Bài viết thông qua phát phiếu khảo sát lỗi sai khi sử dụng động từ năng nguyện “ 要 ” cho 160 sinh viên năm thứ nhất ngành tiếng Trung Quốc - Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên đã tổng[r]
Trang 1e-ISSN: 2615-9562
PHÂN TÍCH LỖI SAI KHI SỬ DỤNG ĐỘNG TỪ NĂNG NGUYỆN “要”
CỦA SINH VIÊN NĂM THỨ NHẤT NGÀNH TIẾNG TRUNG QUỐC
- KHOA NGOẠI NGỮ - ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
Ngô Thị Trà * , Nguyễn Thị Hải Yến
Khoa Ngoại ngữ - ĐH Thái Nguyên
TÓM TẮT
Động từ năng nguyện (còn gọi là trợ động từ) có vị trí quan trọng trong hệ thống ngữ pháp tiếng
Hán hiện đại, nó có đặc điểm ngữ pháp không giống với động từ thường Do đó động từ năng
nguyện là một hiện tượng ngữ pháp tương đối phức tạp trong tiếng Hán, đồng thời cũng là một
phần ngữ pháp tương đối khó đối với sinh viên nước ngoài khi học tiếng Hán Trong hệ thống
động từ năng nguyện thì động từ “要”(yao) là một trong những động từ có tần số xuất hiện nhiều
nhất, có ngữ nghĩa đa dạng và ngữ pháp phức tạp Do đó người nước ngoài đặc biệt là người mới
bắt đầu học tiếng Hán thường mắc những lỗi sai khi sử dụng câu có động từ năng nguyện “要”
Bài viết thông qua phát phiếu khảo sát lỗi sai khi sử dụng động từ năng nguyện “要” cho 160 sinh
viên năm thứ nhất ngành tiếng Trung Quốc - Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên đã tổng hợp
các lỗi câu sai mà sinh viên hay gặp, từ đó tìm ra nguyên nhân và đưa ra một số kiến nghị trong
quá trình dạy và học động từ năng nguyện, giúp sinh viên hiểu rõ cách dùng của động từ này
Từ khóa: Động từ năng nguyện“要”; ngữ pháp; lỗi sai; nguyên nhân; kiến nghị dạy học
Ngày nhận bài: 27/5/2020; Ngày hoàn thiện: 15/6/2020; Ngày đăng: 23/6/2020
AN ANALYSIS OF ERRORS IN USING THE MODEL VERB “要”
MADE BY CHINESE – MAJOR STUDENTS AT THE SCHOOL OF FOREIGN LANGUAGES – THAI NGUYEN UNIVERSITY Ngo Thi Tra * , Nguyen Thi Hai Yen
TNU - School of Foreign Languages
ABSTRACT
Modal verbs (also called auxiliary verbs) play an important role in modern Chinese grammar
system Their grammatical characteristics differs from normal verbs Therefore, these verbs are a
relatively complex grammatical phenomenon in Chinese which challenges foreign students when
studying Chinese In the model verb system, the verb “要” is one of the most frequently used that
has complex grammar and a variety of meanings Foreign students, especially beginners who learn
Chinese often make mistakes when using “要” By means of a survey among 160 Chinese-major
freshmen at the School of Foreign Language, this article summarized the mistakes that students
often meet in using “要”, find out the causes and make some recommendations for the process of
teaching and learning of the verb
Keywords: Model verb “要”; grammar; errors; causes; teaching and learning recommendations
Received: 27/5/2020; Revised: 15/6/2020; Published: 23/6/2020
* Corresponding author Email: ngotra.sfl@tnu.edu.vn
Trang 21 Đặt vấn đề
Từ những năm 50 của thế kỷ trước tên gọi
động từ năng nguyện đã xuất hiện trong tập
