ, khách quan về cơ sở hình thành và quá trình triển khai chính sách đối ng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NGOẠI GIAO

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO -

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Ngoại giao

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguy n Thị Bích Ngọc

PGS.TS Nguy n Thị Quế

Phản biện 1: ………

………

Phản biện 2: ………

………

Phản biện 3: ………

………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp học viện họp tại Học viện Ngoại giao

vào hồi giờ ngày tháng năm 2021

Có thể tìm hiểu Luận án tại thư viện:

- Thư viện Quốc gia

- Thư viện Học viện Ngoại giao

Ở ĐẦU

1 do chọn ề t i

Sau Chiến tranh lạnh, Ấn Độ tiến hành cải cách kinh tế dựa trên

cơ sở thị trường và trở thành một trong số các nền kinh tế lớn có mức tăng trưởng nhanh, đồng thời Ấn Độ đã linh hoạt điều chỉnh chính sách phát triển đất nước theo hướng thực dụng hơn, lấy lợi ích quốc gia làm cơ sở để phát triển quan hệ với các nước Ấn Độ được dự báo

sẽ trở thành nhân tố quan trọng trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn, các trung tâm quyền lực trong vài thập kỷ tới, cũng như thể hiện vai trò lớn hơn của mình đối với việc định hình một cấu trúc

an ninh ở khu vực Nam Á

Trong suốt hai nhiệm kỳ Thủ tướng Manmohan Singh, Ấn Độ như một người khổng lồ đang trỗi dậy, trở thành một cường quốc khu vực, một cực có ảnh hưởng đến thế giới Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Ấn Độ không chỉ ảnh hưởng đến khu vực và thế giới

mà còn ảnh hưởng rất lớn đến Việt Nam

Việc nghiên cứu về Ấn Độ trong thế kỷ XXI thông qua chính sách đối ngoại giúp Việt Nam có những nhìn nhận đầy đủ, khách quan về cơ sở hình thành và quá trình triển khai chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh góp Trên cơ sở

đó, Việt Nam sẽ có được những nhận thức cần thiết và rút ra những kinh nghiệm trong quá trình triển khai chính sách đối ngoại Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh, đây sẽ là những hàm ý cần thiết cho việc hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam đối với các quốc gia trên thế gới nói chung và đối với Ấn Độ nói riêng Điều này thực sự có ý nghĩa trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Ấn Độ tiếp tục phát triển tốt đẹp, tin cậy

2 Lịch sử nghiên cứu liên quan ến ề tài

2.1 Nhóm công trình nghiên cứu về kinh tế, chính trị, xã hội Ấn Độ

* Công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam:

Vũ Dương Ninh (chủ biên 1995), Lịch sử Ấn Độ, Nxb Giáo dục,

Hà Nội, cuốn sách cung cấp những thông tin cơ bản và hệ thống về văn minh Ấn Độ và mối quan hệ của Ấn Độ với các nước trong khu vực và trên thế giới

Ngô Xuân Bình (2013), Một số vấn đề kinh tế và chính trị cơ bản của Ấn Độ thập niên đầu thế kỷ XXI và dự báo xu hướng phát triển đến năm 2020, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội Nội dung cuốn sách làm rõ quá trình phát triển thành một cường quốc mới của Ấn Độ cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, sự gia tăng mạnh mẽ của thương mại, đầu tư trong thập niên đầu thế kỷ XXI của quốc gia này Ngô Minh Oanh (2018), Những người làm nên lịch sử Ấn Độ, Nxb Văn hóa văn nghệ TP HCM Thông qua cuốn sách, tác giả làm rõ lịch sử

Ấn Độ từ khởi thủy cho đến nay Đồng thời, cuốn sách giới thiệu bảy nhân vật mà cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của họ vào công cuộc đấu tranh cho nền độc lập, tự do của nhân dân Ấn Độ

* Công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài:

William James Durant (1930), The Case for India, Nxb Simon and Schuster, New York Cuốn sách làm rõ những đặc điểm cơ bản về địa lý, con người và văn hóa của đất nước Ấn Độ, quá trình hình thành, phát triển của các tôn giáo lớn và ảnh hưởng của các tôn giáo này tới đời sống xã hội Ấn Độ

Albert Schweitzer (1957), Indian thought and its development, Nxb The Beacon Press; First Edition edition Tác giả đưa ra những nội dung khái quát về hệ tư tưởng triết học, chính trị và ngoại giao Ấn Độ qua các thời kỳ

