Mục đích của đề tài là trên cơ sở lí luận và thực tiễn giải quyết khiếu nại về đất đai, luận văn nhằm phân tích mặt đạt được và mặt còn hạn chế trong công tác để tìm ra nguyên nhân phát sinh vấn đề và đề xuất giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ tịch UBND huyện Củ Chi.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
Trang 2Công trình được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Bá Chiến
Phản biện 1: TS Phạm Quang Huy, Học viện Hành chính
Quốc gia Phản biện 2: PGS.TS Phạm Minh Tuấn, Học viện Chính trị
Thời gian: 09h30, ngày 01 tháng 02 năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3đề cấp bách được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm
Khiếu nại trong lĩnh vực đất đai là một hiện tượng xã hội diễn
ra khá phổ biến, đặc biệt khi nước ta chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường thì quan hệ về đất đai trở nên đa đạng khi quyền s d ng đất được trao đổi, mua bán chuyển nhượng, nó được coi như một loại hàng hóa và là hàng hóa đặc biệt
Trong quá trình công tác tại Thanh tra huyện Củ Chi và trực tiếp tham mưu giải quyết khiếu nại hành chính nói chung, khiếu nại về đất đai nói riêng, bản thân nhận thấy hầu như các đơn thư khiếu nại tại UBND huyện chủ yếu đều liên quan đến vấn đề đất đai
Một mặt, do huyện Củ Chi có diện tích rộng lớn, đa số người dân sinh sống bằng nghề nông và nghề tiểu thủ công nghiệp, đời sống của họ gắn liền với ruộng đất Khoảng thời gian năm 2003, UBND huyện muốn công nhận quyền s d ng đất hợp pháp cho tất cả người dân đang quản l và s d ng đất ổn định, đã tiến hành cấp giấy chứng nhận dạng đại trà với số lượng lớn, nên khó tránh kh i sai sót Từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực, có quy định phải đính chính, thu hồi GCNQSDĐ đã cấp không đ ng quy định nên UBND huyện đã tiến hành rà soát lại và thu hồi các giấy chứng nhận đã cấp sai quy định để cấp lại cho đ ng Tuy nhiên, một số người dân không đồng nên đã g i đơn khiếu nại
Một mặt, do quá trình chuyển đổi kinh tế, thời gian qua trên địa bàn huyện đã triển khai thực hiện nhiều dự án, một số hộ dân bị
Trang 4ảnh hưởng trong các dự án khi thu hồi đất không đồng với giá bồi thường, hỗ trợ thiệt hại và tái định cư nên phát sinh khiếu nại Ngoài
ra, thực tiễn giải quyết khiếu nại về đất đai tại UBND huyện Củ Chi còn nhiều bất cập về phân công nhiệm v giữa các cơ quan chuyên môn, về đội ng nhân sự làm công tác tham mưu, dễ dẫn đến tình trạng chồng chéo, l ng t ng khi x l vấn đề, thậm chí làm tăng tính gây gắt của v việc
Việc nghiên cứu thực trạng và đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại, đồng thời hạn chế phát sinh vấn đề khiếu nại về đất đai là vô cùng cấp thiết đối với UBND huyện
Củ Chi, vì vậy bản thân đã chọn đề tài “Giải quyết khiếu nại t
i h t h UBND huyện hi, Thành phố Hồ hí Minh”
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn:
Những năm gần đây, đã có nhiều công trình khoa học được công bố liên quan đến khiếu nại về đất đai và được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau, có thể kể đến một số công trình sau:
- Nhóm công trình nghiên cứu về l luận giải quyết khiếu nại,
tố cáo nói chung: PGS.TS Phạm Hồng Thái 2003 – Chủ biên, Sách chuyên khảo Tìm hiểu pháp luật về khiếu nại, tố cáo Nguyễn Tuấn Khanh 200 , Việc áp d ng pháp luật để giải quyết khiếu nại về đất đai, Tạp chí Thanh tra số 200 TS Trần Đức Lượng 201 – Chủ biên, Tìm hiểu pháp luật về khiếu nại Tài liệu tuyên truyền, phổ biến, giáo d c pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn
