Những quyền lợi cơ bản của nhân dân chưa được giải quyết, cộng với sự phản động của Lui XVI họ tiếp tục nổi dậy đấu tranh đưa cách mạng tư sản Pháp bước sang giai đoạn mới.. Các giai đ[r]
Trang 1Ngày soạn: 13/9/2019 Tiết 39
PHẦN 3: LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI
CHƯƠNG I: CÁC CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN
(Từ giữa thế kỷ XVI đến cuối thế kỷ XVIII)
BÀI 31: CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP CUỐI THẾ KỶ XVIII (Tiết 2)
I Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức
Sau khi học xong bài này, học sinh nắm được:
- Sự phát triển đi lên của cuộc cách mạng tư sản Pháp qua các giai đoạn,
đặc biệt là giai đoạn nền chuyên chính Giacobanh – đỉnh cao của cuộc
cách mạng
- Tính chất, đặc điểm, hình thức, ý nghĩa của cuộc cách mạng tư sản Pháp
- Vận dụng CMTS Pháp để so sánh với CMTS Anh, CMTS Mĩ,…
- Những hạn chế của cuộc cách mạng
2 Về kỹ năng
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng đọc SGK, kỹ năng khái quát, phân tích, tổng hợp các sự kiện
- Kỹ năng quan sát và khai thác hình ảnh
3 Về thái độ
- Giúp học sinh nhận thức được vai trò của quần chúng nhân dân – là động lực thúc đẩy cuộc cách mạng phát triển đi lên và vai trò của các cá nhân
kiệt xuất (Rô-be-spie) trong cuộc cách mạng tư sản Pháp
- Nhận thức về những giá trị mà cuộc CMTS Pháp đem lại
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: Tái hiện hình ảnh, thực hành khai thác và sử dụng các kênh hình có liên quan đến bài học, xâu chuỗi các sự kiện lịch sử
II Chuẩn bị
1 Chuẩn bị của giáo viên
Trang 2- Sách giáo khoa Lịch Sử 10, sách tham khảo (Lịch sử thế giới cận đại, Vũ Dương ninh (chủ biên), NXB GD, 2001), sách giáo viên
- Giáo án bài giảng
- Powerpoint hỗ trợ giảng dạy
- Tranh ảnh: Vua Lu-I XVI bị xử chém, Rô-be-spie,…
2 Chuẩn bị của học sinh
- Đọc trước SGK, chú ý thử trả lời các câu hỏi, sưu tầm tư liệu liên quan đến bài học
III Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức và kiểm tra sỹ số (1 phút)
2 Hoạt động khởi động (5 phút)
Trình bày những việc làm của phái lập hiến sau khi lên nắm chính quyền?
Dự kiến HS trả lời:
Những việc làm của phái Lập Hiến:
- 8/1789 thông qua bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền
- Ban hành nhiều chính sách khuyến khích công thương nghiệp phát triển
như: vãi bỏ quy chế phường hội, cho phép tự do buôn bán, tổ chức hành chính theo quy chế mới,
- Chia ruộng đất theo từng lô lớn đem bán với giá cao
- 9/1791 ban hành Hiến pháp, xác lập quyền thống trị của giai cấp tư sản
dưới hình thức quân chủ lập hiến
- 1792 trước tình thế “Tổ quốc lâm nguy”, đại tư sản do dự, lo sợ phong
trào quần chúng, muốn dừng lại cách mạng
Những việc làm trên không đáp ứng được nguyện vọng của đa số tầng lớp nhân dân, đe dọa trực tiếp đến nền độc lập của Tổ quốc Pháp
Quần chúng nhân dân tiếp tục đấu tranh.
Giáo viên dẫn dắt vào bài:
Sau khi lên cầm quyền phái Lập Hiến đã thể hiện những mặt hạn chế của
nó, vì thế bị phong trào quần chúng vượt qua Những quyền lợi cơ bản của nhân dân chưa được giải quyết, cộng với sự phản động của Lui XVI họ tiếp tục nổi dậy đấu tranh đưa cách mạng tư sản Pháp bước sang giai đoạn mới
Các giai đoạn tiếp theo là các luận chứng để chứng minh cho luận điểm “Đại
cách mạng” mà Lênin đã gọi tên cho cách mạng tư sản Pháp Hôm nay,
chúng ta sẽ nghiên cứu tiết 2 của bài để cùng tìm lời giải đáp
3 Hình thành kiến thức (35 phút)
Trang 3Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Tìm hiểu tư sản công
thương cầm quyền Nền cộng hòa
được thành lập.