sách “Sơ lược hệ thống dạy học ngữ pháp
tiếng Hán”《暂拟汉语语法教学系统》 Tác
giả Lữ Thúc Tương (吕叔湘 ) đã từng đề cập
và cho rằng: “Trong trợ động từ có một bộ
phận biểu thị khả năng và sự cần thiết, một bộ
phận biểu thị ý nghĩa nguyện vọng”, do đó
được gọi là “động từ năng nguyện” [1] Vì thế
tên gọi này hình thành, dần phổ biến rộng rãi
và được sử dụng cho đến nay
Hiện nay trong giới học thuật đa số sử dụng hai
tên gọi này, thông thường tên gọi là trợ động từ
(助动词) được dùng trong thời gian đầu nghiên
cứu sơ lược tiếng Hán, còn thuật ngữ động từ
năng nguyện (能愿动词) được dùng nhiều
trong quá trình dạy học tiếng Hán [2] Do đó để
tránh lẫn lộn tên gọi bài viết thống nhất sử dụng
tên gọi là động từ năng nguyện
Căn cứ vào số liệu phân tích thống kê từ vựng
tiếng Hán năm 1985 của Khoa Ngôn ngữ Bắc
Kinh đã xuất bản thì động từ năng nguyện “ 要”
có tần số xuất hiện nhiều nhất chiếm 31,6% [3]
Trong quá trình tham gia giảng dạy tại Khoa
Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên nhóm tác
giả thấy rằng động từ năng nguyện “要” xuất
hiện rất nhiều trong các giáo trình giảng dạy và
sinh viên thường mắc phải một số lỗi khi sử
dụng động từ năng nguyện này, đặc biệt là sinh
viên năm thứ nhất khi mới bắt đầu học tiếng
Hán Xuất phát từ lí do này, nhóm tác giả đã
tiến hành khảo sát và phân tích lỗi sai của sinh
viên khi sử dụng động từ năng nguyện “要”
nhằm mục đích giúp sinh viên hiểu rõ về cách
dùng của động từ đa nghĩa này đồng thời tìm
ra nguyên nhân và đưa ra một số kiến nghị về
giảng dạy liên quan đến động từ “要” (yao)
Ngữ liệu nghiên cứu được sưu tầm chủ yếu từ
kho ngữ liệu của Đại học Bắc Kinh và phiếu
khảo sát lỗi sai của sinh viên Khoa Ngoại ngữ
- Đại học Thái Nguyên khi dùng động từ này
2 Phương pháp nghiên cứu
Bài viết chủ yếu sử dụng phương pháp tổng
hợp quy nạp và phiếu khảo sát thực tế Trên
cơ sở tổng hợp những thành quả của người đi
trước nghiên cứu về động từ năng nguyện
“要”, sau đó tiến hành khảo sát thực trạng sử dụng thông qua phát phiếu điều tra và tổng hợp thống kê phân tích số liệu, từ đó đưa ra những kết luận
3 Nội dung nghiên cứu
3.1 Sơ lược nghiên cứu về ngữ nghĩa động
Trong tiếng Hán hiện đại có nhiều góc độ, nhiều phương diện nghiên cứu về động từ thì nghiên cứu về động từ năng nguyện “要” còn
là một góc độ sâu rộng hơn nữa
Đinh Thanh Thụ (丁声树) trong cuốn “Bàn về ngữ pháp tiếng Hán hiện đại”
《现代汉语语法讲话》đã quy nạp hàm nghĩa của động từ năng nguyện “要” thành 3 loại: Thứ nhất là biểu thị yêu cầu, nguyện vọng của cấp trên, thứ hai là biểu thị sự cần thiết trên thực tế, thứ ba là biểu thị sự tất yếu [4] Vương Lực (王力) trong “Lược sử về ngữ pháp tiếng Hán”《汉语语法史》có bước đầu nghiên cứu sơ lược về động từ “要” Từ góc
độ sơ lược ngữ pháp ông đã chỉ ra tiền thân của “要” là “欲”, thể hiện rõ “要” là trợ động
từ trở thành hình thức năng nguyện, đồng thời
nó còn biểu thị tương lai [5]
Chu Đức Hy (朱德熙) trong “Giảng nghĩa ngữ pháp”《语法讲义》đã chỉ ra 2 lớp nghĩa của “要”: một là biểu thị ý nguyện, hai là biểu thị trên thực tế cần như này [6]
Lữ Thúc Tương (吕叔湘) trong cuốn “Tám
