Mục đích của nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân tỉnh Savannakhet nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, để tìm những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet.
Trang 1HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHOUDTILARD SENGMANY
HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN
DÂN TỈNH SAVANNAKHET CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 34 04 03 TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2019
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Vũ Văn Nhiêm
Phản biện 1: TS Hà Quang Thanh
Phản biện 2: PGS TS Phạm Minh Tuấn
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại
Học viện Hành chính Quốc gia
Vào hồi………giờ…….ngày………tháng……năm 2019
Có thể tìm đọc luận văn tại:
Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Sau khi được giải phóng vào tháng 12 năm 1975, chính quyền nhà nước của Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng, là một chính quyền của dân, do nhân dân và vì nhân dân Qua hơn 40 năm hình thành và phát triển, chính quyền nhân dân mà cụ thể là hội đồng nhân dân luôn xứng đáng là người đại biểu trung thành của nhân dân, góp phần không nhỏ cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
xã hội chủ nghĩa Điều 2 Hiến pháp Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào năm 2015 quy định: Nhà nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là nhà nước dân chủ nhân dân Tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì lợi ích của nhân dân các bộ tộc, của tất cả các tầng lớp xã hội với người lao động, nông dân và đội ngũ trí thức là thành phần chính
Nhân dân thực hiện quyền lực của mình thông qua hình thức dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện Trong bộ máy nhà nước Lào có hai cơ quan do nhân dân trực tiếp bầu ra đó là Quốc hội và Hội đồng nhân dân Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có vị trí vô cùng quan trọng; là cầu nối giữa Trung ương và địa phương trong việc thực thi đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước tại địa phương và là nơi trực tiếp ra các quyết định về những chủ trương chính sách lớn liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
Vì vậy nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân theo pháp luật hiện hành có ý nghĩa cả lý luận cũng như thực tiễn, góp phần hoàn thiện và nâng cao hoạt động hoạt động của Hội đồng nhân dân, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân
Hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet đã có những chuyển biến rõ rệt, đóng góp tích cực vào thành công của sự nghiệp đổi mới và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều báo cáo chính
Trang 4thức, hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp nói chung và của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nói riêng vẫn còn biểu hiện mang tính chất hình thức; chưa thực hiện tốt vai trò, chức năng theo quy định của các văn bản pháp luật đề ra; hiệu lực, hiệu quả còn thấp, thậm chí trong dư luận còn một số ý kiến chưa hiểu rõ về chức năng và quyền hạn của Hội đồng nhân dân Vì vậy, cần tập trung cải tiến, đổi mới trên các phương diện hoạt động của Hội đồng nhân dân mạnh hơn để đáp ứng yêu cầu, đáp ứng kỳ vọng của đại biểu và cử tri tỉnh nhà
Với mong muốn nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet, trên cơ sở lý luận về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, thực trạng tổ chức và hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh trong những năm gần đây, tác giả lựa
chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào” để làm đề tài nghiên cứu cho luận văn cao học Quản lý Hành
chính công
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
- Luận văn của Xải U Phun Xả Ly với đề tài “Tăng cường vai trò của Quốc hội trong việc đảm bảo quyền lực chính trị của nhân dân lao động ở nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào”, bảo vệ tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2004
- Vanxay Sengdavong, Tổ chức bộ máy của Văn phòng tỉnh
PhongSaLy nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Luận văn Quản
lý Hành chính công, Học viện Hành chính Quốc gia, 2013
- Phommalath Sengdone, Hiệu quả hoạt động của Văn phòng