GV dẫn: Nếu như ở giai đoạn 1 của
cuộc CMTS Pháp là do đại tư sản tài
chính cầm quyền và nền quân chủ lập
hiến được thiết lập thì giai đoạn 2 của
cuộc CMTS Pháp sẽ do ai lãnh đạo và
nó được biểu hiện như thế nào?
GV hỏi: Dựa vào SGK, các em hãy cho
cô biết: Trước tình hình “ Tổ quốc lâm
nguy”, nhân dân đã có thái độ như thế
nào?
HS dựa vào SGK trả lời
GV nhận xét,chốt ý:
Trước tình hình Tổ quốc lâm nguy
quần chúng nhân dân đã tự vũ trang,
tiếp tục đứng lên chiến đấu
GV tường thuật sự kiện ngày 10/8/1792:
“ Không khí cách mạng bao trùm khắp
Pa-ri Các công xã cách mạng được thành lập,
nắm toàn bộ chính quyền trong thành phố
Nhân dân Pa-ri được sự hỗ trợ của các địa
phương, đã tấn công hoàng cung, bắt giam
Vua và hoàng hậu Chính quyền chuyển
sang tay tư sản công thương được gọi là
phải Girongđanh”
GV giải thích cho học sinh khái niệm
phái Girôngđanh:
Girôngđanh là phái đại diện cho tư sản
công thương quận Gi- rông- đơ, vùng Tây
Nam nước Pháp Phái này nghiêng về đấu
tranh cho nền cộng hòa.
GV: Vậy các em có hiểu nền cộng hòa là
gì không?
Nền cộng hòa có nghĩa là một quốc
gia không còn sự tồn tại của nhà vua
GV cho học sinh quan sát hình ảnh vua
II Tiến trình cách mạng
2 Tư sản công thương cầm quyền Nền cộng hòa được thành lập
- 10/8/1792 quần chúng nhân dân nổi dậy bắt giam vua và hoàng hậu
- Lập chính quyền công xã cách mạng – phái Girôngđanh
- 21/9/1792 Quốc hội tuyên bố thành lập nền cộng hòa thứ nhất
- 21/1/1793 Vua Lui XVI bị xử
Trang 4Lu-I XVI bị xử chém và miêu tả:
Với 387 phiếu thuận, 334 phiếu chống,
Lu-I XVLu-I bị tuyên án tử hình
Robespie: “ Nhà vua phải chết để cho đất
nước sống còn”
“Ngày 21/1/1793 là ngày Quốc vương
Pháp lên đoạn đầu đài Hôm đó trời mưa
như trút nước, 3.000 lính vũ trang canh
gác, Louis XVI được xe ngựa chở từ nhà tù
ra, đi đúng hai tiếng đến quảng trường
Cách mạng Paris
Nhân dân thành phố đứng vây kín quảng
trường chứng kiến tên quốc vương phản
quốc chống cách mạng đền tội Louis XVI
thất thểu xuống xe, từng bước một lên thềm
đoạn đầu đài Một linh mục đã đứng sẵn ở
đó
Louis XVI quỳ sụp xuống trước mặt linh
mục, cầu nguyện lần cuối cùng Vị linh
mục một tay làm dấu thánh trước ngực,
một tay xoa đầu Louis chậm rãi nói: “Con
trai của thánh tông đồ Louis lên gặp Chúa
đi!” Những người hành hình lập tức trói
tay Louis XVI đưa lên đoạn đầu đài
Giữa quảng trường, người ta chuẩn bị sẵn 1
chiếc máy chém, đặt trên 1 chiếc bục lớn
để mọi người dân có thể chứng kiến Xung
quanh chiếc bục lớn là những hàng lính có
gươm đao chỉnh tề, quân đội kị binh làm
nhiệm vụ bảo vệ và thi hành bản án Đầu
tiên nhân dân được nghe Quốc hội đọc
những lời kết tội dành cho vua và hoàng
hậu, trong đó tội lớn nhất là chống phá
cách mạng và phản bội tổ quốc Dưới áp
lực của quần chúng hân dân Pari, ngay sau
khi kết tội xong LUI 16 bị đặt dưới đầu
máy chém Trong giây lát, lưỡi chém sáng
loáng từ trên cao phập xuống, đầu của vua
đã rời khỏi cổ trước sự chứng kiến của dân
chúng 10h45 phút sáng ngày 21/1/1793
chém vì tội phản quốc
Trang 5khi đầu vua lui 16 vừa rơi ra, 1 trong ngững
đao phủ đã cầm lấy đầu của nhà vua, đi
quanh đài xử tử để cho qcnd chứng kiến
Quần chúng nhân dân vui mừng và hô to :
“Quốc dân muôn năm”
GV: Sự kiện này có ý nghĩ như thế nào?