《现代汉语八百词》đã đưa ra 5 lớp nghĩa của động từ năng nguyện “要”: Thứ nhất là biểu thị ý chí làm việc gì, thứ hai là biểu thị cần phải làm gì, thứ ba là biểu thị khả năng, thứ tư là biểu thị tương lai, thứ năm là biểu thị phán đoán, dùng trong câu so sánh [7]
3.2 Đặc điểm ngữ pháp
Nghiên cứu về chức năng ngữ pháp của động
từ năng nguyện có rất nhiều quan điểm khác nhau Bài viết dựa trên quan điểm của tác giả Đổng Côn (董琨) trong “giảng nghĩa ngữ pháp” 《汉语讲义》 cho rằng: “động từ năng nguyện làm thuật ngữ, từ vị ngữ sau nó làm tân ngữ” [8] Chu Đức Hy (朱德熙) trong
“kết cấu ngữ pháp câu” 句法结构》thông qua
Trang 3so sánh trợ động từ mang tính đại diện và động
từ cập vật điển hình đã rút ra kết luận: “trợ
động từ + động từ” là kết cấu thuật tân [9]
Căn cứ vào cách nhìn nhận, quan điểm khác
nhau của các nhà nghiên cứu nhóm tác giả đã
quy nạp tổng kết lại động từ năng nguyện
“要” có những đặc điểm ngữ pháp sau:
- Động từ năng nguyện “要” có thể sử dụng
độc lập trong câu khẳng định, phủ định, câu
nghi vấn
- Động từ năng nguyện “要” có thể độc lập
làm vị ngữ hoặc thành phần độc lập của câu,
hoặc độc lập trả lời câu hỏi
- Động từ năng nguyện “要” không chỉ có thể
làm vị ngữ trung tâm hoặc vị ngữ mà còn có
thể đảm nhận làm thành phần chủ ngữ, tân
ngữ, định ngữ, trạng ngữ, bổ ngữ
Ví dụ:
(1)要做是他的主观意愿。
Dịch nghĩa: Cần phải làm là ý kiến chủ quan
của anh ta (làm chủ ngữ)
(2)要做的事不一定是正确的。
Dịch nghĩa: Những việc cần phải làm không
nhất định là đúng (làm tân ngữ）
- Có một số trường hợp động từ năng nguyện
“要” có thể tiếp nhận sự tu sức của phó từ
“更, 直” mà có một số trường hợp động từ
năng nguyện “要” có thể nhận sự tu sức của
động từ “想, 能”
- Động từ năng nguyện “要” và hình thức phủ
định“不要” tồn tại không đối xứng nhau
3.2.1 Động từ năng nguyện “要” dùng trong
câu khẳng định
Kết cấu ngữ pháp cơ bản của động từ năng
nguyện “要” dùng trong câu khẳng định là:
NP (thành phần chủ ngữ) + 要 + VP (thành
phần tân ngữ), “要” biểu thị NP có mong
muốn thực hiện VP Ví dụ:
(3)奶奶最近身体不好，我要去看望她。
Dịch nghĩa: Gần đây sức khỏe bà nội không
tốt, tôi muốn đi thăm bà
3.2.2 Động từ năng nguyện “要” dùng trong
câu phủ định
Động từ năng nguyện là một loại từ tương đối
đặc biệt ở chỗ thể khẳng định và phủ định của
nó không đối xứng nhau, có nghĩa là mỗi một hạng mục nghĩa bao hàm của động từ năng nguyện và hình thức phủ định giữa chúng không đối xứng nhau Trong khuôn khổ bài viết động từ năng nguyện “要” và hình thức phủ định của nó là “不要” không đối xứng nhau Hình thức phủ định của động từ năng nguyện
“要” là “不要” nhưng ngược lại “不要” lại không cùng ngữ nghĩa Khi biểu đạt mong muốn thể khẳng định thì chúng ta có thể dùng
“要” để biểu đạt nhưng thể phủ định thường không dùng “不要” mà thường dùng “不想” [10] “不想” dùng để biểu đạt mong muốn, ước muốn phủ định của chủ ngữ Ví dụ:
（4）今天晚上我要吃面条，不想吃米饭。 Dịch nghĩa: Tối nay tôi muốn ăn mì, không muốn ăn cơm
“不要” thường biểu đạt không nên làm gì, thường dùng nhiều khi biểu thị “cấm hoặc khuyên nhủ” Chúng ta sẽ phân“不要” thành
2 lớp nghĩa:“不要1” biểu thị ước muốn phủ định, “不要2” biểu thị cấm hoặc khuyên nhủ
