- Hiểu được sự cần thiết và cách thức kết hợp các thao tác lập luận (Giải thích, chứng minh , phân tích, so sánh, bác bỏ, bình luận) trong việc tạo lập văn bản nghị luận.. Kĩ năng:.[r]
Trang 1Ngày soạn: 21/4/2019
Người soạn: Nông Bích Phượng + Nguyễn Huyền Trang
Tiết: 100
Làm văn:
LUYỆN TẬP VẬN DỤNG KẾT HỢP CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức:
- Hiểu được hệ thống lại khái niệm, yêu cầu, cách thức triển khai các thao tác lập luận đã học: Giải thích, chứng minh , phân tích, so sánh, bác bỏ, bình luận
- Hiểu được sự cần thiết và cách thức kết hợp các thao tác lập luận (Giải thích, chứng minh , phân tích, so sánh, bác bỏ, bình luận) trong việc tạo lập văn bản nghị luận
2 Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng nhận diện các thao tác lập luận được sử dụng trong các đoạn văn, bài văn nghị luận
- Vận dụng kết hợp một số thao tác lập luận đã học để viết bài văn nghị luận
3 Thái độ: Có ý thức sử dụng các thao tác lập luận và vận dụng các thao tác
trong việc viết bài văn nghị luận
=> Phẩm chất, năng lực: Năng lực tạo lập văn bản nghị luận, năng lực giao tiếp,
năng lực giải quyết vấn đề, năng lực nghiên cứu, sáng tạo, năng lực hợp tác ; rèn luyện đức tính cẩn trọng khi tạo lập văn bản để giao tiếp
II CHUẨN BỊ BÀI HỌC
Trang 21 Phương tiện:
- Học sinh: Sách giáo khoa,vở soạn, giấy A0, bút dạ
- Giáo viên: Giáo án, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu,
2 Phương pháp: Truyền đạt trực tiếp, phân tích mẫu, thực hành, dạy học theo
nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, tự học,
- Trước lớp học:
Nhiệm vụ học tập cho hoạt động hình thành kiến thức:
Yêu cầu học sinh nhớ lại các kiến thức đã học về các thao tác lập luận và chia
lớp thành 3 nhóm Mỗinhóm sẽ nêu lại kiến thức và lấy ví dụ về từng thao tác lập luận
Nhóm 1: thao tác lập luận chứng minh, giải thích
Nhóm 2: thao tác lập luận phân tích so sánh
Nhóm 3: thao tác lập luận bác bỏ,bình luận
Nhiệm vụ học tập cho hoạt động luyện tập:
Giáo viên yêu cầu học sinh đọc đoạn trích trong SGK/174 và chia lớp thành 2 nhóm, giao nhiệm vụ học tập cụ thể như sau:
+ Nhóm 1: Đọc kĩ đoạn trích a trong SGK/174 và trả lời câu hỏi: Tác giả đã vận dụng kết hợp các thao tác lập luận nào? Đâu là thao tác chính? Căn cứ vào đâu mà xác định như thế?
+ Nhóm 2: Đọc lại đoạn văn b sách bài tập Ngữ Văn tập 1 yêu cầu nhận biết các thao tác lập luận đã được kết hợp trong văn bản?
Nhiệm vụ học tập cho hoạt động vận dụng:
Đề bài: Hãy bàn về bệnh quay cóp của học sinh trong thi kiểm tra
- Yêu cầu học sinh đọc và phân tích đề bài theo nhóm
Trang 3- Học sinh thảo luận nhóm để tìm ý, chọn thao tác lập luận và viết thành bài văn
3 Hình thức: Theo lớp, theo nhóm, cá nhân ( học sinh lựa chọn cách trình bày ) III Tổ chức hoạt động dạy học
- Trong lớp học:
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:
- Mục đích: Thu hút sự tập trung chú ý, tư duy, nhận thức, gợi hứng thú, chuẩn bị
tâm thế; huy động kiến thức cũ, kiến thức liên quan làm hành trang để tiếp nhận kiến thức mới
- Phương pháp: Trực quan; trải nghiệm.
- Thời gian: 5 phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Kiến thức cần đạt
GV: Cho HS kể tên các thao tác lập luận
đã học trong 30s
HS: Giải thích, chứng minh , phân tích,
so sánh, bác bỏ, bình luận,
- Ôn lại các thao tác lập luận đã học
- Biết vận dụng vào văn bản nghị luận
Trang 4GV: Khi viết văn NL ta cần chú ý đến
sự cần thiết và cách thức kết hợp các
thao tác lập luận (Giải thích, chứng
minh , phân tích, so sánh, bác bỏ, bình
luận) trong việc tạo lập văn bản nghị
luận Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
bài học hôm nay
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
- Mục đích: Hình thành cho học sinh kiến thức về yêu cầu, bố cục và cách viết của
văn bản tả cảnh
- Phương pháp: Truyền đạt trực tiếp, phân tích mẫu, dạy học theo nhóm, nêu và
giải quyết vấn đề, thảo luận
- Thời gian: 20 phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: GV giúp HS ôn tập
kiến thức đã học.
