Đơn vị tiến hoá cơ sở và hiện tượng tiến hoá cơ sở

Loài cũng không phải là đơn vị tiến hoá vì loài là hệ thống di truyền kín, nghĩa là cáchly sinh sản với các loài khác,do đó hạn chế khả năng cải biến thànhphần kiểu gen của nó.. Quần thể

Đơn vị tiến hoá cơ sở và hiện

tượng tiến hoá cơ sở

Theo N.V Timôphêep Rixôpxki (1977) đơn vị tiến hoá cơ sở phải thoả mãn 3 điều kiện là (i) có tính toàn vẹn trong không gian và thời gian, (ii) biến đổi có

cơ cấu di truyền qua các thế hệ và(iii) tồn tại trong tự nhiên

Chỉ có quần thể cùng một lúc thoả mãn

cả 3 điều kiện trên Cá thể không là đơn

vị tiến hoá cơ sở bởi vì kiểu gen của cá thể hầu như không có thay đổi lớn trong suốt quá trình sống Hơn nữa, thời gian sống của cá thể ngắn, vì vậy những biến

đổi di truyền ở cá thể không được nhân lên trong quần thể thì sẽ không đóng góp vào quátrình tiến hoá

Loài cũng không phải là đơn vị tiến hoá

vì loài là hệ thống di truyền kín, nghĩa là cáchly sinh sản với các loài khác,do đó hạn chế khả năng cải biến thànhphần kiểu gen của nó

Quần thể là tổ chức có thực, là đơn vị tồn tai, đơn vị sinh sản của loài trong tự nhiên, được hình thànhtrong lịch sử Tuy

đa hìnhvề kiểu gen và kiều hình nhưng quần thể vẫn có tính toàn vẹn về mặt di truyền, phân biệt với các quần thể khác trong loài bởi những dấu hiệu đặc trưng Tuy cách ly một cách tương đối với các quần thể lân cận nhưng giữa các quần thể trong loài vẫn có khả năng trao đổi gen

Bởi vậy, quần thể được xem là đơn vị tiến hoá cơ sở

Hiện tượng tiến hoá cơ sở bắt đầu bằng những biến đổi di truyền trong đơn vị tiếnhoá cơ sở, biểu hiện ở biến đổi tần số tương đối của các diễn ở một số gen tiêu biểucủa quầnthể, diễn ra theo hướngxác định qua nhiều thế hệ

Những biến đổi di truyền trong quần thể

có thể xảy ra theo hai chiều thuận nghịch, lặp lại nhiều lần, không dẫn tới hình thành loài mới Sự biến đổi đó có thể xảy

ra theo một chiều,tích luỹ qua thời gian dài, làm cho quần thể trở thành một hệ gen kín, cách ly với quần thể khác trong loài, nghĩa là hình thành một loài mới Như vậy, hiện tượng tiến hoá cơ sở là nền tảng, là giai đoạn đầu của quá trình hình thành loài mới, nhưng khôngphải là

giai đoạn tất yếudẫnđếnsự xuất hiện loài mới

Quần thể - Đơn vị tiến hoá cơ sở

THứ BA, 23 THÁNG 2 2010 13:05

Trong thiên nhiên, các cá thể cùng loài rất ít khi sống đơn độc, mà thường quần

tụ thành nhóm, đàn cư trú trên một vùng xác định, có điều kiện thuận lợi, dựa vào nhau trong cuộc sống thể hiện qua các tập tính hoạt động kiếm ăn, tự vệ, sinh sản, chống chọi các yếu tố ngoại cảnh bất lợi,