- Nhóm công trình nghiên cứu về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn một địa phương c thể: Phan Thị Nhàn 2010 , Giải quyết khiếu nại đất đai của UBND Thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp , Luận văn Thạc sĩ Quản l Hành chính công, Học viện Hành chính quốc gia Nguyễn Thành Phương (2015), Nâng cao năng lực đội ng công chức tham mưu giải quyết khiếu nại về đất đai của
Trang 5UBND huyện Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh , Luận văn Thạc sĩ Quản l Hành chính công, Học viện Hành chính quốc gia; Phạm Minh Trung
201 , Giải quyết khiếu nại về đất đai của UBND tỉnh Gia Lai , Luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, Học viện Hành chính quốc gia
Tuy nhiên, trên địa bàn huyện Củ Chi hiện chưa có công trình nào được nghiên cứu một cách hệ thống về l luận và thực tiễn giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ tịch UBND huyện Vì vậy, có thể coi đề tài này là công trình nghiên cứu đầu tiên, đi sâu tìm hiểu tính đặc thù của vấn đề phát sinh ở địa phương nhằm đề xuất các giải pháp
c thể mang tính khả thi trên thực tế
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn:
- Mục đích: trên cơ sở l luận và thực tiễn giải quyết khiếu nại
về đất đai, luận văn nhằm phân tích mặt đạt được và mặt còn hạn chế trong công tác để tìm ra nguyên nhân phát sinh vấn đề và đề xuất giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ tịch UBND huyện Củ Chi
- Nhiệm vụ: làm rõ một số vấn đề l luận cơ bản về khiếu nại
và giải quyết khiếu nại về đất đai phân tích, đánh giá thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ tịch UBND huyện Củ Chi đề xuất giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại về đất đai Chủ tịch UBND huyện Củ Chi
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn:
- Đối tượng nghiên cứu: hoạt động GQKN về đất đai của Chủ
tịch UBND huyện Củ Chi và hoạt động tham mưu giải quyết khiếu nại
về đất đai của các cơ quan chuyên môn
- Phạm vi nghiên cứu: GQKN về đất đai của Chủ tịch UBND
huyện Củ Chi trong thời gian từ năm 2014 đến 2016
Trang 65 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Phương pháp luận: luận văn dựa trên cơ sở l luận của của Chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh quan điểm của Đảng
và Nhà nước ta về khiếu nại và GQKN về đất đai
- Phương pháp nghiên cứu: phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê, bình luận
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Về l luận: Luận văn góp phần làm rõ hơn hệ thống l luận
về giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực đất đai, có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu c ng như giảng dạy về sau
- Về thực tiễn: kết quả nghiên cứu của luận văn có thể vận
d ng vào thực tiễn GQKN của Chủ tịch UBND huyện Củ Chi về đất đai, góp phần nâng cao hiệu lực và hiệu quả của công tác này
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, ph l c và danh m c tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương, bao gồm:
hương 1: Cơ sở l luận và pháp l giải quyết khiếu nại về
đất đai của Chủ tịch UBND huyện
hương 2: Thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ
tịch UBND huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
hương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện công tác
GQKN về đất đai của Chủ tịch UBND huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 7Chương 1
C SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ
ĐẤT ĐAI CỦA CHỦ TỊCH UBND HUYỆN
1.1 Khái quát khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ tịch UBND huyện
1.1.1 Khái niệm hi u nại v u n hi u nại
Khiếu nại được xem là một hiện tượng xã hội diễn ra khá thường xuyên và phổ biến C m từ khiếu nại này được s d ng rộng rãi trong đời sống xã hội và được hiểu dưới nhiều góc độ khác nhau (theo gốc tiếng Latinh, Đại Từ điển tiếng Việt, Từ điển Bách khoa
Việt Nam, góc độ pháp l - Luật Khiếu nại năm 2011)
Như vậy, khiếu nại có thể hiểu là việc cá nhân hay tổ chức yêu
cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm s a chữa một việc làm
mà họ cho là không đ ng, đã, đang hoặc sẽ gây thiệt hại đến quyền, lợi ích chính đáng của họ
Quyền khiếu nại của công dân được ghi nhận tại văn bản pháp luật cao nhất là Hiến pháp: tại khoản 1 Điều 30 Hiến pháp năm 2013
có quy định: “Mọi người ó quy n khiếu nại, tố áo ới ơ qu n, tổ
hứ , á nhân ó thẩm quy n những iệ làm trái pháp luật ơ
qu n, tổ hứ , á nhân” Trên cơ sở Hiến pháp, đã có nhiều văn bản
pháp luật của nước ta quy định về khiếu nại, quyền khiếu nại và giải quyết khiếu nại đặc biệt là Luật Khiếu nại năm 2011
1.1.2 Khái niệm GQKN v đ t đ i củ Chủ tịch UBND
hu ện
Dựa trên cơ sở Luật Khiếu nại năm 2011, GQKN về đất đai
của Chủ tịch UBND huyện có thể hiểu: là iệ h t h UBND huyện
tiến hành th l , á minh, kết luận à r quyết nh giải quyết khiếu nại th o quy nh pháp luật ối ới H , H H t i thu phạm i quản l m nh
Trang 81.1.3 Đặc điểm, v i trò v ý nghĩ giải u t hi u nại v
đ t đ i củ Chủ tịch UBND hu ện
1.1.3.1 ặ iểm GQKN t i h t h UBND huyện
- Hoạt động mang tính QLNN; mang tính cá biệt, c thể
- Hoạt động dựa trên cơ sở các quy định pháp luật và tuân theo những nguyên tắc cơ bản theo quy định pháp luật
- Chủ thể giải quyết khiếu nại về đất đai là người có th m quyền trong cơ quan HCNN
- Đối tượng xem xét khi GQKN là QĐHC, HVHC
- Giải quyết khiếu nại về đất đai được thực hiện theo trình tự, thủ t c của giải quyết khiếu nại hành chính
1.1.3.2 V i tr à ngh giải quyết khiếu nại t i
h t h UBND huyện
- Quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được pháp luật tôn trọng và đảm bảo, đồng thời phát huy quyền dân chủ HCN của người dân
- Những vướng mắc, bức x c, mâu thuẫn của người dân được giải quyết kịp thời và chính xác, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
- Phát huy tối đa vai trò của những người đi tiên phong trong việc phổ biến tuyên truyền và giáo d c chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước
- Nhân dân đã chuyển đến cho CQNN những thông tin, phát hiện về những việc làm vi phạm pháp luật, xâm hại đến lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân
- Phát hiện và kiến nghị với Đảng, Nhà nước c ng như các cơ quan, đơn vị được kiểm tra, thanh tra kịp thời chấn chỉnh công tác quản l s a đổi, bổ sung cơ chế, chính sách hay ban hành mới các quy định của pháp luật cho phù hợp với tình hình thực tiễn
Trang 91.2 Cơ sở pháp lý giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ tịch UBND huyện
1.2.1 Các qu định hi u nại v GQKN v đ t đ i
Các văn bản quy định về khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai trong hệ thống pháp luật hiện nay bao gồm: Luật Khiếu nại năm 2011, Luật Đất đai năm 2013 các văn bản hướng dẫn Luật Khiếu nại, Luật Đất đai và các văn bản khác có liên quan
Theo khoản 1 và khoản 11 Điều 2 Luật Khiếu nại năm 2011
