Nội dung chương trình được thiết kế trọng tâm vào đào tạo các kỹ năng cần thiết của người hướng dẫn trong đào tạo thực hành lâm sàng cho các điều dưỡng viên mới như kỹ năng giảng dạy, [r]
Trang 3Bé Y TÕ
DỰ ÁN TĂNG CƯỜNG HỆ THỐNG ĐÀO TẠO LÂM SÀNG
CHO ĐIỀU DƯỠNG MỚI TỐT NGHIỆP
CHƯƠNG TRÌNH VÀ TÀI LIỆU
ĐÀO TẠO NGƯỜI HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH LÂM SÀNG CHO ĐIỀU DƯỠNG VIÊN MỚI
NHÀ XUẤT BẢN Y HỌC
HÀ NỘI - 2020
Trang 7DANH SÁCH TÁC GIẢ
CHỈ ĐẠO BIÊN SOẠN:
NHÓM TÁC GIẢ BIÊN SOẠN:
TS Nguyễn Minh Lợi
TS Horii Satoko
ThS Phạm Đức Mục
Nguyên Phó Cục trưởng, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế
Cố vấn trưởng, Dự án JICA Điều dưỡng Chủ tịch Hội Điều dưỡng Việt Nam
tục, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế
ThS Lại Vũ Kim
TS Nguyễn Thị Minh Chính
Nguyên chuyên viên phòng Quản lý đào tạo, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế
Giám đốc Trung tâm thực hành tiền lâm sàng, Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định
Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế
Trang 8NHÓM CHỈNH SỬA, HIỆU ĐÍNH:
tục, Cục Khoa học Công nghệ & Đào tạo, Bộ Y tế
dưỡng Nam Định
Hải Dương
NHÓM HỖ TRỢ BIÊN SOẠN:
PGS.TS Nguyễn Quốc Huy
ThS Lại Vũ Kim
Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế
Nguyên chuyên viên phòng Quản lý đào tạo, Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế
Đào tạo, Bộ Y tế
ThS Amaike Naomi
ThS Desilva Tomomi
Chuyên gia dài hạn, Dự án JICA Điều dưỡng Điều phối viên, Dự án JICA Điều dưỡng
NHÓM CỐ VẤN CHUYÊN MÔN:
JICA Nâng cao năng lực quản lý bệnh viện
phát triển nguồn nhân lực, Ban tăng cường năng lực cán bộ
khỏe Tokyo
Trang 9LỜI GIỚI THIỆU
Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 40/2009/QH12 ngày 23 tháng 11 năm 2009 và Nghị định số 109/2016/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2016 của Chính phủ quy định cấp chứng chỉ hành nghề đối với người hành nghề và cấp giấy phép hoạt động đối với
cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã quy định điều dưỡng viên mới tốt nghiệp phải trải qua thời gian 09 tháng thực hành tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để được cấp xác nhận thực hành trước khi đăng ký hành nghề Tuy nhiên, những văn bản pháp luật hiện hành chưa quy định cụ thể về chương trình, tài liệu, tổ chức đào tạo cũng như phương pháp dạy/học, kiểm tra, đánh giá trước khi cấp xác nhận thực hành
Dự án “Tăng cường hệ thống đào tạo lâm sàng cho điều dưỡng viên mới tốt nghiệp” gọi tắt là dự án JICA Điều dưỡng, với mục tiêu góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc y tế của Việt Nam thông qua việc nhân rộng toàn quốc hệ thống đào tạo lâm sàng cho điều dưỡng viên mới Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA)
đã hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo được Lãnh đạo Bộ giao nhiệm vụ làm chủ dự án Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Xanh Pôn Hà Nội và các tỉnh Điện Biên, Vĩnh Phúc, Bình Định, Đồng Nai được lựa chọn làm địa điểm triển khai dự án từ năm 2016 đến năm 2020
Bộ chương trình và tài liệu đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới tốt nghiệp gồm 04 đầu sách do dự án JICA Điều dưỡng chủ trì xây dựng với sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài nước, cán bộ quản lý, giảng viên và Hội Điều dưỡng Việt Nam Sau nhiều lần chỉnh sửa thông qua việc tổ chức đào tạo thử nghiệm tại các tỉnh tham gia dự án, bộ chương trình và tài liệu đã được Hội đồng thẩm định của Bộ Y tế đánh giá cao và nghiệm thu
Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế trân trọng cảm ơn sự chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Y tế; chân thành cảm ơn sự hỗ trợ quý báu và hiệu quả của JICA, đặc biệt là các chuyên gia Nhật Bản trực tiếp đến làm việc tại Việt Nam; chân thành cảm ơn Ban biên soạn, các cá nhân đã góp phần hoàn thành bộ sách này và trân trọng giới thiệu với đồng nghiệp
Trân trọng cảm ơn!