Đơn vị tổ chức của loài như thế gọi là quần thể địa phương (local population) Quần thể địa phương là một nhóm cá thể cùng loài chung sống trong một khu vực Thực tế, việc xác định ranh giới giữa các

quần thể địa phương là một công việc không dễ dàng, bởi vì trong mỗi quần thể địa phương các cá thể có thể phân bố không đồng đều, hình thành những nhóm nhỏ hơn mang tính gián đoạn của chính quần thể đó Hơn nữa các loài động vật thường có hiện tượng di chuyển một phần lớn hoặc toàn bộ các cá thể từ quần thể này sang quần thể khác, ở thực vật cũng như vậy, thường có sự phát tán hạt phấn, quả, hạt, giữa các quần thể, gọi là hiện tượng di nhập gen Do đó làm cho quần thể địa phương không phải là một

tổ chức độc lập Chính vì lẽ đó, người ta thường dùng thuật ngữ quần thể di truyền (genetic population) hay quần thể Menden (Mendelian population)

Phối hợp hai dấu hiệu khu vực phân bố

và quan hệ sinh sản, có thể định nghĩa

quần thể là một cộng đồng cá thể cùng loài, trải qua một thời gian tiến hoá lâu dài đã cùng chung sống trong một khu vực xác định tạo thành một đơn vị sinh sản nhỏ nhất của loài, có hệ thống di truyền độc lập, có ổ sinh thái riêng (A.V Iablokov, 1986)

Như vậy hai dấu hiệu cơ bản của quần thể:

Quần thể là đơn vị tồn tại của loài trong thiên nhiên, bởi vì mỗi quần thể không phải là một nhóm cá thể cùng loài được tập hợp ngẫu nhiên trong thời gian ngắn,

mà là một tổ chức cơ sở của loài, có lịch

sử phát sinh phát triển của nó

Quần thể đơn vị sinh sản của loài, bởi vì mỗi quần thể gồm nhiều cá thể thân thuộc nhưng khác nhau về kiểu gen, giao

phối tự do, tạo ra các cá thể dị hợp có sức sống cao, dễ thích nghi với hoàn cảnh sống Giữa các quần thể khác nhau trong cùng một loài không có sự cách ly sinh sản tuyệt đối Tuy nhiên có sự giao phối giữa các cá thể trong nội bộ quần thể diễn ra thường xuyên hơn là giữa các quần thể khác nhau vì có sự cách ly địa

lý, sinh thái hay sinh học

Như vậy, ngẫu phối hay giao phối tự do, hay giao phối ngẫu nhiên (panmisis) là nét đặc trưng của quần thể giao phối, mà hình thức giao phối này cho phép tạo ra những thể dị hợp có sức sống cao, có tiềm năng thích nghi với hoàn cảnh sống Trong quá trình giao phối nổi lên những mối quan hệ giữa cá thể đực và cá thể cái, giữa bố mẹ và con Những mối quan

hệ này làm cho quần thể giao phối thực

sự là một tổ chức tự nhiên, một đơn vị sinh sản Vì vậy, quần thể giao phối được gọi là đim" (deme = đơn vị sinh sản) Trong thực tế, quần thể là đơn vị sinh sản nhỏ nhất của loài, và mỗi quần thể gồm những cá thể thân thuộc nhưng khác nhau về kiểu trên

Ở những loài sinh sản sinh dưỡng, sinh sản vô tính, đơn tính hoặc tự phối thì quan hệ mẹ con vẫn tồn tại, nhưng không

có quan hệ đực - cái Nhưng quan hệ này không phải là bị triệt tiêu Bởi vì, có những loài hiện nay sinh sản chủ yếu bằng hình thức vô tính hay sinh dưỡng, nhưng thỉnh thoảng hoặc theo chu kỳ lại xen kẽ sinh sản hữu tính

Ở những loài nói trên, quần thể không biểu hiện rõ là đơn vị sinh sản, nhưng vẫn là đơn vị tồn tại của loài trong tự

nhiên Trong trường hợp này, quần thể là một nhóm cá thể thuộc một dòng vô tính (hay một dòng tự phối) hoặc một nhóm dòng gần nhau về nguồn gốc, cùng sống trong một khu vực xác định