Đất nước đang tiến lên con đường Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đòi hỏi sự nghiệp giáo dục cũng cần có nhiều thay đổi để đào tạo ra những con người lao động tự chủ, năng động, sáng tạo, có năng lực giải quyết vấn đề thường gặp, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.Ở nước ta, môn Tiếng Việt có vai trò quan trọng, là một môn học chính, trong đó không thể không kể đến phân môn Tập đọc nó chiếm vị trí chủ yếu trong chương trình. Nó vừa là môn học cung cấp cho học sinh một khối lượng kiến thức cơ bản nhằm đáp ứng được những mục tiêu, nhiệm vụ của từng bài học, vừa là công cụ để học tập tất cả các môn học khác. Trẻ em muốn nắm được kỹ năng học tập, trước hết cần nghiên cứu tiếng mẹ đẻ chìa khóa của nhận thức, của sự phát triển trí tuệ đúng đắn, nó cần thiết cho tất cả các em khi bước vào cuộc sống.
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài.
- Lí do về mặt lý luận
Đất nước đang tiến lên con đường Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, đòi hỏi sự nghiệp giáo dục cũng cần có nhiều thay đổi để đào tạo
ra những con người lao động tự chủ, năng động, sáng tạo, có năng lực giải quyết vấn đề thường gặp, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Ở nước ta, môn Tiếng Việt có vai trò quan trọng, là một môn học chính, trong đó không thể không kể đến phân môn Tập đọc nó chiếm vị trí chủ yếu trong chương trình Nó vừa là môn học cung cấp cho học sinh một khối lượng kiến thức cơ bản nhằm đáp ứng được những mục tiêu, nhiệm vụ của từng bài học, vừa là công cụ để học tập tất cả các môn học khác Trẻ em muốn nắm được
kỹ năng học tập, trước hết cần nghiên cứu tiếng mẹ đẻ chìa khóa của nhận thức, của sự phát triển trí tuệ đúng đắn, nó cần thiết cho tất cả các em khi bước vào cuộc sống
Dạy môn Tập đọc trong các trường Tiểu học đang là một vấn đề được các trường, các nhà nghiên cứu và toàn xã hội quan tâm Biết đọc là có thêm một công cụ mới để học tập, để giao tiếp, để nắm bắt được mọi thông tin diễn ra hàng ngày trong xã hội Thông qua việc đọc các tác phẩm văn chương, con người không những được thức tỉnh về nhận thức mà cũng rung động về tình cảm, nảy nở những ước mơ tốt đẹp, được khơi dậy năng lực hành động, sức mạnh cũng như được bồi dưỡng tâm hồn Tập đọc là một phân môn thuộc bộ môn Tiếng Việt bậc Tiểu học, nó giữ vai trò rất quan trọng, trước hết giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng đọc (đọc đúng, diễn cảm) một văn bản
-Lí do về mặt thực tiễn
Chính vì vậy, dạy Tập đọc có ý nghĩa to lớn ở Tiểu học, nó trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đối với mỗi người đi học Học sinh đọc tốt, đọc một cách
có ý thức sẽ giúp các em hiểu biết nhiều hơn, bồi dưỡng các em lòng yêu cái thiện, cái đẹp, dạy các em biết suy nghĩ một cách lôgic cũng như có hình ảnh, những kỹ năng này các em sẽ sử dụng suốt đời Hiện nay trong các trường tiểu học việc rèn kỹ năng đọc đạt kết quả chưa cao, có thể có nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân lớn nhất là phương pháp rèn đọc chưa được coi trọng là do trình độ và kỹ năng sư phạm, sự nhiệt tình của giáo viên, kỹ năng phát âm của giáo viên chưa chuẩn, thực tế nếu không có kỹ năng đọc tốt thì học sinh không