- Cách dùng của “不要1” Ví dụ:
(5)我不要去那里上大学。
Dịch nghĩa: Tôi không muốn học ở đó (6)我不要吃爸爸煮的面条。
Dịch nghĩa: Tôi không muốn ăn mì bố nấu Trong 2 ví dụ trên “不要” đều phủ định mong muốn trên tinh thần ý chí của một người Trong 2 ví dụ trên nghĩa của “不要” tương đương với “不想”
- Cách dùng của “不要2”.Ví dụ:
(7)你不要在这里抽烟。
Dịch nghĩa: Anh không được hút thuốc ở đây (8)请不要浪费水。
Dịch nghĩa: Xin đừng lãng phí nước sạch Trong 2 ví dụ trên ý nghĩa của “不要” biểu đạt là không nên, không cho phép, biểu thị ngữ nghĩa cấm hoặc khuyên nhủ
3.2.3 Động từ năng nguyện “要” dùng trong câu hỏi
Câu phản vấn và câu nghi vấn là hai trường hợp cơ bản mà động từ năng nguyện “要” sử dụng trong câu hỏi
- Dùng trong câu nghi vấn thông thường
Câu nghi vấn thông thường có 3 hình thức biểu hiện là: sử dụng câu hỏi, dùng từ ngữ khí
Trang 4“吗” đặt ở cuối câu hoặc là trước “要”
thêm“不” Ví dụ:
(9)她有事吗？是她自己要先走的吗？
Dịch nghĩa: Cô ấy có chuyện gì sao? Là tự cô
ý muốn rời đi trước sao?
(10)你要一定一起去吗？
Dịch nghĩa: Anh nhất định muốn cùng đi
hay sao?
Ngoài ra còn có hình thức câu nghi vấn chính
phản là “要不要”, trường hợp này nó thường
là vị từ của câu nghi vấn chính phản, câu trả
lời có 2 hình thức là phủ định hoặc khẳng
định Ví dụ:
(11)你要不要吃水果？
Dịch nghĩa: Anh muốn dùng chút hoa quả
không?
- Dùng trong câu phản vấn
Câu phản vấn là trong câu không có từ phủ
định nhưng ngữ nghĩa của câu là phủ định,
ngược lại có từ phủ định nhưng lại mang
nghĩa khẳng định.Ví dụ:
(12)这件事情，你真的要怨恨我吗？
Dịch nghĩa: Về chuyện này, anh thật sự muốn
oán trách tôi sao?
(13)做错了就是做错了，谁要听你的解释呢？
Dịch nghĩa: Sai thì đã sai rồi, ai còn nghe bạn
giải thích nữa chứ?
3.3 Khảo sát thực trạng sử dụng động từ
nhất ngành tiếng Trung Quốc - Khoa Ngoại
ngữ - Đại học Thái Nguyên
3.3.1 Mục đích, đối tượng và nội dung khảo sát
- Mục đích khảo sát: Thông qua khảo sát thực
trạng sử dụng động từ năng nguyện “要”của
sinh viên năm thứ nhất ngành tiếng Trung
Quốc - Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái
Nguyên để tìm ra những lỗi thường gặp của
sinh viên khi sử dụng, đồng thời phân tích
nguyên nhân dẫn đến lỗi sai đó và đưa ra một
số kiến nghị trong thực tế dạy và học
- Đối tượng khảo sát trong bài viết là sinh
viên năm thứ nhất ngành tiếng Trung Quốc -
Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên
- Nội dung khảo sát: Phiếu khảo sát được chia
làm 3 phần:
Phần 1: Chọn từ điền vào chỗ trống để khảo
sát sinh viên có biết cách phân biệt giữa “要,
想” và “要, 愿意” hay không
Phần 2: Yêu cầu sinh viên phán đoán đúng sai
10 câu, chủ yếu khảo sát sinh viên phán đoán đúng sai về ngữ nghĩa và cách dùng của động
từ năng nguyện “要”
Phần 3: Căn cứ vào những từ cho sẵn yêu cầu sinh viên sắp xếp thành câu đúng
3.3.2 Phân tích kết quả khảo sát
Tổng số phiếu phát ra là 160 phiếu và thu về
160 phiếu, trong tổng số 32 câu của phiếu khảo sát làm đúng nhiều nhất được 28 câu, đúng ít nhất được 11 câu
Bảng 1 thống kê cụ thể kết quả khảo sát thực trạng sử dụng động từ năng nguyện “要” của sinh viên năm thứ nhất ngành tiếng Trung Quốc - Khoa Ngoại ngữ:
Bảng 1 Thống kê kết quả khảo sát
sử dụng động từ năng nguyện “要”
Nội dung khảo sát
Số câu
Số câu đúng
Tỷ lệ câu đúng (%)
Số câu sai
Tỷ lệ câu sai (%)
Phần 1 18 2160 75,0 720 25,0 Phần 2 10 1323 83,1 277 16,9 Phần 3 4 557 87,3 83 12,7
Tổng 32 4040 78,9 1080 21,1
Thông qua phân tích kết quả khảo sát chúng
ta thấy rằng sinh viên năm thứ nhất chuyên ngành tiếng Trung Quốc – Khoa Ngoại ngữ
có lỗi sai sử dụng nhầm 3 động từ năng nguyện “要，想，愿意” và lỗi này chiếm tỷ
lệ cao nhất, điều này thể hiện rõ sinh viên vẫn chưa nắm rõ và phân biệt sự khác nhau về ngữ nghĩa và cách dùng của 3 động từ năng nguyện này Ngoài ra còn tồn tại các lỗi khi
sử dụng như: thiếu động từ năng nguyện
“要”, thừa động từ này và sai trật tự từ này trong câu được thống kê trong bảng 2
Bảng 2 Thống kê lỗi sai khi sử dụng
động từ năng nguyện “要”
Lỗi sai Số câu sai Tỷ lệ câu sai
(%)
Thiếu động từ 335 31,0
Sau đây bài viết sẽ phân tích cụ thể các loại lỗi sai mà sinh viên năm thứ nhất ngành tiếng Trung Quốc – Khoa Ngoại ngữ gặp phải khi
sử dụng động từ năng nguyện “要” và nguyên nhân dẫn đến các lỗi sai này
Trang 5- Lỗi sai sử dụng thiếu động từ năng nguyện “要”
Lỗi sai này là do dùng thiếu hoặc chưa nắm rõ
cách dùng của động từ năng nguyện “要”
Ví dụ:
(14) 妈妈告诉我努力学习汉语。
Dịch nghĩa: Mẹ bảo tôi chăm chỉ học tiếng Hán
Trong ví dụ trên cần thêm động từ năng
nguyện “要” trước “努力”, ví dụ (14) sẽ là:
Mẹ bảo tôi cần phải chăm chỉ học tiếng Hán)
Xuất hiện lỗi sai này còn do trong quá trình
giao tiếp hàng ngày cũng có lúc sử dụng và
không sử dụng động từ năng nguyện “要”
không ảnh hưởng đến ngữ nghĩa của câu, điều
này có khả năng tạo ra sự nhầm lẫn cho người
học, họ có thể cho rằng động từ năng nguyện
“要” không quan trọng Trong hệ thống ngữ
pháp tiếng Hán có lúc lược bỏ động từ năng
nguyện nhưng câu vẫn được thành lập vì động
từ năng nguyện đứng trước động từ hoặc
thành phần động từ biểu thị đặc điểm hoặc
trạng thái của động tác Ví dụ:
(15) a 她去上海出差。
Dịch nghĩa: Cô ấy đi Thượng Hải công tác
b.她要去上海出差。
Dịch nghĩa: Cô ấy phải đi Thượng Hải công tác
Trong ví dụ trên cả hai câu đều không sai
nhưng có sự khác biệt: câu a không có động
từ năng nguyện “要”, câu b thì có Câu a là
biểu đạt tình huống sự việc đã xảy ra, câu b là
yêu cầu cấp trên đối với cấp dưới hay cũng có
khả năng cách nghĩ của bản thân như thế là
đúng Nếu sinh viên chưa nắm chính xác
nghĩa của động từ năng nguyện “要” thì xuất
hiện lỗi sai này là bình thường có thể xảy ra
- Lỗi sai khi dùng thừa động từ năng nguyện “要”
Động từ năng nguyện là thành phần quan
trọng trong câu Trong quá trình học sinh viên
thường gặp lỗi sai là chỗ cần dùng thì không
dùng, ngược lại chỗ không cần dùng thì lại
thêm vào cũng tạo ra lỗi sai và làm cho câu có
sự khác biệt về ngữ nghĩa Ví dụ:
(16)她说如果我有什么不明白的事，我尽
管要问她。
Dịch nghĩa: Cô ấy nói nếu tôi có việc gì
không hiểu, tôi cứ phải hỏi cô ấy
Trong ví dụ trên“要” cần lược bỏ ví dụ (16) sẽ là: 她说如果我有什么不明白的事，我尽管问她 (Dịch nghĩa: Cô ấy nói nếu tôi có việc gì không hiểu, tôi cứ hỏi cô ấy.)