CỤC TRƯỞNG CỤC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ VÀ ĐÀO TẠO
TS Phạm Văn Tác
Trang 11LỜI NÓI ĐẦU
Công tác điều dưỡng có vị trí quan trọng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân với nhiều chuyên khoa, nhiều trình độ đào tạo, từ trung cấp, cao đẳng, đại học đến sau đại học Ở nước ta, hằng năm có khoảng 30 ngàn điều dưỡng viên mới tốt nghiệp từ các trình độ trung cấp, cao đẳng và đại học Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 40/2009/QH12 ngày 23 tháng 11 năm 2009 và Nghị định số
109/2016/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2016 của Chính phủ quy định cấp chứng chỉ hành nghề đối với người hành nghề và cấp giấy phép hoạt động đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã quy định điều dưỡng viên mới tốt nghiệp phải trải qua thời gian 09 tháng thực hành tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để được cấp xác nhận thực hành trước khi đăng ký hành nghề Bộ tài liệu này được xây dựng để hỗ trợ cho các đơn vị khi triển khai đào tạo thực hành lâm sàng theo đúng quy định và đảm bảo chất lượng đào tạo
Bộ tài liệu bao gồm 04 đầu sách: (1) Chương trình đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới; (2) Tài liệu đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới (hai tập); (3) Chương trình và tài liệu đào tạo người hướng dẫn thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới; (4) Hướng dẫn tổ chức và quản
lý đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
Mỗi cuốn sách đều đặt mục tiêu nhằm nâng cao năng lực cần thiết cho điều dưỡng ở các cấp khác nhau vì năng lực của của đội ngũ quản lý điều dưỡng
về công tác lập kế hoạch, giám sát và đánh giá đào tạo và năng lực của người hướng dẫn lâm sàng về kỹ năng giảng dạy, hỗ trợ và lượng giá học viên là hết sức cần thiết trong công tác triển khai đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới Các hoạt động hỗ trợ từ các cơ quan quản lý cấp trung ương, các chuyên gia điều dưỡng của các hội nghề nghiệp và từ các trường đào tạo y tế cũng rất quan trọng Do đó, chúng tôi đã làm rõ vai trò của từng thành phần trong cuốn tài liệu hướng dẫn thực hiện Hơn nữa, trong cuốn giáo trình tài liệu đào tạo chúng tôi đã cố gắng cập nhật, bổ sung các kiến thức liên quan đến các quy định pháp luật và chuyên môn, cùng với việc đưa vào áp dụng hình thức học tập thông qua các bài tập tình huống lồng ghép các nội dung lý thuyết và thực hành
Chúng tôi, những thành viên của nhóm biên soạn hy vọng rằng với bộ sách gồm 04 cuốn tài liệu này sẽ hỗ trợ tất cả các thành phần tham gia vào hệ thống đào tạo và sẽ góp phần nâng cao năng lực của họ để đảm bảo chất lượng và
Trang 12chuẩn hóa chương trình đào tạo, giúp cho điều dưỡng viên mới đạt được chuẩn năng lực cơ bản của điều dưỡng Việt Nam và đáp ứng nhu cầu chăm sóc của người bệnh
Cuối cùng, Ban biên soạn chân thành cảm ơn sự chỉ đạo của Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo - Bộ Y tế; Ban quản lý dự án JICA Điều dưỡng; các chuyên gia trong và ngoài nước; các Thầy/Cô giáo của các cơ sở đào tạo điều dưỡng; lãnh đạo Sở Y tế/Bệnh viện và điều dưỡng trưởng các Sở Y tế/Bệnh viện tham gia dự án; các thành viên Hội đồng thẩm định của Bộ Y tế đã đóng góp nhiều công sức, hỗ trợ tích cực góp phần hoàn thành bộ tài liệu này
Trân trọng cảm ơn!