Ủy ban nhân dân tỉnh Bokeo, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào,
Luận văn Quản lý công, Học viện Hành chính quốc gia, 2015
Các công trình nghiên cứu của Việt Nam:
- Nguyễn Viết Bé “Nhân dân lao động thực thi quyền lực
chính trị thông qua cơ quan dân cử”, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội,
1998
Trang 5- Tác giả Nguyễn Sỹ Dũng với cuốn “Quyền giám sát của
Quốc hội: nội dung và thực tiễn từ góc nhìn tham chiếu” nhìn nhận sự
giám sát của Quốc hội đối với cơ quan hành chính nhà nước từ góc độ thực tiễn
- Nguyễn Quốc Tuấn, Một số giải pháp nâng cao hiệu quả
hoạt động của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp, Tạp
chí Quản lý Nhà nước số 6/2002
Trương Đắc Linh, Tổ chức và hoạt đồng các ban của Hội đồng
nhân dân, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, số 2/2003
Bùi Huyền Mai, Đổi mới tổ chứcc và hoạt động chủa Hội
đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc
sĩ Luật học, Viện Nhà nước và pháp luật, năm 1004
Tác giả Văn Tất Thu với cuốn “Tổ chức và hoạt động của văn
phòng bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ” xuất bản năm
2011 bởi Nhà xuất bản Chính trị quốc gia
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
- Mục đích:
Mục đích của nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng
tổ chức và hoạt động giám sát của Hội đồng Nhân dân tỉnh Savannakhet nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, để tìm những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet
- Nhiệm vụ:
Hệ thống hóa cơ sở lý luận về Hội đồng nhân dân tỉnh, cơ quan cầu nối giữa Trung ương và địa phương trong việc thực thi đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước tại địa phương
Đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet hiện nay, chỉ ra được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của ưu điểm, hạn chế trong tổ chức và hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet
Trang 6Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
- Phương pháp nghiên cứu:
Luận văn sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để nghiên cứu vấn đề, đó là các phương pháp: phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh; phỏng vấn chuyên gia, diễn giải và quy nạp
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Luận văn góp phần hoàn thiện về phương diện lý luận về việc nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Savannakhet nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, trên cơ sở đó góp phần thể hiện rõ vai trò là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu nghiên cứu và giảng dạy về nhà nước và pháp luật trong các trường đào tạo cán bộ của Đảng và Nhà nước về nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND tỉnh
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, luận văn có 3 chương
Trang 7Chương 1 Cơ sở lý luận và vị trí pháp lý về chất lượng hoạt động giám sát của HĐND tỉnh
Chương 2 Thực trạng hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Savannakhet, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Chương 3 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của HĐND tỉnh Savannakhet nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP TỈNH 1.1 VỊ TRÍ PHÁP LÝ VÀ CHỨC NĂNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP TỈNH
1.1.1 Vị trí pháp lý của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, cơ quan đại biểu của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng trực tiếp với hình thức bỏ phiếu kín HĐND đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân địa phương HĐND là một tổ chức vừa có tính chất chính quyền lực, vừa
có tính chất quần chúng, vừa là trường học quản lý Nhà nước, quản lý
xã hội ở địa phương
Tính chất đại diện và tính chất quyền lực của HĐND có quan
hệ biện chứng với nhau Tính đại diện là tiền đề đảm bảo để HĐND trở thành cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương Quyền lực của HĐND được xác định trong Hiến pháp về bản chất cũng chính là quyền lực của Nhân dân
1.1.2 Chức năng của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh
1.1.2.1 Chức năng quyết định
- Quyết định về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội
- Quyết định về phát triển giáo dục, y tế xã hội, văn hóa, thông tin, thể dục thể thao