có điền kiện học các môn khác Về phía học sinh một số em đọc chưa lưu loát, chưa biết ngắt nghỉ đúng dấu chấm, dấu phẩy, nhiều em phát âm chưa rõ phụ âm
Trang 2đầu l; n ; s; x; tr; ch đặc biệt là âm: l, n và kỹ thuật đọc đa số các em đọc chưa thể hiện được tình cảm nội dung văn bản, các em chưa biết nhấn giọng ở từ ngữ gợi tả, những từ ngữ trọng tâm từ chìa khoá, trong khi sắm vai, đọc đối thoại các
em cũng lúng túng, các em cũng thiếu tự tin trong việc thể hiện giọng đọc của mình, một số em học sinh đọc yếu các em cũng chưa xác định được giới hạn của những câu đối thoại, chưa biết cách thể hiện giọng đọc như thế nào cho phù hợp
Đối với học sinh lớp 3 các em bắt đầu bước sang giai đoạn đọc nhanh đọc đúng đọc lưu loát, trôi chảy hơn đọc phải thể hiện được nội dung, tình cảm của bài để từ đó các em bộc lộ tình cảm của mình qua mỗi bài đọc Mỗi chúng ta phải làm thế nào? để thông qua môn tập đọc giúp học sinh không những đạt được vấn đề đọc thạo, mà phải hiểu nội dung của văn bản.Vậy người giáo viên phải tìm phương pháp tiếp cận làm sao? cho học sinh có cảm tình với bài tập đọc, thúc đẩy học sinh biểu lộ tình cảm thái độ tự nhiên thông qua giọng đọc Làm thế nào để rèn các kỹ năng đọc cho học sinh một cách tốt nhất đó là nỗi băn khoăn, trăn trở không những của các nhà quản lý chuyên môn mà của rất nhiều giáo viên, những người trực tiếp giảng dạy
Với mong muốn đóng góp một phần nho nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng việt nói chung, môn tập đọc lớp 3 nói riêng, tôi mạnh
dạn đề xuất đề tài nghiên cứu “ Một số biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 3” để làm đề tài nghiên cứu.
2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu để tìm ra một số biện pháp hướng dẫn học sinh rèn đọc cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Qua nghiên cứu tôi nhận thấy mỗi chúng ta cần có sự nhìn nhận đúng hơn, sâu hơn về tầm quan trọng của việc rèn đọc, từ đó mỗi giáo viên biết lựa chọn phương pháp rèn đọc phù hợp với từng bài học, từng đối tượng học sinh để nâng cao chất lượng đọc
Nhằm làm sáng tỏ những vấn đề mà nội dung đề tài được nghiên cứu, tìm hiểu về cách rèn đọc cho học sinh
3 Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 3 trực tiếp học các tiết Tập đọc theo nội dung và phương pháp mới
4 Phạm vi nghiên cứu
- Địa điểm nghiên cứu: Tại trường TH&THCS Bằng Hành
- Thời gian nghiên cứu: Từ năm học 2017-2018 đến nay
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
Trang 3Nghiên cứu đề tài nhằm tìm ra biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 3 nhằm giúp học sinh đọc đúng, đọc trôi chảy, đọc lưu loát, ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu câu, không đọc quá to hoặc quá nhỏ, dật cục trong khi đọc từ
đó các em đọc diễn cảm hơn
Phân tích thực trạng học sinh đọc chưa đúng, đọc nhỏ, đọc ngọng… Vận dụng những cơ sở lý luận và thực tiễn có liên quan đến rèn kỹ năng đọc để đề xuất những biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 3
6 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra, thống kê
Phương pháp quan sát
Phương pháp thực nghiệm
II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1 Cơ sở lý luận về biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 3.
1 Đọc là gì?