và Điều 20 Luật Đất đai năm 2013, có thể kh ng định rằng: việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai sẽ được tiến hành theo quy định của pháp luật về khiếu nại mà c thể là Luật Khiếu nại năm 2011
và các văn bản hướng dẫn thi hành luật có liên quan
1.2.2 Nh ng ngu ên tắc cơ ản tr ng hi u nại v giải
u t hi u nại v đ t đ i
Theo quy định tại Điều Luật Khiếu nại năm 2011 thì việc khiếu nại và giải quyết khiếu nại phải đảm bảo các nguyên tắc: phải được thực hiện theo quy định của pháp luật; phải đảm bảo khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời
1.2.3 h i hiệu hi u nại v th i hạn giải u t hi u nại
v đ t đ i
* Theo quy định tại Điều 9 Luật Khiếu nại năm 2011: thời hiệu khiếu nại là 90 ngày, kể từ ngày nhận được QĐHC hoặc biết được QĐHC, HVHC Trường hợp người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đ ng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại
* Theo quy định tại Điều 2 và Điều 3 Luật Khiếu nại năm 2011: thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu không quá 30 ngày, kể từ ngày th l đối với v việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo
Trang 10dài hơn nhưng không quá ngày, kể từ ngày th l Ở vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại không quá ngày, kể từ ngày th l đối với v việc phức tạp thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài hơn nhưng không quá 0 ngày, kể từ ngày th l
Thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai không quá ngày, kể
từ ngày th l đối với v việc phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài hơn nhưng không quá 0 ngày, kể từ ngày th l Ở vùng sâu, vùng xa đi lại khó khăn thì thời hạn giải quyết khiếu nại không quá 0 ngày, kể từ ngày th l đối với v việc phức tạp thì thời hạn giải quyết khiếu nại có thể kéo dài hơn, nhưng không quá 0 ngày, kể từ ngày th l
1.2.4 h m u n giải u t hi u nại v đ t đ i củ Chủ tịch UBND c hu ện
Theo quy định tại Điều 1 Luật Khiếu nại năm 2011 thì th m quyền giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND cấp huyện bao gồm:
- Giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình
- Giải quyết khiếu nại lần hai đối với QĐHC, HVHC của Chủ tịch UBND cấp xã, Thủ trưởng cơ quan thuộc UBND cấp huyện đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết
1.2.5 r nh t , thủ tục giải u t hi u nại v đ t đ i
Giải quyết khiếu nại có thể diễn ra hai lần: giải quyết khiếu nại lần đầu và lần 2, tuy nhiên, về cơ bản hai trình tự, thủ t c không có nhiều khác biệt, có thể bao gồm các bước sau:
- Tiếp nhận và th l giải quyết khiếu nại
- ác minh, kết luận nội dung khiếu nại
Trang 11- Tổ chức đối thoại
- Ban hành quyết định giải quyết khiếu nại
- G i, công khai quyết định giải quyết khiếu nại cho người khiếu nại, người có quyền, nghĩa v liên quan
- Tổ chức thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến GQKN về đất đai
1.3.1 Y u tố v thể ch nh nư c
Giải quyết khiếu nại về đất đai là hoạt động được tiến hành trên cơ sở pháp luật, do đó pháp luật là điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện một cách khách quan, chính xác, kịp thời
Hiệu quả của hoạt động ph thuộc vào mức độ hoàn thiện và
sự phù hợp của hệ thống quy định về khiếu nại, về đất đai Hệ thống các quy định pháp luật về khiếu nại, đất đai được ban hành ngày càng được củng cố và hoàn thiện Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: chính sách, pháp luật về đất đai thường xuyên thay đổi, thiếu đồng bộ, chồng chéo, khó phân định th m quyền giải quyết
1.3.2 Y u tố thuộc v chủ thể giải u t hi u nại