Jurgen Richter, Tarun Das Colette Mathur Frank (2006), India Rising, Nxb HÄftad Engelska Nội dung cuốn sách trình bày ý kiến

của các tác giả khác nhau về các bước đi cần thiết để Ấn Độ có thể đạt được mức tăng trưởng 8% hàng năm vào thập kỷ tới, trong đó có những bước đi quan trọng trên lĩnh vực đối ngoại và quan hệ quốc tế

* Công trình nghiên cứu của các tác giả Ấn Độ:

Anjana Mothar Chandra (2005), 5,000 Years of History & Culture, Nxb Times Editions-Marshall Cavendish Cuốn sách còn cung cấp các thông tin cơ bản về mỗi giai đoạn lịch sử phức tạp theo những bước thăng trầm kỳ lạ của Ấn Độ, từ thời kỳ hình thành những nền văn minh

Ấn Độ cổ đại đầu tiên đến sự trỗi dậy của Ấn Độ trong thế kỷ XXI Shrikant Paranjpe (2012), India’s Strategic Culture: The Making

of National Security Policy”, Nxb Routledge (India) Cuốn sách làm rõ các nội dung từ văn hóa chiến lược nói chung đến văn hóa chiến lược của Ấn Độ trong xây dựng chính sách an ninh quốc gia qua các thời kỳ lịch sử từ 1947 đến nay

Nandan Nilekani, Viral Shah (2016), Rebooting India, Nxb Penguin UK Cuốn sách phân tích các yếu tố nhân tố tác động đến sự phát triển của Ấn Độ trong những năm đầu thế kỷ XXI và dự kiến đến năm 2020 Ấn Độ sẽ trở thành quốc gia trẻ nhất thế giới

2.2. Nhóm công trình nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Ấn Độ

* Công trình nghiên cứu của các tác giả Việt Nam:

Võ Xuân Vinh (2013), ASEAN trong chính sách hướng đông của

Ấn Độ NXB Khoa học xã hội Cuốn sách tập trung vào việc tìm hiểu

chính sách đối ngoại của Ấn Độ và vai trò của ASEAN trong chính sách

đó đồng thời đánh giá tác động của chính sách hướng đông của Ấn Độ

đối với ASEAN và tìm hiểu quan hệ Việt Nam - Ấn Độ

Nguy n Trường Sơn (2015), Hướng về phía Đông - Một chiến lược lớn của Ấn Độ, NXB Chính trị Quốc gia Nội dung cuốn sách tập trung

trình bày khái quát các khái cạnh của chiến lược hướng Đông của Ấn

Độ, những mối quan hệ truyền thống giữa Ấn Độ và Đông Á

Trung tâm nghiên cứu Ấn Độ (2017), Sức mạnh mềm Ấn Độ, sức mạnh mềm Việt Nam trong bối cảnh khu vực hóa, toàn cầu hóa,

cuốn sách tập hợp 98 bài tham luận của các nhà lãnh đạo, quản lý, các học giả Việt Nam và Ấn Độ đã làm sâu sắc hơn nữa giá trị, vai trò, tác động của sức mạnh mềm

Đặng Cẩm Tú (2018), Xu hướng phát triển và chính sách của Ấn

Độ đối với châu Á - Thái Bình Dương đến năm 2030, Nxb Chính trị

Quốc gia Tác giả đã tập trung giới thiệu quan điểm và hoạt động đối ngoại của Ấn Độ từ sau chiến tranh lạnh đến nay

Jakub Zajączkowski, Jivanta SchÖttli, Manish Thapa (2014),

India in the Contemporary World: Polity, Economy and International Relations, Nxb Routledge Ấn Độ Đây là công trình nghiên cứu sâu

về Ấn Độ đương đại trên các bình diện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quan hệ quốc tế

Rumel Dahiya, Udai Bhanu Singh, (2015), Delhi Dialogue VI: Realising the ASEAN-India Vision for Partnership and Prosperity,

Nxb Pentagon Press Cuốn sách phân tích quá trình ngày càng gia tăng hợp tác, đối thoại giữa Ấn Độ và ASEAN ở tất cả các cấp

2.3 Nhận xét các công trình đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

2.3.1 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công bố có liên quan đến đề tài luận án

Các công trình nghiên cứu trong/ngoài nước đã làm rõ một số vấn đề chính:

- Các công trình đã đề cập đến một cách khái quát về quá trình hình thành, phát triển và những tư tưởng đối ngoại của Ấn Độ từ khi giành được độc lập đến nay

- Khái quát được một số vấn đề về chính sách đối ngoại của Ấn Độ

- Gợi mở ra những vấn đề cần đi sâu nghiên cứu để tìm ra bản chất, quy luật vận động và sự điều chỉnh chiến lược trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ với các chủ thể quan hệ quốc tế trong những năm đầu thế kỷ XXI

2.3.2 Những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết

Một là, Luận án tập trung phân tích và làm rõ cơ sở lý luận và thực ti n của chính sách đối ngoại Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh (2004 - 2014)

Hai là, luận án phân tích nội dung và quá trình triển khai chính sách đối ngoại của Ấn Độ qua các trường hợp nghiên cứu điển hình

Ba là, luận án rút ra nhận xét, đánh giá về thành tựu, hạn chế trong chính sách đối ngoại Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh đồng thời luận án chỉ ra tác động của chính sách đối ngoại Ấn

Độ đến thế giới, đến sự phát triển của Ấn Độ và đến Việt Nam

3.1 Mục tiêu

Luận án làm rõ nội dung và thực ti n triển khai chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh từ năm 2004 đến năm 2014

- Phân tích thực ti n triển khai chính sách đối ngoại của Ấn Độ

từ năm 2004 đến năm 2014 đối với một số đối tác điển hình

- Nhận xét về chính sách đối ngoại của Ấn Độ từ năm 2004 đến năm 2014

4 Đối tượng v phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng đề tài nghiên cứu là Chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh trên bình diện song phương

và đa phương

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Luận án nghiên cứu chính sách đối ngoại của Ấn Độ được triển

khai tại một số không gian chủ yếu: với các nước láng giềng; với các nước lớn; với một số khu chủ yếu; với các tổ chức khu vực và quốc tế

- Về thời gian nghiên cứu: từ năm 2004 đến năm 2014

- Về nội dung nghiên cứu: Luận án nghiên cứu về mục tiêu và các hướng ưu tiên, nguyên tắc, phương châm và nhiệm vụ trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh

5 Phương pháp nghiên cứu của ề t i

- Phương pháp luận: Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ

nghĩa Mác – Lênin là phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Bên cạnh đó, luận án còn dựa trên một số lý thuyết quan hệ quốc tế tiêu biểu Ngoài ra luận án cón sử dụng quan điểm của Đảng ta, quan điểm của Ấn Độ về chính sách đối ngoại

- Phương pháp nghiên cứu:

Một là, phương pháp phân tích – tổng hợp trong đó có phân tích

chính sách là nền tảng

Hai là, Phương pháp lịch sử -logics được sử dụng để phân tích,

chính sách đối ngoại của Ấn Độ vưới thời Thủ tướng Manmohan Singh

Ba là, Phương pháp nghiên cứu trường hợp được sử dụng để làm

rõ thực ti n triển khai chính sách đối ngoại của Ấn Độ với một số quốc gia, khu vực, tổ chức quốc tế tiêu biểu

Bốn là, bên cạnh đó, luận án sử dụng cách tiếp cận hệ thống nđể

xem xét mối quan hệ giữa chính sách hợp tác quốc tế về kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội với chính sách đối ngoại của Ấn Độ

- Ngoài ra để thực hiện luận án tác giả còn sử dụng các phương

pháp liên ngành, đa ngành của khoa học xã hội và nhân văn và phương pháp nghiên cứu cụ thể để giải quyết những vấn đề khoa học đặt ra

6 Nguồn t i liệu

Các nguồn tư liệu mà nghiên cứu sinh sử dụng trong luận án là

các tài liệu sơ cấp (Primary sources) và tài liệu thứ cấp (Secondary sources), trong đó tập trung vào tài liệu sơ cấp Các công trình nghiên

cứu của các học giả trong và ngoài nước Các công trình, bài viết nghiên cứu của các học giả Ấn Độ về chính sách đối ngoại quốc gia, đây là những tư liệu quan trọng, góp phần hình thành nên góc nhìn khách quan, đầy đủ và toàn diện về chính sách đối ngoại của Ấn Độ Các nguồn tài liệu để thực hiện luận án chủ yếu bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh được thể hiện dưới dạng bài viết hay sách của các tác giả Việt Nam hoặc Ấn Độ,… được khai thác qua bản dịch bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh

7 Đóng góp của luận án

Trên cơ sở kế thừa thành quả nghiên cứu của các công trình trong

và ngoài nước, đóng góp của luận án chủ yếu ở những mặt sau đây:

7.1 Về mặt khoa học

Thứ nhất, đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu về chính sách

đối ngoại của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh (2004 – 2014) một cách khách quan và khoa học dưới góc nhìn của Việt Nam

Thứ hai, luận án đưa ra những nhìn nhận khách quan, đa chiều

về cơ sở hình thành và quá trình triển khai chính sách đối ngoại của

Ấn Độ một cách chân thực, góp phần nhận thức, đánh giá một cách chính xác, sâu sắc hơn về nền ngoại giao của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh

Thứ ba, góp phần vào việc nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Ấn Độ nói chung, lịch sử quan hệ quốc tế của Ấn Độ nói riêng

Luận án sẽ là nguồn tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, giảng dạy chính sách đối ngoại của Ấn Độ

7.2 Về mặt thực tiễn

Thứ nhất, luận án nêu lên một số nhận thức mới, cần thiết cho

quá trình hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại củaViệt Nam trong giai đoạn mới

Thứ hai, luận án sẽ là những hàm ý cần thiết cho việc hoạch định

chính sách đối ngoại của Việt Nam đối với Ấn Độ trong bối cảnh hai nước đã xây dựng được mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện

8 Bố cục của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận án bao

gồm 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn hoạch định chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới thời thủ tướng Manmohan Singh; Chương 2: Nội dung và thực tiễn triển khai chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh; Chương 3: Nhận xét về chính sách đối ngoại của Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh (2004 - 2014)

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA ẤN ĐỘ DƯỚI THỜI THỦ TƯỚNG

MANMOHAN SINGH

1.1 ột số vấn ề l thuyết cơ bản về chính sách ối ngoại

1.1.1 Khái niệm và lý thuyết chính sách đối ngoại

Chính sách đối ngoại là những quyết định của nhà nước được xây dựng trên cơ sở lợi ích quốc gia, dân tộc; được thực hiện bằng nhiều biện pháp, trên nhiều lĩnh vực nhằm tác động vào các chủ thể bên ngoài phạm vi quốc gia để đạt được các mục tiêu về an ninh, phát triển và ảnh hưởng

1.1.2 Cách tiếp cận phân tích chính sách đối ngoại

Cách tiếp cận phân tích được vận dụng trong phân tích chính sách đối ngoại Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Manmohan Singh (2004-

2014) là phân tích theo cấp độ Ba cấp độ phân tích phổ biến gồm: (i)

cấp độ cá nhân, nhấn mạnh vai trò của Thủ tướng Manmohan Singh;

(ii) cấp độ quốc gia - vai trò của văn phòng thủ tướng, Hội đồng An ninh Quốc gia Ấn Độ và Bộ Ngoại giao; (iii) cấp độ hệ thống quốc tế

- nhân tố quốc tế và khu vực

1.2 Cơ sở l luận v thực tiễn của chính sách ối ngoại Ấn Độ dưới thời thủ tướng anmohan Singh

1.2.1 Cơ sở lý luận

1.2.1.1 Những triết lý truyền thống của Ấn Độ

Ấn Độ là cái nôi của nền văn minh phương Đông cổ đại, nơi đây đã từng tồn tại rất nhiều những tư tưởng triết học phong phú đa dạng Trong

đó có những tư tưởng, triết lý về thế giới nói chung và về vị trí của Ấn

Độ trong thế giới ấy, bao gồm: (i) Chủ nghĩa đa nguyên của Ấn Độ; (ii) Chủ nghĩa dân tộc của Ấn Độ Trên cơ sở đó, các tư tưởng đối ngoại của

Ấn Độ dần dần được định hình trong tiến trình lịch sử dân tộc

1.2.1.2 Chủ nghĩa hiện thực bất bạo động của M.Gandhi

Bất bạo động là một tư tưởng nhằm biến đổi xã hội mà không dùng đến bạo lực, tính bất bạo động đã ảnh hưởng sâu sắc cho việc hình thành những nguyên tắc cơ bản trong chính sách đối ngoại của

Ấn Độ là hòa bình trung lập, không liên minh, liên kết Đây chính là nét văn hóa đặc trưng riêng của Ấn Độ