HS: Suy nghĩ trả lời
SK này được coi là sự chấm hết
trong cuốn phả hệ hoàng gia lâu đời
tại Pháp Mở đường cho cuộc cách
mạng Pháp tiến lên một bước phất
triển mới
GV đặt ra tình huống mới: với việc xử tử
Sác-lơ I , thiết lập nền Cộng hòa , cách
mạng Anh đã đạt tới đỉnh cao Cách mạng
Pháp lúc này đã làm một việc tương tự, vậy
cách mạng Pháp đã đạt tới đỉnh cao hay
chưa?
HS suy nghĩ trả lời
GV nhận xét, chốt ý: CM Pháp khi xử tử
nhà vua chưa đạt đến đỉnh cao vì chưa đáp
ứng được yêu cầu cấp bách của cách amngj
Pháp là chống thù trong giặc ngoài, chống
bọn đầu cơ tích trữ
GV: Dựa vào SGK, hãy trình bày những
khó khăn của nước Pháp đầu năm 1793?
HS đọc SGK, trả lời
GV nhận xét, chốt ý:
Đầu năm 1793, nước Pháp đứng trước
nhiều khó khăn, thử thách
+ bên trong: bọn phản CM nổi loạn, đời
sống nhân dân cực khổ
+ bên ngoài: các nước phong kiến châu Âu
liên minh chống Pháp
GV hỏi: Trước tình hình đó, nhân dân Pháp
đã phản ứng như thế nào?
HS dựa vào SGK trả lời
GV nhận xét, chốt ý:
+ Phái Gi-rông-đanh cầm quyền do đã đạt
được mục đích của mình nên không muốn
- Đầu 1793, nước Pháp đứng trước khó khăn mới: nội phản nổi loạn, ngoại xâm
Trang 6cách mạng tiến xa hơn sẽ làm thiệt hại đến
quyền lợi của họ
+ Trong khi đó TS vừa và nhỏ gần gũi với
nông dân, muốn đẩy CM tiếp tục đi lên
nhằm giải quyết triệt để yêu cầu của quần
chúng
+ 31/5 QCND đã kéo đến bao vậy trụ sở
Quốc hội
Chính quyền lúc này chuyển sang tay phái
Giacôbanh
Hoạt động 2: Tìm hiểu nền chuyên
chính Giacôbanh – đỉnh cao của
cách mạng
GV dẫn dắt: Như vậy, cuộc khởi nghĩa
ngày 31/5- 2/6/1793 lại một lần nữa thể
hiện ý chí kiên cường và sức mạnh vô địch
của QCND quyết tâm thúc đẩy cách mạng
đi lên 1 giai đoạn phát triển cao nhất của
cách mạng Pháp, bắt đầu đó là thời kì của
nền chuyên chính Giacôbanh
GV giải thích cho HS khái niệm:
“Giacôbanh” : là những người sinh hoạt
trong câu lạc bộ Giacốp, bao gồm những tư
sản vừa và nhỏ gần gũi với nhân dân Có
mong muốn đưa cách mạng đi lên
GV sử dụng hình ảnh chân dung của
Rô-be-spie, khắc họa những phẩm chất nổi
bật của ông.
“ Rô-be-spie là một luật sư người Pháp gốc
Anh, có người đánh giá ông là một kẻ độc
tài nhưng cũng có người đánh giá ông là
một nhà yêu nước chân chính Tuy nhiên
ông là người có ý chí sắt đá Tinh thần đấu
tranh không khoan nhượng trước kẻ thù vì
lợi ích nhân dân, một con người kiên định
không thể nào đảo ngược được”
GV hỏi: Trước những khó khăn của đất
nước, khi lên nắm quyền phái Giacôbanh
đã làm gì? Những chính sách đó đã tác
động như thế nào đối với nước Pháp lúc
bấy giờ?