- Lỗi sai khi dùng nhầm động từ năng nguyện “要”
Người học tiếng Hán đều biết trong hệ thống
từ vựng tiếng Hán hiện đại rất hay gặp từ đa nghĩa hay gần nghĩa, với hiện tượng này thì đối với động từ năng nguyện loại biểu thị mong muốn, ước muốn càng thể hiện rõ Do
đó đặc trưng này gây khó khăn cho người nước ngoài học tiếng Hán
Khách quan mà nói tiếng Hán là loại ngôn ngữ có độ khó không nhỏ, là một loại ngôn ngữ có đặc thù riêng Có lúc sự khác biệt ngữ nghĩa giữa các từ là rất nhỏ khiến cho người Trung Quốc cũng có thể dùng sai huống chi là người nước ngoài trong giai đoạn đầu học tiếng Hán, do đó xảy ra lỗi sai này là điều khó tránh khỏi Ví dụ:
*(17) 我下课后想去休息，不要学习。 Dịch nghĩa: Sau khi tan học tôi muốn nghỉ ngơi, không cần học
*(18) 我一定想拿到奖学金。
Dịch nghĩa: Tôi nhất định muốn lĩnh được học bổng
*(19) 我真不要离开中国。
Dịch nghĩa: Tôi thật sự không cần rời xa Trung Quốc
Trong ví dụ (17) 不要 nên bỏ và sửa thành 不愿意, ví dụ (18) 想 nên bỏ và sửa thành 要,
ví dụ (19) 不要 nên bỏ và sửa thành不想 Do
đó các câu đúng của 3 ví dụ trên là:
(17)我下课后想去休息，不愿意学习。 Dịch nghĩa: Sau khi tan học tôi muốn nghỉ ngơi, không muốn học
(18)我一定要拿到奖学金。
Dịch nghĩa: Tôi nhất định phải lĩnh được học bổng
(19)我真不想离开中国。
Dịch nghĩa: Tôi thật sự không muốn rời xa Trung Quốc
“要，想，愿意” là những động từ năng nguyện điều biểu thị ngữ nghĩa mong muốn,
có trường hợp chúng có thể dùng thay thế cho
Trang 6nhau nhưng có trường hợp không thể thay thế
cho nhau
- Lỗi sai khi dùng sai vị trí của động từ năng
nguyện “要”
Trong quá trình học tiếng Hán một số sinh
viên do không hiểu chính xác hoặc nắm rõ qui
tắc ngữ pháp của động từ năng nguyện “要”,
do đó rất dễ dùng sai vị trí của từ này trong
câu nên chúng ta gọi là lỗi sai trật tự từ.Ví dụ:
*(20)我去游乐场想玩旋转木马。
*(21)他静坐想一会儿。
*(22)可是我们总要得吃饭。
Trong ví dụ (20) trật tự đúng của câu là “
我想去游乐场玩旋转木马” do trong câu 2
động từ liên tiếp đứng cạnh nhau thì động từ
năng nguyện phải là động từ đứng trước
Trong ví dụ (21) trật tự đúng là:
他想静坐一会儿 căn cứ vào ngữ pháp tiếng
Hán hiện đại sau động từ năng nguyện là
động từ có tính vị từ do đó trật tự thông
thường của câu là: Chủ ngữ + động từ năng
nguyện + Vị ngữ + Tân ngữ
Trong ví dụ (22) trật tự đúng là
可是我们总得要吃饭 vì phó từ bắt buộc phải
đứng trước động từ năng nguyện “要”
3.4 Nguyên nhân dẫn đến các lỗi sai của
sinh viên năm thứ nhất Khoa Ngoại ngữ -
Đại học Thái Nguyên khi sử dụng động từ
3.4.1 Nguyên nhân khách quan
Thứ nhất, do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ Mỗi
loại ngôn ngữ đều có những đặc điểm riêng
biệt với các loại ngôn ngữ khác, trong quá
trình học người học luôn tìm ra những đặc
trưng giống với tiếng mẹ đẻ, nhưng có điểm
giống nhau và có điểm không giống nhau nên
rất dễ dùng sai Do đó trong quá trình dạy học
và so sánh giáo viên giúp sinh viên khắc phục
sự ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ
Thứ hai, do độ khó nhất định của động từ
năng nguyện“要”
Động từ năng nguyện “要” là một trong
những động từ có ngữ nghĩa đa dạng và ngữ
pháp phức tạp; do đó khi sử dụng sinh viên
