Nguyên tắc hoạt động : nếu đặt vào hai đầu dây của của cuộn dây này một hiệu điện thế xoay chiều thì ở hai đầu cuộn dây còn lại xuất hiện một hiệu điện thế xoay chiều khác[r]
Trang 1Bài 37 : MÁY BIẾN THẾ
Trong bài “ Truyền tải điện năng đi xa ” ở tuần trước chúng ta đã biết để giảm hao phí
trên đường dây truyền tải điện ta phải tăng hiệu điện thế ở hai đầu dây lên rất cao Nhưng
các dụng cụ điện ở trong nhà thường chỉ dùng đến hiệu điện thế 220 V, nên khi điện năng
truyền đến nơi tiêu thụ là nhà chúng ta thì làm thế nào để giảm hiệu điện thế cho phù hợp
với các dụng cụ điện ? Để giải quyết cả hai nhiệm vụ tăng thế và giảm thế người ta phải dùng máy biến thế Vậy máy biến thế có cấu tạo và hoạt động như thế nào ?
I CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY BIẾN THẾ
1 Cấu tạo : bộ phận chính của máy biến thế gồm có
- Hai cuộn dây có số vòng khác nhau, đặt cách điện với nhau
- Một lõi sắt (hay thép) có pha silic chung cho cả hai cuộn dây
2 Nguyên tắc hoạt động : nếu đặt vào hai đầu dây của của cuộn dây này một hiệu điện thế xoay chiều thì ở hai đầu cuộn dây còn lại xuất hiện một hiệu điện thế xoay chiều khác
- Cuộn dây cho hiệu điện thế vào gọi là cuộn sơ cấp
- Cuộn dây cho hiệu điện thế ra gọi là cuộn thứ cấp
tên gọi của hai cuộn dây tùy thuộc vào cách sử dụng chúng
Cuộn dây thứ cấp
Ký hiệu dòng điện xoay chiều
Cuộn dây sơ cấp
Trang 2II TÁC DỤNG LÀM BIẾN ĐỔI HIỆU ĐIỆN THẾ CỦA MÁY BIẾN THẾ
Sự biến đổi hiệu điện thế ở máy biến thế là do số vòng dây ở hai cuộn dây khác nhau
Gọi :
U1 là hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây cuộn sơ cấp
U2 là hiệu điện thế thu được ở hai đầu dây cuộn thứ cấp
n1 là số vòng dây của cuộn sơ cấp
n2 là số vòng dây của thứ cấp sơ cấp
* Bảng kết quả thí nghiệm :
Lần thí nghiệm U1 (V) U2 (V) n1 (vòng) n2 (vòng)
* Nhận xét về kết quả thí nghiệm, ta thấy :
- Khi n1 = n2 U1 = U2 : hiệu điện thế không thay đổi
- Khi n1 < n2 U1 < U2 : hiệu điện thế tăng (tăng thế hay tăng áp)
- Khi n1 > n2 U1 > U2 : hiệu điện thế giảm (giảm thế hay giảm áp)
máy biến thế đã giải quyết được vấn đề là có thể làm tăng hoặc giảm hiệu điện thế
* Hệ thức giữa hiệu điện thế và số vòng dây của máy biến thế
III LẮP ĐẶT MÁY BIẾN THẾ Ở HAI ĐẦU ĐƯỜNG DÂY TRUYỀN TẢI ĐIỆN
Sơ đồ truyền tải điện năng từ nhà máy điện đến nơi tiêu thụ
Cuộn dây sơ cấp
Ký hiệu dòng điện xoay chiều
Cuộn dây thứ cấp
Trang 3Học sinh đọc kỹ phần III và quan sát hình 37.2 (trang 101 SGK), dùng giấy nháp điền vào chỗ trống bằng số (ở cột D và E) hoặc dấu x (ở cột B, C, F và G)
Thế
Giảm thế U1 (V) U2 (V) n1 < n2 n1 > n2
Biến thế 1
Biến thế 2
Biến thế 3
Biến thế 4
IV VẬN DỤNG
Câu C4 :
* U1 = 220 V U2 = 3 V
n1 = 4000 vòng n2 = ?