- 31/5/1793 quần chúng nổi dậy lật đổ phái Girôngđanh
- 2/6/1793 nhiều đại biểu phái Girôngđanh bị bắt
-> Chính quyền chuyển sang tay phái Giacôbanh
3 Nền chuyên chính Giacôbanh – đỉnh cao của cách mạng.
- Chính quyền Giacôbanh được thiết lập, đứng đầu là luật sư Rô-be-spie
- Chính sách:
Trang 7HS: Đọc SGK trả lời
GV: Nhận xét, chốt ý:
Giáo viên có thể so sánh với thời đại tư sản
Lập hiến để thấy được sự tiến bộ:
- Việc chia ruộng đất thành từng ô
lớn bán với giá cao thời Lập hiến
khiến nhân dân không thể có đất
canh tác Giờ đây, sắc lệnh chia
đều ruộng đất công, ruộng đất
được chia thành nhiều ô nhỏ trả
dần trong 10 năm
- Trước đây, đạo luật cấm công
nhân hội họp, bãi công, nay hiến
pháp mới (6/1793) ban bố quyền
dân chủ rộng rãi, mọi bất bình
đẳng giai cấp bị xóa bỏ
- Huy động sức mạnh của QCND
cả nước chống “thù trong, giạc
ngoài”
GV: Những chính sách đó đã có tác động
như thế nào đối với nước Pháp lúc bấy giờ?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Nhận xét, chốt ý
Tích cực: - Giải quyết được những vấn đề
về quyền lợi cơ bản cho nhân dân
-Tạo nguồn lực để nước pháp
vượt qua khó khăn Đưa cm đạt đén đỉnh
cao
Hạn chế: Chỉ mới được thể hiện trên mặt
chính sách chứ trên thực tiễn thì quyền lợi
đa số vẫn còn nằm trong tay tư sản, quý
tộc quần chúng nhân dân đa số vẫn trong
tình trạng khổ cực
GV hỏi: Tại sao nói, thời kì chuyên chính
Giacôbanh là đỉnh cao nhất của CMTS
Pháp 1789?
HS thảo luận dưới sự hướng dẫn của GV
GV tổng kết:
- Giacôbanh đã giải quyết được
nhiệm vụ quan trọng mà các
chính phủ trước đó không làm
+ Giải quyết ruộng đất cho nông dân
+ 6/1793 thông qua Hiến pháp mới, ban
bố quyền dân chủ và mọi bất bình đẳng giai cấp bị xóa bỏ
+ 23/8/1793 ban hành lệnh “ Tổng động viên”
+ Xóa nạn đầu cơ tích trữ
Cách mạng đạt đến đỉnh cao
Trang 8được, đó là:
+ Nó phá hoại tận gốc chế độ phong
kiến, giải quyết được vấn đề ruộng đất cho
nông dân, nông dân trước kia phụ thuộc
vào phong kiến, họ đã trở thành tiểu tư hữu
tự do, đó là biện pháp cách mạng nhất
trong lịch sử các cuộc cách mạng
+ Mở rộng quyền tự do dân chủ, xóa
bỏ bất bình đẳng về giai cấp
+ Tạo ra thực lực cho Giacôbanh
chống thù trong giặc ngoài đưa cách mạng
Pháp tới đỉnh cao
GV hỏi: Tại sao giữa lúc cách mạng đang
đi lên, phái Giacôbanh lại suy yếu?
HS đọc SGK, trả lời:
GV nhận xét, chốt ý:
- Do mâu thuẫn trong nội bộ gay gắt
- Bọn phản cách mạng đảo chính
Hoạt động 3: Tìm hiểu thời kỳ
thoái trào của CMTS Pháp
GV dẫn: Sau khi phái Giacôbanh sụp đổ,
cách mạng Pháp đi vào giai đoạn thoái trào
Vậy thoái trào diễn ra như thế nào?
GV hỏi : Dựa vào SGK, em hãy cho biết:
Tình hình nước Pháp sau cuộc đảo chính
ngày 27/7/1794
HS dựa vào SGK trả lời
-> GV nhận xét, chốt ý:
- 1794: Uỷ ban Đốc chính được thành
lập, đã xóa bỏ mọi thành quả cách mạng
+ Hiến pháp mới được ban hành bảo vệ
lợi ích giai cấp TS mới
+ Xóa bỏ luật giá tối đa
+ Quyền dân chủ bị hạn chế
+ Những người cách mạng bị khủng bố
- Cuộc đảo chính (11/1799) lật đổ chế
độ Đốc chính, đưa Napôlêông Bônapác lên
nắm quyền, xây dựng chế độ độc tài
- 1815 đế chế Napôlêông bị suy yếu,
thất bại -> chế độ Quân chủ Pháp được
Trong lúc cách mạng đang lên, mâu thuẫn nội bộ đã làm cho phái Giacôbanh suy yếu -> cuộc đảo chính ngày
27/7/1794, chính quyền rơi vào tay bọn phản động, chấm dứt giai đoạn đi lên của cách mạng
4.Thời kỳ thoái trào
- 1794: Uỷ ban Đốc chính được thành lập, đã xóa bỏ mọi thành quả cách mạng
- Cuộc đảo chính (11/1799) lật
đổ chế độ Đốc chính, đưa Napôlêông Bônapác lên nắm quyền, xây dựng chế độ độc tài
Trang 9phục hồi.