HS: Nhóm 1 trình bày sản phẩm,
nhóm 2,3 nhận xét
I Ôn tập kiến thức:
Thao tác
Đặc trưng
Chứn
g minh
Dùng những bằng chứng chân thực, đã được thừa nhận để chứng tỏ đối tượng
Trang 5GV: Nhận xét và chốt ý
HS: Nhóm 2 trình bày sản phẩm,
nhóm 1,3 nhận xét.( sơ đồ hoá kiến
thức)
GV: Nhận xét và chốt ý
HS: Nhóm 2 trình bày sản phẩm,
nhóm 1,2 nhận xét.( sơ đồ hoá kiến
thức)
GV: Nhận xét và chốt ý
Giải thích
Làm cho người đọc hiểu rõ được tư tưởng, đạo lí, phẩm chất, quan hệ cần được giải thích nhằm nâng cao nhận thức, trí tuệ, bồi dưỡng tâm hồn, tình cảm
Phân tích
Chia tách đối tượng thành nhiều yếu tố bộ phận theo những tiêu chí, quan hệ nhất định
Bác bỏ
Dùng lập luận để phản bác và loại bỏ luận điệu của người khác
So sánh
Giúp người ta nhận rõ giá trị của sự vật bằng cách chỉ ra sự giống nhau và khác nhau giữa
nó với sự vật khác
Bình luận
Thuyết phục người ta nghe theo sự đánh giá và bàn bạc của người nói về một vấn đề nào đó
Bài tập 2 ( SGK / 174) Hãy xác định các
thao tác lập luận được vận dụng kết hợp
Trang 6*Hoạt động 2:
GV: Yêu cầu học sinh lên trình bày
sản phẩm nhóm.
HS: Nhóm 2 trình bày sản phẩm,
nhóm 1,3 nhận xét.
GV: Nhận xét và chốt ý
trong văn bản
Tác giả đã vận dụng kết hợp các thao tác: Bác bỏ, phân tích, chứng minh
Cụ thể
o "Thế mà" → Phủ nhận việc làm của Pháp "lợi dụng lá cờ…"
o Để làm rõ ý bác bỏ người viết
sử dụng thao tác chứng minh:
về chính trị…về kinh tế…
o Quá trình chứng minh là qúa trình vận dụng cách diễn dịch
để phân tích (chia tách) vấn đề:
o Về chính trị: không cho dân ta quyền tự do dân chủ, thi hành luật pháp
dã man, lập ba chế độ ở Bắc Trung Nam
o Về kinh tế: bóc lột dân
ta, cướp không ruộng đất hầm mỏ, độc quyền
in giấy bạc
Trang 73 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
- Mục đích: Rèn luyện kĩ năng lựa chọn và xây dựng kết cấu của văn bản tả cảnh.
- Phương pháp: Thực hành theo nhóm, cá nhân.
- Thời gian: 15 phút.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 2: Luyện tập
GV: Gọi đại diện 1 nhóm học sinh lên
trình bày sản phẩm nhóm
HS: Trình bày sản phẩm
Giáo viên và học sinh cùng sữa chữa
II Luyện tập Viết một bài văn nghị luận (vận dụng kết hợp ít nhất ba thao tác lập luận) bày tỏ ý kiến về một vấn đề đang đặt
ra trong đời sống văn hóa – tinh thần của ocn người.
Đề bài: Trình bày suy nghĩ của em về
văn hóa tham gia giao thông của con người trong cuộc sống hiện nay
Gợi ý làm bài
a Mở bài
Trang 8 Nêu lên vấn đề cần nghị luận.
b Thân bài
Những hành vi không đúng khi tham gia giao thông (Chứng minh
và phân tích)
o Đi xe hành ngang
o Nghe tiếng còi cũng lơ
o Đùa nghịch khi tham gia giao thông
Suy nghĩ về những biểu hiện trên (Bình luận)
o Bản thân thấy thế nào về những việc trên?
o Bản thân tham gia giao thông như thế nào?
o Thực hiện và chấp hành luật lệ tốt
Làm thế nào để đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông (Chứng minh)
o Có ý thức chấp hành luật lệ
o Vận động mọi người thực hiện
c Kết bài
Khái quát lại vấn đề
Trang 9Để nắm được các thao tác lập luận đã học vững hơn, các em có thể tham khảo bài giảng Luyện tập vận dụng kết hợp các thao tác lập luận.
4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- Mục đích: phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình
huống thực tiễn; năng lực tự học, năng lực nghiên cứu, sáng tạo; tăng cường tính thực tiễn cho bài học
- Phương pháp: tự học, thuyết trình
- Thời gian: 5 phút
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
GV: Viết một văn bản nghị luận ngắn
trong đó vận dụng kết hợp ít nhất ba
thao tác lập luận khác nhau để trình bày
quan điểm, ý kiến của anh (chị) về:
a Nét đặc sắc mà anh (chị) đã phát hiện
từ một bài thơ (một thiên truyện, một
kịch bản văn học)
b Một tác phẩm văn học mới ra đời và
đang được nhiều người quan tâm bàn
luận
c Một nội dung kiến thức ngữ văn cần
- Trình bày vào vở soạn.
- Đảm bảo đúng yêu cầu và bố cục của một bài văn nghị luận
Trang 10được tìm hiểu sâu hơn, kĩ hơn.
Hoàn thiện bài văn đã nghiên cứu, tạo
lập trước ở nhà và trình bày trước lớp
HS: Thuyết trình bài theo năng lực.
Sau lớp học:
5 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Mục đích: giúp học sinh tìm tòi, mở rộng kiến thức trong thực tiễn giao tiếp
- Phương pháp: tự học, thực hành
- Thời gian: làm ở nhà
Nội dung yêu cầu:
- Sưu tầm một số bài văn, đoạn văn tả cảnh trên sách báo, trên mạng, sau đó xác định các thao tác lập luận được sử dụng
- Hãy viết một bài văn sử dụng kết hợp các thao tác lập luận
- Nhiệm vụ nối tiếp: Thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu chuẩn bị cho bài: “Quá trình văn học và phong cách văn học”
.IV RÚT KINH NGHIỆM