- Quyết định về phát triển khoa học - công nghệ, tài nguyên
và môi trường
1.1.2.2 Chức năng giám sát
Trang 8Chức năng này được triển khai trên các mặt công tác: tuyên truyền, phổ biến nghị quyết trong nhân dân qua hoạt động của đại biểu
Tổ đại biểu và cơ quan chức năng thuộc Ủy ban nhân dân; Thường trực HĐND chỉ đạo, đôn đốc ủy ban nhân dân triển khai thực hiện nghị quyết của HĐND, trong đó có việc ban hành các văn bản cụ thể hóa như quyết định, chỉ thị; đề ra các biện pháp thực hiện HĐND giám sát việc thực hiện Hiến pháp, pháp luật và nghị quyết của các cơ quan nhà nước cùng cấp, thông qua việc xem xét các báo cáo của thường trực HĐND, các ban của HĐND, Ủy ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, thông qua hoạt động của đại biểu HĐND trong kỳ họp và giữa hai kỳ họp nhất là qua chất vấn của đại biểu HĐND tại kỳ họp của HĐND
1.2 HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP TỈNH
1.2.1 Hoạt động giám sát thông qua kỳ họp hội đồng nhân dân
Giám sát là một trong hai chức năng quan trọng nhất của HĐND Tại kỳ họp, HĐND thực hiện quyền giám sát của mình thông qua việc xem xét các báo cáo của Thường trực HĐND, UBND, các ban HĐND tỉnh, TAND, VKSND tỉnh thực hiện quyền chất vấn
Trước khi tiến hành kỳ họp, Thường trực HĐND tỉnh xây dựng kế hoạch hướng dẫn các Tổ đại biểu tiếp xúc cử tri và họp Tổ đại biểu Tại kỳ họp, báo cáo thẩm tra của các ban HĐND tỉnh thể hiện chính kiến của ban về những vấn đề đã thẩm tra, góp phần định hướng cho các đại biểu HĐND thảo luận và quyết định các nội dung được trình tại kỳ họp Trong các kỳ họp, HĐND tỉnh phải chú trọng đến hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn, coi đây là công cụ giám sát trực tiếp của đại biểu HĐND, nhằm tăng cường hiệu lực và hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh
họp
Trang 9Giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh là một trong những biện pháp cần thiết và không thể thiếu được nó, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
- Thông qua hoạt động giám sát, các quyết định của HĐND có thê những căn cứ khoa học vững chắc, phù hợp với yêu cầu thực tế địa phương, đảm bảo tính khả thi của các quyết định, từ đó nâng cao cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND
- Thông qua hoạt động giám sát giúp HĐND cấp tỉnh phát hiện kịp thời những yếu kém, khiếm khuyết trong hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội ở địa phương, từ đó có biện pháp khắc phục sửa chữa nhằm đảm bảo tính quyền lực nhà nước của HĐND
- Thông qua hoạt động giám sát của HĐND cấp tỉnh mà góp phần làm trong sạch bộ máy nhà nước ở địa phương làm cho chính quyền nhà nước ở địa phương trở nên vững mạnh
1.3 Một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát
1.3.4.3 Điều kiện cơ sở vật chất - kỹ thuật
1.3.4.4 Môi trường làm việc
Tỉểu kết chương 1
Trong chương 1, tác giả đã khái quát cơ sở lý luận chung về
vị trí pháp lý, chức năng của HĐND cấp tỉnh HĐND là cơ quan đại biểu của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, là một tổ chức vừa
có tính chất chính quyền lực, vừa có tính chất quần chúng, vừa là trường học quản lý Nhà nước, quản lý xã hội ở địa phương.Vì vậy, HĐND không chỉ chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương mà còn
Trang 10chịu trách nhiệm trước chính quyền cấp trên Tính chất đại diện và tính chất quyền lực của HĐND có quan hệ biện chứng với nhau
Giám sát của HĐND bao gồm: giám sát của HĐND tại kỳ họp, giám sát của Thường trực HĐND, giám sát của các ban của HĐND và giám sát của đại biểu HĐND Như vậy, chủ thể hoạt động giám sát bao gồm: HĐND như một tập thể các đại biểu HĐND tại kỳ họp, Thường trực HĐND, các ban của HĐND, đại biểu HĐND
Ngoài ra, luận văn còn nêu một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giám sát gồm yếu tố chính trị, yếu tố kinh tế, yếu tố văn hóa và các yếu tố khác như đội ngũ cán bộ công chức; cơ cấu tổ chức, điều kiện cơ sở vật chất - kỹ thuật, môi trường làm việc…
Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA
HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH SAVANNAKHET
NƯỚC CHDCND LÀO 2.1 Giới thiệu về Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet nước CHDCND Lào
