Với đội ngũ lãnh đạo là những KTV có bằng cấp cao, làm việc trong lĩnh vực kế toán kiểm toán lâu năm, có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức, quản lý và điều hành công tác kiểm toán Báo
Trang 1NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CHI NHÁNH CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN TẠI
HÀ NỘI
3.1/ Nhận xét chung về tổ chức kiểm toán tại Công ty TNHH Kiểm toán
và Tư vấn A&C
3.1.1/ Về bộ máy tổ chức
Bộ máy tổ chức của A&C được tổ chức một cách hợp lý, gọn nhẹ, linh hoạt A&C có đầy đủ các phòng ban, điều này giúp Công ty bao quát hết các mặt kinh doanh, đa dạng hóa các lại hình dịch vụ và loại hình khách hàng Ngoài ra, trong bộ máy tổ chức còn thể hiện tính chuyên môn hóa, mỗi phòng hay bộ phận đều đảm nhiệm những chức năng riêng, không chồng chéo lẫn nhau, đồng thời giữa các phòng (bộ phận) có sự phối hợp, giúp đỡ lẫn nhau để hoàn thành mục tiêu kinh doanh chung của Công ty
Các hoạt động của công ty đều được điều hành và kiểm soát bởi các thành viên của Hội đồng thành viên và Ban Tổng Giám đốc Riêng các thành viên trong Ban Tổng Giám đốc có tới 3 thành viên trực tiếp đảm nhận chức danh Giám đốc chi nhánh và Công ty con đó là: chi nhánh Hà Nội, chi nhánh Cần Thơ
và Công ty TNHH dịch vụ Kế toán và Tư vấn Đồng Khởi Với đội ngũ lãnh đạo
là những KTV có bằng cấp cao, làm việc trong lĩnh vực kế toán kiểm toán lâu năm, có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức, quản lý và điều hành công tác kiểm toán Báo cáo tài chính, tư vấn về thuế, quản trị kinh doanh, A&C luôn luôn tạo niềm tin cho khách hàng vào những dịch vụ mà công ty cung cấp
Chi nhánh A&C tại Hà Nội cũng có đầy đủ các phòng, ban Ngoài ra chi nhánh A&C Hà Nội còn có hẳn một bộ phận làm nhiệm vụ kiểm soát chất lượng, điều này cho thấy sự chuyên môn hóa trong hoạt động của Chi nhánh
Trang 2Tuy nhiên công việc kiểm soát chất lượng không chỉ được thực hiện bởi phòng kiểm soát chất lượng mà được thực hiện ở tất cả các khâu từ khi lập kế hoạch cho tới khi kết thúc cuộc kiểm toán Tại Chi nhánh, công việc kiểm soát chất lượng đã được thực hiện một cách khoa học qua nhiều khâu nhằm đảm bảo chất lượng cho các cuộc kiểm toán từ đó tạo được niềm tin hơn nữa
từ khách hàng.
Bênh cạnh đó, Ban Giám đốc của chi nhánh A&C gồm có bốn người trong
đó có một người là trưởng phòng nghiệp vụ luôn theo sát từng cuộc kiểm toán với tư cách là KTV điều hành Điều đó giúp cho các KTV yên tâm làm việc
có vần đề gì phát sinh trong cuộc kiểm toán có thể trao đổi trực tiếp với KTV điều hành chính vì vậy chất lượng của cuộc kiểm toán được nâng cao, tạo niềm tin cho khách hàng
3.1.2/ Về nhân viên
Đội ngũ KTV có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm là yếu tố quan trọng giúp A&C đạt được những thành công như hiện nay Hầu hết các KTV của A&C đều có trình độ từ cử nhân, nhiều KTV có chứng chỉ hành nghề do Bộ Tài Chính cấp (CPA) và chứng chỉ KTV quốc tế Tuy nhiên các quy định pháp luật của Nhà Nước thay đổi thường xuyên vì vậy Công ty còn thường xuyên tổ chức các khóa đào tạo nội bộ để cập những thông tin, quy định mới của nhà nước liên quan đến kế toán, kiểm toán, thuế… cho KTV Do đó đội ngũ KTV của A&C luôn nắm vững mọi quy định hiện hành về những lĩnh vực này, nhanh nhạy nắm bắt tình hình thị trường nhằm phục vụ tốt nhất nhu cầu của mọi đối tượng khách hàng Vì vậy chất lượng kiểm toán của Công ty ngày càng được nâng cao, niềm tin của khách hàng đối với Công ty ngày càng được củng cố Bên cạnh đó, Công ty tạo điều kiện cho các KTV còn trẻ học hỏi và tích lũy kinh nghiệm thông qua cách thức sắp xếp nhân sự cho một cuộc kiểm toán cũng có sự đan xen giữa các KTV lâu năm có nhiều kinh
Trang 3nghiệm với các KTV còn trẻ.