Đọc là quá trình chuyển chữ viết sang lời nói có âm thanh và có ngữ điệu ứng với hình thức đọc thành tiếng, là quá trình chuyển trực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn nghĩa không có âm thanh ứng với đọc thầm (Sổ tay thuật ngữ phương pháp dạy học tiếng Nga của MR Lô-vốp)
2 Ý nghĩa của việc đọc
Con người thật là hạnh phúc khi biết đọc Chúng ta đã biết phần lớn những tri thức, khái niệm của đời sống và những thành tựu văn hóa, khoa học, tư tưởng, tình cảm của thế hệ trước và cả của thời đương đại được ghi lại bằng chữ viết, nếu không biết đọc thì con người khó có thể tiếp thu được nền văn minh của loài người, chúng ta sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc làm chủ xã hội hiện đại Không biết đọc con người không được hưởng thụ những thành tựu văn hoá khoa học, tư tưởng, tình cảm của nhân loại qua ngôn ngữ viết Đặc biệt
là trong thời kì bùng nổ thông tin thì đọc càng quan trọng, vì nó sẽ giúp người ta
sử dụng tốt các nguồn thông tin Biết đọc con người đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần Từ đây, con người mới tìm hiểu đánh giá cuộc sống, nhận thức mối quan hệ tự nhiên, xã hội Biết đọc, con người có khả năng giao tiếp được với thế giới bên trong của con người khác thông qua tác phẩm văn, thơ, bút kí của họ Không biết đọc, con người sẽ khó có điều kiện hưởng thụ giáo dục mà xã hội dành cho họ, khó có thể hình thành một nhân cách toàn diện
Trang 4Đọc giúp các em học sinh chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong giao tiếp và học tập Nó là công cụ để học tập các môn học khác Đọc một cách có ý thức cũng sẽ có tác động tích cực tới trình độ ngôn ngữ cũng như tư duy của người đọc Đọc là một kỹ năng quan trọng hàng đầu của con người Nhờ biết đọc, con người có thể tự học, học nữa, học mãi, học suốt đời Đó là một yêu cầu không thể thiếu được của con người trong thời đại hiện nay Biết đọc, ngắt câu, đổi giọng cho đúng ngữ điệu vừa đảm bảo được diễn cảm, hấp dẫn người nghe, vừa đảm bảo đúng ngữ pháp, ý nghĩa thông tin của tác giả muốn truyền đạt cho người nghe hiểu, nhận thức được đúng cũng là góp phần làm trong sáng ngôn ngữ Tiếng Việt Chính vì vậy “đọc” có ý nghĩa to lớn ở bậc Tiểu học Bước đầu trẻ học “đọc”, sau đó trẻ “đọc” để “học” Đọc giúp trẻ chiếm lĩnh được ngôn ngữ trong giao tiếp và học tập, nó là công cụ để học các môn học khác, đọc tốt giúp các em kĩ năng giao tiếp có giáo dục Môn Tập đọc ở Tiểu học có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh, thể hiện ở bốn chức năng: nghe, nói, đọc, viết Đọc không phải chỉ là công việc chuyển kí hiệu chữ viết thành âm thanh mà còn là quá trình nhận thức để có kĩ năng thông hiểu những gì mình đọc được
3 Nhiệm vụ của dạy Tập đọc lớp 3