2.1.1 Quá trình hình thành của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet
HĐND tỉnh Savannakhet được thành lập cuối năm 1993 và có tên gọi là “Văn phòng giúp việc Đại biểu Quốc hội khu vực bầu cử số 13” Sau nhiều lần đổi tên, đến cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội tại khu vực và đại biểu HĐND tỉnh ngày ngày 20 tháng 3 năm 2016, ngày 31 tháng 5 năm 2016 các đại biểu Đại hội đã chính thức đổi tên từ “Văn phòng Đại biểu Quốc hội tại khu vực bầu cử số 13” thành “ Hội đồng Nhân dân tỉnh ” đến nay
2.1.2 Vị trí, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet
2.1.2.1 Vị trí, nhiệm vụ của HĐND tỉnh Savannakhet
- HĐND tỉnh Savannakhet với tư cách là người đại diện về quyền
làm chủ nhân dân trong tỉnh
Trang 11- HĐND tỉnh Savannakhet là cầu nối giữa chính quyền Trung ương
và cấp trên với chính quyền tỉnh và các huyện trên địa bàn tỉnh, vừa bảo đảm sự tập trung thống nhất trong hoạt động của bộ máy nhà nước trên phạm vi toàn quốc, vừa đảm bảo phát huy được nội lực của tỉnh
2.1.2.2 Cơ cấu tổ chức của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet
Ngày 20 tháng 3 năm 2016, cử tri tỉnh đã bỏ phiếu bầu HĐND các cấp, trong đó có 11 đại biểu Quốc hội tại khu vực bầu cử số 13,
36 đại biểu HĐND tỉnh Hiện nay tổng số đại biểu là 47
- Trình độ đại biểu HĐND tỉnh Savannakhet
+ Trình độ chuyên môn: Sơ cấp 1 đại biểu, trung cấp 6 đại biểu, cao đẳng 9 đại biểu, đại học 15 đại biểu, trên đại học 5 đại biểu
+ Trình độ chính trị: sơ cấp 01 đại biểu, trung cấp 1 đại biểu, cao cấp và cử nhân 9 đại biểu
+ Độ tuổi: dưới 35 tuổi có 08 đại biểu; từ 35 đến 60 tuổi có 23 đại biểu; trên 60 tuổi có 5 đại biểu
- Về bộ máy cán bộ nhân viên của HĐND tỉnh Savannakhet có 72 người
Thường trực HĐND tỉnh có 07 người bao gồm Chủ tịch HĐND tỉnh, 2 Phó Chủ tịch HĐND tỉnh và Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh ; Ban Pháp chế - An ninh và Quốc phòng có 13 thành viên; Ban Kinh tế - Kế hoạch và Tài chính từ đầu nhiệm kỳ đến hiện nay gồm 07 thành viên ;Ban Văn hóa - Xã hội và Dân tộc có 13 thành viên Ngoài ra còn có bộ phận thư ký có đông số cán bộ nhân viên nhất với 26 thành viên và chia làm 4 tiểu Ban: Tổng hợp - Thông tin, Hành chính - Kế toán, Tổ chức - Kiểm tra và tổ chịu trách nhiệm công việc bầu cử - đối ngoại
2.1.3 Tổng quan về hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet
Căn cứ vào Nghị quyết của HĐND tại mỗi kỳ họp và chương trình công tác của HĐND giữa hai kỳ họp, Thường trực HĐND, các Ban chủ động xây dựng chương trình công tác, trong đó có kế hoạch
Trang 12giám sát, xác định nội dung chi tiết các lĩnh vực, các vấn đề trọng điểm, vấn đề bức xúc liên quan đến chế độ, chính sách, đời sống an sinh xã hội của người dân, qua đó chọn ra các chuyên đề khảo sát, giám sát
2.2 Thực trạng hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Savannakhet thông qua kỳ họp
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND đã tổ chức 9 kỳ họp, trong
đó có 2 kỳ họp bất thường và 1 kỳ họp chuyên đề Các kỳ họp được thực hiện theo đúng quy định của Luật tổ chức HĐND năm 2015; các đại biểu về dự đạt khoảng 94 – 96%; kỳ họp giữa năm diễn ra từ 3-4 ngày
Thứ nhất, về hoạt động xem xét báo cáo
Sơ đồ 2.1: Báo cáo xem xét tại kỳ họp
Tại HĐND tỉnh Savanakhet, thông thường mỗi kỳ họp có khoảng 20 - 25 báo cáo Do thời gian kỳ họp có hạn nên một số báo cáo không được trình bày tại kỳ họp.Tuy nhiên, qua giám sát thấy rằng các báo cáo tại kỳ họp cũng thấy được trong các báo cáo đó còn những hạn chế
Báo cáo của Viện trưởng VKSND, Chánh án TAND
Trang 13Đối với việc trả lời chất vấn: người bị chất vấn phải trả lời trực tiếp, đầy đủ về các nội dung mà các đai biểu HĐND đã chất vấn và xác định rõ trách nhiệm cũng như biện pháp khắc phục
Sơ đồ 2.2.: Đối tượng chất vấn của HĐND cấp
tỉnh
Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND tỉnh Savannakhet đã tổ chức
6 kỳ họp thường lệ, 2 kỳ họp bất thường, 1 kỳ họp chuyên đề Trong
6 kỳ họp thường lệ có 4 có phiên chất vấn và trả lời chất vấn
Thứ ba, hoạt động giám sát thông qua hình thức bỏ phiếu tín
nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND bầu
các cơ quan chuyên
môn của UBND
Thường trực HĐND, các ban HĐND
Viện trưởng VKSND, Chánh án TAND
Các chức vụ do HĐND bầu