Đối với chi nhánh Hà Nội, các nhân viên mới được tuyển dụng sẽ được Chi nhánh gửi vào trụ sở chính của Công ty đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh đào tạo một tháng Điều này là rất cần thiết cho các nhân viên mới bắt đầu công việc kiểm toán Trong thời gian đó, các nhân viên này sẽ được đào tạo sâu về các nghiệp vụ kiểm toán, nghiên cứu kỹ về các chuẩn mực kế toán, kiểm toán Việt Nam Sau một tháng đào tạo đó, các nhân viên sẽ có những kiến thức căn bản nhất để có thể bắt đầu công việc kiểm toán
3.1.3/ Về quy trình kiểm toán
Quy trình kiểm toán của công ty gồm có 5 bước, về cơ bản 5 bước này đáp ứng được yêu cầu của kiểm toán chung gồm 3 giai đoạn: chuẩn bị kiểm toán, thực hiện kiểm toán, kết thúc kiểm toán Quy trình kiểm toán của Công ty được xây dựng hợp lý, logic, tuân thủ Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam
Năm 2008, A&C đưa vào áp dụng chương trình kiểm toán mới của HLB International, chương trình kiểm toán này chi tiết hơn chương trình cũ Khi thực hiện kiểm toán, các KTV dựa vào những bước công việc trong chương trình kiểm toán để thực hiện việc vì vậy có giúp các KTV tác nghiệp nhanh hơn, tiết kiệm thời gian đồng thời tránh bỏ sót các bước công việc
3.2/ Nhận xét về thực tế kiểm toán khoản mục TSCĐ trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Chi nhánh Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn tại Hà Nội 3.2.1/ Ưu điểm
- Khảo sát chấp nhận khách hàng
Giai đoạn này bắt đầu cho một cuộc kiểm toán, có vai trò quan trọng với
sự thành công của một cuộc kiểm toán giúp cho Công ty tránh được những rủi
ro ngoài mong muốn sau khi đã phát hành báo cáo kiểm toán cho khách hàng Với những khách hàng mới, Công ty tìm hiểu rất kỹ về hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính, khả năng lãnh đạo tính chính trực của Ban giám đốc Với
Trang 4các khách hàng truyền thống, mặc dù đây là những khách hàng mà công ty đã kiểm toán nhiều năm tuy nhiên A&C vẫn thận trọng trong việc có nên tiếp tục cung cấp dịch vụ cho khách hàng Công ty tiến hành đánh giá có nên tiếp tục cung cấp dịch vụ cho khách hàng thông qua bảng câu hỏi Thông qua bảng câu hỏi này, KTV đánh giá chính xác có nên tiếp tục cung cấp dịch vụ cho khách hàng không
- Lựa chọn KTV thực hiện kiểm toán TSCĐ
TSCĐ là một khoản mục chiếm tỷ trọng lớn trên BCĐKT của khách hàng,
là một khoản mục chiếm một lượng thời gian tương đối lớn trong thời gian thực hiện kiểm toán tại khách hàng Chính vì vậy, các KTV được lựa chọn thực hiện kiểm toán TSCĐ đều là những KTV có nhiều kinh nghiệm, có kiến thức vững chắc am hiểu Chuẩn mực kế toán, các Quyết định về TSCĐ Thông thường những KTV có từ 3 năm kinh nghiệm trở lên được đảm nhận thực hiện kiểm toán TSCĐ, những KTV này cũng thường xuyên thực hiện kiểm toán khoản mục TSCĐ ở những khách hàng khác nhau
- Thực hiện chương trình kiểm toán
A&C có mẫu chương trình kiểm toán cho đầy đủ các khoản mục trên BCĐKT và BCKQKD Chương trình kiểm toán của A&C đang áp dụng là chương trình kiểm toán dịch từ tiếng Anh của Công ty kiểm toán HLB International Chương trình kiểm toán này không được áp dụng nguyên mẫu