1.2.1.3 Quan điểm của Thủ tướng Manmohan Singh về chính sách đối ngoại

Chính sách đối ngoại của Thủ tướng Manmohan Singh tập trung

vào hai nội dung chủ yếu: Thứ nhất, kinh tế là trung tâm trong chính

sách đối ngoại của Thủ tướng Manmohan Singh Theo đó, mối quan

hệ của Ấn Độ với các cường quốc trên thế giới cũng như các nước láng giềng được định hình bởi các mục tiêu phát triển của Ấn Độ Do

đó, sự hội nhập lớn hơn của Ấn Độ với nền kinh tế thế giới sẽ có lợi

cho Ấn Độ Thứ hai, Ấn Độ tăng cường kết nối và hội nhập quốc tế

để tạo ra một môi trường kinh tế và an ninh toàn cầu vì lợi ích của tất

cả các quốc gia

1.2.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.2.1 Tình hình thế giới trong thập niên đầu thế kỷ XXI

Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Ấn Độ những năm đầu thế kỷ XXI di n ra trong bối cảnh tình hình thế giới đang có những chuyển biến nhanh chóng, phức tạp Do đó nhận thức một cách đúng đắn đặc điểm, xu thế phát triển của thế giới và khu vực là cơ sở quan trong trong việc điều chỉnh chiến lược chính sách đối ngoại của đất nước Ấn Độ những năm đầu thế kỷ XXI Những năm đầu thế kỷ XXI, tình hình thế giới nổi lên những đặc điểm mới tác động đến việc hoạch định, triển khai, thực hiện chính sách đối ngoại của các nước, trong đó có Ấn Độ

1.2.2.2 Tình hình khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Là nơi có sự hiện diện của hầu hết các nước lớn, châu Á - Thái Bình Dương thể hiện đầy đủ những đặc điểm, xu thế của tình hình thế giới nhưng ở mức độ khác nhau

Khu vực Nam Á tình hình chính trị luôn bất ổn định do quan hệ căng thẳng giữa Ấn Độ và nước láng giềng Pakistan quan hệ ở khu vực Nam Á này phụ thuộc nhiều vào nhân tố Trung Quốc Ấn Độ đã

có những động thái để làm dịu tình hình căng thẳng ở Nam Á

1.2.2.3 Tình hình Ấn Độ

* Tình hình chính trị:

Chính trị nội bộ Ấn Độ được duy trì tương đối ổn định Mặc dù

còn nhiều vụ khủng bố, mâu thuẫn tôn giáo và đấu tranh gay gắt giữa các đảng, nhưng Ấn Độ xử lý khéo léo, đảm bảo an ninh quốc gia Từ năm 2004 đến 2014, Đảng Quốc đại liên tục cầm quyền, quyền lực của Đảng được củng cố, do đó việc thực thi chính sách của Chính phủ Ấn Độ được ổn định, liên tục

* Về Quốc phòng - An ninh:

Ấn Độ trở thành nước có vũ khí hạt nhân là nền tảng cơ bản cho sức mạnh quân sự của Ấn Độ Ấn Độ đang mở rộng quan hệ quốc phòng ra ngoài khu vực, tạo vị thế cho vai trò ngày càng tăng của Ấn

Độ ở châu Á Ngoài quan hệ thân thiện vốn có với Nga, Ấn Độ đang gia tăng mạnh mẽ quan hệ quốc phòng với các nước ASEAN, Trung Quốc và với các đối tác khác ở châu Á

* Tình hình kinh tế:

Thủ tướng Manmohan Singh lên cầm quyền trong điều kiện Ấn

Độ đã đạt đước những kết quả bước đầu sau một thời dài thực hiện cải cách kinh tế, trong nhiệm kỳ của ông Ấn Độ tiếp tục đạt được nhiều thành tựu to lớn trên lĩnh vực kinh tế Ấn Độ đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia có ảnh hưởng tới kinh tế, chính trị thế giới trong những năm đầu thế kỷ XXI

* Tình hình văn hóa – xã hội:

Ấn Độ có nền văn hóa đồ sộ, hấp dẫn và có ảnh hưởng tới nhiều nền văn hóa khác trong khu vực cũng như trên thế giới, đây là cơ sở, nguồn lực quan trọng để xây dựng sức mạnh mềm

* Tình hình khoa học giáo dục