Giải quyết khiếu nại về đất đai là quá trình áp d ng các quy định pháp luật về khiếu nại, về đất đai, do đó chất lượng và hiệu quả của hoạt động này ph thuộc rất nhiều vào trình độ, năng lực, ph m chất đạo đức, thức chủ quan của đội ng cán bộ công chức trực tiếp làm công tác giải quyết khiếu nại
1.3.3 Y u tố ý thức há luật củ ngư i hi u nại
thức pháp luật là yếu tố th c đ y việc thực hiện pháp luật được đ ng đắn, thể hiện sự nhận thức và thái độ của người dân đối với
hệ thống pháp luật trong vai trò thực hiện pháp luật, vì vậy thức pháp luật càng cao thì sự tôn trọng pháp luật và chấp hành pháp luật càng cao
Trang 12Ti u kết chương 1
Chương 1 của Luận văn đã trình bày những vấn đề mang tính
l luận về khiếu nại đất đai của người khiếu nại, giải quyết khiếu nại
về đất đai của Chủ tịch UBND cấp huyện
Củ Chi là huyện ngoại thành của Thành phố Hồ Chí Minh, có
21 xã và thị trấn, với vị trí địa l và giao thông thuận lợi, Củ Chi là
c a ngõ Tây Bắc của Thành phố Hồ Chí Minh, là một huyện nông nghiệp, nguồn lực phát triển kinh tế còn ở dạng tiềm năng, gắn với ngành chăn nuôi và trồng trọt đã hình thành lâu đời, cơ sở hạ tầng đang từng bước được cải thiện
Sự phát triển chung của kinh tế - xã hội, đặc biệt giai đoạn năm 201 -201 là giai đoạn khá sôi động của thị trường bất động sản, của các dự án khu công nghiệp, khu tái định cư và ngay sau đó là sự đóng băng của thị trường bất động sản và các dự án đã dẫn đến phát sinh ngày càng nhiều đơn thư
Theo thống kê, từ năm 201 đến năm 201 tình hình khiếu nại của công dân trên địa bàn huyện tuy có giảm về số lượng nhưng tính chất, diễn biến v việc lại ngày càng phức tạp, gay gắt hơn, biểu hiện
rõ nhất là tình trạng khiếu kiện đông người, khiếu nại vượt cấp gia tăng, trong đó đáng ch là dự án Thảo Cầm Viên mới và dự án Khu Công nghiệp Đông Nam
Trang 13Tình hình nêu trên đã ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và tiềm
n những nguy cơ làm mất ổn định chính trị - xã hội tại huyện Củ Chi Trước tình hình đó, công tác giải quyết khiếu nại được xác định là một nhiệm v chính trị quan trọng hàng đầu của cả hệ thống chính trị,
Huyện ủy và UBND huyện Củ Chi
2.2 Ph n tích thực trạng giải quyết khiếu nại về đất đai của Chủ tịch UBND huyện Củ Chi
2.2.1 Nội dung hi u nại v đ t đ i
Theo các Báo cáo về công tác tiếp công dân, giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện Củ Chi từ năm 201 đến năm
2016 thì người dân khiếu nại về đất đai liên quan đến các nội dung về bồi thường, hỗ trợ thiệt hại và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; về việc cấp, thu hồi GCNQSDĐ; khiếu nại việc giải quyết tranh chấp đất
2.2.2 nh h nh giải u t hi u nại v đ t đ i (số liệu hả sát từ năm 2014 đ n năm 2016)
ng tá iếp ng ân:
Theo Báo cáo thống kê của Ban Tiếp công dân huyện từ năm
201 đến năm 201 tại Tr sở đã tiếp 1.904 lượt người, trong đó lãnh đạo tiếp định k và đột xuất là 1.2 lượt người, cán bộ tiếp thường xuyên là 9 lượt người năm 2014, tiếp 9 lượt người, 0 đoàn đông người khiếu nại trong Dự án Thảo Cầm Viên năm 201 , tiếp
253 lượt người, 02 đoàn đông người khiếu nại trong Dự án Thảo Cầm Viên; năm 201 , tiếp 0 lượt người; 09 đoàn đông người liên quan đến Dự án Thảo Cầm Viên với số lượng lên đến 316 lượt người, g i hơn đơn thư phản ánh, kiến nghị liên quan đề nghị bồi thường, hỗ trợ thêm về giá đền bù)
ng tá tiếp nhận, phân loại à l ơn khiếu nại:
Theo Báo cáo công tác tiếp công dân, giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo trên địa bàn huyện từ năm 201 đến năm 201 của UBND