rất dễ dùng sai nếu không nắm rõ về ngữ
nghĩa và cách dùng của động từ này
Thứ ba, do tài liệu học tập và tài liệu tham
khảo chưa phong phú, chưa tập trung tổng hợp miêu tả hết cách dùng và ý nghĩa của động từ năng nguyện“要” Cách dùng của động từ năng nguyện “要” không được giới thiệu tập trung ở một bài học mà nằm rải rác
ở các bài trong giáo trình, do đối tượng khảo sát là sinh viên năm thứ nhất mới bắt đầu học tiếng Hán, vì vậy chưa biết tổng hợp cách dùng của động từ này nên rất dễ dùng sai
3.4.2 Nguyên nhân chủ quan Thứ nhất, do khả năng nhận thức có hạn của
sinh viên
Mỗi sinh viên có sự khác nhau về sức khỏe, trạng thái tâm lí, trình độ nhận thức nên việc nhận thức ngôn ngữ sẽ khác nhau, có sinh viên nhận thức rất tốt nhưng ngược lại có sinh viên lại có biểu hiện kém hơn, do đó sinh viên kém sẽ rất khó để tiếp thu kiến thức và nắm chắc kiến thức ngay từ đầu
Thứ hai, do bản thân sinh viên và phương
pháp học chưa phù hợp
Kế hoạch học tập và phương pháp học của mỗi người trong quá trình học đều ảnh hưởng đến sự thu nhận ngôn ngữ của người đó Người học thông thường đều biết trình tự học tập của bản thân, trong cả nội dung của quá trình học thì người học là chủ đạo do đó mỗi sinh viên có kế hoạch học tập và phương pháp học ngay từ đầu sẽ nắm chắc được kiến thức
3.5 Một số kiến nghị để nâng cao hiệu quả trong quá trình dạy và học động từ năng
Để khắc phục những lỗi sai nêu trên khi sử dụng động từ năng nguyện “要” của sinh viên năm thứ nhất Khoa Ngoại ngữ nhóm tác giả đưa ra một số kiến nghị sau:
3.5.1 Đối với sinh viên Thứ nhất, hạn chế sự ảnh hưởng của tiếng
Việt trong quá trình học, tiếng Việt và tiếng Hán có rất nhiều điểm ngữ pháp giống nhau nên tạo động lực tích cực cho sinh viên dễ dàng tiếp thu nhưng không phải lúc nào cũng giống nhau Chẳng hạn động từ năng nguyện
“要” dịch nghĩa tiếng Việt tương đương là
“cần, phải” nhưng phủ định của nó là “不想” dịch tiếng Việt là “không muốn” chứ không
Trang 7phải là “không cần, không phải” nên sinh viên
mới bắt đầu học tiếng Hán rất dễ nhầm
Thứ hai, động từ năng nguyện “要” có ngữ
nghĩa phức tạp và phân bố rải rác ở các bài
trong giáo trình do đó học đến phần ngữ
nghĩa nào sinh viên nên có kế hoạch và
phương pháp học tập để bản thân tự ghi nhớ
củng cố từng phần
Thứ ba, để nhớ sâu hơn kiến thức trong quá
trình học sinh viên nên tự tạo ra tình huống
giao tiếp để vận dụng các cách dùng và ngữ
nghĩa của động từ năng nguyện “要” một
cách thường xuyên
3.5.2 Đối với giáo viên
Thứ nhất, giúp sinh viên hạn chế sự ảnh hưởng
của tiếng mẹ đẻ trong quá trình dạy học, động
từ năng nguyện “要” là động từ đa nghĩa có 5
lớp nghĩa do đó trong quá trình giảng dạy giáo
viên cần phân tích rõ từng lớp nghĩa và khi so
sánh dịch sang tiếng Việt thì “要” tương
đương với từ nào để sinh viên dễ dàng sử dụng
không bị nhầm lẫn sang từ khác hoặc dùng
thừa thiếu động từ năng nguyện “要”
Thứ hai, để giúp sinh viên phân biệt được cách
dùng của 3 động từ năng nguyện gần nghĩa
“要，想，愿意” đầu tiên giáo viên nên đưa ra
tình huống có sự xuất hiện của 3 từ này sau đó