Áp dụng hệ thức
Số vòng ở cuộn dây thứ cấp là 55 vòng
* U1 = 220 V U2 = 6 V
n1 = 4000 vòng n2 = ?
Học sinh tự giải
Trang 4V LUYỆN TẬP
Câu 1: Máy biến thế dùng để
a Giữ cho hiệu điện thế ổn định, không đổi
b Giữ cho cường độ dòng điện ổn định, không đổi
c Làm tăng hoặc giảm hiệu điện thế
d Làm tăng hoặc giảm cường độ dòng điện
Câu 2 : Máy biến thế dùng để biến đổi hiệu điện thế của :
a Dòng điện một chiều
b Dòng điện xoay chiều
c Dòng điện không đổi
d Tất cả các dòng điện
Câu 3: Các bộ phận chính của máy biến thế gồm:
a Hai cuộn dây dẫn có số vòng dây khác nhau và nam châm điện
b Hai cuộn dây dẫn có số vòng dây khác nhau và một lõi sắt
c Hai cuộn dây dẫn có số vòng dây giống nhau và nam châm vĩnh cửu
d Hai cuộn dây dẫn có số vòng dây giống nhau và nam châm điện
Câu 4: Phát biểu nào sau đây về máy biến thế là không đúng ?
a Số vòng dây ở cuộn thứ cấp ít hơn số vòng dây ở cuộn sơ cấp là máy tăng thế
b Số vòng dây ở cuộn sơ cấp nhiều hơn số vòng dây ở cuộn thứ cấp là máy hạ thế
c Số vòng dây ở cuộn thứ cấp nhiều hơn số vòng dây ở cuộn sơ cấp là máy tăng thế
d Số vòng dây ở cuộn thứ cấp ít hơn số vòng dây ở cuộn sơ cấp là máy hạ thế Câu 5: Với hai cuộn dây c số vòng dây khác nhau ở máy biến thế th
a uộn dây ít vòng hơn là cuộn sơ cấp
b uộn dây ít vòng hơn là cuộn thứ cấp
c Cả hai cuộn đều là cuộn sơ cấp
d uộn dây nào c ng c thể là cuộn thứ cấp
Câu 6: Cuộn sơ cấp của máy biến thế có 4400 vòng, cuộn thứ cấp có 200 vòng Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều 220 V thì ở hai đầu dây cuộn thứ cấp có hiệu điện thế là bao nhiêu ?
a 10 V
b 12 V
c 14 V
d 16 V
Câu 7: Một máy biến thế có hiệu điện thế cuộn sơ cấp là 220V, số vòng cuộn sơ cấp là 500 vòng, hiệu điện thế cuộn thứ cấp là 110V Hỏi số vòng của cuộn thứ cấp là bao nhiêu vòng?
a 220 vòng
Trang 5b 230 vòng
c 240 vòng
d 250 vòng
Câu 8: hệ thức biểu diễn sự liên hệ giữa hiệu điện thế và số vòng dây ở máy biến thế là :
a
b
c
d Cả 3 đáp án trên đều đúng
Câu 9: Để giảm hao phí truyền tải điện năng, người ta lắp thêm một máy biến thế ở nơi phát
Để nâng hiệu điện thế từ U kV lên đến hiệu điện thế U = 500kV, thì phải dùng máy biến thế c tỉ số giữa số vòng dây của cuộn sơ cấp và số vòng dây của cuộn thứ cấp là
a 20
b 200
c 0,5
d 0,05
Câu 10: Máy biến thế c cuộn dây:
a Đưa dòng điện vào là cuộn thứ cấp
b Đưa dòng điện ra là cuộn sơ cấp
c Đưa dòng điện vào là cuộn sơ cấp
d Lấy điện ra là cuộn sơ cấp