3.1 Phát triển kĩ năng đọc và nghe cho học sinh
a) Rèn kĩ năng đọc thành tiếng:
- Phát âm đúng
- Đọc rõ ràng, liền mạch từng câu, đoạn, cả bài, biết ngắt nghỉ hơi hợp lí sau dấu câu, giữa các cụm từ, các phần trong bài tập đọc
- Cường độ, tốc độ đọc vừa phải (không đọc to quá hay đọc lí nhí)
- Tốc độ đọc vừa phải (không ê,a, ngắc ngứ hay liến thoắng), đạt yêu cầu khoảng 50 tiếng/phút
b) Rèn kĩ năng đọc thầm và hiểu nội dung: Biết đọc không thành tiếng, không mấp máy môi Hiểu được nghĩa của các từ ngữ trong văn cảnh (bài đọc); nắm được nội dung của câu, đoạn hoặc bài đã đọc, trả lời được các câu hỏi ở cuối mỗi bài tập đọc, tập nhận xét một số nhân vật, hình ảnh, chi tiết trong bài đọc
c) Rèn kĩ năng nghe nói:
+ Nghe: Nghe giáo viên đọc mẫu và nắm được cách đọc đúng các từ ngữ, câu, đoạn, bài Nghe - hiểu các câu hỏi và yêu cầu của thầy, cô Nghe- hiểu
và có khả năng nhận xét ý kiến của bạn
Trang 5+ Nói: Biết cách trao đổi với các bạn trong nhóm học tập về bài đọc -Biết cách trả các câu hỏi về bài đọc
d) Rèn tư thế đọc: Tư thế đứng đọc thoải mái, không gò ép, đứng thẳng, khoảng cách từ mắt cách sách giáo khoa khoảng 25-30 cm
3.2 Trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn văn học, phát triển tư duy, mở rộng sự hiểu biết của học sinh về cuộc sống Cụ thể là:
- Làm giàu và tích cực hoá vốn từ, ngữ, vốn diễn đạt
- Bồi dưỡng vốn văn học ban đầu, mở rộng vốn hiểu biết về cuộc sống, hình thành một số kỹ năng phục vụ cho đời sống và việc học tập của bản thân (như khai lí lịch đơn giản, đọc thời khoá biểu, tra và lập mục lục sách, nhận và gọi điện thoại )
- Phát triển một số thao tác tư duy cơ bản ( Phân tích, tổng hợp)
3.3 Bồi dưỡng tư tưởng tình cảm và tâm hồn trong sáng, lành mạnh, tình yêu cái đẹp, cái thiện, cách ứng xử đúng trong cuộc sống, từ đó các em say mê, hứng thú đọc sách và thêm yêu Tiếng Việt
- Bồi dưỡng tình cảm yêu quý, kính trọng, biết ơn và trách nhiệm đối với ông bà, cha mẹ, thầy cô; yêu trường lớp; đoàn kết, giúp đỡ bạn bè; vị tha, nhân hậu
- Xây dựng ý thức và năng lực thực hiện những phép xã giao tối thiểu
- Từ những mẩu chuyện, bài văn, bài thơ hình thành lòng ham muốn đọc sách, khả năng cảm thụ văn bản văn học, cảm thụ vể đẹp của Tiếng Việt và tình yêu Tiếng Việt
4 Những yêu cầu cần đạt được sau khi học Tập đọc lớp 3
- Kĩ năng đọc thành tiếng phát âm đúng rõ ràng các tiếng có vần khó, có phụ âm đầu, có dấu thanh dễ lẫn
- Đọc rõ ràng, mạch lạc, đảm bảo tốc độ theo quy định
- Ngắt nhịp đúng câu văn, câu thơ, đọc trơn và lưu loát bài Tập đọc, biết phân biệt lời nhân vật trong bài Tập đọc
- Kĩ năng đọc hiểu: Hiểu được nội dung ý nghĩa bài Tập đọc
5 Qua thực tiễn giảng dạy
Qua nhiều năm giảng dạy, tôi thấy chất lượng dạy Tập đọc ở một số lớp 3