mà đã được người làm chương trình kiểm toán của A&C căn cứ vào quy định Chuẩn mực kế toán, Chuẩn mực kiểm toán đang áp dụng tại Việt Nam mà chỉnh sửa lại cho phù hợp Chương trình kiểm toán này tương đối chi tiết bao gồm đầy đủ các thủ tục kiểm toán: hử nghiệm kiểm soát, thủ tục phân tích, kiểm tra chi tiết Các thủ tục kiểm toán này đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu kiểm toán Trong quá trình thực hiện kiểm toán TSCĐ, KTV luôn bám sát theo mẫu chương trình kiểm toán TSCĐ của công ty để thực hiện
Trang 5công việc tránh bỏ sót các bước công việc Sau khi kết thúc kiểm toán, KTV tiến hành hoàn thiện chương trình kiểm toán theo mẫu có sẵn (đánh tham chiếu vào chương trình kiểm toán, ghi chú những vấn đề cần lưu ý, ngày tháng hoàn thành công việc, đưa ra kết luận kiểm toán và ký tên)
- Giấy tờ làm việc cho các KTV
Công ty cũng thiết kế các biểu tổng hợp trên phần mềm Microsoft Excel vì vậy KTV chỉ cần nhập số vào chương trình sẽ tự động thực hiện tính toán số liệu Điều này sẽ giúp các KTV tiết kiệm thời gian hơn dành thời gian cho các thủ tục kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ tăng giảm TSCĐ trong kỳ và kiểm tra việc trích khấu hao của TSCĐ xem có đúng với QĐ 206 không
- Trao đổi, liên hệ giữa các KTV trong quá trình kiểm toán
Trong quá trình thực hiện kiểm toán TSCĐ, KTV thường xuyên trao đổi với KTV điều hành, nhóm trưởng về các vấn đề phát sinh để có phương hướng giải quyết thích hợp Ngoài ra, KTV còn tiến hành trao đổi với KTV thực hiện kiểm toán các khoản mục khác để có thể đối chiếu số liệu, tránh việc kiểm tra trùng các nghiệp vụ kinh tế phát sinh Từ đó giúp các KTV kiểm tra được nhiều nghiệp vụ kinh tế phát sinh hơn giảm rủi ro kiểm toán do quy
mô chọn mẫu
- Chọn mẫu kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ tăng giảm TSCĐ và trích khấu hao TSCĐ
TSCĐ là một khoản mục có giá trị lớn ảnh hưởng trọng yếu đến BCTC của đơn vị nên việc kiểm toán khoản mục này rất quan trọng Nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm toán TSCĐ, A&C có quy định rõ ràng về việc chọn mẫu các nghiệp vụ tăng giảm TSCĐ Với các nghiệp vụ này, A&C quy định các KTV phải thực hiện kiểm tra chi tiết 100% nghiệp vụ kinh tế liên quan đến việc tăng giảm TSCĐ Còn đối với việc kiểm tra trích khấu hao tại đơn
vị, tùy vào quy mô và số lượng TSCĐ của đơn vị KTV chọn số lượng mẫu để
Trang 6kiểm tra thích hợp Ví dụ: với những doanh nghiệp có số lượng TSCĐ ít, KTV có thể kiểm tra toàn bộ việc trích khấu hao TSCĐ tuy nhiên với những doanh nghiệp có số lượng TSCĐ lớn KTV có thể chọn ra một số các nghiệp
vụ trích KHTSCĐ để kiểm tra Quy mô mẫu được chọn còn phụ thuộc vào thời gian thực hiện kiểm toán tại khách hàng, kinh nghiệm sự xét đoán nghề nghiệp của KTV Ngoài ra, KTV có thể trao đổi với KTV điều hành, nhóm trưởng về cách thức chọn mẫu, quy mô mẫu chọn
- Kiểm soát quá trình làm việc
Trong quá trình thực hiện kiểm toán ở khách hàng, nhóm trưởng là người đôn đốc và soát xét phần công việc của KTV thực hiện kiểm toán TSCĐ vì vậy có thể bổ sung những phần chưa đạt yêu cầu ngay tại khách hàng tránh được tình trạng không thu thập đủ bằng chứng kiểm toán Trước khi phát hành báo cáo kiểm toán cho khách hàng Hồ sơ kiểm toán được soát xét bởi Manager, bộ phận kiểm soát chất lượng và các Partner
3.2.2/ Tồn tại
- Đánh giá HTKSNB
Hiện tại A&C chỉ tiến hành đánh giá HTKSNB với TSCĐ của khách hàng thông qua bảng câu hỏi Bảng câu hỏi cố định cho mọi khách hàng vì vậy với nhiều khách hàng ở nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau bảng câu hỏi này chưa đáp ứng được yêu cầu Mặt khác các câu hỏi về HTKSNB với TSCĐ của khách hàng còn chưa làm rõ được một số kiểm soát quan trọng của khách hàng với TSCĐ