phân tích sự khác nhau về ngữ nghĩa giữa
chúng giúp sinh viên hiểu rõ về cách dùng và
cuối cùng đưa ra các dạng bài tập vận dụng
(thay thế, điền vào chỗ trống, sửa lỗi sai) để
sinh viên làm thực hành khắc sâu kiến thức
Thứ ba, để khắc phục lỗi sai trật tự từ khi sử
dụng động từ năng nguyện “要” trong câu có
nhiều thành phần, giáo viên nên viết rõ công
thức câu (chủ ngữ + (phó từ) + “要” + động
từ thường + thành phần khác) lên trên bảng
đồng thời lấy ví dụ minh họa phân tích, sau
đó yêu cầu sinh viên vận dụng thực hành lấy
ví dụ theo mẫu câu
Thứ tư, trên lớp giáo viên thường xuyên tạo ra
các ngữ cảnh giao tiếp có sử dụng động từ
năng nguyện “要” để sinh viên thường xuyên
vận dụng nhằm nâng cao khả năng giao tiếp
và nắm vững cách dùng Đồng thời khích lệ
sinh viên tự tạo ra các tình huống có sử dụng
các lớp ngữ nghĩa của động từ năng nguyện
“要” để sinh viên có thể tự hiểu và tự vận
dụng nhằm ghi nhớ kiến thức sâu hơn
Thứ năm, căn cứ vào tình hình nắm kiến thức
của sinh viên khi sử dụng động từ năng nguyện “要” giáo viên thường xuyên đưa ra các dạng bài tập tổng hợp như: thay thế, điền
từ vào chỗ trống, sửa lỗi sai, dịch câu nhằm củng cố tổng hợp toàn bộ cách dùng và ngữ nghĩa của động từ này để giúp sinh viên nắm chắc kiến thức
4 Kết luận
Thông qua khảo sát và phân tích thực trạng sử dụng động từ năng nguyện “要” của sinh viên năm thứ nhất ngành tiếng Trung Quốc - Khoa Ngoại ngữ - Đại học Thái Nguyên chúng ta thấy rằng: sinh viên khi sử dụng động từ này vẫn còn tồn tại một số lỗi sai như: dùng thiếu
và thừa động từ năng nguyện “要”, dùng sai
vị trí từ và dùng nhầm trong câu Trên cơ sở phân tích kết quả chúng ta thấy rõ nguyên nhân xảy ra những lỗi này là do: ảnh hưởng một phần của tiếng Việt, độ khó nhất định của động từ này, tài liệu học tập và tham khảo chưa phong phú, trình độ nhận thức của sinh viên có hạn, phương pháp và kế hoạch học tập của sinh viên chưa phù hợp Vì thế bài viết đã đưa ra một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên khi sử
dụng động từ năng nguyện này
TÀI LIỆU THAM KHẢO/ REFERENCES
[1] T T Lu, Analysis of Chinese grammar problems Beijing University Press, 1979
[2] N K Ly, “Issues related to auxiliary verbs,”
Literary journals , vol 87, no 6, pp 22-27, 1993 [3] Beijing Language Research Institute, Analysis and statistics of Chinese vocabulary Beijing
Foreign Language Education Publishing House, 1985
[4] T T Dinh, Discussion on modern Chinese grammar Beijing University Press, 2004 [5] L Vuong, An overview of Chinese grammar
Beijing University Press, 1979
[6] D H Chu, Teaching grammar Beijing
University Press, 1986
[7] T T Lu, 800 modern Chinese words Beijing
University press, 2009, pp 291-293
[8] C Dong, Understanding Chinese words’ meanings Central University of Broadcasting
Publisher,1985
[9] D H Chu, “Grammatical structure in sentences,”
Language newspaper, Liaoning University, China, vol 132, no 6, pp 32-37, 1982 [10] T T Lu, Modern Chinese Grammar in Use
Beijing University press, 1980