THAY MẶT NHÓM BIÊN SOẠN
DỰ ÁN JICA-ĐIỀU DƯỠNG
HORII Satoko
Cố vấn trưởng Dự án
TRƯỞNG NHÓM BIÊN SOẠN
Phạm Đức Mục Chủ tịch Hội điều dưỡng Việt Nam
Trang 13MỤC LỤC
Quyết định của Bộ Y tế 3
Danh sách tác giả 5
Lời giới thiệu 7
Lời nói đầu 9
Danh mục từ viết tắt 12
Phần I CHƯƠNG TRèNH ĐÀO TẠO NGƯỜI HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH LÂM SÀNG CHO ĐIỀU DƯỠNG VIấN MỚI 13
Phần II TÀI LIỆU ĐÀO TẠO NGƯỜI HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH LÂM SÀNG CHO ĐIỀU DƯỠNG VIấN MỚI 20
Bài 1 Khỏi quỏt về dạy-học lõm sàng và nội dung chương trỡnh đào tạo thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới và người hướng dẫn 20
Bài thực hành Thảo luận về chương trỡnh, nội dung và triển khai kế hoạch đào tạo thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới 32
Bài 2 Cỏc kỹ năng cần cú của người hướng dẫn 35
Bài thực hành Hỡnh mẫu người hướng dẫn 44
Bài 3 Phương phỏp dạy học trong đào tạo thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới 46
Bài thực hành Áp dụng phương phỏp dạy học dựa trờn tỡnh huống trong giảng dạy nội dung về an toàn người bệnh 62
Bài thực hành Kỹ năng hỗ trợ điều dưỡng viờn mới 65
Bài 4 Phương phỏp dạy học lõm sàng cú sự tham gia và khụng cú sự tham gia của người bệnh 69
Bài thực hành Áp dụng phương phỏp dạy học lõm sàng trong giảng dạy nội dung về quy trỡnh điều dưỡng 73
Bài thực hành Kỹ năng phản hồi 75
Bài 5 Phương phỏp lượng giỏ - đỏnh giỏ trong đào tạo thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới 78
Bài thực hành Sử dụng bảng kiểm kỹ thuật trong lượng giỏ người học 89
Bài thực hành Sử dụng chuẩn năng lực trong đỏnh giỏ người học 92
Bài 6 Kế hoạch bài giảng - thực hiện và đỏnh giỏ bài giảng 107
Bài thực hành Lập kế hoạch dạy học và thực hiện bài giảng 116
Trang 14DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CBYT Cán bộ y tế
CSNB Chăm sóc người bệnh
ĐDV Điều dưỡng viên
ĐDT Điều dưỡng trưởng
GĐNB Gia đình người bệnh
JICA Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản
KBCB Khám bệnh, chữa bệnh
KSNK Kiểm soát nhiễm khuẩn
NQLĐT Người quản lý đào tạo
TDGS Theo dõi giám sát
TCNL Tiêu chuẩn năng lực
Trang 15Phần i Chương trình đào tạo người hướng dẫn thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
1 GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRèNH
Chương trỡnh và tài liệu đào tạo người hướng dẫn thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới được biờn soạn theo quy định tại TT22/2013/TT-BYT hướng dẫn đào tạo liờn tục cho cỏn bộ y tế và Thụng tư 11/2019/TT-BYT ngày 17/6/2019 quy định về bồi dưỡng phương phỏp dạy-học lõm sàng cho người giảng dạy thực hành trong đào tạo khối ngành sức khỏe Đối tượng sử dụng là cỏc cơ sở khỏm bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện tham gia đào tạo thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới (gọi tắt là bệnh viện), người hướng dẫn thực hành lõm sàng (gọi tắt là người hướng dẫn) và người quản lý đào tạo Nội dung chương trỡnh được thiết kế trọng tõm vào đào tạo cỏc kỹ năng cần thiết của người hướng dẫn trong đào tạo thực hành lõm sàng cho cỏc điều dưỡng viờn mới như kỹ năng giảng dạy, kỹ năng đỏnh giỏ, kỹ năng hỗ trợ và kỹ năng phản hồi Tổng thời gian đào tạo 5 ngày với 40 tiết học Trong đú
lý thuyết gồm 14 tiết và thực hành gồm 26 tiết, sau khi hoàn thành chương trỡnh học viờn sẽ được cấp chứng chỉ: “Hướng dẫn thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới”
1.1 Tờn gọi: “Chương trỡnh đào tạo người hướng dẫn thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới”
để trở thành người hướng dẫn thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới
1.3 Hỡnh thức: Tập trung ngắn hạn
2 MỤC TIấU CHƯƠNG TRèNH
2.1 Đầu ra cần đạt sau đào tạo
Học viờn tham dự khúa học là những người đó cú kinh nghiệm chuyờn mụn và
kỹ năng lõm sàng, do đú khúa học sẽ trọng tõm vào việc bổ sung cỏc năng lực thiết yếu của người hướng dẫn để học viờn đạt được cỏc kết quả đầu ra dưới đõy:
1 Xõy dựng được kế hoạch bài giảng lõm sàng và thực hiện giảng cho điều dưỡng viờn mới theo kế hoạch bài giảng và kế hoạch của bệnh viện