- Thử nghiệm kiểm soát
Do việc đánh giá HTKSNB còn hạn chế nên bước công việc thực hiện thử nghiệm kiểm soát còn hạn chế Trong một số cuộc kiểm toán, các thử nghiệm kiểm soát không được thực hiện Đối với những doanh nghiệp quy mô TSCĐ nhỏ ít ảnh hưởng Tuy nhiên đối với những doanh nghiệp có quy mô TSCĐ
Trang 7lớn thì việc không thực hiện kiểm soát sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến công việc kiểm toán TSCĐ Để đảm bảo rủi ro kiểm toán ở mức chấp nhận được KTV cần tăng quy mô mẫu chọn để kiểm tra trích khấu hao TSCĐ lên điều này sẽ làm mất nhiều thời gian của KTV
- Thủ tục phân tích
Thủ tục phân tích được thực hiện ở cả ba giai đoạn của cuộc kiểm toán Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, KTV tiến hành so sánh số liệu giữa năm nay với năm trước, xem xét tính hợp lý của TSCĐ trong cơ cấu tài sản của doanh nghiệp Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán, KTV chủ yếu so sánh giá trị khấu hao của TSCĐ giữa đầu kỳ với cuối kỳ và so sánh với sự biến động của nguyên giá TSCĐ để xem có biến động bất thường gì không Trong giai đoạn kết thúc kiểm toán, thủ tục phân tích chủ yếu là so sánh giữa giá trị của các khoản mục sau khi doanh nghiệp đồng ý điều chỉnh với kế hoạch để soát xét lại quá trình làm việc
Các KTV của A&C thực hiện đầy đủ việc so sánh tình hình tăng giảm của TSCĐ và khấu hao TSCĐ qua đó có thể thấy được những biến động bất thường (nếu có) Tuy nhiên KTV còn chưa chú trọng đến các tỷ suất tài chính như: Tỷ trọng TSCĐ trong tổng tài sản, tỷ trọng của từng loại TSCĐ, hệ số hao mòn TSCĐ, tỷ suất tự tài trợ TSCĐ, hiệu quả sử dụng TSCĐ
- Trang thiết bị cho các KTV
Hiện tại ở A&C, số lượng các KTV được phát máy tính xách tay là 70% số KTV còn lại vẫn phải thực hiện công việc của mình trên mẫu giấy tờ làm việc
mà công ty in sẵn vì vậy chưa tiết kiệm được thời gian và có thể có sai sót trong quá trình tính toán
- Áp lực công việc
A&C là một công ty kiểm toán lớn, có uy tín trên thị trường cung cấp các dịch vụ liên quan đến kiểm toán chính vì thế có rất nhiều khách hàng Vào
Trang 8mùa kiểm toán, các KTV của A&C phải làm việc với cường độ cao để có thể kịp phát hành Báo cáo kiểm toán cho khách hàng Vì vậy các KTV chịu áp lực công việc lớn, chưa phát huy được hết khả năng của bản thân
3.3/ Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện kiểm toán TSCĐ trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Chi nhánh Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn A&C tại Hà Nội
* Đánh giá HTKSNB
- Cơ sở kiến nghị:
Theo VAS số 330 “Kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải có đủ hiểu biết về đơn vị được kiểm toán cũng như môi trường kinh doanh của đơn vị, trong đó có hệ thống kiểm soát nội bộ để đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu làm cơ sở đề ra các thủ tục kiểm toán.”
Việc đánh giá HTKSNB có vai trò quan trọng trong một cuộc kiểm toán Khi đã có những hiểu biết về HTKSNB của đơn vị KTV sẽ thiết kế các thủ tục kiểm tra hợp lý, xác định được khối lượng các nghiệp vụ kinh tế cần kiểm tra chi tiết
- Nội dung kiến nghị:
Công ty nên bổ sung thêm một số câu hỏi sau vào bảng câu hỏi đánh giá HTKSNB của khách hàng
Có sự tách biệt giữa bộ phận quản lý
TSCĐ và bộ phận ghi sổ TSCĐ
không?