ở trường TH&THCS Bằng Hành còn chưa đạt được như mong muốn, một số giáo viên còn chưa linh hoạt về phương pháp, hình thức dạy học Một số ít giáo viên còn chưa chú ý về cách rèn đọc cho học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 3 Đọc đúng, đọc hay không hoàn toàn đồng nghĩa với đọc nhanh, đọc to, vì nhiều
Trang 6em đọc xong không biết nội dung của đoạn văn, bài thơ mình vừa đọc nói gì Đọc đúng, đọc hay nghĩa là ngoài yêu cầu đọc đúng chữ, rõ ràng, lưu loát còn phải đọc hiểu, đọc hay, hay - tức là thể hiện được nội dung, sắc thái, cái hay, cái đẹp của bài Tập đọc hoặc của một tác phẩm Kĩ năng đọc được chia thành 4 mức độ: đọc đúng, đọc lưu loát, đọc hiểu và đọc diễn cảm Đối với học sinh lớp 3 yêu cầu cơ bản là đọc đúng, đọc lưu loát, bước đầu đọc hiểu, đó là nền tảng để các
em đọc diễn cảm ở các lớp trên Song một số giáo viên không thành công ở tiết dạy Tập đọc, nguyên nhân quan trọng là phương pháp dạy học của giáo viên chưa phù hợp Mặt khác trong quá trình giảng dạy đối với học sinh tiểu học nói chung, đối với phân môn Tập đọc nói riêng, một sô giáo viên chưa đặc biệt chú
ý rèn cho học sinh một kỹ năng quan trọng - đó là “Kỹ năng đọc đúng” Từ
đó kỹ năng đọc của học sinh trở nên hạn chế, học sinh đọc lướt lướt, không chú
ý đọc kỹ văn bản dẫn đến không hiểu nội dung văn bản và ảnh hưởng đến chất lượng các môn học khác
Chương 2 Thực trạng về rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 3.
1 Ưu điểm.
Được sự quan tâm của Phòng giáo dục và Đào tạo huyện Bắc Quang, của lãnh đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, Ban giám hiệu nhà trường
đã luôn quan tâm chỉ đạo sát sao công tác dạy - học, phong trào thi đua “Dạy tốt
- học tốt” được cán bộ giáo viên và học sinh hưởng ứng nhiệt tình
Đội ngũ giáo viên có nhiều kinh nghiệm, có trách nhiệm cao, thường xuyên trao đổi kinh nghiệm nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình giảng dạy, nhiều giáo viên đã cố gắng thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, tìm cho mình cách dạy học hiệu quả nhất cho học sinh để cuối kỳ và cuối năm học học sinh lớp mình phụ trách có thể đạt được từ chuẩn kiến thức và kỹ năng trở lên
Về phía học sinh: Các em học sinh tuy là học sinh dân tộc thiểu số chiếm khá cao nhưng các em rất ngoan, nhiều em đọc lưu loát, biết cách ngắt nghỉ hơi, đọc hiểu nội dung văn bản, có ý thức phấn đấu trở thành con ngoan trò giỏi Có những em đã đạt giải trong các kì giao lưu cấp trường, huyện
Một số các bậc phụ huynh học sinh có ý thức trách nhiệm cùng với giáo viên trong việc học tập của con em mình như: Chuẩn bị đồ dùng sách vở cho con trước khi đến lớp, thường xuyên nhắc nhở và tạo điều kiện tốt cho con em mình đến lớp cũng như học tập ở nhà