GV: Cho HS quan sát chân dung của
Na-pôlê-ông Bô-na-pac, giới thiệu:
Na-pô-lê-ông Bô-na-pac là một nhà quân
sự nổi tiếng của nước Pháp cuối TK
XVIII-đầu TK XIX
11/1799 đảo chính, thiết lập chế độ độc tài
quân sự
1804 lên ngôi Hoàng đế -> thiết lập đế chế
thứ nhất
1815 Ông thua trận ở Oa-téc-lô -> chế độ
quân chủ ở Pháp được phục hồi
Hoạt động 4: Tìm hiểu tính chất và ý
nghĩa của CMTS Pháp cuối thế kỷ XVIII
GV dẫn: Cuộc CMTS Pháp diễn ra
phức tạp trải qua nhiều giai đoạn
Vậy tính chất, ý nghĩa cách mạng tư
sản Pháp là gì?
GV hỏi: CM Pháp mang tính chất gì
?
HS theo dõi SGK , trả lời
GV nhận xét , giảng giải và chốt lại :
- Là cuộc CM vĩ đại nhất , triệt để
nhất trong khuôn khổ CMTS Được ví "Là
cuộc nổi dậy lần thứ ba nhưng là cuộc nổi
dậy đầu tiên hoàn toàn vứt bỏ chiếc áo
khoác tôn giáo"
GV: Vậy CMTS Pháp cuối TK XVIII có ý
nghĩa như thế nào?
HS: Suy nghĩ trả lời
GV: Nhận xét, chốt ý:
- Đối với nước Pháp :
+ Lật đổ chế độ phong kiến, thủ tiêu mọi
tàn dư phong kiến
+ Giải quyết triệt để vấn đề ruộng đất cho
nông dân
+ Xóa bỏ những cản trở công thương
nghiệp
+ Thị trường dân tộc được hình thành
-> Hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ của
- 1815 đế chế Napôlêông bị suy yếu, thất bại -> chế độ Quân chủ Pháp được phục hồi
III Ý nghĩa của cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII
1 Tính chất
- Là cuộc CM vĩ đại nhất , triệt để nhất trong khuôn khổ CMTS
- Do sức mạnh của QCND, CM Pháp thành công và "phát triển theo đường đi lên"
2 Ý nghĩa lịch sử :
- Đối với nước Pháp :
+ Lật đổ chế độ phong kiến, thủ tiêu mọi tàn dư phong kiến
+ Giải quyết triệt để vấn đề ruộng đất cho nông dân
+ Xóa bỏ những cản trở công thương nghiệp
+ Thị trường dân tộc được hình thành
Hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ của một cuộc cách mạng tư sản, xứng đáng là một cuộc cách mạng triệt để nhất, điển hình nhất
- Đối với thế giới
+ Tư tưởng dân tộc, dân chủ được truyền bá rộng rãi ở châu Âu + Chế độ phong kiến nhiều nước bị
Trang 10một cuộc cách mạng tư sản, xứng đáng là
một cuộc cách mạng triệt để nhất, điển hình
nhất
- Đối với thế giới
+ Tư tưởng dân tộc, dân chủ được truyền
bá rộng rãi ở châu Âu
+ Chế độ phong kiến nhiều nước bị lung
lay
+ Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho
phong trào cách mạng thế giới
lung lay + Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho phong trào cách mạng thế giới
4 Hoạt động luyện tập (3 phút)
Hoàn thành các sự kiện tiêu biểu của CMTS Pháp trong bảng sau:
Thời gian Sự kiện lịch sử
5/5/1789
14/7/1789
8/1789
9/1791
10/8/1792
21/9/1792
21/1/1793
2/6/1793
5 Mở rộng kết nối (1 phút)