2 Hướng dẫn và hỗ trợ thực hành lõm sàng cho điều dưỡng viờn mới;
3 Áp dụng được một số phương phỏp dạy học lõm sàng, thực hành dựa vào bằng chứng, lượng giỏ đỏnh giỏ phự hợp với nội dung và đối tượng giảng dạy
2.2 Mục tiờu tổng quỏt
Nhằm đào tạo người hướng dẫn thực hành lõm sàng cú năng lực lập kế hoạch
và thực hiện hướng dẫn thực hành cho điều dưỡng viờn mới theo hướng tiếp cận chuẩn năng lực
Trang 162.3 Mục tiêu cụ thể
* Về kiến thức
Phân tích được các nội dung chính trong chương trình đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
Phân tích được vai trò của người hướng dẫn thực hành lâm sàng đối với điều dưỡng viên mới
Trình bày được các kỹ năng cần có của người hướng dẫn
Phân tích được đặc điểm học tập và phương pháp học tập của người trưởng thành
Nhận dạng được những đặc điểm của phương pháp dạy học tích cực dựa theo mục tiêu và dựa trên năng lực
Phân biệt được phương pháp đánh giá và lượng giá áp dụng trong chương trình đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
* Về kỹ năng
Triển khai được kế hoạch đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới hiệu quả
Lập và thực hiện được kế hoạch bài giảng lâm sàng trên tình huống giả định/người bệnh cụ thể
Áp dụng được các phương pháp dạy học tích cực trong dạy học điều dưỡng viên mới một cách hiệu quả
Áp dụng được phương pháp dạy học lâm sàng có sự tham gia và không có
sự tham gia của người bệnh
Sử dụng được các phương pháp đánh giá và lượng giá thích hợp để đánh giá điều dưỡng viên mới
Sử dụng được kỹ năng hỗ trợ và kỹ năng phản hồi tích cực trong hướng dẫn cho điều dưỡng viên mới theo mục tiêu, nhu cầu người học và khích lệ để giúp điều dưỡng viên mới tự lập
* Về thái độ
Thể hiện được sự quan tâm, sẵn sàng truyền đạt kinh nghiệp nghề nghiệp cho điều dưỡng viên mới
Là tấm gương mẫu mực về chăm sóc và phục vụ người bệnh để điều dưỡng viên mới học tập
3 ĐỐI TƯỢNG VÀ YÊU CẦU ĐẦU VÀO
Học viên là những người trực tiếp hướng dẫn thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới tại các cơ sở y tế đạt các yêu cầu sau:
Có trình độ đào tạo từ cao đẳng điều dưỡng trở lên
Trang 17 Có chứng chỉ hành nghề phù hợp với lĩnh vực chuyên môn tham gia hướng dẫn điều dưỡng viên mới
Có ít nhất 3 năm kinh nghiệm lâm sàng và thực hiện thành thạo các kỹ thuật điều dưỡng
Được đơn vị lựa chọn cử đi học và phân công hướng dẫn thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
4 CHƯƠNG TRÌNH CHI TIẾT
4.1 Thời gian đào tạo
Đào tạo trong 5 ngày (8 tiết/ngày)
4.2 Chương trình chi tiết
Bài học Mục tiêu bài học
Số tiết
TS LT TH Phần mở đầu 1 Lượng giá đầu kỳ (pretest)
Bài 1: Khái quát dạy
học lâm sàng và nội
dung chương trình đào
tạo điều dưỡng viên
mới và người hướng
dẫn
1 Phân tích được tầm quan trọng của dạy - học lâm sàng và các chiến lược dạy - học lâm sàng hiệu quả cho điều dưỡng viên mới
2 Phân tích được các nội dung chính trong chương trình đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
3 Thảo luận để đưa ra được cách giảng dạy các nội dung chính trong tài liệu đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
4 Thảo luận về cách thức triển khai thực hiện kế hoạch khóa học đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới phù hợp với điều kiện tại cơ sở
5 Phân tích được các nội dung chính trong chương trình đào tạo người hướng dẫn thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
Bài 2: Các kỹ năng
cần có của người
hướng dẫn
1 Phân tích được 5 vai trò của người hướng dẫn thực hành lâm sàng
2 Trình bày được 5 kỹ năng thiết yếu của người hướng dẫn lâm sàng
3 Thảo luận đưa ra được hình mẫu người hướng dẫn lý tưởng trong đào tạo thực hành lâm sàng cho điều dưỡng viên mới
Bài 3: Phương pháp
dạy học trong đào tạo
thực hành lâm sàng
cho điều dưỡng viên
mới
1 Trình bày được 4 nội dung cơ bản trong việc dạy-học theo mục tiêu
2 Giải thích được đặc điểm của phương pháp đào tạo dựa trên năng lực
3 Phân tích được đặc điểm học tập của người trưởng thành
4 Áp dụng hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực trong đào tạo điều dưỡng viên mới
5 Thực hiện được kỹ năng hỗ trợ điều dưỡng viên mới