2 Tồn tại, hạn chế.
Bên cạnh những thành tích đã đạt được vẫn còn một số tồn tại cần khắc phục đó là :
Trang 7Về phía giáo viên:
Phần chuẩn bị bài còn phụ thuộc sách giáo khoa, sách thiết kế nên bài dạy mang tính áp đặt, đơn điệu chưa phù hợp với đối tượng học sinh
Giáo viên là người địa phương chiếm đa số nên đọc bài chưa diễn cảm, phát âm còn ngọng, giọng đọc chưa hay nên chưa thu hút được sự chú ý của học sinh
Giáo viên chưa chú ý nhiều đến học sinh đọc yếu vì sợ mất thời gian Việc lựa chọn từ và giải nghĩa từ giáo viên còn dập khuôn ( bám sát từ ở phần chú giải sách giáo khoa), chưa phân biệt, lựa chọn từ mới để cung cấp cho nội dung bài
Giáo viên chưa linh động, sáng tạo nhiều trong phương pháp giảng dạy, chưa khai thác hết ý đồ của sách giáo khoa
Về phía học sinh:
Học sinh ít đọc sách, không chịu đọc sách ở nhà Nếu có đọc thì học sinh cũng chưa biết đọc, chỉ đọc một cách qua loa, đại khái, đọc cho có đọc, lười tìm hiểu
Đa số học sinh của nhà trường là học sinh dân tộc thiểu số chiểm 95%
do vậy việc phát âm còn chưa chuẩn Nhiều em tiếp thu kiến thức còn hạn chế,
kỹ năng nghe, nói, đọc, viết còn chậm
Số học sinh đạt giải các kỳ giao lưu các cấp trong những năm qua còn ít
so với số lượng học sinh của trường
Do điều kiện kinh tế của gia đình các em còn gặp nhiều khó khăn, nhiều
em thuộc diện hộ nghèo, ngoài giờ lên lớp các em còn phải phụ giúp gia đình, khả năng giao tiếp của các em còn hạn chế, kỹ năng giao tiếp chưa nhuần nhuyễn, một vài phụ huynh học sinh nói tiếng phổ thông còn gặp nhiều khó khăn, thậm chí có phụ huynh không biết chữ nên phần nào ảnh hưởng không nhỏ đến việc đọc, viết và học tập của các em
3 Nguyên nhân dẫn đến những tồn tại, yếu kém.
- Giáo viên chưa thực sự đầu tư vào tiết dạy Tập đọc, chưa biết hệ thống, phân loại đối tượng học sinh để tìm biện pháp rèn đọc cho từng nhóm đối tượng
- Chưa biết lựa chọn phương pháp, hình thức dạy đọc phù hợp, chưa đổi mới hình thức luyện đọc dẫn đến học sinh nhàm chán, không hứng thú học tập đọc Giáo viên chưa kiên trì trong việc sửa lỗi cho học sinh
- Chưa có biện pháp rèn kỹ năng đọc phù hợp, hiệu quả cho học sinh
Trang 8- Chưa xây dựng được thời gian biểu của tiết dạy cho hợp lí, xử lí các tình huống trong giờ dạy chưa thật linh hoạt
- Chưa tích cực làm và sử dụng đồ dùng dạy học, hoặc sử dụng đồ dùng dạy học chưa thật hiệu quả
- Một số giáo viên phát âm lệch chuẩn (ngọng n/l) nên không phát hiện ra học sinh phát âm sai để sửa lỗi cho các em
- Giáo viên tiểu học phải dạy nhiều môn học (9 môn học) nên việc tập trung đầu tư cho phân môn Tập đọc chưa nhiều
- Học sinh lớp 3 các em còn nhỏ, hay quên, trí nhớ chưa bền Các em chưa có tính kiên trì trong sửa lỗi Các em trong lớp có nhiều đối tượng khác nhau, mỗi học sinh thường mắc những lỗi đọc khác nhau, một số em mắc lỗi phát âm lẫn lộn từ giao tiếp trong gia đình (cha, mẹ nói ngọng) Ở lớp 2 các bài tập đọc còn ngắn, thường là dễ nhớ, dễ thuộc, và nội dung tìm hiểu bài chỉ gồm những câu hỏi đơn giản, học sinh ít phải tư duy, thời gian dành cho luyện đọc rất nhiều Ở lớp 3, các bài Tập đọc thường dài hơn, nếu giáo viên không biết hướng dẫn luyện đọc thì các em rất chóng chán, không tận dụng được thời gian để phát huy hết khả năng đọc của mỗi học sinh
- Các em học sinh đại đa số là học sinh dân tộc thiểu số do kĩ năng phát
âm, đọc diễn cảm và kỹ năng đọc hiểu văn bản còn hạn chế
Chương 3 Biện pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 3.