Các nghiệp vụ tăng giảm TSCĐ đều
được phê chuẩn bởi các cấp có thẩm
quyền không?
Doanh nghiệp có quy định chi tiết về
việc phân loại TSCĐ không?
Trang 9Việc mua sắm TSCĐ có kế hoạch
trước hàng năm không?
Đơn vị có quy định về trách nhiệm của
người sử dụng, quản lý TSCĐ không?
* Thử nghiệm kiểm soát
- Cơ sở kiến nghị:
Theo VAS 330 “Kiểm toán viên yêu cầu phải thực hiện các thử nghiệm kiểm soát nếu việc đánh giá rủi ro của kiểm toán viên bao gồm cả kỳ vọng về tính hiệu quả của hoạt động kiểm soát hoặc nếu chỉ thực hiện các thử nghiệm
cơ bản không cung cấp đầy đủ bằng chứng kiểm toán thích hợp đối với cơ sở dẫn liệu”
Khi HTKSNB của khách hàng có tồn tại KTV tiến hành thực hiện các thử nghiệm kiểm soát Với việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát, KTV có thể tăng độ tin cậy cho những bằng chứng kiểm toán mà mình thu thập được và giảm quy mô mẫu chọn để kiểm tra chi tiết việc trích khấu hao TSCĐ
- Nội dung kiến nghị:
Các KTV nên thực hiện thêm các thử nghiệm kiểm soát trong quá trình kiểm toán khoản mục TSCĐ nói riêng cũng như các khoản mục khác nói chung để tăng cường độ tin cậy cho các bằng chứng kiểm toán thu được đồng thời giảm quy mô mẫu chọn để kiểm tra chi tiết việc trích khấu hao TSCĐ xe,
có đúng với quy định của nhà nước hay không KTV có thể sử dụng các kỹ thuật như quan sát, phỏng vấn, kiểm tra tài liệu Ví dụ: KTV có thể phỏng vấn nhân viên trong đơn vị kết hợp cùng với quan sát việc ghi chép sử dụng TSCĐ để xem xét sự tách biệt giữa bộ phận quản lý, ghi sổ TSCĐ với chức năng sử dụng TSCĐ; Đối với các nghiệp vụ mua sắm, thanh lý TSCĐ KTV kiểm tra dấu hiệu của sự phê chuẩn đối với các nghiệp này đồng thời kết hợp với việc phỏng vấn những người có liên quan đến việc mua sắm thanh lý
Trang 10TSCĐ để khẳng định những nghiệp vụ mua sắm thanh lý TSCĐ đểu có thật…
* Thủ tục phân tích
- Cơ sở kiến nghị:
“Quy trình phân tích là việc phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng, qua đó tìm ra những xu hướng, biến động và tìm ra những mối quan hệ có mâu thuẫn với các thông tin liên quan khác hoặc có sự chênh lệch lớn so với giá trị đã dự kiến.” (Theo VAS 520)
Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, KTV sử dụng thủ tục phân tích để tiến hành tìm hiểu tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng, xác định vùng có thể có rủi ro từ đó thiết kế các thủ tục kiểm toán thích hợp
Trong giai đoạn thực hiện kiểm toán, KTV có thể sử dụng thủ tục phân tích kết hợp với việc kiểm tra chi tiết để giảm bớt rủi ro phát hiện Nếu thực hiện tốt thủ tục phân tích sẽ làm giảm bớt việc kiểm tra chi tiết từ đó tiết kiệm thời gian cho KTV
Trong giai đoạn kết thúc kiểm toán, KTV sử dụng thủ tục phân tích để khẳng định lại những kết luận của mình từ đó đưa ra kết luận tổng quát dựa trên các khía cạnh trọng yếu của BCTC
- Nội dung kiến nghị:
Công ty nên xây dựng cho mình một hệ thống chỉ tiêu phân tích hợp lý Đối với khoản mục TSCĐ, công ty nên chú ý vào một sổ chỉ tiêu sau:
Tỷ số này phản ánh cơ cấu TSCĐ trong doanh nghiệp, cho thấy mức độ đầu tư của doanh nghiệp vào TSCĐ Tỷ số này giữa các doanh nghiệp hoạt
Tỷ trọng TSCĐ
trong tổng tài sản =
Giá trị còn lại TSCĐ
Tổng giá trị tài sản