1 Một số biện pháp rèn kỹ năng đọc.
Học sinh lớp 3 nói riêng, học sinh Tiểu học nói chung đây là học sinh mà đặc điểm tâm sinh lí của các em rất hiếu động đang chuyển dần từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập làm chủ đạo Quá trình rèn đọc cho học sinh là cả một quá trình lâu dài, khó khăn đòi hỏi người giáo viên phải kiên nhẫn tìm tòi
sáng tạo Để đi sâu vào vấn đề này, tôi lần lượt tiến hành các biện pháp sau:
1.1 Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến việc rèn đọc cho học sinh
Tôi nghiên cứu tìm đọc, nghiên cứu các tài liệu tham khảo như : Sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kiến thức kĩ năng, điều chỉnh nội dung dạy học, tài liệu đổi mới phương pháp dạy học, tập san, tạp chí giáo dục… Qua việc nghiên cứu, tìm hiểu, tôi đã nắm được nội dung chương trình, nắm được mục đích yêu cầu của phân môn Tập đọc lớp 3 cũng như mức cần đạt của học sinh trong từng giai đoạn Qua việc nghiên cứu, tôi được bồi dưỡng thêm về kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ, tích luỹ thêm kinh nghiệm rèn đọc cho học sinh và
áp dụng trong quá trình dạy học hàng ngày
1.2 Điều tra thực trạng kĩ năng đọc của học sinh trong lớp
Trang 9Vào đầu năm học, sau khi nhận lớp, tôi đã chủ động điều tra kĩ năng đọc của học sinh của lớp để biết được mức độ đọc của từng học sinh
Tôi tiến hành khảo sát chất lượng đọc của học sinh và kết quả là các em đọc tốc độ rất chậm, sai nhiều tiếng từ, bỏ sót từ, đọc nhỏ, đọc ngọng sai phụ âm đầu Một số em không hiểu nội dung không trả lời được câu hỏi Cá biệt có em lại đọc nhanh quá không biết ngắt nghỉ đúng dấu chấm, dấu phẩy, không biết đọc đúng ngữ điệu của bài Sau khi điều tra thực trạng học sinh, tôi đã tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến học sinh đọc sai, đọc kém Các nguyên nhân đó là:
- Hàng ngày các em tiếp xúc với những đối tượng nói sai, nói ngọng ở địa phương thành thói quen, nhất là tỉnh ta hay nhầm l/n dẫn đến học sinh đọc sai
Ví dụ: “lập lòe” các em đọc thành “nập nòe” “rừng cây” Các em đọc thành: “dừng cây”
- Học sinh học đuối từ lớp dưới, chưa nhận nhanh được mặt chữ nên khi đọc nhiều chỗ phải dừng lại đánh vần Do đó dẫn đến tình trạng học sinh đọc chậm không đảm bảo tốc độ ê a ngắc ngứ không lưu loát
- Các em không hiểu nghĩa của từ nên khi đọc các em đọc bừa
- Một số em do bộ máy phát âm còn có điểm khiếm khuyết nên cũng dẫn đến các em đọc sai, các chữ khó không đọc được
- Ngoài ra một số em không hiểu nội dung, không hiểu văn cảnh, không hiểu ý nghĩa tình cảm của tác giả muốn gửi gắm ở trong bài đọc nên cứ đọc oang oang, đọc như cuốc kêu mà không biết đọc giọng phù hợp
1.3 Phân loại học sinh theo từng lỗi kĩ thuật đọc.
Trong các tiết dạy trên lớp, tôi theo dõi kĩ năng đọc các học sinh, phát hiện ra các lỗi sai về kĩ thuật đọc Tôi tổng hợp các lỗi sai thành các nhóm để từ
đó có biện pháp rèn đọc phù hợp với từng đối tượng Tôi đã tổng hợp và phân loại được các nhóm cơ bản sau:
+ Nhóm đọc sai lỗi phát âm: l/n; s/x; ch/tr; r/d/gi
+ Nhóm đọc chậm ê a, ngắc ngứ
+ Nhóm đọc quá chậm
+ Nhóm học sinh đọc quá nhanh
+ Nhóm đọc nhỏ quá
+ Nhóm học sinh đọc to quá
+ Đọc liến thoắng không biết ngắt nghỉ phù hợp
Trang 10+ Nhóm đọc không hiểu nội dung
Từ thực tế của học sinh trong lớp, có những em vừa sai l/n; ch/tr; s/x; r/d/gi lại đọc ê a, ngắc ngứ, đọc quá chậm lại không hiểu nội dung
Các em biết đọc hay đọc đúng ngữ điệu rất ít Tôi đã lập danh sách và có
sổ nhật kí riêng theo dõi việc đọc của các em
1.4 Xây đựng các biện pháp rèn đọc
Mục đích của tôi rèn đọc cho học sinh là rèn đọc đúng âm vị, đúng ngắt nhịp, đúng cường độ, đảm bảo tốc độ và hiểu nội dung Ngoài ra tôi còn hướng dẫn học sinh đọc đúng ngữ điệu của bài Căn cứ vào tình hình thực tế của học sinh trong lớp Qua phần điều tra lỗi kĩ thuật đọc Tôi đề ra biện pháp để luyện như sau:
+ Đối với nhóm đối tượng đọc sai lỗi phát âm: l/n; s/x; ch/tr; r/d/gi, khi hướng dẫn học sinh giáo viên phân tích cho các em sự khác biệt giữa các phụ
âm Giáo viên phân tích cho các em hiểu được hệ thống môi, răng, lưỡi phải kết hợp như thế nào, khi nào thì tròn môi, khi nào thì mở rộng miệng hơi thoát ra
Ví dụ: hướng dẫn cách phát âm của âm L: Đầu lưỡi đặt lên lợi của hàm răng trên, hơi bật từ trong cổ họng đi ra ngoài Giáo viên làm mẫu rồi hướng dẫn học sinh thực hiện
Giáo viên luyện cho các em đọc đúng âm rồi đến đúng tiếng vì có đọc âm đúng thì tiếng mới đúng được Giáo viên phân biệt cho các em hiểu nghĩa của từ
để các em hiểu và đọc đúng Ví dụ: “sâu” và “xâu”
Ở mức độ nhận thức của các em học sinh lớp 3, giáo viên giải nghĩa từ ở mức độ đơn giản sao cho các em dễ hiểu và phân biệt được: “sâu” là khoảng cách từ miệng hoặc bề mặt đến đáy như ao sâu, giếng sâu ; hay chỉ loại côn trùng phá hoại nông nghiệp như con sâu, sâu bọ hoặc chỉ trạng thái bị hư hỏng như sâu răng, mía sâu “xâu”: xuyên qua vật bằng sợi dây hoặc que như: xâu
cá, xâu cua, xâu kim hay chỉ sự tranh giành như xâu xé Khi các em đã được luyện tập nhiều lần, giáo viên huấn luyện cho các em tự nhận xét và nhận xét lẫn nhau và chỉ cho các em những chỗ chưa được Cứ như vậy nhiều lần, các em hiểu và tiến bộ rõ rệt
+ Đối với những em đọc ê a, ngắc ngứ Ở đây lỗi của các em là chưa nhận
rõ mặt chữ nên ê a để nghĩ xem chữ đó đọc như thế nào? Có em phải dừng lại để đánh vần Đối với nhóm này, giáo viên dành một thời gian thích hợp cho việc luyện đọc Giáo viên hướng dẫn các em đọc to rõ ràng từng tiếng tuyệt đối không kéo dài từ tiếng này sang tiếng khác Đọc dứt khoát từng từ, cụm từ, từng câu Giáo viên luyện cho học sinh một cách thường xuyên và phải tạo thành một thói quen Nếu cần thiết cho các em dừng lại nhận rõ chữ rồi mới đọc liền mạch